Tại phủ Tùng Giang, trong một quán trà thanh nhã, mấy vị sĩ phu đang lớn tiếng đàm luận. Câu chuyện và đối tượng mà họ nhắc đến chính là Trần Lập Phu, vị tuần sát thuế vụ vừa đến Thượng Hải, cùng những biến động gần đây của cơ quan thuế vụ.

"Nghe nói khi Trần Lập Phu tuần sát phủ Ninh Quốc, trước sau đã giết không dưới hai mươi người, ngay cả Tống gia ở Ninh Quốc cũng chịu tai ương. Nay hắn đến Tùng Giang chúng ta, không biết sẽ gây nên bao nhiêu cơn mưa máu gió tanh nữa đây!"

"Phải đó, gia tộc chúng ta và Tống gia ở Ninh Quốc trước đây có không ít quan hệ làm ăn. Người khác ở Tống gia thế nào ta không rõ, nhưng thiếu chủ Tống gia thì ta có quen biết, là người chính trực, lại có chút văn danh. Vậy mà lần này cũng bị hãm hại, nghe nói bị phán chém ngay lập tức, đến cơ hội cầu cứu cũng không cho người ngoài, đúng ngày đó đã thi hành án cực hình, thật là nghe mà kinh hãi!"

"Ai, thời buổi này đúng là đa sự chi thu, ngày tháng của đám sĩ phu chúng ta ngày càng khó sống!"

"Chẳng phải sao, triều đình bắt đầu dùng binh đánh Giang Bắc từ mùa thu năm nay, huy động không dưới mười vạn đại quân, trưng dụng hơn mười vạn dân phu. Nghe nói chỉ riêng chi phí chiến tranh tháng đầu tiên đã lên đến con số hàng triệu lượng bạc, đây đều là mỡ máu của dân cả đấy. Triều đình đánh trận tốn kém bao nhiêu, cuối cùng kẻ khổ vẫn là đám bách tính chúng ta!"

"Đúng vậy, hưng, bách tính khổ, vong, bách tính khổ, thế đạo gian nan thay!"

"Nếu không phải triều đình đánh trận cần tiêu tốn nhiều tiền như vậy, đám chó săn thuế vụ làm sao cứ ngày ngày chằm chằm nhìn vào chúng ta? Tháng trước, một quản sự dưới quyền ta chỉ sơ suất một chút, bỏ sót mấy trăm lượng bạc tiền thuế doanh nghiệp mà thôi, không mấy ngày sau đám chó săn thuế vụ đó đã tìm đến tận cửa, nói chúng ta trốn thuế. Bắt chúng ta nộp bù thuế còn chưa nói, lại còn đưa cho thương hành của chúng ta một tờ phiếu phạt tận một vạn lượng, thật là ức hiếp người quá đáng!"

"Chính thế, khi thu thuế mùa thu, nhà chúng ta rõ ràng chỉ có chưa đầy trăm mẫu đất, nhưng chúng lại tính cả số ruộng đất do đồng tộc đồng hương gửi gắm vào, cuối cùng cứ thế thu thuế nông nghiệp của nhà ta ba ngàn mẫu, tức đến mức lão gia nhà ta ba ngày không nuốt nổi cơm!"

"Thuế chính hiện nay thật quá khắc nghiệt!"

Khi những sĩ phu này đang lớn tiếng thảo luận, tại bàn phía sau một bức bình phong, một thanh niên đang dùng bút than ghi lại những lời lẽ của đám người này vào sổ, đặc biệt là những nội dung về sản nghiệp, số mẫu ruộng mà họ bàn tới. Tất cả những thứ này đều là bằng chứng để cục thuế vụ truy thu thuế của họ sau này.

Thanh niên này vừa ghi chép vừa nhếch mép khinh bỉ: "Chỉ là bỏ sót mấy trăm lượng bạc tiền thuế doanh nghiệp? Rõ ràng là khai thiếu hai ngàn lượng, hơn nữa còn cố tình làm giả sổ sách. Khi quan thuế tìm đến cửa thì trăm phương ngàn kế chối bay chối biến, cuối cùng phải để đội kiểm tra thuế vụ đến tận nhà thì bọn chúng mới chịu ngoan ngoãn thừa nhận. Tuy nhiên, một khi đội kiểm tra thuế vụ đã đến cửa, thì chuyện không còn đơn giản là nộp bù tiền thuế thiếu như vậy nữa."

"Đội kiểm tra thuế vụ ra tay, chưa bao giờ có thói quen đi tay không về. Nộp bù thuế chỉ là chuyện cơ bản nhất, hơn nữa một tờ phiếu phạt là điều không thể tránh khỏi. Hiện nay, bộ Thuế đối với những kẻ trốn thuế, mức độ trừng phạt là cực kỳ nặng."

"Nếu quan thuế đến đốc thúc nộp mà đã nộp rồi thì không sao, nhưng nếu sự việc nghiêm trọng đến mức phải xuất động cả đội kiểm tra thuế vụ, thì cơ bản đều là quy trình này: thái độ tốt thì chỉ phạt tiền, đương nhiên tiền phạt là rất lớn, phạt gấp năm, gấp mười lần là chuyện rất thường thấy. Nếu thái độ không tốt, thậm chí từ chối thừa nhận, chống thuế bằng vũ lực, thì bắt người, ngồi tù, tịch biên gia sản, lưu đày, vân vân đều có khả năng xảy ra."

"Tùy theo mức độ nghiêm trọng hay không mà sẽ có phương án phán quyết khác nhau."

"Thế nhưng dù là vậy, vấn đề trốn thuế ở khắp nơi vẫn vô cùng nghiêm trọng. Rất nhiều người ôm tâm lý cầu may, có thể trốn thuế thì cứ trốn, nếu bị phát hiện thì cùng lắm là nộp bù."

"Bởi vì họ đã nộp bù thuế sau đó, phía bộ Thuế cũng không tiện ép người quá đáng, trực tiếp tịch biên diệt tộc gì đó, thậm chí ngay cả người thường cũng không bắt, nếu không thì ảnh hưởng quá lớn. Nhưng mặc kệ tình trạng này cũng không được."

"Phía bộ Thuế đã bắt đầu chuẩn bị các biện pháp liên quan cho vấn đề này, đồng thời còn chuẩn bị liên kết với các cơ quan nội các như bộ Hộ, bộ Nông, bộ Thương để ngăn chặn hành vi trốn thuế."

"Những thương gia từng có hành vi trốn thuế sẽ trực tiếp bị liệt vào danh sách mất uy tín, đăng cố định trên Đại Đường Triều Báo. Thời nay thương gia làm ăn dựa vào danh dự, một khi đã mất uy tín thì sẽ ảnh hưởng cực lớn đến việc làm ăn của họ."

"Đồng thời đối với những thương gia kiểu này, còn tiến hành các hạn chế khác, ví dụ như ngân hàng Hoàng gia sẽ chấm dứt nghiệp vụ cho vay đối với họ, đồng thời đòi nợ trước hạn các khoản đã giải ngân."

"Cuối cùng, phía bộ Thuế còn đang thảo luận với phía bộ Pháp, chuẩn bị soạn thảo một bộ điều lệ trừng phạt chi tiết hơn, chuyên nhắm vào các hành vi phạm tội như trốn thuế, chống thuế, để tiến hành chi tiết hóa, rồi tăng cường kiểm soát. Ví dụ như trốn thuế không chỉ phải nộp bù, không chỉ phải nộp phạt mà còn phải ngồi tù, tóm lại là không thể để chi phí phạm tội quá thấp."

"Đương nhiên, nếu chỉ là trốn thuế thông thường thì không cần phải tịch biên diệt tộc trực tiếp như trước nữa."

"Trước đây Đại Đường vương triều hở chút là tịch biên diệt tộc, đó là vì giai đoạn khởi nghiệp cần cưỡng ép phổ biến chế độ thuế khóa, kẻ phản đối quá nhiều, chuyện vũ trang chống thuế xuất hiện liên miên, lúc đó cần phải dùng thủ đoạn mạnh tay để thúc đẩy."

"Nhưng hiện tại, dưới sự cai trị của Đại Đường vương triều, dù đám sĩ phu kia có miệng lưỡi mắng nhiếc, nhưng vẫn ngoan ngoãn chấp nhận chính sách thuế khóa của Đại Đường, chỉ là thích trốn thuế mà thôi. Vì vậy trong giai đoạn này, chống thuế bằng vũ lực đã giảm bớt, nhưng trốn thuế kiểu lắt nhắt lại nhiều lên."

"Lúc này, cần một thủ đoạn trừng phạt toàn diện hơn, đồng thời hơi ôn hòa hơn, lại vừa có tính răn đe để thay thế cho việc tịch biên diệt tộc trước kia."

"Đương nhiên, tình huống này chỉ áp dụng cho trốn thuế thông thường, nếu tình tiết đặc biệt ác liệt, ví dụ như số tiền khổng lồ, dùng vũ lực chống thuế các kiểu, thì tịch biên diệt tộc vẫn là điều không thể thiếu."

"Mà những kẻ Trần Lập Phu từng giết tại phủ Ninh Quốc, Đức Châu, Trì Châu trước kia, phần lớn đều thuộc hai loại này."

"Sau khi Trần Lập Phu đến phủ Tùng Giang liền phát hiện, Tùng Giang là vùng đất trọng yếu về thuế khóa này, vấn đề cũng nhiều vô kể. Tuy nói tỷ lệ trốn thuế tổng thể không quá cao, nhưng vì sau khi phủ Tùng Giang mở cảng, số tiền thuế thu được là khổng lồ, cho dù tỷ lệ trốn thuế nhỏ hơn một chút, nhưng tổng số tiền lại vô cùng lớn."

"Bộ Thuế dự tính, trong năm Tuyên Bình thứ năm, phía phủ Tùng Giang ít nhất trốn thuế hơn một triệu lượng bạc, đặc biệt là trong khu thương mại mới thành lập, vấn đề trốn thuế lại càng nghiêm trọng."

"Chủ thể của khu thương mại phủ Tùng Giang tự nhiên phần lớn là đám sĩ phu vùng Giang Nam trước kia, dù sao chỉ có sĩ phu mới có vốn liếng để làm công thương nghiệp, mà sĩ phu địa phương lại có lợi thế về địa điểm."

"Tuy nhiên, đám sĩ phu vùng Giang Nam vào thời Minh triều vốn là không đóng thuế hoặc chỉ đóng rất ít thuế. Nay đổi thành Đại Đường vương triều, mức thuế cao ngất ngưởng này tự nhiên khiến họ không thể chấp nhận được."

"Mà đám sĩ phu vùng Giang Nam không giống với các vùng khác. Các vùng khác lúc ban đầu, thường sẽ có một giai đoạn vũ trang chống thuế thường xuyên, đám địa chủ hào cường kia tập hợp gia đinh, tá điền tiến hành chống đối bằng vũ lực, thậm chí giết hại quan thuế, chuyện xảy ra đếm không xuể, thậm chí có những trường hợp làm lớn chuyện đến mức tập hợp vài trăm, thậm chí vài ngàn người để làm phản."

"Sau đó đội kiểm tra thuế vụ địa phương thường sẽ phối hợp với quân đội địa phương, tổ chức dân binh để tiến hành trấn áp cưỡng chế."

"Mà sau khi giết qua một lượt, thường là đều ngoan ngoãn hết!"

"Thế nhưng ở vùng Giang Nam, chuyện vũ trang chống thuế rất ít, và quy mô phổ biến là nhỏ. Cho đến hiện tại, quân đồn trú địa phương đều chưa từng trấn áp bất kỳ cuộc nổi loạn vũ trang chống thuế quy mô lớn nào, bởi vì chuyện này vốn không hề xảy ra. Thỉnh thoảng có vài lần quy mô nhỏ, thường thì đội kiểm tra thuế vụ địa phương tự mình đã dẹp yên được."

"Nhưng, vấn đề nằm ở chỗ!"

"Họ không dám phản kháng bằng vũ lực, nhưng luôn tìm mọi cách để trốn thuế!"

"Trốn thuế, bốn chữ này dường như đã khắc sâu vào trong xương tủy của họ vậy!"

"Kiểu cách này khiến bộ Thuế vô cùng không quen!"

"Các quan viên bộ Thuế đã quen với nhịp điệu chống thuế bằng vũ lực, trấn áp mạnh tay, ngoan ngoãn nộp thuế rồi. Đám sĩ phu Giang Nam đột nhiên phá vỡ nhịp điệu của họ."

"Cách thức lén lút kiểu sĩ phu Giang Nam này khiến các quan viên bộ Thuế cũng vô cùng bất lực!"

"Nếu không, bộ Thuế cũng sẽ không cử tuần sát thuế vụ đến hầu như mỗi châu phủ, hơn nữa còn liên tục thăng chức cho Trần Lập Phu, kẻ tuần sát thuế vụ đắc lực, rồi phái đi nhiều nơi. Nói trắng ra, tình thế thuế vụ vùng Giang Nam đã nằm ngoài dự đoán của các quan viên bộ Thuế, và có chút bất lực."

"Mà sự xuất hiện của Trần Lập Phu lại khiến các quan chức cao cấp của bộ Thuế nhìn thấy một tia hy vọng chỉnh đốn thuế vụ Giang Nam. Nay phái hắn đến Tùng Giang, kỳ vọng càng lớn lao hơn."

"Nếu Trần Lập Phu có thể làm tốt công tác thuế vụ ở phủ Tùng Giang này, thì tiền đồ chắc chắn là rộng mở, được thăng lên làm phó xứ trưởng xứ tuần sát cũng sẽ chẳng mất bao lâu."

"Mà đây, lại là chức vụ chính ngũ phẩm, phái ra địa phương thường đều là quan viên nòng cốt tuần sát thuế vụ một tỉnh."

"Trong số rất nhiều chức vụ chính ngũ phẩm của Đại Đường vương triều, muốn so sánh với phó xứ trưởng xứ tuần sát của Ty Chinh Lương bộ Thuế, chuyên tuần sát thuế vụ các tỉnh, thì chẳng có mấy người."

"Quyền hành nặng nề đến mức, ngay cả tuần phủ một tỉnh cũng không muốn dễ dàng đắc tội."

"Bởi vì loại quan viên được trung ương đặc phái này hầu như đều là danh từ đồng nghĩa với vị thấp quyền trọng, phẩm cấp của loại quan viên này thường không cao, nhưng thực quyền lại cực lớn."

"Tuy nhiên nói đi cũng phải nói lại, thực quyền của quan viên bộ Thuế đều rất lớn, cấp trên trực tiếp của Trần Lập Phu, xứ trưởng xứ tuần sát, cũng chỉ là chức vụ tòng tứ phẩm mà thôi, đặt ở địa phương thì cũng chỉ là tri phủ một phủ hạng dưới, nhưng ở trung ương, ông ta lại là người tuần sát thuế vụ toàn quốc."

"Còn lên cao hơn nữa là Ty Chinh Lương, cơ quan này tuy chỉ là cơ quan cấp ty, người đứng đầu chỉ là tòng tam phẩm, nhưng lại là cơ quan nòng cốt của Đại Đường vương triều, nắm giữ đội kiểm tra thuế vụ, công tác tuần sát thuế vụ toàn quốc."

"Quyền thế của nó còn to lớn hơn cả Ty Nông Thuế, Ty Quan Thuế, các ty chuyên doanh các loại thuế hàng hóa đặc thù như muối, trà, Ty Công Thương trong bộ Thuế."

"Trần Lập Phu làm việc tại xứ Tuần Sát thuộc Ty Chinh Lương, hơn nữa còn vì công tác xuất sắc mà được cấp trên coi trọng, thậm chí đến cả các đại nhân Thị lang, Thượng thư phía trên cũng từng nghe đến tên hắn. Như vậy, tiền đồ của hắn chắc chắn là rộng mở!"