Ta thỉnh thoảng vẫn nghe những kẻ mang cái gọi là nền văn hóa lạnh lùng thốt lên rằng những người dân quê mộc mạc không biết thưởng thức vẻ đẹp của đồng nội. Đó là một sai lầm bắt nguồn từ niềm kiêu hãnh trí thức của sự tầm thường, và là một trong vô số ví dụ chứng minh cho chân lý: cực đoan nào rồi cũng gặp nhau. Chẳng hạn, để thấu hiểu những phẩm chất của quần chúng, người ta hoặc phải đứng ngang hàng với họ (như tôi), hoặc phải đứng thật cao như các bậc thánh nhân. Về mặt thẩm mỹ cũng xấp xỉ như vậy; tiếng lóng và thổ âm thô mộc có thể được thưởng thức bởi một gu thẩm mỹ thực thụ mang tính văn chương, chứ không phải bởi cái gu chỉ biết đến sách vở. Và khi những kẻ uyên bác dở hơi ấy cho rằng những người nhà quê không biết bàn về Tự Nhiên theo một cách trân trọng, thì thực chất ý họ là những kẻ quê mùa ấy không dùng lối nói sách vở. Họ không nói chuyện theo kiểu sách vở về mây trời, đá sỏi, heo hay sên, ngựa ngủng hay bất cứ thứ gì bạn muốn. Họ bàn về con heo theo cách của con heo; bàn về con sên, tôi cho rằng, theo cách của con sên; và tỏ ra sành sỏi một cách sảng khoái về loài ngựa. Họ nói về đá bằng giọng của đá; họ nói về mây bằng cái chất của mây; và đó mới chính là cách đúng đắn. Và nếu tình cờ có một người thôn quê giản dị mà thông minh tiếp xúc với bất kỳ khía cạnh nào của Tự Nhiên vừa xa lạ vừa lôi cuốn, thì nhận xét của người ấy luôn đáng để lưu tâm. Đó đôi khi là một câu danh ngôn châm biếm, và tệ nhất thì nó cũng chẳng bao giờ là một lời trích dẫn.
Hãy thử nghĩ xem, chẳng hạn, biết bao nhiêu sự dài dòng bắt chước và mơ hồ mà một kẻ có học thức thông thường ở các thành phố lớn có thể tuôn ra khi nói về chủ đề biển cả. Một cô gái thôn quê tôi quen ở hạt Buckingham chưa từng nhìn thấy biển trong đời cho đến tận dạo trước. Khi được hỏi cô nghĩ gì về nó, cô bảo nó trông giống như những bắp súp lơ. Giờ thì đó là một áng văn chương thuần túy — sống động, hoàn toàn độc lập và nguyên bản, lại vô cùng chuẩn xác. Tôi vẫn luôn bị ám ảnh bởi một sự tương đồng ẩn khuất nào đó mà mình chưa bao giờ tài nào xác định nổi; những bắp cải luôn gợi cho tôi nhớ đến biển và biển thì luôn gợi cho tôi nhớ đến bắp cải. Một phần, có lẽ, là do sự hòa quyện có vân giữa sắc tía và xanh lục — cũng như ở ngoài khơi, một màu tím gần như đỏ sẫm có thể hòa lẫn với một màu xanh lục gần như ngả vàng, mà tổng thể vẫn là một vùng biển xanh thẳm. Nhưng điều đó chủ yếu nằm ở những đường cong tuyệt mĩ của bắp cải cuộn lại sâu thẳm như những con sóng, và một phần khác là nhờ nhịp điệu mộng mị, tựa như một hoa văn, đã khiến cho hai đại thi hào là Aeschylus và Shakespeare phải dùng một từ như “muôn hình muôn vẻ” (multitudinous) để miêu tả đại dương. Nhưng đúng vào lúc trí tưởng tượng của tôi khựng lại thì thiếu nữ xứ Buckinghamshire liền lao đến (có thể nói là như vậy) để cứu nguy cho óc tưởng tượng của tôi. Súp lơ tuyệt vời hơn bắp cải gấp hai mươi lần, bởi chúng thể hiện được cả cảnh sóng đang vỡ ra lẫn đang cuộn trào, cùng sự nở rộ của bọt nước phân nhánh, sủi tăm mờ đục và vô minh. Hơn thế nữa, những đường nét mạnh mẽ của sự sống còn được gợi lên; những vòm sóng đang cuộn xiết mang tất cả sự kiên cường cứng cáp của những thân cây xanh, tựa như toàn bộ biển cả là một loài thực vật xanh khổng lồ với một đóa hoa trắng vô tận đâm rễ sâu vào chìm khuất trong vực thẳm.
Giờ đây, một số lượng lớn những kẻ nhạy cảm và cao ngạo sẽ từ chối nhìn nhận sức nặng trong sự so sánh chốn vườn tược ấy, bởi nó chẳng gắn liền với bất kỳ cảm xúc hàng hải thông thường nào như được ghi trong sách vở hay bài hát. Tên amatơ thẩm mỹ sẽ nói rằng hắn ta thừa biết mình phải có những suy nghĩ lớn lao và triết lý biết bao trước biển cả vô tận. Hắn sẽ nói rằng mình không phải là một tay bán rau quả để mà nghĩ đến rau trước tiên. Đối với hắn, tôi hẳn sẽ đáp lại như Hamlet khi bàn về một nghề nghiệp tương đồng: “Tôi ước gì anh là một người trung thực như thế.” Nhân tiện, nhắc đến “Hamlet” lại làm tôi nhớ rằng, bên cạnh cô gái chưa từng thấy biển, tôi từng biết một cô gái chưa từng xem kịch bao giờ. Cô ấy được dẫn đi xem “Hamlet”, và cô ấy bảo vở kịch thật là buồn. Lại thêm một trường hợp quay trở lại với điểm nguyên thủy vốn bị che lấp bởi sự uyên bác và những ấn tượng thứ cấp. Chúng ta đã quá quen với việc coi “Hamlet” là một vấn đề rắc rối đến mức đôi khi quên bẵng đi mất rằng đó là một bi kịch, cũng giống như việc chúng ta đã quá quen với việc coi biển là bao la và mơ hồ, để rồi hầu như chẳng mẩu chú ý khi nó mang sắc trắng và xanh.
Nhưng còn một cuộc tranh cãi khác xoay quanh việc chàng thanh niên mang văn hóa học thức va chạm dữ dội với thiếu nữ của những bắp súp lơ. Yêu cầu thiết yếu đầu tiên của cái nhìn thuần túy tính sách vở về biển cả là nó phải vô tận, và mang lại cảm giác về sự vô hạn. Giờ đây, tôi cho rằng hoàn toàn chắc chắn rằng phép ẩn dụ súp lơ được tạo ra một phần chính bởi ấn tượng hoàn toàn ngược lại: ấn tượng về ranh giới và bức tường ngăn cách. Cô gái đã mường tượng nó như một cánh đồng rau, thậm chí như một khoảng sân trồng rau. Cô gái đã đúng. Đại dương chỉ gợi lên sự vô tận khi bạn không thể nhìn thấy nó; một màn sương mù trên biển có thể trông vô tận, chứ không phải bản thân biển. Khác xa với vẻ mơ hồ và tan biến, biển cả là đường thẳng cứng cáp duy nhất trong Tự Nhiên. Nó là ranh giới rõ ràng duy nhất; thứ duy nhất do Chúa tạo ra trông thực sự giống như một bức tường. So với biển, không chỉ mặt trời và mây trời đầy hỗn loạn và mơ hồ, mà cả những ngọn núi vững chãi lẫn những cánh rừng bạt ngàn cũng có thể coi là tan chảy, phai mờ và trốn chạy trước đường sắt đơn độc ấy. Cụm từ hải quân cổ xưa rằng các vùng biển là pháo đài của nước Anh không phải là một phép ẩn dụ lạnh lùng và nhân tạo; nó đã vụt qua đầu của một cựu chiến binh hải quân thực thụ vào khoảnh khắc ông đang thực sự ngắm nhìn biển cả. Bởi rìa của biển giống như lưỡi gươm; sắc bén, mang tính quân sự, và kiên quyết; nó thực sự trông giống như một chiếc chốt hoặc thanh chắn, chứ không phải một sự mở rộng tầm thường. Nó lửng lơ trên bầu trời, xám, xanh lục, hay xanh lam, đổi thay về màu sắc nhưng bất biến về hình dáng, ẩn sau mọi đường cong trơn tuột của đất liền cùng mọi vẻ đẹp hoang dã dịu êm của những cánh rừng, tựa như chiếc cân của Thượng Đế được giữ thăng bằng. Nó lửng lơ, như một lời nhắc nhở vĩnh cửu về lý trí và công lý thiêng liêng vốn ngự trị đằng sau mọi sự thỏa hiệp và mọi sự đa dạng chính đáng; đường thẳng duy nhất; giới hạn của trí tuệ; điều răn tối thượng và thâm trầm của thế giới.