Vợ của một thầy thuốc đặt người tình giả chết vào một chiếc rương, bị hai tên cho nặng lãi khiêng thẳng về nhà chúng cùng với người tình trong rương. Hắn, vốn chỉ bị chuốc thuốc mê, chẳng mấy chốc tỉnh lại và bị phát hiện, liền bị lầm là kẻ trộm; nhưng cô hầu gái của người phu nhân đã đứng ra minh oan trước quan tòa rằng chính cô đã giấu hắn vào chiếc rương bị hai tên cho nặng lãi đánh cắp, nhờ đó hắn thoát khỏi giá treo cổ còn những kẻ trộm bị phạt một số tiền.
Filostrato dứt lời, chỉ còn lại Dioneo phải hoàn thành nhiệm vụ của mình. Biết rõ điều này và theo lệnh của vị vua, chàng bắt đầu cất lời: “Những nỗi sầu khổ của những mối tình bất hạnh được kể lại trong ngày hôm nay không chỉ làm lu mờ đôi mắt và trái tim các bà, các cô, mà cả của tôi nữa; vì thế, tôi vô cùng mong mỏi nó sớm kết thúc. Nay, tạ ơn Chúa, mọi chuyện đã xong xuôi (trừ phi tôi lại muốn rước thêm điều dở tệ vào thứ hàng hóa đáng buồn ấy, xin Chúa chớ để chuyện đó xảy ra!), tôi sẽ không sa đà thêm vào một chủ đề thê lương nhường ấy, mà bắt đầu bằng một câu chuyện vui tươi và hay ho hơn, qua đó biết đâu lại dọn đường cho những gì sắp được kể vào ngày mai.
Các tiểu thư xinh đẹp ạ, chắc các cô phải biết rằng, ở Salerno, cách đây không lâu, có một vị bác sĩ ngoại khoa rất nổi tiếng tên là Master Mazzeo della Montagna. Dù đã ở độ tuổi cổ lai hy, ông vẫn cưới một thiếu nữ xinh đẹp, dịu dàng trong thành và cung phụng nàng chẳng thiếu thứ gì từ xiêm y lụa là, trang sức lộng lẫy cho đến mọi thứ có thể làm vừa lòng một người phụ nữ, hơn bất kỳ phu nhân nào trong vùng. Sự thật là nàng hầu như lúc nào cũng thấy lạnh buốt, vì chồng nàng bắt ngủ chung một chiếc giường thiếu thốn chăn ấm; bởi lẽ, cũng giống như Messer Ricardo di Chinzica (người mà chúng ta đã nhắc đến) từng dạy vợ phải tuân giữ các ngày lễ thánh, vị bác sĩ này cũng bịa ra với nàng rằng mỗi lần ngủ với phụ nữ là tổn hao biết bao nhiêu ngày ôn luyện để hồi phục sức khỏe cùng vô số trò lý sự cùn khác. Điều này khiến nàng vô cùng bất mãn và, vốn là một người phụ nữ kín đáo lại sắc sảo, nàng liền tự nhủ để bù đắp cho của cải gia đình, bản thân nên bước ra đường cái và tìm cách tiêu pha tài sản của kẻ khác. Nghĩ là làm, sau khi ngắm nghía qua nhiều chàng trai trẻ, cuối cùng nàng cũng chọn được một người vừa ý và đặt hết hy vọng vào hắn. Về phần chàng trai kia, khi nhận ra ý định của nàng và thấy nàng vô cùng hấp dẫn, hắn cũng đáp lại bằng tất cả tình cảm của mình.
Chàng thanh niên đó tên là Ruggieri da Jeroli, một kẻ xuất thân danh giá nhưng lại có lối sống đồi bại và hạnh kiểm tai tiếng đến mức chẳng còn bạn bè hay họ hàng nào thèm đoái hoài hay muốn nhìn mặt. Hắn nổi danh khắp Salerno vì những vụ trộm cắp và đủ thứ trò bịp bợm bỉ oai nhất. Thế nhưng, người phu nhân chẳng màng đến điều đó bởi nàng say đắm hắn vì những điểm khác. Với sự giúp đỡ của cô hầu gái, họ đã tìm mọi cách để được cận kề bên nhau. Sau những phút giây mặn nồng, người phu nhân bắt đầu trách cứ lối sống quá khứ của hắn, cầu xin hắn vì tình yêu dành cho nàng mà từ bỏ những thói hư tật xấu ấy; để giúp hắn có phương tiện hoàn lương, nàng liên tục chu cấp cho hắn khi thì khoản tiền này, lúc thì khoản tiền khác. Cứ thế, họ gắn bó bên nhau, hết sức cẩn trọng cho đến một hôm, có một bệnh nhân được đưa đến tay vị bác sĩ với một bên chân bị hoại tử. Sau khi thăm khám, Master Mazzeo bảo với người nhà bệnh nhân rằng nếu không khoét bỏ phần xương mục trong chân đi thì buộc phải cắt bỏ toàn bộ cẳng chân hoặc là chết. Ông nói rằng bằng cách lấy đoạn xương đó ra, bệnh nhân có thể bình phục, nhưng ông sẽ không nhận chữa trừ khi coi như người này đã chết. Những người thân của bệnh nhân đồng ý với điều kiện đó và giao phó anh ta vào tay ông như một kẻ cầm chắc cái chết. Vị bác sĩ nhận định rằng người bệnh có thể không chịu nổi đớn đau hoặc không cam lòng chịu phẫu thuật nếu không có thuốc giảm đau. Hẹn đến chập tối sẽ tiến hành thủ thuật, sáng hôm ấy ông cho chưng cất một loại nước do chính ông pha chế. Thứ nước này, khi người bệnh uống vào, sẽ khiến hắn chìm vào giấc ngủ sâu vừa đủ thời gian để ông thực hiện ca phẫu thuật. Sau khi mang về nhà, ông đặt nó trong phòng ngủ mà chẳng hé lộ với ai đó là thứ gì.
Đến giờ kinh chiều, khi vị bác sĩ chuẩn bị đến chỗ người bệnh, bỗng có sứ giả từ những người bạn rất thân của ông ở Malfi đến gấp, giục ông bằng mọi giá phải lập tức tới đó ngay, bởi vừa xảy ra một vụ hỗn chiến lớn khiến nhiều người bị thương. Master Mazzeo đành hoãn việc chữa cái chân lại đến sáng hôm sau, lên thuyền và đi Malfi. Biết rằng chồng sẽ không về nhà đêm đó, người vợ liền sai người gọi Ruggieri như mọi khi, đưa hắn vào phòng ngủ và khóa trái cửa lại đợi cho đến khi những người khác trong nhà đi ngủ hết. Ruggieri ở trong phòng chờ người tình, nhưng ngặt nỗi – chẳng rõ vì mệt nhọc cả ngày, hay do ăn mặn, hay có lẽ vì thói quen – hắn thấy khát khô cả cổ. Liếc thấy bình nước mà vị bác sĩ đã chuẩn bị cho bệnh nhân đang đặt trên bệ cửa sổ, tưởng đó là nước uống, hắn liền vớ lấy tu cạn một hơi. Chẳng bao lâu sau, một cơn buồn ngủ rười rượi kéo đến và hắn chìm vào giấc ngủ sâu.
Ngay khi có thể, người phu nhân bước vào phòng. Thấy Ruggieri đang ngủ, nàng lay nhẹ và thì thầm gọi hắn dậy, nhưng vô ích vì hắn chẳng hề đáp lời hay nhúc nhích mảy may. Hơi bực mình, nàng lay mạnh hơn và mắng: “Dậy đi cái đồ sâu ngủ này! Nếu anh muốn ngủ thì đã về nhà mình chứ việc gì phải bò đến đây.” Bị đẩy mạnh như vậy, Ruggieri lăn cổ từ trên chiếc rương nơi hắn đang nằm xuống đất và nằm im lìm chẳng khác nào một cỗ thi thể. Lúc này bắt đầu thấy hoảng, người phu nhân liền tìm cách xốc hắn dậy, lay mạnh hơn, véo mũi rồi giật râu hắn, nhưng tất cả đều vô ích; hắn đã mặc kệ sự đời rồi.[257] Đến đây thì nàng bắt đầu sợ rằng hắn đã chết thật. Dù vậy, nàng vẫn véo mạnh và lấy nến châm vào da hắn, nhưng chẳng ăn thua gì. Vì không phải là bác sĩ dẫu chồng nàng hành nghề y, nàng đinh ninh rằng hắn đã chết thật sự. Vô cùng yêu thương hắn, khỏi cần hỏi cũng biết nàng đau đớn nhường nào trước cơ sự này. Không dám kêu la oai oái, nàng lặng lẽ khóc thương hắn và than van cho một tai họa quá ư phũ phàng.
Một lúc sau, vì sợ chuốc lấy điều nhơ nhuốc bên cạnh sự mất mát, nàng tự nhủ phải nhanh chóng tìm cách mang xác chết ra khỏi nhà. Không biết phải tính sao, nàng gọi nhỏ cô hầu gái vào, kể hết sự tình tai quái và cầu cứu sự giúp đỡ. Cô hầu vô cùng kinh ngạc, tự tay kéo rồi véo Ruggieri, nhưng thấy hắn bất tỉnh nhân sự và cứng đơ, cô cũng đồng tình với chủ là hắn đã chết hẳn và khuyên nên tống khứ hắn ra khỏi nhà. Người phu nhân hỏi: “Thế chúng ta có thể vứt hắn ở đâu để đến sáng mai khi người ta thấy hắn, không ai ngờ là hắn được khiêng ra từ đây?” Cô hầu đáp: “Thưa phu nhân, chập tối nay con có thấy ngoài cửa hiệu của bác thợ mộc hàng xóm bên kia có một chiếc rương nhỏ. Nếu chủ nhân chưa cất đi thì nó rất vừa vặn cho việc của chúng ta. Chúng ta có thể nhét hắn vào đó sau khi rạch cho hắn vài nhát dao, rồi cứ để mặc ở đấy. Con chắc chắn rằng chẳng ai tìm thấy lại nghĩ hắn được đưa ra từ ngôi nhà này thay vì nơi nào khác; vả lại, thấy hắn là một kẻ du thủ du thực, người ta sẽ dễ tin rằng hắn đã bị kẻ thù nào đó sát hại khi đang lang thang làm chuyện mờ ám rồi bị nhét vào rương.”
Kế hoạch của cô hầu làm người phu nhân rất ưng ý, chỉ có điều nàng nhất quyết không cho rạch vết thương nào lên người hắn, nói rằng dù có chết nàng cũng chẳng đành lòng làm thế. Thế rồi, nàng sai cô hầu đi xem chiếc rương còn ở chỗ cũ không, và cô quay lại bẩm rằng vẫn còn. Thế là, vốn là một cô gái trẻ khỏe, với sự trợ giúp của chủ nhân, cô vác Ruggieri lên vai – trong khi người phu nhân đi trước dò đường xem có ai không – nhét hắn vào trong rương, đậy nắp lại và bỏ mặc hắn ở đó.
Lại nói, cách đó một hai ngày, có hai thanh niên làm nghề cho nặng lãi vừa dọn đến thuê một ngôi nhà ở gần đó. Đồ đạc trong nhà còn thiếu thốn mà lại có máu tham kiếm nhiều tiêu ít, đúng ngày hôm đó họ để mắt tới chiếc rương nọ và bàn nhau nếu đêm nay nó vẫn nằm ở đó thì sẽ khiêng về nhà mình. Thế là đến nửa đêm, họ mò ra và thấy chiếc rương vẫn ở yên chỗ cũ. Chẳng thèm kiểm tra kỹ lưỡng, họ vội vã khiêng thẳng về nhà dù thấy nó hơi nặng, đặt ngay bên cạnh căn phòng ngủ của vợ họ rồi cứ thế đi ngủ mà chẳng buồn bận tâm dọn dẹp cho ngăn nắp.
Chẳng mấy chốc trời hửng sáng. Ruggieri, sau một giấc ngủ dài, lúc này đã tiêu hóa hết thuốc ngủ và tan tác dược tính, liền tỉnh giấc. Dù giấc ngủ đoạn trường và các giác quan phần nào hồi phục, trong đầu hắn vẫn còn cảm giác choáng váng chuếnh choáng kéo dài suốt đêm đó và tận mấy ngày sau. Mở mắt ra chẳng thấy gì, hắn khua tay quờ quạng khắp nơi và nhận ra mình đang nằm trong một chiếc rương. Hắn tự nhủ: “Cái gì thế này? Mình đang ở đâu đây? Mơ hay tỉnh đây? Dù sao ta cũng nhớ tối nay mình đã đến phòng người tình cơ mà, sao giờ lại thấy mình chui trong rương thế này? Nghĩa là sao nhỉ? Chẳng lẽ vị bác sĩ đã về hay có tai nạn gì xảy ra nên phu nhân mới giấu mình vào đây lúc đang ngủ? Chắc chắn là thế rồi, không trật đi đâu được.”
Nghĩ vậy, hắn nằm im thin thít để lắng nghe xem có động tĩnh gì không. Nằm một hồi lâu, vì chiếc rương quá chật chội khiến hắn thấy khó chịu và phần hông tì xuống cứng ngắc, hắn định xoay mình sang phía bên kia. Hắn xoay xở khéo đến mức dùng thắt lưng húc mạnh vào một bên thành rương – vốn không được đặt trên mặt phẳng – khiến chiếc rương nghiêng hẳn đi rồi đổ kềnh xuống đất. Cú ngã phát ra một tiếng động lớn khiến những người phụ nữ đang ngủ gần đó giật mình tỉnh giấc. Quá hoảng sợ, họ nín thít không dám kêu lên. Ruggieri vô cùng hoảng hốt khi chiếc rương bị lật nhào, nhưng nhận thấy nắp rương đã bung ra sau cú ngã, hắn thà ra ngoài còn hơn là cứ nằm lì trong đó. Thế là hắn lồm cồm bò ra. Giữa lúc chẳng biết mình đang ở đâu cộng thêm bao nhiêu thứ rắc rối khác, hắn bắt đầu quờ quạng trong nhà với hy vọng tìm được cầu thang hoặc cánh cửa nào đó để chuồn lẹ.
Nghe tiếng động, mấy người phụ nữ cất giọng hỏi: “Ai đấy?” Nhưng Ruggieri không quen giọng nên chẳng thèm đáp; thế là họ liền gọi hai tên thanh niên. Đặt lưng xuống là ngủ say như chết nên hai tên chẳng nghe thấy tiếng động gì sảng. Càng thêm sợ hãi, lũ phụ nữ vùng dậy chạy ra cửa sổ và la làng: “Trộm! Trộm!” Nghe tiếng kêu cứu, hàng xóm láng giềng liền ù ù kéo tới, kẻ leo qua mái nhà, người ngả ngốn từ lối này lối khác xông thẳng vào nhà. Hai tên thanh niên lúc này cũng bừng tỉnh vì tiếng ồn, liền vùng dậy tóm cổ Ruggieri. Nhìn lại hoàn cảnh lúc đó, hắn ngớ người ra như kẻ mất hồn, chẳng thấy đường nào để tẩu thoát. Họ liền trói gô hắn lại, giao nộp cho đám lính của quan trấn thủ thành phố – những kẻ vừa chạy tới sau tiếng hò hét – và áp giải hắn lên quan huyện. Vốn dĩ bị thiên hạ coi là một tên du côn mạt hạng, quan huyện liền tra khảo ngay lập tức và hắn đành khai nhận đã đột nhập vào nhà cho nặng lãi để trộm cắp. Nghe vậy, quan huyện liền định hạ lệnh treo cổ hắn lên ngay lập tức.
Sáng hôm ấy, tin tức lan truyền khắp Salerno rằng Ruggieri đã bị bắt quả tang khi đang hành nghề trộm cắp tại nhà của đám cho nặng lãi. Nghe tin này, người phu nhân và cô hầu gái bàng hoàng đến mức suýt tưởng những gì họ làm đêm qua chỉ là một giấc mơ chứ chẳng hề xảy ra thật. Hơn thế nữa, người phu nhân còn lo lắng đến phát điên khi nghe tin về hiểm cảnh mà Ruggieri đang đối mặt. Chẳng bao lâu sau giờ điểm tâm sáng,[258] vị bác sĩ từ Malfi trở về. Định bụng chuẩn bị chữa trị cho bệnh nhân, ông gọi lấy bình nước đã pha chế nhưng tìm mãi chẳng thấy đâu. Bình không trống trơn khiến ông nổi giận lôi đình, la oai oái rằng trong cái nhà này chẳng có thứ gì ra hồn cả. Người phu nhân, vốn đang ôm một nỗi lo tang tóc khác, liền bực dọc quát lại: “Thưa bác sĩ, ông làm cái quái gì mà la hét táng gia bại sản chỉ vì một bình nước bị đổ thế? Chẳng lẽ trên đời này hết nước rồi hay sao?” Vị bác sĩ đáp: “Vợ ơi, nàng tưởng đây là nước lã bình thường chắc? Không đâu, đây là loại nước được điều chế để gây buồn ngủ đấy!” Rồi ông kể lể cho nàng nghe mục đích của việc pha chế ấy.
Nghe đến đây, nàng vỡ lẽ ra rằng Ruggieri đã uống phải thuốc mê nên mới rơi vào trạng thái chết giả hồi tối qua. Nàng bèn nói với chồng: “Thưa bác sĩ, chúng em nào có biết; vậy ông hãy pha mẻ khác đi.” Vị bác sĩ đành chịu, chẳng còn cách nào khác là sai người làm lại mẻ mới.
Lát sau, cô hầu gái được lệnh chủ đi thăm dò tình hình của Ruggieri trở về và bẩm rằng: “Thưa phu nhân, ai nấy đều chửi rủa Ruggieri; và theo những gì con dò la được, chẳng có lấy một người bạn hay họ hàng nào đứng ra hay tính chuyện cứu giúp hắn cả. Người ta đinh ninh rằng quan pháp đình sẽ cho treo cổ hắn vào ngày mai. Hơn thế nữa, con còn phát hiện ra một chuyện động trời thế này, thưa con đường hắn lọt vào nhà bọn cho nặng lãi cơ chứ. Chắc phu nhân còn nhớ bác thợ mộc có cửa hàng đối diện chiếc rương mà chúng ta đã giấu hắn chứ? Hắn vừa mới cãi nhau một trận tơi bời hoa lá với một người nhận là chủ nhân của chiếc rương. Người kia đòi bác thợ đền tiền chiếc rương, còn bác thợ thì cãi rằng mình không hề bán mà nó đã bị trộm mất từ đêm qua. Người kia liền cãi: ‘Không có chuyện đó, chính mày đã bán nó cho hai thằng cho nặng lãi đằng kia, như lời chúng bảo tao tối qua khi tao thấy nó trong nhà chúng lúc Ruggieri bị bắt.’ Bác thợ mộc hét lên: ‘Chúng nó nói láo! Tao chưa bao giờ bán cho chúng cả; chính chúng đã ăn trộm của tao đêm qua. Đi ra nhà chúng nó mạ lị cho ra ngô ra khoai đi.’ Thế là họ dắt nhau sang nhà bọn cho nặng lãi, còn con thì chuồn về đây. Qua đó, phu nhân có thể thấy Ruggieri đã bị khiêng đến chỗ người ta tìm thấy hắn; nhưng làm sao hắn tỉnh lại được thì con chịu chết không tài nào đoán nổi.”
Lúc này thì người phu nhân đã hiểu rõ ngọn ngành sự tình. Đem những điều vừa nghe được từ chồng kể lại cho cô hầu, nàng khẩn khoản nhờ cô cứu lấy Ruggieri, vì chỉ cần cô muốn là vừa cứu được mạng người vừa giữ trọn danh dự cho nàng. Cô hầu đáp: “Thưa phu nhân, xin cứ dạy bảo, con xin nguyện làm mọi thứ.” Nàng liền hiến kế ngay lập tức vì trí óc đang được thúc bách bởi tình thế ngặt nghèo. Dặn dò cô hầu kỹ lưỡng những việc cần làm, cô liền tất tả chạy đến chỗ vị bác sĩ, vừa khóc lóc vừa van xin: “Thưa ông, con cúi xin ông tha thứ cho một tội lỗi tày đình mà con đã phạm phải.” Vị bác sĩ ngạc nhiên hỏi: “Chuyện gì thế?” Cô vừa sụt sùi vừa đáp: “Thưa ông, ông biết rõ Ruggieri da Jeroli là kẻ thế nào rồi đấy. Hắn để mắt tới con từ dạo trước, và một phần vì sợ hãi, một phần vì yêu đương, con đành ngậm đắng nuốt cay trở thành người tình của hắn. Đêm qua, biết ông đi vắng, hắn ngon ngọt phỉnh phờ thế nào mà con dại dột đưa hắn về phòng ngủ của con để mây mưa. Khi hắn kêu khát mà con lại chẳng biết tìm đâu ra nước hay rượu cho nhanh, lại sợ phu nhân – lúc ấy đang ở phòng khách – trông thấy, con chợt nhớ đã từng thấy một bình nước trong phòng ông. Thế là con chạy vào lấy cho hắn uống rồi để lại chỗ cũ, để rồi nay ông phải la hét om sòm cả nhà vì mất bình nước. Con xin cúi đầu nhận tội là con đã sai; nhưng trên đời này mấy ai không có lúc lầm lỡ cơ chứ? Con vô cùng hối hận vì chuyện này, không hẳn vì bản thân hành động đó mà vì hệ lụy khủng khiếp của nó đang đẩy Ruggieri vào cửa tử. Vì vậy, con khẩn khoản cầu xin ông hãy rộng lòng tha thứ và cho phép con đi cứu lấy mạng sống của Ruggieri trong khả năng của mình.”
Nghe xong câu chuyện, dẫu đang giận tím mặt, vị bác sĩ vẫn cười nhạt đáp: “Thế là mày tự gánh lấy quả báo rồi đấy. Tưởng rước về một gã thanh niên vạm vỡ cường tráng để quất cho tơi tả tấm thân, hóa ra lại vớ phải một khúc gỗ mục. Thôi, cứ đi mà cứu lấy người tình của mày; nhưng từ nay cẩn thận đấy, đừng có dại dột rước hắn vào nhà nữa, bằng không tao tính sổ cả gốc lẫn lãi một mẻ luôn đấy.”
Tưởng phen này xuôi chèo mát mái, cô hầu vội vã chạy như bay tới nhà giam nơi Ruggieri đang bị giam giữ, dụ dỗ gã ngục tốt cho phép mình vào gặp tội nhân. Sau khi dặn dò Ruggieri những lời khai cần thiết trước quan pháp đình nếu muốn bảo toàn tính mạng, cô tìm cách diện kiến chính vị quan tòa. Vốn là một thiếu nữ trẻ trung mơn mởn, vị quan tòa dẫu chưa kịp nghe trình bày đã muốn xơi tái ngay cô đào ngon nghẻ này. Để dễ bề bề thế cho lời khai, cô hầu chẳng ngại ngần chiều ý hắn.[259] Khi đã xong xuôi mọi thủ tục nhũng nhiễu, cô cất lời: “Thưa ngài, ngài đang giam giữ Ruggieri da Jeroli với tội danh ăn trộm; nhưng sự thật không phải vậy.” Rồi cô bắt đầu kể lại từ đầu chí cuối câu chuyện: rằng cô, với tư cách là người tình của hắn, đã đưa hắn vào nhà vị bác sĩ, cho hắn uống nhầm thứ nước mê khi không hề hay biết đó là thuốc gì, và đã tống hắn vào rương trong tình trạng giả chết; sau đó cô thuật lại đoạn hội thoại giữa bác thợ mộc và chủ nhân chiếc rương, qua đó phơi bày rõ ràng cách mà Ruggieri đã lọt vào ngôi nhà của bọn cho nặng lãi.
Nhận thấy đây là một vụ án dễ bề tra ra chân tướng, quan tòa trước hết triệu tập vị bác sĩ để xác thực về bình thuốc ngủ và nhận thấy mọi lời cô hầu khai đều khớp hoàn toàn. Ngay sau đó, ngài cho gọi bác thợ mộc, chủ nhân chiếc rương cùng hai tên cho nặng lãi tới đối chất. Sau một hồi tranh cãi nảy lửa, sự thật phơi bày là hai kẻ cho nặng lãi đã ăn trộm chiếc rương từ đêm hôm trước và mang về nhà chúng. Cuối cùng, quan tòa cho gọi Ruggieri lên và gạn hỏi đêm qua hắn ngủ ở đâu. Hắn đáp rằng hắn chẳng biết mình đã ngủ ở đâu; chỉ nhớ láng máng là đến qua đêm với cô hầu gái của Master Mazzeo, trong phòng của cô ấy vì quá khát nên hắn đã uống nước; còn sau đó chuyện gì xảy ra thì hắn chịu chết, chỉ biết khi tỉnh dậy thì đã thấy mình nằm trong chiếc rương ở nhà bọn cho nặng lãi.
Nghe xong những điều này và cảm thấy vô cùng thú vị, quan pháp đình bắt cô hầu, Ruggieri, bác thợ mộc và lũ cho nặng lãi lặp đi lặp lại câu chuyện nhiều lần. Cuối cùng, nhận thấy Ruggieri hoàn toàn vô tội, ngài liền phóng thích hắn và phạt đám cho nặng lãi mười đồng tiền vàng vì tội dám rinh trộm chiếc rương. Khỏi phải nói Ruggieri mừng rỡ đến nhường nào, và người phu nhân của hắn thì vui sướng vô bờ bến. Sau này, nàng cùng người tình và cô hầu quý giá – người từng suýt đề nghị rạch dao lên người hắn – đã có bao phen cười hả hê ôn lại chuyện cũ, tiếp tục đắm chìm trong tình yêu và hoan lạc ngày càng nồng cháy hơn. Ước gì tôi cũng được như họ, chỉ trừ cái khoản bị nhét vào rương là xin kiếu!
Nếu những câu chuyện trước đã làm chùng xuống trái tim của các giai nhân, thì câu chuyện cuối cùng của Dioneo lại khiến họ cười vang sảng khoái, nhất là khi nghe đoạn quan tòa định giở trò mèo với cô hầu gái, giúp họ vơi đi nỗi u sầu do các câu chuyện trước mang lại. Nhưng nhà vua, thấy ánh mặt trời đã chuyển sang màu vàng úa và nhiệm kỳ của mình đã hết, bèn dùng những lời lẽ rất lịch thiệp để tạ lỗi trước các tiểu thư vì đã bắt họ lắng nghe một chủ đề quá đỗi não nề về những nghịch cảnh tình ái. Nói đoạn, ông đứng dậy, cất vòng nguyệt quế trên đầu và trong ánh mắt ngóng chờ của các tiểu thư không biết ông sẽ trao nó cho ai, ông nhẹ nhàng đặt lên mái tóc vàng óng ả của Fiammetta. Ông cất lời: “Trẫm xin trao chiếc vương miện này cho nàng, người sẽ biết cách dùng những niềm vui ngày mai để an ủi các tiểu thư, những người bạn đồng hành của chúng ta, bù đắp cho nỗi buồn hôm nay hơn bất kỳ ai khác.”
Fiammetta với mái tóc dài vàng óng uốn lượn xõa trên bờ vai trắng ngần thanh tú, khuôn mặt tròn trịa mềm mại rạng rỡ như đóa hoa loa kèn trắng pha lẫn hoa hồng thắm, đôi mắt sắc lẹm như chim ưng và chiếc môi nhỏ nhắn xinh xắn đỏ mọng như đôi viên ngọc hồng lựu, mỉm cười đáp lời: “Filostrato, em vui vẻ nhận lấy; và để anh thấy rõ hậu quả việc mình đã làm, em xin truyền lệnh rằng ngày mai mỗi người hãy chuẩn bị kể một câu chuyện về NHỮNG MỐI TÌNH ĐÃ KẾT THÚC CÓ HẬU SAU MUÔN VÀN TRẮC TRỞ NGHỊCH CẢNH NAY ĐÃ QUA ĐI.” Đề xuất của nàng làm tất cả vô cùng hài lòng. Sau khi gọi quản gia đến bàn bạc những việc cần thiết, nàng đứng dậy, vui vẻ giải tán hội nghị cho đến giờ dùng bữa tối.
Thế là mọi người tản ra tận hưởng niềm vui theo sở thích riêng: kẻ dạo bước trong khu vườn với vẻ đẹp chẳng bao giờ nhà chán, người tiến về phía những cối xay gió bên ngoài, trong khi số khác la cà đây đó cho đến giờ ăn tối. Khi giờ ấy đã điểm, họ quây quần bên đài phun nước xinh đẹp như thường lệ, thưởng thức bữa tối vô cùng ngon miệng và được phục vụ chu đáo. Chẳng bao lâu sau, họ đứng dậy tham gia các vũ điệu và khúc ca quen thuộc. Khi Filomena bước lên dẫn đầu vòng múa, nữ hoàng cất lời: “Filostrato, thiếp không có ý định phá vỡ thông lệ của những vị vua đi trước; cũng như họ, thiếp muốn một bài hát được cất lên theo mệnh lệnh của mình. Và vì thiếp chắc chắn những khúc ca của chàng cũng não nề hệt như các câu chuyện của chàng, thiếp muốn chàng hãy hát một bài thật vừa ý để ngày hôm nay khép lại mà không bị vấy bận thêm bởi những nỗi bất hạnh của chàng.” Filostrato vui vẻ nhận lời và lập tức cất giọng ngân nga:
Lệ sầu tuôn ta cất tiếng van lơn
Sao trái tim oán than đầy chính đáng
Về tình yêu lỡ làng, thề non hẹn biển phẽ phàng.
Hỡi tình yêu, khi khắc sâu hình bóng nàng
Vào tim ta – người khiến ta hằng thương nhớ,
Chẳng chút hy vọng mong manh nào chở che,
Nàng được khắc họa xiết bao cao quý
Đến nỗi mọi đớn đau ta chẳng màng suy nghĩ,
Những cay đắng u sầu trĩu nặng ngực ta
Gieo vào cõi lòng đầy giông bão xót xa;
Nhưng nay ôi thôi! Ôi đớn đau tột cùng,
Ta buộc lòng phải nhận ra lầm lỗi khôn cùng.
Phải, ta sớm nhận ra mưu mô lừa dối
Khi thấy mình bị bỏ rơi hoàn toàn,
Bởi chính người ta gắm gửi mộng vàng;
Bởi khi ta tưởng mình được lòng nàng nhất,
Trở thành bề tôi được nàng quý mến chiều chuộng,
Nàng chẳng hề bận tâm hay thương xót
Cho nỗi tuyệt vọng mai sau ta gánh chịu,
Ta bàng hoàng nhận ra nàng trao trọn ân tình cho kẻ khác
Và lạnh lùng ruồng rẫy ta trong nỗi xót xa.
Khi biết mình bị trục xuất khỏi chốn xưa,
Trái tim ta bùng lên niềm oán than xé nát,
Vẫn còn âm ỉ dư âm tột đắng cay,
Ta nguyền rủa cả ngày dài lẫn giờ phút may
Lần đầu tiên ngắm nhìn dung nhan yêu kiều ấy,
Rực rỡ khoác lên vẻ đẹp cao sang nhường vậy;
Và tâm hồn ta, hơn cả ánh mắt say mê,
Vẫn thều thào khúc ca hấp hối cận kề,
Miệng vẫn nguyền rủa lòng tin, nhiệt huyết lẫn khát khao.
Nỗi thống khổ của ta trống vắng bóng tà dương
Chắc ngài cảm thấu, khi ta cất tiếng kêu van ngài, hỡi chúa tể,
Với giọng khản đặc đẫm lệ sầu mê;
Và phải, ta nói cho ngài hay, ta chán ngấy đến mức
Cầu xin cái chết đến mau để vơi bớt đớn đau.
Hãy đến đi, hỡi cái chết! Hãy cắt đứt đi chùm lúa mạch
Của cuộc đời khốn khổ ngập chìm bi kịch,
Và lấy nhát dao xoa dịu sự điên cuồng này;
Dù ta có đi đâu, nỗi thống khổ cũng vơi đầy.
Chẳng còn lối thoát nào cho tâm hồn ta ngoài cái chết,
Và chẳng còn niềm ủi an nào cho nỗi đoạn trường;
Vậy xin hãy ban ơn cho ta trên con đường,
Hỡi Tình Yêu; hãy chấm dứt mọi cơn hoảng loạn;
Xin hãy làm thế, khi sự cay nghiệt của định mệnh
Đã cướp đi niềm vui của ta không thèm nén;br>Xin hãy làm nàng vui sướng, hỡi chúa tể, bằng cái chết vì yêu của ta,
Hệt như ngài từng ban ơn cho nàng bên tình nhân mới.
Hỡi khúc ca của ta, dẫu chẳng ai thèm lắng tai nghe,
Ta càng chẳng màng bởi chẳng ai hát nổi
Khúc ca ấy tuyệt vời như chính đôi môi ta;Ta chỉ trao một lời dặn dò duy nhất trước khi lìa đời xa,
Rằng ngươi hãy tìm đến Tình Yêu và chỉ riêng ngài thôi
Hãy phơi bày trọn vẹn sự cay đắng ngậm ngùi
Của cuộc đời đắng cay tẻ nhạt này tới ngài,
Và van xin ngài rủ lòng thương ban cho chốn nương thân tốt đẹp ngày mai.
Lệ sầu tuôn ta cất tiếng van lơn
Sao trái tim oán than đầy chính đáng
Về tình yêu lỡ làng, thề non hẹn biển phẽ phàng.
Những lời ca ấy phơi bày rành rọt tâm trạng lẫn nguyên nhân sâu xa trong lòng Filostrato. Điều đó có lẽ còn hiện rõ hơn trên gương mặt của một vị phu nhân trong vòng múa, nếu như bóng đêm buông xuống không kịp che đi gò má đang ửng đỏ của nàng. Khi bài hát kết thúc, nhiều khúc ca khác tiếp tục được cất lên cho đến tận giờ đi ngủ. Theo lệnh của nữ hoàng, mỗi vị phu nhân lui về phòng riêng của mình.
KẾT THÚC NGÀY THỨ TƯ
TÁC PHẨM DECAMERON
Bắt đầu Ngày Thứ Năm của tác phẩm Decameron, nơi dưới sự trị vì của Fiammetta, các câu chuyện được kể về những mối tình đã kết thúc có hậu sau muôn vàn trắc trở nghịch cảnh.
Phương Đông đã ngập tràn sắc trắng và những tia nắng ban mai chiếu rọi khắp bán cầu của chúng ta, khi Fiammetta, bị đánh thức bởi tiếng chim ríu rít ca hát chào đón giờ đầu tiên của ngày mới trên các vòm lá, liền vùng dậy và sai gọi các tiểu thư cùng ba chàng trai trẻ. Sau đó, với bước đi thong thả, nàng cùng đoàn người tiến xuống các cánh đồng, tản bộ trên những thảm cỏ đẫm sương sớm và trò chuyện rôm rả cho đến khi mặt trời dâng cao. Cảm thấy nắng bắt đầu oi ả, nàng dẫn mọi người quay trở lại chỗ nghỉ ngơi. Tại đây, với những loại rượu hảo hạng và bánh mứt tuyệt ngon, nàng cho mọi người thưởng thức để xua tan chút mệt mỏi, rồi tất cả lại quây quần trong khu vườn xinh đẹp cho đến giờ ăn trưa. Khi giờ đó đã đến và mọi thứ được chuẩn bị tươm tất bởi viên quản gia tháo vát, họ vui vẻ vào bàn tiệc theo ý muốn của nữ hoàng, sau khi đã cất lên những khúc ca tròn và vài bài ballad. Sau bữa trưa thịnh soạn và ngập tràn tiếng cười, không quên thông lệ múa ca, họ nhảy vài điệu múa ngắn theo tiếng đàn và tiếng trống lắc, rồi nữ hoàng cho phép mọi người nghỉ ngơi cho đến hết giờ ngủ trưa. Thế là kẻ tìm chỗ ngủ, người tiếp tục tản bộ dạo chơi trong khu vườn xinh đẹp; nhưng đúng giờ hẹn như thường lệ, một lát sau giờ ngọ, tất cả lại tụ họp bên đài phun nước theo ý nguyện của nữ hoàng. Sau khi an vị tại sảnh chính, nàng hướng về phía Pamfilo và mỉm cười giao nhiệm vụ khai mạc chuỗi câu chuyện về những mối tình may mắn; chàng vui vẻ tuân lệnh và cất lời:
