Ngày thứ Ba

Thầy Felice dạy thầy Puccio cách để trở thành bậc hiển thánh thông qua một hình thức khổ hạnh riêng do thầy tự nghĩ ra; thầy Puccio làm theo, trong khi đó thầy Felice vui vầy hưởng lạc cùng người vợ ngoan hiền của anh ta.

Filomena dứt lời, cả bọn lặng im lắng nghe. Dioneo cất lời khen ngợi sự sắc sảo của nàng cùng lời cầu nguyện ở cuối câu chuyện bằng những lời lẽ ngọt ngào, rồi nữ hoàng quay sang Pamfilo mỉm cười bảo: "Nào Pamfilo, xin mời anh tiếp nối cuộc vui của chúng ta bằng một câu chuyện thú vị." Pamfilo vui vẻ đáp lời ngay: "Thưa hiền hậu, có rất nhiều kẻ trong lúc mải miết tìm đường vào thiên đàng lại vô tình đưa kẻ khác đến đó; chuyện này, cách đây chưa lâu, đã ứng nghiệm với một người hàng xóm của chúng ta, như các vị sắp được nghe đây.

Theo những gì tôi được nghe kể lại, gần giáo sở San Pancrazio có một người đàn ông lương thiện và giàu có tên là Puccio di Rinieri. Về những năm cuối đời, ông dốc lòng hướng Phật — à nhầm, hướng về các việc đạo đức — nên đã gia nhập dòng ba của thánh Phanxicô, từ đó người ta gọi ông là thầy Puccio. Sống một cuộc đời sùng đạo như vậy, ông rất hay lui tới nhà thờ, bởi gia đình chẳng có ai ngoài người vợ và một đứa con gái ở, nên ông chẳng phải bận tâm lo mưu sinh nghề nghiệp gì. Vốn là kẻ đần độn, u mê, ông suốt ngày lầm rầm đọc kinh lạy cha, đi nghe giảng đạo, dự thánh lễ, chưa từng bỏ sót buổi kinh chiều nào do giáo dân tụng niệm, lại thêm ăn chay niệm Phật và tự hành xác; thậm chí, người ta còn xì xào rằng ông thuộc hội tự roi. Vợ ông, người phụ nữ tên là nàng Isabetta, hãy còn trẻ, độ chừng hai mươi tám đến ba mươi tuổi, tươi tắn, xinh đẹp và mọng nước như quả táo tây. Do tính hiếu đạo và có lẽ cả vì tuổi tác của chồng, nàng phải chịu cảnh ăn chay kham khổ dài ngày và thường xuyên hơn mong muốn; những lúc nàng muốn ngủ hay đùa giỡn với chồng, ông lại lôi cuộc đời Chúa Kitô, những bài giảng của thầy Nastagio, hay khúc than van của thánh nữ Mađalêna cùng những chuyện tương tự ra để kể cho nàng nghe. Giữa lúc đó, từ Paris trở về có một vị tu sĩ tên là Dom Felice, tu sĩ dòng tại tu viện San Pancrazio. Thầy trẻ tuổi, dung mạo khôi ngô, trí tuệ sắc sảo và uyên bác, và thầy Puccio đã kết thân với thầy từ dạo ấy. Vì thầy Dom Felice này giải đáp rất xuôi tai mọi thắc mắc của thầy Puccio, lại nhận thấy tâm tính sùng đạo của ông nên ra vẻ vô cùng kính cẩn, thầy Puccio đâm ra hay mời thầy về nhà, khi có dịp lại khoản đãi cơm nước. Sĩ vì chồng, người vợ cũng đâm ra quen thân với thầy và niềm nở tiếp đón. Vị tu sĩ tiếp tục lui tới nhà thầy Puccio, thấy vợ chủ nhà vừa tươi tắn lại mọng nước, bèn đoán ra ngay nỗi thiếu thốn lớn nhất của nàng, liền suy tính xem có thể tự mình bù đắp cho nàng để sẻ chia nhọc nhằn với thầy Puccio hay không. Thế là, nhân những dịp tình cờ đưa mắt đưa tình, thầy khéo léo khơi gợi trong lòng nàng ngọn lửa ham muốn giống hệt như của chính mình; nhận thấy nàng đã xiêu lòng, thầy liền ngỏ lời ngay khi có cơ hội. Thế nhưng, dẫu nàng tỏ ra vô cùng sẵn lòng chiều ý, họ vẫn không tìm được cách nào, bởi nàng nhất quyết không chịu ở cùng thầy bất cứ nơi nào trên đời ngoại trừ tại chính ngôi nhà của mình, mà ngặt một nỗi ở đó thì lại chẳng thể được, vì thầy Puccio chẳng mấy khi rời khỏi thị trấn. Nghe vậy, vị tu sĩ vô cùng chán nản; nhưng sau hồi lâu suy tính, thầy đã nghĩ ra một kế sách để có thể tư tình với người vợ ngay tại nhà riêng của nàng mà không bị hoài nghi, dẫu cho thầy Puccio có ở nhà đi chăng nữa. Hôm nọ, nhân lúc thầy Puccio đến thăm, thầy liền mở lời với ông rằng: 'Tôi đã nghe người ta nói nhiều lần rằng, thầy Puccio ạ, tâm nguyện duy nhất của thầy là trở thành thánh nhân, và ngặt một nỗi để đạt được mục đích đó, hình như thầy đang đi vòng đường dài, trong khi có một con đường khác rất ngắn mà Giáo hoàng cùng các bậc cao tăng hiển hức biết rõ và thực hành, nhưng lại giấu nhẹm đi. Họ làm thế là bởi giới tu hành phần lớn sống nhờ tiền bố thí, nếu đường tắt đó lộ ra thì họ sẽ khánh kiệt ngay lập tức, vì giáo dân chẳng còn phải bận tâm dâng cúng của cải hay lễ vật để cầu ơn nữa. Nhưng vì thầy là bạn tôi và đã tiếp đãi tôi vô cùng trọng thị, tôi xin truyền lại cho thầy, với điều kiện thầy phải hứa thực hành và không được hé lộ với bất kỳ ai trên đời.' Thầy Puccio nóng lòng muốn biết, liền khẩn khoản nài nỉ thầy tu sĩ chỉ dạy cho bằng được, đoạn thề thốt rằng ngoại trừ khi được phép của thầy, bản thân sẽ không bao giờ nói cho ai hay, đồng thời cam đoan nếu đó là việc mình có thể làm được thì sẽ dốc sức thực hành. Nghe vậy, vị tu sĩ liền đáp: 'Vì thầy đã hứa với tôi như thế, tôi xin bày tỏ hết thảy. Thầy phải biết rằng các bậc thầy trong giáo hội cho rằng ai muốn được phúc đức thì phải chịu đựng hình phạt khổ hạnh mà thầy sắp nghe đây; nhưng hãy hiểu cho đúng ý tôi; tôi không nói rằng sau khi chịu khổ hạnh, thầy sẽ không còn là kẻ tội lỗi như hiện tại; thế nhưng điều này sẽ xảy ra: những tội lỗi thầy đã phạm cho đến trước lúc chịu khổ hạnh sẽ nhờ công đức ấy mà được tẩy rửa và dung thứ, còn những tội lỗi thầy phạm về sau sẽ không bị quy trách nhiệm, mà sẽ trôi đi theo nước thánh như những tội nhẹ thông thường. Do đó, trước tiên, khi bắt đầu cuộc khổ hạnh, con người ta phải xưng tội một cách vô cùng cẩn trọng, rồi sau đó phải ăn chay và kiêng khem nghiêm ngặt trong suốt bốn mươi ngày. Trong khoảng thời gian này, thầy phải kiêng chạm vào người khác phái, đừng nói chi là vợ mình. Hơn nữa, trong nhà thầy phải có một chỗ nào đó ngắm được bầu trời đêm, nơi thầy phải lui tới vào giờ kinh chiều, và ở đó thầy phải dựng một tấm ván rộng sao cho khi đứng thẳng, thầy có thể tựa lưng vào, hai chân trụ trên đất, dang rộng hai tay theo hình thánh giá. Nếu muốn gác tay lên một chiếc đinh hay vật gì đó tương tự thì tùy ý, và cứ giữ nguyên tư thế ấy ngắm nhìn bầu trời, không được nhúc nhích dù chỉ một li cho đến giờ kinh sáng. Giá như là người có học thức, thầy sẽ làm tốt việc đọc lại một số bài kinh tôi truyền cho; nhưng vì không biết chữ, thầy phải đọc ba trăm kinh Lạy Cha và từng ấy kinh Kính Mừng để tôn vinh Ba Ngôi, mắt ngắm bầu trời, tâm tưởng nhớ đến Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa trời đất cùng cuộc khổ nạn của Chúa Kitô, cứ đứng y như ngài từng đứng trên cây thánh giá. Khi chuông đổ báo giờ kinh sáng, nếu muốn, thầy có thể bước đến ngã vật ra giường nguyên quần áo mà ngủ, rồi đến ban ngày thì đến nhà thờ dự ít nhất ba thánh lễ, đọc năm mươi kinh Lạy Cha và từng ấy kinh Kính Mừng; sau đó, với một tấm lòng thanh tịnh, thầy hãy làm mọi việc thường nhật nếu có, rồi dùng bữa, đến chiều tối lại có mặt ở nhà thờ để đọc những bài kinh tôi sẽ viết ra cho thầy—nếu không có chúng thì việc ấy không thành. Tới giờ kinh chiều, thầy lại trở về làm theo cách thức cũ. Cứ làm như thế, y như tôi đã từng làm trước đây, tôi đoan chắc rằng trước khi kết thúc thời gian khổ hạnh, (miễn là thầy thực hiện với lòng thành kính và sự ăn năn,) thầy sẽ cảm nhận được những phước lành vĩnh cửu kỳ diệu.' Thầy Puccio đáp: 'Việc này cũng chẳng nặng nhọc gì lắm, lại không quá dài ngày, hoàn toàn có thể làm được; vậy nên nhân danh Chúa, tôi định Chủ nhật này sẽ bắt đầu.' Nói đoạn, từ giã thầy tu sĩ ra về, ông thuật lại mọi chuyện đầu đuôi cho vợ nghe, vì đã được sự cho phép của người kia. Người vợ thừa sức hiểu vị tu sĩ ngụ ý gì khi bảo chồng đứng im không nhúc nhích cho đến giờ kinh sáng; thế nên, thấy kế sách này quá ư tuyệt vời, nàng liền đáp rằng nàng hoàn toàn bằng lòng, đồng thời ủng hộ mọi việc thiện lành mà ông làm vì sự cứu rỗi linh hồn, và để Thiên Chúa ban phước cho việc khổ hạnh của chồng, nàng cũng sẽ ăn chay cùng ông, chứ không làm gì hơn thế nữa. Đã thỏa thuận xong xuôi, đến ngày Chủ nhật, thầy Puccio bắt đầu chịu khổ hạnh, còn ngài tu sĩ, sau khi đã bàn tính với người vợ, hầu như tối nào cũng đến ăn tối cùng nàng, mang theo vô khối đồ ăn thức uống ngon lành, rồi ở lại nằm với nàng cho đến giờ kinh sáng mới vùng dậy ra về, trong khi thầy Puccio quay lại giường ngủ. Ngặt một nỗi, nơi thầy Puccio chọn làm chỗ tu hành lại nằm sát căn phòng người vợ ngủ và chỉ ngăn cách bởi một bức tường rất mỏng. Thế nên, có một đêm, khi ngài tu sĩ đang hoan lạc hết mình cùng nàng và nàng cũng thả sức cùng thầy, thầy Puccio bỗng thấy sàn nhà rung chuyển. Lập tức, dừng việc đọc kinh Lạy Cha đến con số một trăm lại, thầy đứng yên tại chỗ cất tiếng gọi vợ hỏi nàng đang làm gì. Người vợ vốn tính nghịch ngợm, lúc ấy có lẽ đang cưỡi trên lưng con lừa của thánh Benedetto hoặc thánh Giovanni Gualberto, bèn đáp ngay: 'Thưa chồng, em đang nhún nhảy hết cỡ đây.' 'Sao cơ?' thầy Puccio hỏi. 'Em đang nhún nhảy ư? Nhún nhảy thế này nghĩa là gì?' Người vợ cười rúc rích vì vốn là một ả lẳng lơ và chắc chắn có lý do để cười, bỗng đáp lại một cách vui vẻ: 'Sao cơ? Chàng không biết nhún nhảy là gì à? Chả phải em vẫn nghe chàng nói ngàn lần rồi sao: "Ai không chịu ăn tối lúc đêm trường, tất phải nhún nhảy cho đến tận mai dương."' Thầy Puccio đinh ninh rằng việc ăn chay chính là nguyên nhân khiến nàng mất ngủ và cứ trằn trọc không yên trên giường; thế nên, với sự ngây thơ trong lòng, ông bảo: 'Vợ ơi, anh đã bảo em đừng ăn chay cơ mà; nhưng đã trót làm rồi thì đừng bận tâm nữa, hãy đi ngủ đi; em cứ nhún nhảy quẫy đạp trên giường làm cả căn nhà rung chuyển hết cả lên kìa.' Người vợ liền đáp: 'Chàng cứ mặc kệ em; em biết mình đang làm gì mà; chàng cứ làm cho tốt phần mình đi, còn em sẽ ráng làm thật tốt phần em.' Thế là thầy Puccio đành nín lặng, quay lại với chuỗi kinh Lạy Cha của mình. Kể từ đêm đó trở đi, ngài tu sĩ và người vợ bèn cho người kê một chiếc giường ở góc khác trong nhà, và họ tha hồ vui vầy hưởng lạc ở đó suốt thời gian thầy Puccio tu hành khổ hạnh. Cứ đúng một giờ nọ, thầy tu sĩ ra về thì người vợ trở lại giường riêng của mình, lát sau thầy Puccio từ chỗ tu hành cũng bước vào. Cứ như thế, chồng tiếp tục chịu đựng khổ hạnh, trong khi vợ tha hồ vui vẻ với vị tu sĩ. Thỉnh thoảng nàng lại vui mừng bảo thầy: 'Chàng vừa bắt thầy Puccio chịu một hình phạt khổ hạnh mà nhờ đó chúng ta vớ bẫm được thiên đàng.' Quả thật, thấy bản thân có da có thịt, lại bị chồng bắt ăn uống kham khổ bấy lâu nay, nàng đâm ra mê mẩn những món ngon vật lạ của thầy tu sĩ. Thế nên, ngay cả khi thầy Puccio đã hoàn thành kỳ khổ hạnh, nàng vẫn tìm cách trổ tài ăn uống no say cùng thầy ở chốn khác, và cứ khéo léo giữ gìn để tận hưởng niềm vui ấy dài lâu. Cứ thế, để những lời cuối của tôi không mâu thuẫn với lời đầu, câu chuyện đã diễn ra như sau: trong khi thầy Puccio tưởng rằng việc hành xác sẽ giúp mình giành lấy thiên đàng, ông lại rước vị tu sĩ—kẻ đã chỉ cho ông đường tắt đến đó—và người vợ—kẻ từng cùng ông chịu cảnh thiếu thốn đủ điều mà ngài Dom Felice nhân từ đã ban cho dư dật—vào ngự trị ngay trong cõi thiên đàng ấy.