Tofano một đêm nọ khóa cửa nhốt vợ ở ngoài. Người vợ, sau khi cầu xin vô ích để được vào nhà, bèn giả vờ gieo mình xuống giếng rồi quăng một hòn đá lớn xuống dưới. Tofano chạy ra khỏi nhà và vội vã lao về phía cái giếng, nhân cơ hội đó, người vợ lẻn vào trong, khóa trái cửa lại và từ trên cửa sổ, nàng lớn tiếng mắng nhiếc ông ta.

Vừa thấy Elisa kể xong câu chuyện của mình, nhà vua quay ngay sang Lauretta và ra hiệu cho nàng bắt đầu. Nàng không chút ngần ngại, mở lời: "Ôi Tình yêu, sức mạnh của người mới vĩ đại và đa dạng làm sao! Người có biết bao mưu lược và thủ đoạn! Hỡi các triết gia, các bậc nghệ nhân, liệu ai có thể dạy được những mánh khóe, những trò đánh lạc hướng và những mưu mô mà người bất chợt gợi ý cho bất cứ kẻ nào bước theo dấu chân người? Quả thực, mọi sự giáo huấn của người đời đều trở nên khập khiễng so với sự dạy dỗ của người, điều mà hẳn các quý cô đáng mến đã thấy rõ qua những mưu kế vừa được thuật lại. Để tiếp nối, tôi xin kể thêm một thủ đoạn mà một người phụ nữ dù trí tuệ chẳng có gì đặc biệt, nhưng tôi biết, chỉ có Tình yêu mới có thể dạy nàng điều ấy."

Ngày xưa, tại Arezzo, có một người đàn ông giàu có tên là Tofano. Ông ta cưới một người vợ rất xinh đẹp tên là Madam Ghita. Chẳng hiểu vì sao, ông ta nhanh chóng đâm ra ghen tuông vô cớ với nàng. Nhận ra điều đó, người vợ cảm thấy vô cùng bực bội và hết lần này đến lần khác gặng hỏi lý do, nhưng ông ta chẳng đưa ra được lý do nào cụ thể cả, chỉ toàn những lời vu vơ chẳng đâu vào đâu. Vì vậy, nàng nảy ra ý định làm cho ông ta phải nếm trải chính cái "căn bệnh" mà ông ta đang lo sợ vô căn cứ đó. Khi nhận thấy một chàng thanh niên rất hợp ý mình đang thầm thương trộm nhớ, nàng khôn khéo bắt đầu tìm cách tâm tình với anh ta. Mọi chuyện tiến triển thuận lợi đến mức chỉ còn thiếu hành động thực tế là xong, nên nàng bèn tìm cách biến ý định thành sự thật. Nàng để ý thấy trong số những thói hư của chồng mình, có thói mê rượu chè, thế là nàng không những không can ngăn mà còn khéo léo chèo kéo ông ta uống thêm. Thói quen này dần trở nên quá đà, đến mức nàng muốn lúc nào là nàng lại chuốc cho ông ta say bí tỉ. Và mỗi khi thấy chồng đã say khướt, nàng lại tống khứ ông ta lên giường rồi bí mật gặp gỡ người tình, và từ đó về sau, nàng thường xuyên làm như vậy một cách hoàn toàn yên tâm. Thậm chí, nàng càng lúc càng tin tưởng vào sự say sưa của chồng đến mức không chỉ dám đưa tình nhân về nhà, mà thỉnh thoảng còn sang tận nhà anh ta để qua đêm, vốn cũng chẳng cách đó bao xa.

Người phụ nữ say đắm trong mối tình ấy cứ tiếp diễn như vậy, cho đến một hôm, gã chồng khốn khổ bắt đầu nhận ra rằng trong khi cứ khuyến khích mình uống rượu, thì vợ lại chẳng bao giờ đụng đến một giọt. Thế là sự nghi ngờ trỗi dậy trong lòng ông ta rằng có lẽ mọi chuyện đúng như thực tế, rằng nàng chuốc cho ông ta say để thừa cơ đi làm chuyện vụng trộm trong lúc ông ta ngủ. Muốn kiểm chứng điều này, một buổi tối nọ, dù chưa uống giọt rượu nào, ông ta vẫn giả vờ say xỉn, từ lời nói đến dáng điệu đều y như một kẻ nát rượu chính hiệu. Tin là thật và nghĩ rằng ông ta chẳng cần uống thêm nữa, người vợ vội vã đưa ông ta lên giường rồi lẻn đến nhà người tình như thường lệ, và ở lại đó cho đến tận nửa đêm. Về phần Tofano, ngay khi biết vợ đã rời khỏi nhà, ông ta lập tức bật dậy, chạy ra cửa và khóa trái lại từ bên trong. Sau đó, ông ta đứng chờ sẵn bên cửa sổ để xem lúc vợ về và cho nàng biết rằng mình đã đánh hơi thấy những trò lố của nàng. Ông ta cứ đứng đó chờ cho tới khi nàng quay lại. Người vợ về đến nơi, thấy mình bị khóa ngoài thì vô cùng đau khổ. Nàng bắt đầu thử mọi cách để mở cửa bằng vũ lực, nhưng sau khi để nàng loay hoay một hồi, Tofano mới cất tiếng: "Vợ ơi, nàng tốn công vô ích thôi, vì nàng chẳng bao giờ vào được đây nữa đâu. Hãy quay lại nơi nàng đã ở từ tối đến giờ đi, và hãy biết rằng nàng sẽ không bao giờ được quay về đây cho đến khi ta làm cho nàng được hưởng sự 'vinh dự' xứng đáng trước mặt người thân và hàng xóm vì chuyện này."

Người vợ bắt đầu cầu xin ông ta vì tình yêu của Chúa mà mở cửa, nàng phân trần rằng mình không hề đi đâu xa như ông nghĩ, chỉ là sang thức đêm cùng một người hàng xóm vì đêm dài không ngủ được, cũng chẳng thể ngồi nhà một mình. Thế nhưng, những lời cầu khẩn chẳng có tác dụng gì, vì gã chồng thô lỗ kia đã quyết tâm làm cho tất cả người dân Arezzo biết được nỗi nhục của mình, dù thực ra chẳng ai hay biết gì cả. Thấy van xin không xong, nàng bèn chuyển sang đe dọa: "Nếu ông không mở cửa, tôi sẽ làm cho ông trở thành kẻ khốn khổ nhất trên đời này." "Nàng có thể làm gì ta cơ chứ?" Tofano hỏi. Nàng Tessa, người mà Tình yêu đã khơi gợi trí tuệ bằng những mưu kế, đáp lại: "Thay vì phải chịu đựng nỗi nhục nhã mà ông cố tình gán cho tôi một cách oan uổng, tôi sẽ gieo mình xuống cái giếng ngay gần đây. Đến khi người ta tìm thấy xác tôi, chẳng ai tin rằng tôi tự sát cả, mà sẽ nghĩ chính vì ông say rượu nên mới đẩy tôi xuống. Lúc đó, ông sẽ phải bỏ trốn, mất hết cơ nghiệp, phải sống lưu vong hoặc bị chém đầu vì tội giết vợ, đúng như những gì ông đã làm."

Tofano hoàn toàn không hề lay chuyển trước những lời đe dọa đó. Thế là nàng bảo ông: "Nghe đây, tôi không thể chịu đựng thêm trò phiền nhiễu này của ông nữa, Chúa tha tội cho ông! Hãy cất cái cuộn chỉ này của tôi đi, tôi để nó ở đây này." Nói đoạn, trong đêm tối mịt mù đến mức khó lòng nhìn thấy nhau, nàng tiến lại gần miệng giếng, nhặt một hòn đá lớn để ở đó, rồi hét lên: "Chúa tha thứ cho con!" và thả nó xuống nước. Hòn đá rơi xuống nước tạo ra một tiếng động rất lớn. Nghe thấy vậy, Tofano thực sự tin rằng vợ mình đã nhảy xuống thật, thế là ông ta vơ lấy cái gàu và sợi dây, lao ra khỏi nhà và chạy đến miệng giếng để cứu nàng. Người vợ, vốn đã nấp sẵn gần cửa, vừa thấy chồng chạy ra giếng liền lẻn ngay vào nhà và khóa trái cửa lại. Sau đó, nàng bước ra cửa sổ và nói: "Ông nên pha loãng rượu khi uống vào lúc bình thường, chứ không phải sau khi uống và vào ban đêm thế này." Nghe vậy, Tofano biết mình đã bị lừa. Ông ta quay lại cửa nhưng không tài nào vào được nữa, bèn cất tiếng bảo nàng mở cửa. Nhưng nàng không còn nói năng nhẹ nhàng như trước nữa, mà bắt đầu hét lên: "Nhân danh Thập tự giá của Chúa, đồ say xỉn đáng ghét kia, đêm nay ông không được vào đây! Tôi không thể chịu đựng thêm cái thói này của ông nữa; tôi phải để cho mọi người thấy ông là loại người gì và giờ giấc ông mò về nhà lúc nửa đêm thế nào." Tofano nổi cơn tam bành, bắt đầu chửi bới và gào thét. Hàng xóm nghe thấy tiếng ồn ào bèn tỉnh giấc, cả đàn ông lẫn đàn bà, đều chạy đến cửa sổ hỏi xem chuyện gì đang xảy ra. Người vợ vừa khóc vừa đáp: "Chính là gã chồng khốn khổ này, tối nào ông ta cũng trở về trong tình trạng say khướt, hoặc là lăn ra ngủ ở mấy quán rượu rồi giờ này mới mò về nhà. Tôi đã nhẫn nhịn chuyện này từ lâu, nhưng chẳng ích gì, và tôi không thể chịu đựng thêm được nữa, nên tôi quyết định làm ông ta xấu hổ bằng cách khóa cửa không cho vào, xem liệu ông ta có chừa cái thói đó đi không."

Ngược lại, Tofano, ngu ngốc như một con lừa, lại kể ra mọi chuyện và còn đe dọa nàng ghê gớm. Nhưng nàng nói với những người hàng xóm: "Các người xem, ông ta là loại người gì kia chứ! Nếu tôi ở ngoài đường như ông ta, còn ông ta ở trong nhà như tôi, thì các người sẽ nói sao? Nhân danh Chúa, tôi e rằng các người sẽ tin lời ông ta nói đấy. Qua chuyện này các người có thể đánh giá được trí tuệ của ông ta; ông ta nói tôi làm đúng những việc mà tôi nghĩ chính ông ta đã làm. Ông ta tưởng dọa được tôi bằng cách ném cái gì đó xuống giếng, nhưng giá mà ông ta ném chính mình xuống đó cho xong, để được 'pha loãng' bớt đống rượu mà ông ta đã nốc quá chén thì tốt biết mấy." Những người hàng xóm, cả nam lẫn nữ, đều quay sang chỉ trích Tofano, cho rằng ông ta có lỗi và mắng nhiếc ông ta vì những lời lẽ xúc phạm vợ. Chẳng bao lâu sau, câu chuyện được truyền tai từ nhà này sang nhà nọ, đến tận tai những người họ hàng của người vợ. Họ kéo đến, nghe hết đầu đuôi sự việc từ những người hàng xóm, bèn bắt lấy Tofano và cho ông ta một trận đòn tơi tả đến mức gãy cả xương cốt. Sau đó, họ vào nhà, thu dọn đồ đạc của nàng rồi đưa nàng về nhà mình, đồng thời đe dọa Tofano sẽ còn chịu kết cục tồi tệ hơn. Thấy tình cảnh bi đát và nhận ra sự ghen tuông vô lối đã đẩy mình vào bước đường cùng, hơn nữa ông ta vẫn còn yêu vợ tha thiết, Tofano bèn nhờ vài người bạn đứng ra dàn xếp, cuối cùng cũng giảng hòa được với vợ và đón nàng về nhà, kèm theo lời hứa sẽ không bao giờ ghen tuông nữa. Hơn thế nữa, ông ta còn cho phép nàng làm bất cứ điều gì nàng thích, miễn là nàng kín đáo để ông ta không hề hay biết. Thế là, gã chồng ngốc nghếch dại dột ấy đã chấp nhận giảng hòa sau khi phải chịu tổn thất. Vậy nên, Tình yêu muôn năm, và hãy dẹp tan chiến tranh cùng mọi phiền lụy của nó!"