Truyện Mười Ngày Của Giovanni Boccaccio

Lượt đọc: 1080 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Câu Chuyện Thứ Ba

❊ ❊ ❊

Ngày thứ Nhất. Melchizedek người Do Thái, với câu chuyện về ba chiếc nhẫn, đã thoát khỏi cái bẫy hiểm hóc mà Saladin giăng ra cho mình. Sau khi Neifile dứt lời, câu chuyện của nàng được tất cả tán thưởng, theo ý muốn của hoàng hậu, Filomena tiếp lời: "Câu chuyện của Neifile khiến tôi nhớ đến một tình huống hiểm hóc từng xảy đến với một người Do Thái nọ. Vì đã nói quá nhiều về đức Chúa và sự chân thực của đức tin, thiết nghĩ chúng ta không nên bị cấm đoán việc bàn luận về hành xử của con người và những sự kiện đã xảy ra với họ. Tôi xin phép thuật lại chuyện này, nghe xong, có lẽ các bạn sẽ biết cẩn trọng hơn khi trả lời những câu hỏi được đặt ra cho mình. Các bạn thân mến, hãy biết rằng, cũng như sự ngu ngốc thường đẩy người ta ra khỏi cảnh thái bình mà rơi vào khốn cùng, thì trí tuệ sáng suốt lại có thể cứu người khôn thoát khỏi những hiểm nguy lớn nhất, đưa họ đến nơi an ổn và thanh bình. Việc sự ngu ngốc đưa nhiều người từ cảnh giàu sang đến chỗ khốn cùng thì có vô vàn ví dụ, mà chúng ta không cần kể ra ở đây, vì hàng ngàn minh chứng về điều đó vẫn hiện ra trước mắt ta mỗi ngày. Nhưng việc trí tuệ sáng suốt mang lại sự an ủi thế nào, tôi sẽ chứng minh cho các bạn thấy qua một câu chuyện ngắn, như đã hứa."

Saladin — người mà sự dũng lược đã giúp ông từ một kẻ vô danh trở thành Sultan của Babylon, đồng thời giành được nhiều chiến thắng trước các vương triều Saracen và Thiên Chúa giáo — sau khi tiêu tốn toàn bộ ngân khố vào những cuộc chiến và sự hào phóng phi thường của mình, đang rất cần một khoản tiền lớn. Không tìm được cách nào xoay xở nhanh chóng như ý muốn, ông chợt nhớ đến một người Do Thái giàu có tên là Melchizedek, kẻ chuyên cho vay nặng lãi ở Alexandria. Ông nghĩ bụng, gã này hẳn có đủ khả năng giúp mình, nếu hắn muốn; nhưng gã lại quá keo kiệt, chắc chắn sẽ chẳng bao giờ tự nguyện giúp, mà Saladin lại không muốn dùng vũ lực với hắn. Thế là, bị cái khó bó cái khôn, ông dồn hết tâm trí để tìm cách khiến gã Do Thái phải phục vụ mình trong việc này, và cuối cùng quyết định dùng đến một hành động cưỡng ép được che đậy bằng vẻ hợp tình hợp lý.

Theo đó, ông cho gọi Melchizedek đến, tiếp đón thân mật và mời ngồi cạnh mình, rồi bảo: "Ông bạn thân mến, ta đã nghe nhiều người nói rằng ông là một bậc trí giả uyên bác về thần học. Vì thế, ta muốn biết trong ba tôn giáo: Do Thái giáo, Hồi giáo và Thiên Chúa giáo, ông coi tôn giáo nào là chân chính?" Gã Do Thái, vốn là người thông tuệ, thừa hiểu Saladin đang muốn gài bẫy mình để kiếm cớ gây chuyện. Gã nghĩ thầm rằng nếu khen một trong ba đạo mà không khen hai đạo kia thì sẽ lọt vào cái bẫy mà vua đã giăng sẵn. Vì vậy, gã nhanh trí tìm cách trả lời sao cho không bị rơi vào thế bí. Gã liền đáp: "Thưa bệ hạ, câu hỏi bệ hạ đặt ra quả thật rất hóc búa. Để bệ hạ hiểu được suy nghĩ của con về vấn đề này, xin bệ hạ cho phép con kể một câu chuyện nhỏ."

Nếu con không nhầm, con đã từng nghe kể rằng, ngày xưa có một người giàu sang quyền quý, trong kho báu của ông ta có một chiếc nhẫn vô cùng đẹp đẽ và quý giá. Vì trân trọng giá trị và vẻ đẹp của nó, ông muốn để lại chiếc nhẫn ấy mãi mãi cho hậu thế, nên đã di chúc rằng: ai trong số các con trai của ông, khi ông qua đời, được sở hữu chiếc nhẫn ấy, thì người đó sẽ được công nhận là người thừa kế chính thức, và được tất cả những người khác tôn kính như người đứng đầu gia tộc. Người được thừa kế chiếc nhẫn cũng làm y như cha mình, và cứ thế, chiếc nhẫn được truyền từ đời này sang đời khác. Cuối cùng, nó thuộc về một người có ba đứa con trai đức độ, cả ba đều hiếu thảo khiến người cha yêu thương cả ba như nhau. Các chàng trai trẻ, biết rõ tục lệ về chiếc nhẫn, ai cũng muốn mình là người được tôn vinh nhất trong gia tộc, nên đã nài nỉ người cha – lúc này đã già yếu – hãy để lại chiếc nhẫn cho mình khi ông qua đời. Người cha hiền từ, vì yêu thương cả ba như nhau và không biết chọn ai, lại đã lỡ hứa với cả ba, nên nảy ra ý định làm hài lòng tất cả. Ông bí mật thuê một người thợ lành nghề làm thêm hai chiếc nhẫn khác, giống y hệt chiếc nhẫn đầu đến mức chính ông cũng khó lòng phân biệt được đâu là chiếc thật. Khi sắp lâm chung, ông bí mật trao cho mỗi người con một chiếc nhẫn. Sau khi cha mất, cả ba người đều muốn tranh giành quyền thừa kế và sự tôn vinh, nên đều đưa chiếc nhẫn của mình ra làm bằng chứng. Nhưng vì ba chiếc nhẫn giống nhau như đúc, không ai phân biệt được đâu là chiếc thật, nên câu hỏi về việc ai mới là người thừa kế hợp pháp của người cha vẫn còn bỏ ngỏ cho đến tận ngày nay. Thưa bệ hạ, con cũng xin thưa với bệ hạ về ba tôn giáo mà Chúa Cha đã ban cho ba dân tộc như vậy: mỗi dân tộc đều tin rằng mình đang nắm giữ di sản, giáo luật chân chính và các điều răn của Ngài; nhưng ai thực sự sở hữu điều đó, thì cũng giống như chuyện chiếc nhẫn, câu hỏi vẫn còn đó.

Saladin nhận ra rằng gã Do Thái đã vô cùng khôn khéo để thoát khỏi cái bẫy mà ông giăng ra. Thế là ông quyết định thú thật với gã về sự khó khăn của mình và xem liệu gã có sẵn lòng giúp đỡ hay không. Ông kể rõ những dự định của mình nếu gã không trả lời khôn ngoan như vậy. Gã Do Thái vui vẻ cung cấp tất cả những gì ông cần, và vị Sultan sau đó đã hậu tạ gã đầy đủ; hơn nữa, ông còn ban cho gã những món quà rất giá trị, coi gã là bạn và giữ gã ở bên mình với một vị thế cao quý và đầy tôn trọng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 24 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Giovanni Boccaccio

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.