Ngày thứ Bảy

GIANNI LOTTERINGHI NGHE TIẾNG GÕ CỬA BAN ĐÊM VÀ ĐÁNH THỨC VỢ DẬY, NÀNG LIỀN PHỈNH CHỒNG RẰNG ĐÓ LÀ MỘT CON MA; THẾ RỒI HỌ CÙNG NHAU ĐI TRỪ TÀ BẰNG MỘT BÀI KINH NGUYỆN NHẤT ĐỊNH VÀ TIẾNG GÕ CỬA LIỀN DỨT

“Thưa các ngài, thiếp sẽ rất lấy làm vinh hạnh, nếu đó là ý muốn của các ngài, khi có ai đó khác mở đầu cho một câu chuyện hay ho như chuyện chúng ta sắp bàn; nhưng vì các ngài muốn thiếp làm gương trấn an tất cả các vị phu nhân khác, thiếp xin vui lòng tuân mệnh. Hơn thế nữa, các bà, các cô thân mến, thiếp sẽ cố gắng kể một câu chuyện có ích cho quý vị trong tương lai; bởi vì, nếu quý vị cũng nhát gan như thiếp, và nhất là sợ ma quỷ (dù chúng là thứ gì đi nữa thì Chúa mới biết chứ thiếp nào có hay, và thiếp cũng chẳng từng gặp người đàn bà nào biết rõ, dẫu ai nấy đều sợ chúng như nhau), thì qua việc chú ý lắng nghe câu chuyện của thiếp, quý vị có thể học được một bài kinh thánh thiện và tuyệt diệu với cội phúc lớn lao để xua đuổi chúng, lỡ khi chúng đến tìm quý vị.

Thuở ấy ở Florence, tại khu San Brancazio, có một thợ chải len tên là Gianni Lotteringhi, một kẻ may mắn trong nghề nghiệp hơn là khôn ngoan trong mọi chuyện khác; vì mang tính khờ khạo nên hắn thường được bầu làm hội trưởng Hội Ca vịnh[340] Santa Maria Novella, nắm quyền điều hành hội đoàn của họ, và hắn nhiều lần giữ những chức vụ nhỏ nhặt tương tự mà lấy làm hãnh diện lắm. Hắn được như vậy là vì, vốn là kẻ có của ăn của để, hắn hay dâng hiến những khoản hậu hời cho giới tu sĩ; và họ, thường xuyên vơ vét từ hắn, người thì một đôi tất, kẻ thì chiếc áo choàng, người khác nữa chiếc áo thụng, bèn dạy lại cho hắn vô số lời kinh hay ho và truyền cho hắn kinh Lạy Cha bằng tiếng bình dân, bài Ca Thánh Alexis, những lời Than vãn của Thánh Bernard, các khúc Ca của Phu nhân Matilda cùng những thứ vớ vẩn đại loại như thế, tất cả đều được hắn hết sức trân quý và cất giữ cẩn trọng vì sự cứu rỗi linh hồn mình. Khi ấy hắn có người vợ vô cùng xinh đẹp và đáng yêu tên là Bà Tessa, con gái của Mannuccio dalla Cuculia, một người cực kỳ kín đáo và khôn ngoan. Nàng, thấu hiểu sự ngu ngơ của chồng và đem lòng say đắm Federigo di Neri Pegolotti, một chàng trai lanh lợi, khôi ngô, cũng được chàng đáp lại, bèn dặn dò một cô tì nữ của mình để chàng đến gặp nàng tại một trang viên hết sức xinh xắn mà chồng nàng có ở Camerata, nơi nàng trú ngụ suốt mùa hè và là chốn Gianni thỉnh thoảng ghé về ăn tối rồi ngủ lại, để sáng hôm sau trở ra cửa tiệm và đôi khi tạt qua chỗ hội ca vịnh.

Federigo, khao khát điều này khôn tả, nhân cơ hội bấy giờ, bèn lai kinh tới đó vào lúc xế chiều theo hẹn; và vì Gianni tối hôm đó không về, chàng cùng phu nhân dùng bữa tối và nghỉ ngơi suốt đêm trong niềm hoan hỉ và sung sướng khôn cùng. Nàng, khi đang nằm trong vòng tay chàng, đêm đó đã dạy cho chàng ngót nửa tá những bài thánh ca của chồng mình. Sau đó, vì cả nàng lẫn Federigo đều không có ý định đây sẽ là lần cuối cùng [tụ hội] như lần đầu tiên, họ bèn sắp đặt với nhau thế này để khỏi phải sai tì nữ đi gọi chàng mỗi lần gặp gỡ: rằng hằng ngày, khi đi qua đi lại một khu đất cách đó không xa, chàng hãy để ý đến vườn nho giáp ranh ngôi nhà, nơi sẽ có một cái sọ lừa được dựng lên trên một cột nho; khi thấy mõm lừa quay về phía Florence, chàng cứ yên tâm chắc chắn mà đến với nàng vào tối hôm ấy sau khi trời tối; còn nếu thấy mõm lừa quay về phía Fiesole, chàng không được đến vì Gianni sẽ có nhà; cứ làm như vậy, họ đã hội ngộ với nhau rất nhiều lần.

Nhưng có lần nọ, giữa bao lần khác, xảy ra chuyện Federigo tính đến ăn tối với Bà Tessa vào một đêm nọ, và nàng đã cho nấu hai con gà mái tơ béo ngậy; nào ngờ Gianni, người vốn không được mong đợi sẽ về đêm đó, lại trở về rất muộn. Nàng vô cùng hụt hẫng, bèn cùng chồng ăn tạm một khúc thịt heo muối được luộc riêng, rồi sai tì nữ gói hai con gà mái luộc trong chiếc khăn ăn màu trắng, đem theo thật nhiều trứng mới đẻ cùng một bình rượu ngon ra cái vườn nhà mà nàng có thể đi đến mà không cần bước qua nhà chính, nơi nàng vẫn thường thỉnh thoảng ăn tối cùng người tình, dặn cô tì đặt chúng dưới gốc cây đào mọc cạnh một bãi cỏ ngoài đó. Nhưng vì quá bối rối và phiền muộn, nàng quên mất không dặn tì nữ chờ cho Federigo đến để báo rằng Gianni đã về và bảo chàng lấy thức ăn trong vườn; thế là, khi nàng cùng Gianni lên giường đi ngủ và cô tì nữ cũng vậy, chẳng bao lâu sau Federigo đã đến cửa và khẽ gõ một tiếng. Cánh cửa nằm sát phòng ngủ nên Gianni nghe thấy ngay lập tức, và người vợ cũng vậy; nhưng nàng làm bộ như đang ngủ say để chồng không mảy may nghi ngờ. Sau khi đợi một lát, Federigo gõ tiếng thứ hai, khiến Gianni kinh ngạc, bèn khẽ huých vợ và nói: ''Tessa, nàng có nghe thấy tiếng gì không? Ta ngỡ có ai đang gõ cửa nhà mình.''

Người vợ, vốn nghe rõ hơn chồng nhiều, làm bộ tỉnh giấc và đáp: ''Hả? Chàng nói gì cơ?'' ''Anh bảo,'' Gianni đáp, ''hình như có tiếng gõ cửa nhà chúng ta.'' ''Gõ cửa á!'' nàng kêu lên. ''Ôi chao, Gianni của em, chàng không biết đó là gì sao? Ấy là một con ma, mấy đêm nay đã dọa em hoảng sợ đến mức tột cùng, nỗi đến độ hễ nghe tiếng nó là em lại rúc đầu vào chăn, chẳng dám thò mặt ra cho đến tận sáng bạch.'' Gianni bảo: ''Thôi nào, vợ yêu; đừng sợ, nếu đúng là thế; vì anh đã đọc kinh *Te Lucis*, kinh *Intemerata* cùng dăm bài kinh đạo đức khác trước khi chúng ta đi ngủ, lại còn vạch dấu thánh chéo khắp giường từ đầu này sang đầu kia trong danh nghĩa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, nên chúng ta chẳng có gì phải sợ cả; bởi vì dù nó có quyền phép đến đâu đi nữa, cũng chẳng thể làm hại chúng ta được.''

Người vợ, sợ rằng lỡ ra Federigo có điều nghi kỵ rồi nổi giận với mình, quyết tâm bằng mọi giá phải vùng dậy cho chàng biết Gianni có ở nhà; thế là nàng bảo chồng: ''Thì thế đấy, anh cứ đọc kinh của anh; nhưng phần em, em sẽ chẳng bao giờ thấy yên tâm hay an toàn trừ phi chúng ta làm lễ trừ tà, vì anh đang ở đây mà.'' ''Thế phải trừ tà thế nào?'' hắn hỏi; và nàng đáp: ''Em thừa biết cách trừ tà; bởi vì hôm nọ, khi em đến dự lễ Xá tội ở Fiesole, có một nữ tu sĩ ẩn tu nọ (một sinh linh vô cùng thánh thiện, Gianni của em ạ, chỉ Chúa mới thấu tỏ bà ấy thánh thiện nhường nào), thấy em sợ hãi như vậy, đã truyền cho em một bài kinh đạo đức vô cùng linh nghiệm và bảo rằng bà ấy đã thử nghiệm vài lần trước khi xuất gia đầu Phật, lần nào cũng linh ứng. Chúa biết là em chẳng bao giờ dám đi một mình để làm phép thử đâu; nhưng giờ anh đã ở đây rồi, em muốn chúng ta đi trừ tà con ma ấy.''

Gianni đáp rằng hắn rất sẵn lòng, thế là cả hai vùng dậy rón rén bước ra cửa, nơi Federigo lúc này bắt đầu đâm hơi nghi hoặc vẫn đang kiên nhẫn chờ đợi bên ngoài. Khi họ đến nơi, người vợ bảo Gianni: ''Lát nữa khi em bảo, chàng hãy nhổ nước bọt nhé.'' Và hắn đáp: ''Được thôi.'' Này liền cất tiếng yểm bùa: ''Hỡi ma, ma đi ngang ban đêm, đuôi chổng ngược[341] mi đến với chúng ta; nay hãy cút đi với cái đuôi chổng ngược. Biến ra vườn dưới gốc cây đào lớn; ở đó mi sẽ tìm thấy một của ngon được xức dầu hai lần[342] cùng một trăm bãi phân của con gà mái đẻ nhà ta;[343] hãy áp miệng vào bình rượu rồi xéo đi cho khuất mắt, chớ gây hại gì cho Gianni của ta và của cả ta nữa.'' Rồi quay sang chồng, nàng giục: ''Nhổ đi, Gianni,'' và hắn phì một bãi. Federigo, kẻ đứng ngoài nghe hết sự tình và lúc này đã tan biến cơn ghen tuông, dẫu vô cùng bực bội nhưng lại buồn cười đến đứt ruột đứt gan, và khi Gianni nhổ nước bọt, chàng lẩm bẩm trong miệng: ''[Giá đó là] răng của mày thì hay biết mấy!''

Người vợ, sau khi yểm bùa con ma ba lần như thế, liền quay lại giường ngủ cùng chồng; trong khi Federigo, kẻ vẫn chưa được ăn tối vì chờ ăn cùng nàng, đã hiểu thấu kẽ hở của bài trừ tà, bèn mò ra vườn, tìm thấy chỗ để mấy con gà mái, rượu và trứng dưới gốc cây đào lớn, liền xách thẳng về nhà mình và thốt nhiên đánh chén no nê; để rồi sau đó, khi có dịp hội ngộ lần sau với người vợ, chàng đã được một trận cười hả hê cùng nàng về bài kinh trừ tà vừa kể. Quả thực có kẻ kể rằng thực ra người vợ đã quay cái sọ lừa về phía Fiesole, nhưng một bác nông dân đi qua vườn nho đã đập cho nó một gậy khiến nó quay tít và thành ra hướng về phía Florence, thế nên Federigo cứ đinh ninh là có tiếng gọi nên mới tới đó, và người vợ đã phải yểm bùa theo cách này: ''Hỡi ma, ma hỡi, nhân danh Chúa hãy cút đi; vì đâu phải ta quay đầu lừa; mà là kẻ khác, nguyền cho hắn bị hổ thẹn! Ta đang ở đây trên giường với Gianni của ta đây''; thế là chàng đành quay gót ra về mà chẳng có lấy nổi một bữa tối hay chỗ trọ trong đêm. Nhưng một người hàng xóm của tôi, một phụ nữ rất cao tuổi, kể cho tôi nghe rằng, theo những gì bà nghe được thời niên thiếu, cả hai câu chuyện trên đều có thật; chỉ là câu chuyện sau không xảy ra với Gianni Lotteringhi, mà với một tên Gianni di Nello nào đó, trú tại Porta San Piero và cũng ngốc nghếch chẳng kém gì kẻ kia. Thế nên, các bà, các cô thân mến của tôi, tùy quý vị chọn lấy bài kinh nào làm mình vừa ý nhất, trừ phi quý vị muốn giữ cả hai. Chúng có công hiệu vô cùng lớn trong những trường hợp như thế, như quý vị đã thấy qua câu chuyện vừa nghe; vậy hãy học thuộc lòng chúng đi, biết đâu có lúc chúng sẽ giúp ích cho quý vị đấy.