Ông Vernon-Smith, người thuộc trường Trinity và Khu An sinh Xã hội ở Tooting, tác giả của các cuốn “Một Luân Đôn Cao Cả” và “Hệ thống Boyg trong Thực tế”, sau khi xem xét kỹ lưỡng thư viện chọn lọc và có phần nghiêm cẩn của mình, đã đi đến kết luận rằng cuốn “Khúc ca mừng Giáng sinh” của Dickens là một tác phẩm hoàn toàn thích hợp để đọc cho các nữ lao công nghe. Nếu họ là nam giới, họ chắc chắn sẽ bị ép phải nghe bài “Đêm Giáng sinh” của Browning cùng với phần bình giảng; nhưng lòng hào hiệp đã tha cho các nữ lao công, hơn nữa Dickens lại hài hước và chẳng thể gây hại gì. Người đồng nghiệp Wimpole của ông thường đọc những thứ như “Ba chàng trai trên thuyền” cho người nghèo nghe; nhưng Vernon-Smith coi đó là sự hy sinh nguyên tắc, hay (với ông cũng vậy) là sự hy sinh phẩm giá. Ông không muốn khuyến khích họ chìm đắm trong sự tầm thường; họ sẽ không nhận được từ ông bất cứ thứ gì không phải là văn học.
Dù sao đi nữa, Dickens rốt cuộc cũng vẫn là văn học; tất nhiên không phải thứ văn học bậc cao, không phải văn học mang tính chiêm nghiệm hay có mục đích cao cả, nhưng là thứ văn học hoàn toàn vừa vặn cho các nữ lao công vào đêm Giáng sinh.
Tuy nhiên, ông không để họ tiếp thu tác phẩm của Dickens mà thiếu đi những liều thuốc giải độc cần thiết là sự cảnh báo và phê bình. Ông giải thích rằng Dickens không phải là nhà văn hàng đầu, bởi ông ta thiếu đi sự nghiêm túc cao độ của Matthew Arnold. Ông cũng e rằng họ sẽ thấy các nhân vật của Dickens bị phóng đại một cách khủng khiếp. Nhưng họ lại không thấy vậy, có lẽ bởi vì họ vẫn gặp những con người ấy ngoài đời mỗi ngày. Bởi vì giữa chốn nghèo khó, vẫn còn đó những con người mang nét tính cách phóng đại; họ đâu có đến các trường đại học để được "đại học hóa". Ông bảo các nữ lao công, với vẻ hứng khởi tăng dần, rằng một lão hà tiện điên rồ và độc ác như Scrooge thực ra là điều hoàn toàn không thể có trong thời đại này; thế nhưng, vì mỗi nữ lao công đều có một ông chú, ông bác hay bố vợ y hệt như Scrooge, nên sự hào hứng của ông không hề được sẻ chia. Quả thực, bài diễn thuyết nhìn chung thiếu đi nét sắc bén và uyển chuyển quen thuộc của ông, và về phần cuối, ông thấy mình bắt đầu lan man, rơi vào trạng thái xuất thần, nói chuyện với họ cứ như thể họ là những người bạn đồng trang lứa. Ông giật mình nhận ra mình đang thốt lên những điều hết sức huyền hoặc rằng một bình diện tâm linh (ý ông là bình diện của chính ông) trong mắt những kẻ sống ở bình diện xác thịt hoặc bình diện Dickens, không chỉ có vẻ khắc khổ mà còn tiêu điều hoang vắng. Dựa theo lời Bernard Shaw, ông nói rằng tất cả chúng ta đều có thể lên thiên đường giống như việc tất cả chúng ta đều có thể đến dự một buổi hòa nhạc cổ điển, nhưng nếu làm vậy thì chúng ta sẽ phát chán. Nhận ra rằng mình đang đưa bầy chiên của mình đi quá xa tầm hiểu biết của họ, ông vội vã kết thúc, và chẳng mấy chốc đã nhận được tràng pháo tay hào phóng vốn là một phần trong nghi thức uy nghiêm của tầng lớp lao động. Khi ông bước ra tới cửa, ba người đã chặn ông lại, và ông đáp lời họ một cách khá niềm nở, nhưng với vẻ vội vã mà ông nằm mơ cũng không đời nào thể hiện với những người cùng tầng lớp với mình. Người đầu tiên là một nữ giáo viên tiểu học, người đã nói với ông bằng một vẻ ngoan ngoãn đến mức phát cuồng rằng cô ta đang vô cùng bối rối vì một Giảng viên Luân lý đã nói rằng Dickens không thực sự Cấp tiến; nhưng cô lại nghĩ ông ấy Cấp tiến; và chắc chắn là ông ấy Cấp tiến. Cô ta chẳng hiểu thế nào là Cấp tiến hơn một con cá voi. Người thứ hai nài nỉ ông quyên góp cho một bếp ăn từ thiện hoặc quán ăn giá rẻ; và những nét thanh tú trên khuôn mặt ông bỗng trở nên sắc lạnh; bởi vì việc này, cũng giống như văn học, là một vấn đề nguyên tắc đối với ông. “Hoàn toàn sai phương pháp,” ông vừa lắc đầu vừa lách người bước qua. “Chẳng có gì tốt đẹp ngoài hệ thống Boyg cả.” Người xa lạ thứ ba, là một người đàn ông, đã chặn ông ngay bậc thềm khi ông bước ra giữa bầu trời đầy tuyết và sao; và hỏi thẳng tiền ông. Theo nguyên tắc của Vernon-Smith, tất cả những kẻ như vậy đều là những tên bịp bợm giàu có; và giống như một nhà huyền học chân chính, ông kiên định giữ vững nguyên tắc của mình dẫu cho năm giác quan đang gào thét rằng đêm nay trời giá buốt và người đàn ông kia thì vô cùng gầy gò, yếu ớt. “Nếu anh đến Khu An sinh từ bốn đến giờ năm vào thứ Sáu tuần tới,” ông nói, “mọi việc sẽ được xem xét.” Người đàn ông lùi lại bước chân vào màn tuyết với một cử chỉ xin lỗi không chút kém phần lịch thiệp; mái tóc ông ta bạc trắng như sương giá, và khuôn mặt gầy gò dẫu nằm trong bóng tối nhưng dường như đang nở một nụ cười đâu đó. Khi Vernon-Smith bước nhanh ra phố, người đàn ông cúi xuống như thể để buộc dây giày. Tuy nhiên, ông ta chẳng hề có cái vẻ điệu đà làm dáng nào như thế; và khi vị nhà từ thiện trẻ tuổi đứng đó tỉ mỉ kéo căng đôi găng tay, một cục tuyết lớn bất ngờ nện thẳng vào mặt anh ta. Anh ta tối sầm mặt mày trong một khoảnh khắc đen tối; rồi khi một ít tuyết rơi xuống, anh ta thấp thoáng nhìn thấy, như trong một tấm gương băng mờ ảo hay khối lê ki ma mơ màng, người đàn ông gầy gò đang cúi đầu chào với vẻ tao nhã của một thầy dạy khiêu vũ và nói một cách nhã nhặn: “Quà Giáng sinh đây.” Khi anh ta đã phủi sạch tuyết trên mặt thì người đàn ông ấy đã biến mất.
Trong ba phút bừng bừng tức giận ấy, Cyril Vernon-Smith đã đến gần với người dân hơn và trở thành anh em với họ hơn bao giờ hết trong suốt cuộc đời kiêu kỳ đầy vẻ bác học của mình; bởi vì nếu bạn không yêu một người nghèo, thì bạn căm ghét anh ta. Và bạn sẽ không bao giờ thực sự coi một người lao động là ngang hàng với mình cho đến khi bạn có thể cãi nhau với hắn. “Đồ khốn bẩn thỉu!” hắn lầm bầm. “Tên ngốc hạ tiện! Lăn lộn trong tuyết như một con thú non gớm ghiếc! Bao giờ thì bọn chúng mới được văn minh hóa đây? Chà, chính cái tình trạng đường xá thế này cũng là một nỗi ô nhục và là sự cám dỗ cho những kẻ ngốc nghếch ấy. Sao người ta không dọn sạch đàng hoàng lớp tuyết này đi để con đường trở nên tươm tất nhỉ?”
Dưới con mắt của sự hiệu quả, quả thực có điều gì đó đáng phàn nàn về tình trạng của con đường. Tuyết chất đống ở cả hai bên thành những bức tường trắng xóa, và càng về phía cuối con đường tối tăm hơn, chúng thậm chí còn dâng lên thành một đống hỗn độn những ngọn đồi thấp không màu. Đến khi anh ta tiến tới khu vực đó thì tuyết đã ngập gần tới đầu gối, và tâm trạng của anh ta thì hoàn toàn chẳng có lấy một chút tinh thần từ thiện nào. Sự cô quạnh của những con phố nhỏ cũng kỳ lạ chẳng kém gì những chướng ngại vật bằng tuyết của chúng, và trước khi kịp lội thêm một quãng xa nữa, anh ta đinh ninh rằng mình đã rẽ nhầm đường và lạc vào một vùng ngoại ô vô hình nào đó chưa từng đặt chân tới. Không một bóng đèn ở bất kỳ ngôi nhà thấp và tối nào; không có ánh sáng ở bất kỳ đâu ngoại trừ lớp tuyết trắng xóa và lạnh lẽo. Anh ta là một kẻ hiện đại mang tâm lý bệnh hoạn; sự cô lập địa ngục bỗng ập đến và kìm chặt lấy anh ta; bất cứ thứ gì mang tính con người đều có thể làm dịu bớt sự căng thẳng ấy, dẫu đó chỉ là một cú nhảy của tên cướp giật dọc đường. Rồi cú chạm nhẹ nhàng mang tính con người ấy thực sự đã xuất hiện; một cục tuyết khác đập vào người anh ta, để lại một dấu sao trên lưng. Anh ta quay lại với niềm vui sướng cuồng nộ, và đuổi theo một cậu bé đang tẩu thoát; chạy với tốc độ chóng mặt và dữ dội, chẳng biết trong bao lâu. Anh ta muốn bắt bằng được cậu bé; anh ta không biết mình yêu hay ghét nó nữa. Anh ta khao khát tình người; anh ta chẳng biết mình yêu hay ghét nó.
Khi chạy, anh ta nhận ra phong cảnh xung quanh mình đang thay đổi hình dáng dù không đổi màu. Những ngôi nhà dường như thu nhỏ lại và biến mất trong những ngọn đồi tuyết như thể bị chôn vùi; tuyết dường như dâng lên thành những đường viền rách rưới của vách đá, mỏm đá và đỉnh núi, nhưng anh ta chẳng màng đến những điều bất khả thi ấy cho đến khi cậu bé quay lại thế thủ. Lúc đó, anh ta thấy đứa trẻ đẹp một cách kỳ lạ, với mái tóc đỏ rực như vàng, và gương mặt nghiêm nghị như thể đang hạnh phúc viên mãn. Và khi anh ta cất lời nói với cậu bé, chính câu hỏi của bản thân đã làm anh ta ngạc nhiên, bởi vì lần đầu tiên trong đời, anh ta thốt lên rằng: “Tôi đang làm gì ở đây thế này?” Và cậu bé nhỏ tuổi, với đôi mắt vô cùng nghiêm nghị, đáp rằng: “Ta cho rằng ngươi đã chết rồi.”
Anh ta (cũng là lần đầu tiên) hoài nghi về số phận tâm linh của mình. Anh ta nhìn quanh một khung cảnh sừng sững những đỉnh núi và đồng bằng đóng băng, rồi cất giọng hỏi: “Đây là địa ngục phỏng?” Và khi đứa trẻ trân trân nhìn mà không trả lời, anh ta biết đó là thiên đường.
Khắp cả vùng đất khổng lồ ấy, trắng xóa như thế giới quanh hai cực, những đứa trẻ đang chơi đùa, lăn nhào nhau xuống những sườn dốc đáng sợ, đè bẹp nhau dưới những vách đá đang sạt lở; bởi vì thiên đường là nơi người ta có thể đánh nhau mãi mãi mà chẳng hề gây tổn thương. Smith chợt nhớ lại hồi nhỏ mình đã hạnh phúc biết bao, lăn lộn trên những cồn cát an toàn quanh vùng Conway.
Ngay trên đỉnh đầu Smith, cao hơn cả thánh giá nhà thờ St. Paul, nhưng uốn cong trên người anh như đóa hoa chuông treo lủng lẳng, là một vách đá tuyết hang hùm hang sói. Cách anh ta một trăm feet bên dưới, trông giống như một phong cảnh nhìn từ khinh khí cầu, là những vùng đất phẳng ngập tuyết trắng xóa và xa vời vợi. Anh ta nhìn thấy một cậu bé lảo đảo trượt ngã qua muôn vàn thảm họa để lên đến đỉnh núi chênh vênh đó; rồi chớp lấy chân một cậu bé khác, văng cậu ta bay vút xuống những đồng bằng bạc màu ở tận đằng xa. Ở đó, cậu bé chìm nghỉm và biến mất trong tuyết như thể ở dưới biển sâu; thế nhưng rồi lại ngoi lên như một thợ lặn, lao vút lên dốc thẳm một cách cuồng nhiệt lần nữa, đẩy đi trước mặt một khối tuyết lớn đang tích tụ dần, đến cuối cùng thì đã khổng lồ hóa, và cậu ta ném ngược nó về phía đỉnh núi, kéo theo cả đứa trẻ lẫn ngọn núi sụp đổ trong một trận lở tuyết xuống ngang bằng với mực thung lũng. Cậu bé kia cũng chìm xuống như một hòn đá, rồi cũng ngoi lên như một cánh chim, nhưng Smith chẳng có thời gian để bận tâm đến việc đó. Sự sụp đổ của cái đỉnh núi thiên đàng ấy đã để lại cho anh ta đứng trơ trọi giữa bầu trời trên một đỉnh núi nhọn hoắt như chóp tháp nhà thờ.
Anh ta có thể nhìn thấy những bóng hình bé nhỏ của lũ trẻ ở thung lũng phía dưới, và qua thái độ của chúng, anh ta biết rằng chúng đang tha thiết giục anh ta nhảy xuống. Khi ấy, lần đầu tiên anh ta thấu hiểu bản chất của niềm tin, cũng như vừa mới thấu hiểu bản chất mãnh liệt của lòng bác ác. Hay đúng hơn là lần thứ hai, bởi vì anh ta nhớ lại một khoảnh khắc từng biết đến niềm tin trước đây. Đó là khi cha anh dạy anh bơi, và anh đã tin rằng mình có thể nổi trên mặt nước không chỉ đi ngược lại lý trí, mà còn (điều này khó hơn rất nhiều) đi ngược lại bản năng. Khi ấy anh đã đặt trọn niềm tin vào nước; giờ đây anh phải đặt niềm tin vào không khí.
Anh nhảy. Anh lao qua không khí rồi xuyên qua lớp tuyết với tốc độ chớp nhoáng đến chói lòa. Nhưng khi anh chìm sâu vào lớp tuyết đặc quánh như một viên đạn, anh dường như học được hàng triệu điều và học tất cả chúng thật quá nhanh. Anh hiểu rằng cả thế giới này là một quả cầu tuyết, và tất cả các vì sao đều là những quả cầu tuyết. Anh hiểu rằng không một ai đủ tư cách bước vào thiên đường cho đến khi anh ta yêu màu trắng đặc quánh ấy hệt như một đứa trẻ yêu quả bóng tuyết.
Anh cứ chìm mãi, chìm mãi, chìm mãi... và rồi, như thường lệ xảy ra trong những trường hợp như thế, anh giật mình tỉnh dậy—giữa lòng đường phố. Quả thực, anh đã bị bắt vì tội say xỉn thường thấy, nhưng (nếu bạn thực sự thấu hiểu sự cải hóa của anh ta) bạn sẽ nhận ra rằng anh ta chẳng bận tâm; bởi vì tội danh say xỉn nhỏ hơn vô hạn lần so với tội kiêu ngạo tâm linh, thứ tội lỗi mà anh thực sự đã phạm phải.