Nữ hoàng, thấy Emilia đã kể xong câu chuyện của mình và không còn ai khác ngoài bà là chưa kể—trừ người có đặc quyền được nói sau cùng—liền bắt đầu như sau: "Dù các quý cô nhanh nhẹn của ta ơi, hôm nay các nàng đã 'cướp' mất khỏi miệng ta ít nhất hai câu chuyện mà ta dự định kể, nhưng ta vẫn còn một chuyện nữa, mà kết thúc của nó chứa đựng một câu nói với phong thái đến mức, có lẽ, chưa ai từng trích dẫn một câu nào chí lý hơn thế với chúng ta."
Các nàng phải biết rằng, trong thành phố của chúng ta thuở trước, từng tồn tại nhiều phong tục tốt đẹp và đáng khen, nhưng ngày nay chẳng còn lại gì, tất cả là nhờ sự tham lam đã lớn dần lên cùng với của cải và quét sạch chúng đi. Trong số đó có tục lệ mà các quý ông ở những khu phố khác nhau của Florence thường tụ họp tại nhiều nơi trong thành phố, lập thành các hội nhóm với số lượng thành viên nhất định. Họ cẩn trọng chỉ kết nạp những người có đủ điều kiện chi trả các khoản phí, để rồi người này hôm nay, kẻ khác ngày mai, cứ thế luân phiên mở tiệc thết đãi cả hội. Tại những bữa yến tiệc này, họ thường chiêu đãi cả những vị khách quý từ nơi xa đến, cũng như người trong thành phố; và tương tự, ít nhất mỗi năm một lần, họ mặc trang phục giống hệt nhau, cưỡi ngựa diễu hành khắp thành phố vào những ngày trọng đại, hoặc thỉnh thoảng tổ chức các buổi giao đấu, đặc biệt là vào những ngày lễ chính hoặc khi thành phố nhận được tin chiến thắng hay những tin tức hân hoan tương tự.
Trong số những hội nhóm này có hội của Messer Betto Brunelleschi, nơi mà ông ta và các đồng bọn đã cố công lôi kéo Guido, con trai của Messer Cavalcante de' Cavalcanti, tham gia, và không phải không có lý do; bởi lẽ, ngoài việc là một trong những nhà logic học giỏi nhất thế giới và là một triết gia tự nhiên xuất chúng (những thứ mà họ vốn chẳng mảy may quan tâm), chàng còn rất nhanh nhẹn, cư xử lịch thiệp, ăn nói cực kỳ duyên dáng và biết làm tốt hơn bất cứ ai mọi việc mà chàng muốn, những việc xứng tầm với một quý ông. Thêm vào đó, chàng rất giàu có và biết cách chiêu đãi nồng hậu bất cứ ai mà chàng cho là xứng đáng được tôn trọng. Nhưng Messer Betto chưa bao giờ có thể thu phục được Guido; ông ta và các đồng bọn tin rằng điều này là do Guido đôi khi mải mê vào những suy tư trừu tượng, trở nên tách biệt hoàn toàn với thế gian; và vì chàng có phần nghiêng về quan điểm của phái Epicurean, dân chúng đồn đại rằng những suy tư của chàng chỉ cốt tìm cách chứng minh rằng Thiên Chúa không tồn tại.
Một ngày nọ, Guido rời Orto San Michele, đi ngang qua Corso degli Ademari—con đường chàng thường xuyên đi—để đến San Giovanni, nơi xung quanh có những ngôi mộ bằng đá cẩm thạch lớn (ngày nay đã được chuyển đến Santa Reparata) và nhiều ngôi mộ khác. Khi chàng đang đứng giữa những hàng cột đá porphyry, những ngôi mộ ấy và cánh cửa nhà thờ đang đóng kín, thì Messer Betto cùng hội của ông ta cưỡi ngựa dọc theo Piazza di Santa Reparata, trông thấy chàng giữa những nấm mộ liền nói: "Hãy đến trêu chọc hắn xem sao." Thế là họ thúc ngựa, đùa cợt lao thẳng về phía chàng, áp sát khi chàng chưa kịp hay biết gì và nói: "Guido này, anh từ chối gia nhập hội của chúng tôi; nhưng này, khi anh chứng minh được rằng Thiên Chúa không tồn tại, thì anh được tích sự gì?" Guido thấy mình bị vây hãm liền đáp ngay: "Thưa các quý ông, trong nhà mình, các ông muốn nói gì với tôi cũng được." Rồi, đặt tay lên một trong những ngôi mộ lớn kể trên, vì là người rất nhanh nhẹn, chàng nhảy vọt qua phía bên kia và rời đi, thoát khỏi bọn họ.
Các quý ông đứng nhìn nhau, lẩm bẩm bảo rằng anh ta bị điên và câu trả lời vừa rồi chẳng có nghĩa lý gì, vì ở đó họ cũng chẳng có việc gì phải làm hơn tất cả những công dân khác, và Guido cũng chẳng có ít việc hơn bất kỳ ai trong số họ. Nhưng Messer Betto quay sang bảo họ: "Chính các anh mới là kẻ điên rồ, nếu các anh chưa hiểu ý hắn. Hắn đã dùng vài từ ngữ đầy lịch thiệp để quở trách chúng ta một cách đanh thép nhất thế gian. Bởi lẽ, nếu nghĩ cho kỹ, thì những nấm mộ này là nhà của người chết, vì người ta được chôn cất và yên nghỉ tại đó, và hắn nói đây là nhà của chúng ta, ngụ ý cho thấy rằng so với hắn và những bậc học giả, chúng ta cùng những kẻ ngu dốt khác còn tệ hơn cả người chết; vậy nên, ở đây, chúng ta đang ở trong chính ngôi nhà của mình đấy." Nghe đến đây, ai nấy đều hiểu ý tứ của Guido và thấy xấu hổ, chẳng còn dám trêu chọc chàng thêm nữa, còn Messer Betto từ đó về sau được coi là một quý ông có trí tuệ sắc sảo và am tường.
