Ngày thứ Bảy
HAI NGƯỜI SIENA CÙNG YÊU MỘT QUÝ CÔ, VÀ MỘT TRONG HAI NGƯỜI LÀ ĐỒNG KÍNH VỚI NÀNG; NGƯỜI NÀY QUA ĐỜI VÀ TRỞ VỀ GẶP BẠN MÌNH, ĐÚNG NHƯ LỜI ĐÃ HỨA, ĐỂ KỂ CHO NGƯỜI ẤY NGHE THẾ GIAN Ở THẾ GIỚI BÊN KIA SỐNG RA SAO
Bấy giờ chỉ còn nhà vua phải kể chuyện, thế là ngay khi thấy các quý cô đã nguôi ngoai nỗi buồn vì cây lê vô tội bị đốn hạ, ngài liền cất lời: "Ai cũng thấy rõ rằng một vị vua anh minh phải luôn là người đi đầu tuân thủ luật lệ do chính mình đặt ra; nếu làm khác đi, ngài chẳng khác nào một tên nô lệ đáng bị trừng phạt chứ không phải bậc quân vương. Chính trong lỗi lầm và sự hổ thẹn ấy, trẫm, vua của các vị, nay lại buộc phải sa chân. Sự thực là hôm qua trẫm đã định ra luật cho những câu chuyện hôm nay, với ý định không dùng đến đặc quyền của mình, mà sẽ tự nguyện tuân theo nghĩa vụ giống như tất cả các vị, để kể về đề tài mà mọi người đã cùng bàn luận. Thế nhưng, không những câu chuyện mà trẫm định kể đã được người khác thuật lại, mà còn có biết bao nhiêu câu chuyện hay và tuyệt diệu khác đã được nói đến về chủ đề này. Phần trẫm, dẫu có lục lọi tâm trí đến đâu chăng nữa, trẫm cũng chẳng thể nhớ ra điều gì và đành phải thừa nhận bản thân không tài nào kể được một câu chuyện nào sánh kịp với những gì đã được trình bày. Vì vậy, buộc phải phạm vào luật do chính mình đặt ra, trẫm xin tuyên bố sẵn sàng chịu phạt trước như một kẻ có tội, chấp nhận bất kỳ hình thức kỷ luật nào người ta muốn giáng xuống, và đành phải quay lại với đặc quyền quen thuộc của mình. Do đó, hỡi các quý cô kính yêu, trẫm xin nói rằng câu chuyện của Elisa về tu sĩ Rinaldo cùng người đồng kính của ông ta, cộng thêm sự ngây ngô của người Siena, thú vị đến mức chúng thúc đẩy trẫm – gác lại những trò lừa gạt mà các bà vợ ranh mãnh giấu giếm những ông chồng khờ khạo – kể cho các vị nghe một câu chuyện ngắn về họ, dẫu trong đó có không ít chi tiết hoang đường khó tin, nhưng ít ra thì phần nào cũng rất đáng nghe."
Thuở ấy, tại Siena có hai chàng trai bình dân, một người tên là Tingoccio Mini, người kia là Meuccio di Tura; họ ngụ tại Porta Salaja và hầu như lúc nào cũng quấn quýt bên nhau. Nhìn bề ngoài, họ yêu quý nhau vô hạn; và khi cùng nhau đến nhà thờ hay các buổi thuyết pháp như bao người khác, họ đã không ít lần nghe kể về niềm hạnh phúc hay nỗi khốn khổ được định đoạt tương xứng ở thế giới bên kia cho linh hồn những kẻ qua đời. Khao khát có được tin tức xác thực về những điều đó mà không tìm ra lối nào, họ bèn hứa với nhau rằng kẻ nào chết trước, nếu có thể, hãy quay về tìm người còn sống để báo cho biết những điều họ hằng tò mò; lời hứa ấy được củng cố bằng một nhời thề. Sau khi đã thỏa thuận và vẫn tiếp tục gắn bó như đã nói, ngỡ đâu duyên phận đưa đẩy thế nào, Tingoccio lại trở thành cha đỡ đầu cho đứa con của một người tên là Ambruogio Anselmini, ngụ tại Campo Reggi, sinh với người vợ là bà Mita. Cùng với Meuccio, Tingoccio năng lui tới thăm người đồng kính, vốn là một phu nhân vô cùng xinh đẹp và đáng yêu; và dẫu vướng nghĩa đồng kính, chàng vẫn đem lòng say đắm nàng. Meuccio cũng chẳng kém cạnh, khi nghe bạn mình hết lời ca ngợi nàng và bản thân cũng vô cùng ưng ý, chàng liền ngã lòng yêu. Cả hai đều giấu giếm đối phương tình cảm của mình, nhưng không vì cùng một lý do. Tingoccio cẩn trọng không hé lộ với Meuccio vì nghĩ rằng yêu người đồng kính là một hành vi trái đạo, và chàng cảm thấy xấu hổ nếu để ai hay biết. Ngược lại, Meuccio giữ kín ý lòng vì đã sớm nhận ra nàng phu nhân làm Tingoccio xiêu lòng; thế nên chàng tự nhủ: 'Nếu ta thổ lộ chuyện này với hắn, hắn sẽ sinh lòng ghen ghét; và với tư cách là cha đỡ đầu có thể thoải mái chuyện trò với nàng bất cứ lúc nào, hắn sẽ tìm cách nói xấu ta trước mặt nàng, khiến ta chẳng bao giờ có được chút ân huệ nào từ nàng nữa.'
Mọi chuyện cứ thế tiếp diễn cho đến khi Tingoccio, nhờ có nhiều dịp để bộc lộ mọi ước muốn với nàng phu nhân, đã dùng cả hành động lẫn lời nói để chiếm được thân xác nàng. Meuccio chẳng mấy chốc mà hay biết chuyện này; và dẫu lòng buồn bực khôn tả, nhưng vì vẫn nuôi hy vọng có ngày đạt được ước nguyện, chàng đành vờ như không hay biết để Tingoccio không có cớ gây khó dễ hay cản trở công việc của mình. Hai người bạn cứ thế yêu đương, kẻ thì viên mãn hơn người kia, cho đến một hôm, Tingoccio thấy mảnh đất của người đồng kính mềm mại dễ cày bèn hăng hái khai hoang vỡ ruộng, nào ngờ lao động quá độ khiến chàng mắc phải một căn bệnh. Chỉ sau ít ngày, bệnh tình trở nên trầm trọng đến mức chẳng thể chống đỡ nổi, chàng đành từ giã cõi đời. Vào ngày thứ ba sau khi chết (có lẽ vì trước đó chưa thể làm được), đúng như lời đã hứa, chàng hiện vào ban đêm trong phòng Meuccio và cất tiếng gọi cậu bạn đang ngủ say như chết.
Meuccio bừng tỉnh, lên tiếng: "Ai đấy?"
Đáp lại: "Ta là Tingoccio đây, đúng như lời đã hứa với ngươi, ta quay về để mang tin tức từ thế giới bên kia cho ngươi hay."
Meuccio thoạt đầu có chút hoảng sợ khi trông thấy bạn; nhưng dấn dũng khí, chàng liền nói: "Chào mừng huynh, người anh em của ta," rồi hỏi ngay xem có phải bạn đã bị đọa đày lạc lối hay không.
Tingoccio đáp: "Những thứ không tìm thấy mới gọi là lạc lối chứ; ta mà lạc lối thì sao lại đứng ở đây được?"
Meuccio kêu lên: "Ôi chao, ý ta không phải thế; ta muốn hỏi là huynh có rơi vào hàng ngũ tội nhân trong ngọn lửa báo thù của địa ngục hay không."
Tingoccio đáp: "Chuyện đó thì không; tuy vậy, ta vẫn đang phải chịu đựng những nỗi thống khổ vô cùng nặng nề và đau đớn vì những tội lỗi ta đã phạm khi còn sống."
Meuccio bèn gặng hỏi tường tận những hình phạt nào ở thế giới bên kia dành cho từng loại tội lỗi mà người đời thường phạm phải nơi trần thế, và Tingoccio đã kể hết cho chàng nghe. Sau đó, Meuccio hỏi xem mình có thể làm gì cho bạn ở cõi đời này không, Tingoccio liền bảo rằng có chứ, đó là hãy cầu cho mình những thánh lễ, những lời kinh nguyện và làm việc thiện bố thí nhân danh chàng, bởi những điều đó vô cùng ích lợi cho những ai đang ở bên kia thế giới. Meuccio đáp rằng chàng sẵn sàng làm thế. Lúc Tingoccio sắp sửa cáo từ, Meuccio chợt nhớ đến chuyện tình ái của bạn với người đồng kính liền ngẩng đầu lên hỏi: "Giờ ta mới nhớ ra, hỡi Tingoccio, bên đó ngươi bị trừng phạt thế nào vì vụ người đồng kính mà ngươi từng mây mưa khi còn ở cõi trần?"
Tingoccio đáp: "Người anh em ạ, khi ta đặt chân đến đó, có một kẻ dường như thuộc làu làu mọi tội lỗi của ta, hắn bảo ta cứ đi đến một nơi nhất định để chịu hình phạt đày ải vô cùng cay đắng cho những lỗi lầm của mình, và ở đó ta gặp rất nhiều kẻ đồng cảnh ngộ phải chịu chung hình phạt như ta. Sống giữa họ và sực nhớ lại những gì ta từng làm với người đồng kính thuở trước, ta cứ đinh ninh mình sẽ phải gánh chịu một hình phạt nặng nề hơn nhiều so với phán quyết ban đầu, thế là ta run lẩy bẩy vì sợ hãi dẫu đang ở trong một biển lửa bừng bừng vô cùng nóng rát. Kẻ đứng cạnh bên thấy thế liền hỏi: 'Ngươi có nỗi niềm gì mà hơn hẳn mọi kẻ ở đây phải run lên bẩy bẩy giữa đống lửa thế này?' Ta đáp: 'Này bạn hiền, ta đang vô cùng sợ hãi hình phạt sắp giáng xuống cho một tội ác tày trời mà ta từng phạm phải ngày trước.' Kẻ ấy hỏi đó là tội gì, ta liền đáp: 'Ấy là ta đã tư tình với người đồng kính của mình, và sự cuồng nhiệt ấy đã cướp đi sinh mạng của ta.' Nghe vậy, hắn liền bật cười chế giễu nỗi sợ của ta rồi bảo: 'Thôi đi, đồ ngốc ạ; đừng sợ gì sảng. Ở đây chẳng ai thèm đếm xỉa gì đến chuyện đồng kính đồng giếc cả.' Nghe những lời đó, ta hoàn toàn trút bỏ được gánh nặng trong lòng."
Nói dứt lời, khi trời vừa hửng sáng, chàng liền bảo: "Meuccio, hãy ở lại với Chúa nhé, ta không thể ở bên ngươi lâu hơn được nữa," rồi lập tức biến mất. Nghe chuyện thế giới bên kia chẳng hề bận tâm đến mối quan hệ đồng kính, Meuccio bắt đầu tự chế giễu sự ngây ngô của chính mình, bởi có những lúc chàng từng e dè không dám tới lui với họ; thế là, rũ bỏ được sự u muội, chàng trở nên khôn ngoan hơn về mặt đó cho tương lai. Giá mà tu sĩ Rinaldo biết được điều này, chắc ông ta đã chẳng cần phải dài dòng triết lý khi dụ dỗ người đồng kính tốt bụng của mình chiều theo ý muốn.
Ngọn gió Tây nam đã thổi khi mặt trời xế bóng. Nhà vua, sau khi đã kể xong câu chuyện của mình và không còn ai khác để tiếp lời, liền cất chiếc vương miện trên đầu trao lại cho Lauretta, và nói: "Thưa phu nhân, với chính ngài, trẫm xin tôn phong ngài làm nữ vương của hội chúng chúng ta; từ khoảnh khắc này, với tư cách là bậc tối cao, xin ngài hãy ban những mệnh lệnh mà ngài cho là đem lại niềm vui và sự khuây khoả cho tất cả mọi người." Nói xong, ngài trở về chỗ ngồi. Lauretta, nay đã trở thành nữ vương, liền cho gọi quản gia và dặn ông ta chuẩn bị bàn tiệc ở thung lũng thơ mộng sớm hơn thường lệ một chút, để mọi người có thể thong thả trở về cung điện; sau đó, nàng chỉ thị cho ông ta những việc cần làm trong suốt thời gian trị vì của mình. Quay sang hội chúng, nàng nói: "Hôm qua Dioneo muốn chúng ta bàn luận về những trò lừa đảo mà phụ nữ giăng ra với chồng họ, và nếu ta không e ngại mang tiếng giống như loài chó sục hay hằn học sẵn sàng chớp lấy cơ hội để trả đũa bất kỳ sự xúc phạm nào giáng lên mình, thì ta đã đề xuất ngày mai chúng ta bàn về những trò lừa đảo mà đàn ông giáng lên vợ họ. Nhưng gác chuyện đó lại, ta ra lệnh cho mỗi người hãy chuẩn bị kể VỀ NHỮNG TRÒ LƯA ĐẢO MÀ ĐÀN BÀ DÀNH CHO ĐÀN ÔNG, HOẶC ĐÀN ÔNG DÀNH CHO ĐÀN BÀ, HOẶC ĐÀN ÔNG DÀNH CHO NHAU; và ta tin chắc rằng buổi trò chuyện ngày mai sẽ thú vị chẳng kém gì ngày hôm nay." Nói đoạn, nàng đứng dậy tuyên bố giải tán hội chúng cho đến giờ dùng bữa tối.
Thế là tất cả, cả các quý cô lẫn các chàng trai, đều đứng dậy. Người thì bắt đầu bước chân trần lội qua làn nước trong vắt, kẻ thì dạo chơi trên thảm cỏ xanh mướt giữa những hàng cây thẳng tắp tuyệt đẹp. Dioneo và Fiammetta cùng nhau cất tiếng hát suốt một hồi lâu về Arcite và Palemon; cứ thế, tận hưởng đủ mọi niềm vui thích muôn màu muôn vẻ, họ thong thả trải qua thời gian trong niềm hoan hỉ tột cùng cho đến giờ dùng bữa tối. Khi giờ ấy đã đến, họ quây quần bên chiếc hồ nhỏ, giữa tiếng hót của muôn vàn loài chim, được làm dịu mát bởi cơn gió thoảng hiu hiu từ những ngọn đồi quanh vùng và hoàn toàn không bị làm phiền bởi bất kỳ con côn trùng nào, họ cùng nhau ăn uống trong sự bình yên và vui vẻ. Sau khi dọn dẹp bàn tiệc lúc mặt trời vẫn còn cao chừng nửa buổi kinh chiều, họ lại thong thả tản bộ quanh thung lũng thơ mộng theo ý muốn của nữ vương, rồi chậm rãi bước về chốn ngụ quen thuộc. Vừa đi vừa đùa giỡn, rôm rả trò chuyện đủ điều, từ những câu chuyện đã được bàn luận trong ngày cho đến muôn vàn chủ đề khác, họ tiến về tòa lâu đài xinh đẹp khi màn đêm vừa buông xuống. Tại đây, sau khi xua tan mỏi mệt của chặng đường ngắn bằng những thức uống mát lạnh và mứt ngọt, họ liền bắt đầu khiêu vũ quanh đài phun nước xinh xắn, lúc thì nhún nhảy theo tiếng kèn túi của Tindaro, lúc lại theo âm thanh của những nhạc cụ khác. Nhưng chẳng bao lâu sau, nữ vương cất tiếng bảo Filomena hãy hát một bài, và nàng liền cất giọng:
Ôi đời ta lạnh lẽo bơ vơ!
Liệu có bao giờ ta được thấy lại
Chốn xưa mà số phận nghiệt ngã đã cướp đi?
Ta nào biết chắc, chỉ thấy trong lòng hừng hực khát khao
Được tìm về nơi, ôi chao, ta từng ở thuở trước.
Hỡi kho báu thân yêu, ngươi là niềm khao khát duy nhất của ta,
Kẻ đang làm tâm hồn ta xao xuyến bấn loạn.
Hãy nói cho ta hay, chính ngươi đó; kẻ mà ta chẳng biết hỏi ai
Cũng chẳng dám cậy nhờ ai nơi khác.
Hỡi chúa tể lòng ta, xin hãy thắp lại niềm hy vọng,
Để ta có thể an ủi tâm hồn mệt mỏi này.
Ta chẳng thể nói rõ thứ bùa mê nào
Đã nhóm lên trong ta ngọn lửa tình ái mãnh liệt đến mức
Ngày đêm chẳng tài nào tìm được chốn nghỉ ngơi;
Bởi vì qua một thứ phép lạ mạnh mẽ lạ lùng nào đó,
Cả thính giác, xúc giác lẫn thị giác
Đều thắp lên trong ta những ngọn lửa mới,
Thiêu đốt ta thành tro bụi;
Chẳng ai ngoài chính chàng có thể xoa dịu nỗi đau
Hay gọi các giác quan bị tình yêu áp đảo của ta trở về.
Ôi xin hãy nói cho ta biết khi nào và liệu có khi nào
Ta lại tìm thấy chàng ở chốn ấy,
Nơi ta từng hôn lên đôi mắt đã làm ta đắm say.
Ôi báu vật của ta, linh hồn ta, xin hãy nói cho ta hay,
Khi nào chàng sẽ quay lại chốn cũ,
Và cất lời "Nhanh lên", để xoa dịu nỗi bàng hoàng
Đang le lói trong ta. Nguyện cho khoảng thời gian xa cách thật ngắn ngủi,
Và chàng sẽ ở lại thật lâu!
Ta đã say đắm tình yêu đến mức chẳng màng thiên hạ chê cười.
Nếu một lần nữa ta may mắn ôm lấy chàng,
Ta sẽ chẳng dại dột
Để chàng bay bổng như thuở nào;
Trái lại, ta sẽ ôm chặt lấy chàng dẫu chuyện gì xảy ra đi nữa,
Và khi đã giữ được chàng trong vòng tay,
Ta sẽ thỏa thuê tận hưởng đôi môi ngọt ngào ấy.
Giờ đây ta chẳng màng bàn luận
Về điều gì khác nữa. Nhanh lên, hãy đến ôm siết lấy ngực ta;
Chỉ nghĩ thế thôi đã khiến ta cất tiếng hát vang như chim sơn ca buổi sớm mai.
Bài hát ấy khiến tất cả mọi người đều kết luận rằng một mối tình mới mẻ và ngọt ngào đang giam cầm Filomena trong xiềng xích; và qua những lời ca, ai nấy đều thấy rõ nàng đã nếm trải hương vị tình yêu sâu sắc hơn là chỉ nhìn ngắm bề ngoài, khiến một số người có mặt ở đó không khỏi sinh lòng ghen tị và xem nàng là người hạnh phúc hơn bội phần. Khi bài hát vừa dứt, nữ vương sực nhớ ngày hôm sau là thứ Sáu, liền ân cần ngỏ lời với tất cả: "Các quý cô cao quý và các chàng trai trẻ, hẳn các vị đều biết ngày mai là ngày tưởng niệm cuộc khổ nạn của Chúa chúng ta; nếu còn nhớ rõ, thuở Neifile làm nữ vương, chúng ta đã cử hành ngày lễ này một cách tôn nghiêm và tạm gác lại những buổi trò chuyện vui tươi của mình, và chúng ta cũng đã làm như vậy vào ngày thứ Bảy tiếp theo. Vì thế, với mong muốn tiếp nối tấm gương tốt đẹp mà Neifile đã để ngày trước, ta thấy rằng thật phải lẽ khi ngày mai và ngày kia, chúng ta hãy tạm ngưng những câu chuyện vui vẻ giống như cách đây một tuần, để cùng tưởng nhớ về những gì đã diễn ra vào những ngày ấy xưa kia vì sự cứu rỗi linh hồn chúng ta." Lời tuyên bố đầy đạo đức của nữ vương được mọi người hết mực hưởng ứng; và khi phần lớn đêm đã trôi qua, được sự cho phép của nàng, tất cả liền lui về phòng để nghỉ ngơi.
KẾT THÚC NGÀY THỨ BẢY
CỦA BỘ DECAMERON
Bắt đầu Ngày thứ Tám của bộ Decameron, nơi dưới sự trị vì của Lauretta, người ta bàn luận về những trò lừa đảo mà phụ nữ giáng lên đàn ông, đàn ông giáng lên phụ nữ, hoặc đàn ông giáng lên nhau.
Buổi sáng chủ nhật, những tia nắng bình minh đã xuất hiện trên các đỉnh núi cao và mọi bóng tối đã tan biến, vạn vật hiện lên rõ mồn một. Nữ vương cùng hội chúng thức dậy, đầu tiên tản bộ qua những thảm cỏ ướt đẫm sương đêm, rồi sau đó, vào khoảng giờ tế thứ ba, họ đến viếng một nhà thờ nhỏ gần đó để tham dự thánh lễ. Trở về nhà, họ cùng nhau ăn uống trong niềm hân hoan vui sướng, rồi ca hát khiêu vũ một lúc cho đến khi nữ vương cho phép ai muốn lui về nghỉ ngơi thì đi. Khi mặt trời đã đứng bóng, tất cả lại quây quần bên đài phun nước xinh đẹp theo ý muốn của nữ vương để bắt đầu buổi kể chuyện quen thuộc; và Neifile, theo lệnh của nàng, đã cất lời:
