Ngày thứ Tám

Filostrato vừa dứt câu chuyện khiến bao người cười nghiêng ngả, hoàng hậu liền ra hiệu cho Filomena tiếp lời. Nàng bèn cất tiếng: "Thưa các vị tiểu thư khả ái, cũng như Filostrato nhờ nhắc đến Maso mà kể câu chuyện các vị vừa nghe, tôi đây cũng chẳng hơn chẳng kém, được cảm hứng từ chuyện của Calandrino và đám bạn hắn để kể cho các vị nghe một câu chuyện khác, thiết tưởng sẽ làm các vị vừa lòng.

Calandrino, Bruno và Buffalmacco là những ai thì tôi không cần phải giải thích cho các vị nghe nữa, bởi các vị đã được nghe kể quá rõ rồi; thế nên, để tiếp tục câu chuyện, tôi xin kể rằng Calandrino có một mảnh đất nhỏ cách Firenze không xa, vốn là của hồi môn của vợ hắn. Từ mảnh đất này, ngoài những thứ thu hoạch khác, năm nào hắn cũng có một con lợn; và theo thói quen, hắn cùng vợ thường đến đó, tự tay giết mổ rồi ướp muối con lợn ngay tại chỗ. Có một năm nọ, nhân lúc vợ bị ốm nhẹ, hắn một mình đi làm thịt lợn. Bruno và Buffalmacco hay tin, biết rõ vợ hắn không đi cùng ra trang trại, liền đến tá túc vài ngày tại nhà một vị linh mục vốn là bạn thân và là hàng xóm của Calandrino. Sáng hôm đó, Calandrino vừa mới giết lợn xong, trông thấy hai kẻ kia ở nhà vị linh mục liền gọi lớn: 'Chào hai bác. Mời sang xem tôi làm ăn chu tất thế nào nhé.' Rồi dẫn họ vào nhà, chỉ cho xem con lợn. Thấy con lợn rất béo tốt, lại nghe Calandrino khoe là định muối lên để ăn dần trong nhà, Bruno liền bóc mẽ: 'Trời ơi là trời, sao mày ngốc thế hả Calandrino? Mang bán đi rồi lấy tiền anh em mình chè chén một trận, về nhà cứ bảo là bị trộm mất có phải hơn không.' Calandrino đáp: 'Đừng có hòng, vợ tôi đời nào tin, thể nào nó cũng đuổi cổ tôi ra khỏi nhà. Các anh đừng có tốn công thuyết phục, tôi không đời nào làm thế đâu.' Lời qua tiếng lại hồi lâu nhưng chẳng đi đến đâu.

Calandrino mời họ ở lại ăn tối, nhưng với thái độ miễn cưỡng đến mức họ từ chối và cáo từ ra về. Lúc đó, Bruno và Buffalmacco liền bàn nhau: 'Hay tối nay mình sang thắt lưng buộc bụng con lợn của hắn đi nhỉ?' Kẻ kia đáp: 'Chà, làm cách nào bây giờ?' Bruno bảo: 'Tao thấy dễ ợt, miễn là hắn không dời nó đi chỗ khác.' Người kia tiếp lời: 'Thế thì làm thôi. Sao lại không nhỉ? Xong việc mình đem ra đây cùng uống rượu với cha xứ.' Vị linh mục đáp rằng ngài rất sẵn lòng, và Bruno nói thêm: 'Việc này phải dùng chút mưu mẹo. Mày thừa biết Calandrino keo kiệt thế nào và thích uống ké ra sao khi có kẻ khác trả tiền; tụi mình hãy rủ hắn ra quán rượu, rồi ngài linh mục sẽ vờ như trả tiền toàn bộ để đãi chúng ta và không để hắn phảióc xu nào. Calandrino sẽ nhanh chóng say mèm, và thế là tụi mình tha hồ hành sự một cách dễ dàng, vì hắn ở nhà có một mình.' Nói là làm, họ làm đúng như vậy. Calandrino thấy vị linh mục không cho ai trả tiền liền thả phanh uống cho đẫy bụng, dù chẳng cần tốn mấy ly là hắn đã say khướt. Trời đã khuya khi họ rời quán rượu, và Calandrino chẳng màng đến bữa tối, cứ thế lết thẳng về nhà; nghĩ là đã cài then cửa nhưng hóa ra hắn cứ để ngõ rồi lăn ra ngủ. Buffalmacco và Bruno đến nhà vị linh mục ăn tối, đoạn lẳng lặng sang nhà Calandrino, mang theo một số công cụ để cạy cửa theo chỗ Bruno đã bàn tính trước; nhưng thấy cửa mở toang, chúng liền bước vào, tháo con lợn mang thẳng về nhà linh mục, cất giấu rồi lên giường đi ngủ.

Sáng hôm sau, Calandrino tỉnh rượu, bước xuống nhà thì ngỡ ngàng không thấy con lợn đâu và cửa thì mở toang. Hắn bèn hỏi người này đến người khác xem có ai biết ai đã lấy mất không, nhưng chẳng thu được tin tức gì, liền bắt đầu gào thét thảm thiết: 'Khổ thân tôi tôi nhục nhã quá đi mất!' vì con lợn đã bị trộm mất rồi. Vừa lúc Bruno và Buffalmacco thức dậy, chúng liền sang nhà Calandrino để xem hắn nói gì về vụ con lợn. Vừa trông thấy hai kẻ đó, hắn liền gọi to, mặt rưng rưng như muốn khóc: 'Các bác ơi, tôi khổ quá; con lợn của tôi bị trộm mất rồi!' Bruno bước đến, nhẹ nhàng nói: 'Lạ thật đấy, thế mà khôn được một vỉa.' Calandrino mếu máo: 'Ấy chết, tôi nói thật mà.' Bruno bảo: 'Phải thế chứ. Cứ gào to lên cho thiên hạ biết là đúng như lời mày nói.' Nghe vậy, Calandrino càng gào to hơn: 'Có trời đất quỷ thần ơi, tôi nói thật là nó bị trộm mất rồi cơ mà!' 'Được, được,' Bruno đáp; 'phải nói thế chứ; cứ gào cho hăng vào, nói to lên cho người ta nghe thấy thì mới có vẻ là thật.' Calandrino kêu lên: 'Các anh muốn đẩy tôi xuống địa ngục chắc! Tôi nói thật mà các anh không tin. Muốn treo cổ tôi lên nếu con lợn không bị trộm mất!' Bruno thảng thốt: 'Trời đất! Sao lại có chuyện đó được? Mới hôm qua tao còn thấy nó ở đây cơ mà. Mày tưởng làm tao tin được là nó bay đi chắc?' Calandrino nài nỉ: 'Đúng y như tôi nói mà.' Bruno lặp lại: 'Lạ thật, có thể thế được cơ à?' Calandrino khẳng định: 'Chắc chắn là thế, khốn nỗi tôi tiêu đời rồi, chẳng biết về nhà ăn nói ra sao đây. Vợ tôi đời nào nó chịu tin; mà dẫu nó có tin đi nữa thì cả năm nay tôi cũng đừng mong có ngày nào yên ổn với nó.' Bruno an ủi: 'Ôi Chúa phù hộ tôi, thế thì tồi tệ thật đấy, nếu đúng là như vậy; nhưng mày biết đấy Calandrino, hôm qua tao đã dạy mày nói thế rồi, và tao không muốn mày vừa bịp vợ lại vừa bịp cả bọn tao đâu.' Nghe thế, Calandrino lại bắt đầu khóc lóc thảm thiết: 'Khổ quá, sao các anh cứ dồn tôi vào bước đường cùng để tôi phải thề thối phỉ báng cả Chúa lẫn các Thánh thế nhỉ? Tôi nói thật là con lợn bị trộm từ tối hôm qua cơ mà.'

Lúc bấy giờ Buffalmacco mới lên tiếng: 'Nếu thực sự là vậy, tụi mình phải tìm cách lấy lại nó xem sao, nếu có thể.' Calandrino hỏi: 'Nhưng tìm cách nào bây giờ?' Buffalmacco đáp: 'Chắc chắn chẳng có ai từ tận Ấn Độ sang đây để ăn trộm lợn của mày đâu; thủ phạm hẳn là một tên hàng rào hàng xóm nào đó quanh đây thôi. Nếu mày chịu khó triệu tập họ lại, tao biết cách làm phép thử bằng bánh mì và phô mai, chúng ta sẽ biết ngay ai là kẻ đã lấy.' Bruno chen vào: 'Mày lại định giở trò bánh mì với phô mai giữa cái đám dân tình quanh đây phỏng, khéo có mà hỏng việc, vì tao chắc chắn một trong số chúng đã thù hằn con lợn rồi, hắn sẽ đánh hơi thấy cái bẫy và chuồn mất tăm cho xem.' Buffalmacco hỏi: 'Thế thì phải làm sao?' Bruno đáp: 'Chỉ còn cách dùng viên gừng đường và rượu vang Vernage thượng hạng rồi mời họ sang uống. Họ sẽ chẳng hoài nghi gì mà đến ngay, và những viên gừng đường ấy cũng được làm phép y như bánh mì với phô mai vậy.' Buffalmacco gật gù: 'Mày nói phải đấy. Mày tính sao hả Calandrino? Có làm thế không?' Tên ngốc đáp: 'Ôi, vì tình nghĩa ơn trên, xin các anh hãy giúp tôi với; chỉ cần biết kẻ nào đã lấy nó thôi là tôi cũng thấy được an ủi phần nào rồi.' Bruno liền bảo: 'Được rồi, tao sẵn sàng đi Firenze một chuyến để giúp mày mua những thứ kể trên, miễn là mày đưa tiền cho tao.' Lúc ấy Calandrino có chừng bốn mươi xu, hắnèn đưa hết cho Bruno; và Bruno liền lên đường về Firenze tìm một người bạn làm nghề dược sĩ, mua một cân gừng đường hảo hạng, tiện thể nhờ hắn pha chế thêm hai viên "phân chó" bằng cao lô hội tươi; sau đó bọc đường bên ngoài trông y như những viên kia, rồi đánh dấu kín ở bên để sau này dễ bề nhận biết mà không sợ nhầm lẫn hay đổi chỗ. Mua xong một bình rượu vang Vernage ngon tuyệt, hắn quay về quê gặp Calandrino và dặn: 'Sáng mai mày hãy mời những kẻ mày tình nghi đến uống rượu với nhà ngươi nhé; hôm đó là ngày nghỉ nên ai nấy sẽ vui vẻ nhận lời thôi. Còn tao với Buffalmacco tối nay sẽ làm phép yểm bùa lên mấy viên thuốc rồi sáng mai đem đến nhà cho mày; chính tay tao sẽ phân phát chúng và nói những lời cần nói.'

Calandrino làm theo lời dặn, và sáng hôm sau hắn tụ tập được một nhúm đông đảo các chàng trai Firenze đang tá túc quanh làng cùng với một số nông dân. Ngay sau đó, Bruno và Buffalmacco mang theo một hộp thuốc cùng bình rượu bước tới, yêu cầu mọi người đứng thành vòng tròn. Bruno dõng dạc nói: 'Thưa các vị, chúng tôi buộc phải cho các vị biết lý do có mặt ở đây ngày hôm nay, để nếu có điều gì không vừa ý, các vị cũng không trách cứ gì tôi. Calandrino đây đêm qua bị mất trộm một con lợn béo tốt mà chẳng tài nào tìm ra thủ phạm; và vì chẳng ai khác ngoài một trong số chúng ta đứng đây có thể lấy trộm nó, nên để tìm ra kẻ cắp, hắn xin kính mời mỗi người một viên thuốc này kèm theo một ngụm rượu. Xin thưa để các vị rõ, kẻ nào đã ăn trộm con lợn sẽ không tài nào nuốt nổi viên thuốc; trái lại, hắn sẽ thấy nó đắng ngắt như thuốc độc và sẽ nhổ phắt ra ngay; thế nên, để khỏi phải chuốc lấy hổ thẹn trước đông đảo mọi người thế này, tốt hơn hết là hắn nên tự thú với cha xứ qua bề xưng tội, còn tôi sẽ không truy cứu thêm vụ này nữa.'

Tất cả những người có mặt đều tuyên bố sẵn sàng ăn thử thuốc, Bruno bèn sắp xếp họ theo hàng lối rồi đặt Calandrino đứng lẫn vào giữa; đoạn bắt đầu từ đầu hàng, hắn lần lượt phát cho mỗi người một viên gừng đường. Khi đi ngang qua Calandrino, hắn lén lấy một viên "phân chó" nhét vào tay hắn. Calandrino liền tống ngay vào miệng nhai ngấu nghiến, nhưng lưỡi vừa nếm phải vị lô hội đắng nghét, hắn liền phì ra ngay vì không thể chịu nổi vị đắng. Trong lúc đó, ai nấy đều nhìn trân trân vào mặt nhau để xem kẻ nào nhổ thuốc ra; còn Bruno, trong lúc chưa phát xong cho những người khác và vờ như không chú ý đến hành động của Calandrino, chợt nghe đằng sau có tiếng hỏi: 'Sao thế Calandrino? Ý gì đây?' Hắn vội quay phắt lại, thấy Calandrino vừa nhổ viên thuốc ra liền nói: 'Khoan đã, biết đâu có thứ gì khác làm hắn bị sặc. Thử viên khác xem sao.' Nói rồi, hắn cầm viên "phân chó" thứ hai nhét vào miệng Calandrino và tiếp tục đi phát nốt chỗ còn lại. Viên thứ nhất đắng một, viên thứ hai đắng mười; nhưng vì sợ hãi không dám nhổ ra, hắn đành ngậm một lúc trong miệng, vừa nhai vừa trào nước mắt to bằng quả phỉ, cho đến khi không thể chịu đựng thêm được nữa, hắn đành phun nó ra giống như viên đầu tiên. Lúc bấy giờ Buffalmacco và Bruno liền rót rượu mời mọi người uống, và tất cả chứng kiến cảnh tượng ấy đều khẳng định chắc nịch rằng chính Calandrino đã tự ăn trộm lợn của mình; thậm chí có kẻ còn đứng đó mắng xối xả vào mặt hắn.

Sau khi đám đông đã giải tán hết, chỉ còn hai tên lừa đảo ở lại với Calandrino, Buffalmacco bèn bảo hắn: 'Tao vẫn chắc đinh ninh chính mày là kẻ lấy con lợn rồi bày đặt dựng chuyện bị trộm để khỏi phải tốn tiền thết đãi bọn tao dù chỉ một chén rượu bằng số tiền mày bán nó chứ gì.' Calandrino vẫn chưa hết đắng ngắt vị lô hội trong miệng, liền thề sống thề chết là mình không hề lấy; Buffalmacco lại trêu: 'Thôi đi ông tướng, nói thật đi, mày bán được bao nhiêu? Sáu đồng tiền vàng chứ gì?' Nghe thế Calandrino tức điên lên suýt phát điên, Bruno liền tiếp lời: 'Nghe đây Calandrino ạ, trong đám người vừa ăn uống với chúng ta lúc nãy có kẻ thì thầm với tao rằng mày đang nuôi một cô ả nhân tình ở đầu làng bên kia, mọi thứ kiếm chác được mày đều cống hiến cho ả hết, và hắn chắc mẩm chính mày đã gửi con lợn sang đấy rồi. Dạo này mày hay sinh tật quỷ quái nhỉ; hôm nọ lừa tụi tao xuống suối Mugnone nhặt đá đen, rồi lúc dụ được tụi tao lên thuyền mà chẳng có mẩu bánh mì nào, mày chuồn thẳng để rồi sau đó bịp tụi tao là tìm được hòn đá ma thuật; và giờ lại giở trò tương tự, tưởng lấy lời thề ra là có thể bịp tụi tao rằng con lợn mày đã đem cho hoặc đem bán thực ra bị trộm mất. Nhưng tụi tao lạ gì mấy mánh khóe của mày nữa; đừng hòng qua mặt tụi tao lần nữa; và nói thẳng ra là vì tụi tao đã tốn công làm phép giải rồi, mày phải nộp cho tụi tao hai đôi gà trống thiến; bằng không tụi tao sẽ mách sạch mọi chuyện với mụ vợ Tessa cho xem.' Calandrino thấy không ai tin mình, lại nghĩ đời mình thế là đủ khốn khổ lắm rồi, nếu còn để mụ vợ đày đọa thêm nữa thì có nước chết, đành ngậm ngùi cắt cử người mang cho chúng hai đôi gà trống thiến. Chúng đem số gà đó về Firenze sau khi đã ướp muối xong xuôi con lợn, mặc cho Calandrino tự ôm cục tức và nuốt trôi nỗi nhục nhã ê chề theo cách riêng của hắn."