Tiếng Chuông Và Những Lời Bàn Tán

Lượt đọc: 180 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Đôi Cánh Bằng Đá

❊ ❊ ❊

Bài tùy bút trước là về một ngôi nhà đang xây dở dang trên đường chân trời riêng của tôi; tôi viết nó khi đang ngồi trên chiếc ghế bãi cỏ; và vì, dẫu đã cách đây một tuần, tôi hầu như chẳng dịch chuyển đi đâu kể từ đó (nếu có thể gọi là dịch chuyển), tôi chẳng thấy có lý do gì mà không tiếp tục viết về nó. Nói một cách nghiêm túc thì tôi có dịch chuyển; tôi thậm chí còn bước qua một cánh đồng — một cánh đồng cỏ trải thảm rực lửa dưới ánh nắng đầu hạ của chúng ta — và ngắm nghía bộ khung xương màu đỏ góc cạnh ban đầu nay đã ngả sang sắc vàng dưới ánh mặt trời. Thật kỳ lạ là bộ khung của một ngôi nhà thì trông vui mắt, trong khi bộ khung của một con người lại ảm đạm, bởi chúng ta chỉ nhìn thấy điều đó sau khi con người đã tàn lụi. Ít ra thì, chúng ta nghĩ rằng bộ khung ấy ảm đạm; bản thân bộ khung có lẽ chẳng nghĩ thế. Dẫu sao đi nữa, có điều gì đó mang tính nguyên thủy và đậm chất thơ một cách kỳ lạ ở cảnh tượng giàn giáo và những đường nét chính của một công trình kiến trúc nhân tạo; thật tiếc là không có giàn giáo nào dựng quanh một đứa trẻ loài người. Người ta dường như thấy đời sống gia đình là một thứ gì đó táo bạo và đầy tham vọng biết bao, khi ngắm nhìn những chiếc cầu thang để ngỏ và những căn phòng trống hoác, những vòng xoắn gió và sảnh đường rộng mở đón bầu trời. Ibsen từng nói rằng nghệ thuật kịch gia đình đơn thuần là đánh sập một bức tường trong số bốn bức tường của phòng khách. Tôi còn thấy phòng khách ấn tượng hơn nữa khi cả bốn bức tường đều bị đánh sập.

Tôi chưa bao giờ hiểu được ý thiên hạ khi cho rằng đời sống gia đình là tẻ nhạt; đối với tôi, đó là một trong những cuộc phiêu lưu hoang dại nhất. Nhưng nếu bạn muốn thấy cuộc phiêu lưu ấy cao cả, cay nghiệt và kỳ ảo đến nhường nào, hãy chỉ ngẫm về cấu trúc thực sự của một ngôi nhà. Một người có thể bước lên lầu với vẻ khá chán ngán; nhưng ít ra anh ta đang leo lên một độ cao mà từ đó anh ta có thể tự kết liễu đời mình. Mỗi chiếc cầu thang sang trọng, tĩnh lặng và được lót đệm kỹ càng, với tay vịn bằng gỗ sồi, thanh nẹp bậc thang bằng đồng, cùng những bức tượng bán thân và ghế bành ở mỗi chiếu nghỉ — bất kỳ chiếc cầu thang nào như thế thực chất cũng chỉ là một chiếc thang trần trụi và đáng sợ lao vút vào cõi Vô Cực tới một độ cao chí mạng. Tên triệu phú lục đục bước lên bên trong ngôi nhà thực ra cũng đang làm điều tương tự như người thợ lợp ngói hay sửa mái nhà trèo lên ở bên phía ngoài; cả hai đều đang leo vào khoảng không vô tận. Cả hai đều đang thực hiện cuộc leo thang chinh phục cõi hư vô thăm thẳm. Mỗi người là một dạng nhà leo núi tại gia; anh ta đang vươn đến một điểm mà chỉ cần một cú sẩy chân vu vơ cũng đủ đoạt mạng một con người; và cuộc đời vẫn luôn đáng sống chừng nào con người còn cảm thấy mình có thể chết.

Tôi không thể hiểu nổi tại sao hiện tại người ta lại làm rùm beng lên về tàu bay và ngành hàng không, trong khi từ thời Stonehenge và các Kim Tự Tháp, con người đã làm được một việc hoang dại hơn thế rất nhiều. Một con châu chấu có thể bay lên không trung cao một cách đáng kinh ngạc, nhưng hạn chế và điểm yếu sinh học của nó là không thể dừng lại ở đó. Muôn vàn loài chim chóc ô uế và côn trùng phàm ăn có thể bay qua bầu trời, nhưng chúng chẳng thể thiết lập bất kỳ mối liên lạc nào giữa bầu trời và mặt đất. Thế nhưng đại quân loài người đã tiến thẳng đứng vào cõi vô tận mà không bị cắt đứt đường lui. Nó có thể lập ra những tiền đồn trong cõi ête, mà vẫn giữ được con đường dựng đứng và ngạo nghễ của mình ở phía sau. Sẽ thật tuyệt vời (như trong tiểu thuyết của Jules Verne) khi bắn một quả đại bác về phía mặt trăng; nhưng chẳng phải sẽ còn tuyệt vời hơn nữa nếu xây được một tuyến đường sắt lên mặt trăng sao? Thế nhưng mọi công trình bằng gạch hay gỗ đều là một lời gợi nhắc về tuyến đường sắt cao ngất ấy; mọi chiếc ống khói đều chỉ về một vì sao, và mọi tòa tháp đều là một Tháp Babel. Con người vươn lên trên đôi cánh bằng đá đáng sợ và liền mạch ấy đối với tôi còn có vẻ uy nghi và huyền bí hơn cả con người đang phấp phới chốc lát trên đôi cánh bằng vải bạt và khung thép. Ý nghĩ về những chiếc thang ẩn giấu mà trên đó tất cả chúng ta đang sống, tựa như những con khỉ leo trèo, thật cao cả và quả thực là gần như chóng mặt làm sao! Không ít viên thư ký mặc áo đen trong một căn hộ chung cư có thể tự an ủi bản thân vì bộ trang phục ảm đạm của mình bằng cách ngẫm nghĩ rằng mình giống như một chú quạ cô độc trên ngọn cây du cổ thụ. Không ít anh chàng độc thân giàu có ở tầng cao nhất của một khu chung cư lớn nên nhìn ra ngoài vào buổi sáng và cố gắng (nếu có thể) cảm thấy mình như một con đại bạ mà chiếc tổ chỉ bám chênh vênh bên bờ vực thẳm đáng sợ. Thật đáng buồn làm sao khi từ “giddy” (chóng mặt/choáng váng) lại bị dùng để ám chỉ sự phóng đãng hoặc phù phiếm! Đó đáng ra phải là một lời khen ngợi cao quý dành cho tinh thần siêu việt và trí tưởng tượng của một con người khi nói rằng anh ta hơi choáng váng đôi chút.

Tôi thong thả dạo bước trở lại qua dải cỏ ngập ánh hoàng hôn, một cánh đồng dát vàng. Khi tôi đến gần ngôi nhà của mình, kích thước khổng lồ của nó bắt đầu khiến tôi hoảng sợ; và khi tới hiên nhà, tôi phát hiện ra với một nỗi hoài nghi lớn chẳng kém gì sự tuyệt vọng rằng ngôi nhà của mình thực sự to lớn hơn cả bản thân tôi. Chỉ một hoặc hai phút trước đó, dường như đã có một cuộc cạnh tranh quái dị và thần thoại về việc ai trong hai kẻ ấy sẽ nuốt chửng kẻ còn lại. Nhưng tôi chính là Jonah; ngôi nhà của tôi là con cá khổng lồ và đói khát; và ngay khi bộ hàm của nó tối sầm lại và khép chặt lấy tôi, tôi lại một lần nữa mang cảm giác hãi hùng này về độ cao chóng mặt của tất cả những công trình do con người tạo ra. Tôi bướng bỉnh leo lên cầu thang, đặt từng bước chân với sự cẩn trọng đầy hoang dại, tựa như đang leo lên một dòng sông băng. Khi lên tới một chiếu nghỉ, tôi thấy nhẹ nhõm đến khùng dại và vẫy chiếc mũ của mình. Ngay cả từ “landing” (chiếu nghỉ/cập bến) cũng mang âm vang hoang dại của một kẻ dạt bờ được biển cả đưa vào. Tôi leo qua từng nhịp cầu thang như leo một chiếc thang giữa bầu trời trống trải. Những bức tường quanh tôi sụp đổ và phai nhạt vào cõi vô tận; tôi bước lên chiếc thang dẫn về phòng ngủ của mình tựa như Montrose bước lên đoạn đầu đài; sic itur ad astra. Bạn có nghĩ điều này hơi kỳ ảo — thậm chí hơi đáng sợ và dễ hoảng hốt — không? Tin tôi đi, đó chỉ là một trong những điều hoang dại và kỳ diệu mà người ta có thể học được khi ở yên trong nhà.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 18 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.