Ngày thứ tư

Các anh trai của Lisabetta sát hại người tình của nàng, kẻ đã hiện về trong giấc mộng chỉ cho nàng nơi hắn bị chôn vùi. Sau đó, nàng lén đào đầu hắn lên và đặt trong một chậu húng tây. Nàng ngày ngày than khóc bên chậu cây ấy, cho đến khi các anh trai lấy mất và nàng vì đau buồn mà chết không lâu sau đó.

Câu chuyện của Elisa đã kết thúc và được nhà vua tán thưởng đôi phần, tiếp đến Filomena được yêu cầu kể chuyện. Vốn đầy lòng trắc ẩn cho gã Gerbino khốn khổ và người tình của chàng, sau một tiếng thở dài thê lương, nàng bắt đầu: "Thưa các quý cô lịch thiệp, câu chuyện của tôi sẽ không nói về những nhân vật có thân phận cao sang như câu chuyện Elisa vừa kể, nhưng có lẽ cũng chẳng kém phần bi thương. Điều gợi nhắc tôi đến câu chuyện này chính là việc Messina vừa được nhắc tới lúc nãy, nơi mà sự việc đã xảy ra."

Ngày ấy tại Messina, có ba anh em trai là thương gia, được người cha gốc San Gimignano để lại gia tài kếch xù. Họ có một người em gái duy nhất tên là Lisabetta, một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp và nết na, không hiểu vì lý do gì mà họ vẫn chưa gả nàng cho ai. Trong kho hàng của ba anh em có một chàng trai người Pisa tên là Lorenzo, người trông coi mọi công việc kinh doanh và cũng là một thanh niên vô cùng khôi ngô, dễ mến. Chính vì vậy, sau bao lần nhìn ngắm, Lisabetta đã nảy sinh tình cảm sâu đậm với chàng. Lorenzo cũng sớm nhận ra điều đó, chàng liền dứt bỏ những mối tình khác để hướng lòng mình về phía nàng. Và rồi, chuyện cũng đã tới, khi cả hai đều dành trọn tình cảm cho nhau, chẳng bao lâu sau, họ đã trao gửi cho nhau điều mà cả hai khao khát nhất.

Cứ thế, họ đắm chìm trong niềm hoan lạc và hạnh phúc, nhưng lại không thể giấu kín được mối quan hệ này. Một đêm nọ, khi Lisabetta lẻn đến nơi Lorenzo nằm, nàng đã bị người anh cả nhìn thấy mà không hề hay biết. Là một kẻ thận trọng, dù rất tức giận khi biết chuyện, nhưng người anh này vẫn kìm nén, không hé nửa lời cho đến sáng hôm sau, lòng đầy toan tính. Khi ngày mới bắt đầu, gã kể lại cho các em mình những gì đã thấy về Lisabetta và Lorenzo. Sau một hồi bàn bạc kỹ lưỡng, họ quyết định (để tránh tai tiếng cho gia đình cũng như cho em gái) sẽ giữ kín chuyện này và vờ như chưa hề hay biết điều gì cho đến khi có thể tìm cách loại bỏ nỗi nhục nhã này trước khi sự việc đi quá xa mà không làm hại hay gây rắc rối cho chính họ. Vẫn giữ thái độ như cũ, vẫn trò chuyện và cười nói với Lorenzo như mọi khi, một ngày nọ, họ giả vờ đi ra ngoài thành phố để giải trí và rủ chàng đi cùng đến một nơi vắng vẻ hẻo lánh. Tại đây, nắm bắt thời cơ khi Lorenzo không hề phòng bị, họ đã sát hại và chôn xác chàng ở nơi không ai hay biết. Sau đó, khi trở về Messina, họ loan tin rằng đã cử chàng đi làm việc ở một nơi xa, điều này dễ dàng được tin tưởng vì họ vẫn thường xuyên cử chàng đi xa để lo liệu công việc kinh doanh.

Khi Lorenzo không trở về và Lisabetta cứ liên tục gặng hỏi các anh trai về chàng, vì quá đau lòng trước sự trì hoãn lâu đến vậy, thì một ngày nọ, khi nàng hỏi dồn dập, một người anh liền quát: "Chuyện này nghĩa là sao? Sao ngày nào con cũng hỏi về hắn? Nếu con còn cứ tiếp tục hỏi về Lorenzo, chúng ta sẽ cho con câu trả lời mà con xứng đáng nhận được." Thế là cô gái, trong nỗi buồn đau, sầu muộn và sợ hãi một điều gì đó mà chính nàng cũng chẳng rõ, đành im lặng không hỏi nữa. Tuy nhiên, đêm nào nàng cũng tha thiết gọi tên chàng, cầu xin chàng quay về, đôi lúc lại than khóc vì sự vắng mặt quá lâu của chàng. Nàng cứ mãi trông ngóng chàng mà chẳng có lấy một phút giây an yên, cho đến một đêm, sau khi than khóc thảm thiết vì Lorenzo không về và cuối cùng thiếp đi trong nước mắt, chàng đã hiện về trong giấc mơ của nàng, sắc mặt nhợt nhạt, dáng vẻ xơ xác, quần áo rách rưới và mục nát. Nàng ngỡ như chàng bảo với mình rằng: "Hãy nghe đây, Lisabetta; nàng cứ gọi mãi tên ta, đau khổ vì sự chậm trễ của ta và tàn nhẫn buộc tội ta bằng những giọt nước mắt ấy. Hãy biết rằng, ta chẳng thể nào trở về với nàng được nữa, bởi vào cái ngày cuối cùng nàng gặp ta, các anh trai của nàng đã giết ta rồi." Sau khi chỉ cho nàng nơi họ chôn xác, chàng dặn nàng đừng gọi tên chàng hay trông ngóng nữa rồi biến mất. Nàng choàng tỉnh, tin vào giấc mộng ấy và khóc nức nở.

Sáng hôm sau, khi đã thức dậy, dù không dám hé lời với các anh, nàng quyết định tìm đến nơi đã được chỉ để xem thực hư giấc mộng kia thế nào. Được phép ra ngoài thành phố để khuây khỏa, nàng vội vã tìm đến nơi đó cùng một người hầu gái đã từng biết hết mọi chuyện của họ. Nơi đó, nàng gạt bỏ lớp lá khô và đào lên chỗ đất có vẻ tơi xốp hơn. Chẳng bao lâu, nàng đã tìm thấy thi thể của người tình bất hạnh, vẫn chưa hề phân hủy hay mục nát, và nàng biết chắc rằng giấc mộng kia là thật. Nỗi đau xót trào dâng khiến nàng trở thành người phụ nữ khốn khổ nhất, nhưng biết nơi đây không phải chỗ để than khóc, nàng muốn mang cả thi thể đi để chôn cất tử tế hơn. Tuy nhiên, thấy điều đó là không thể, nàng dùng dao cắt lấy cái đầu của chàng, gói vào một chiếc khăn tay rồi đặt vào lòng người hầu gái. Sau đó, nàng lấp đất lại như cũ, lặng lẽ trở về nhà mà không để ai nhìn thấy. Trong phòng, nàng khóa cửa lại với cái đầu của người tình, khóc lóc thảm thiết, tưới đẫm nó bằng nước mắt và hôn lên mọi phần của khuôn mặt ấy cả ngàn lần. Đoạn, nàng lấy một chậu cây lớn và đẹp, loại thường dùng để trồng kinh giới hay húng tây, đặt cái đầu đã bọc trong lớp vải lanh mịn vào trong đó, phủ đất lên và gieo xuống những hạt húng tây xinh đẹp của vùng Salerno. Nàng không bao giờ tưới chậu cây ấy bằng nước thường, mà chỉ dùng nước mắt của mình, hoặc nước hoa hồng hay nước hoa cam. Hơn nữa, nàng thường ngồi lì bên chậu cây, đắm đuối ngắm nhìn nó như thể đang ngắm nhìn hình bóng Lorenzo ẩn giấu bên trong. Ngắm nghía thật lâu, nàng lại cúi xuống và òa khóc nức nở đến mức những giọt nước mắt thấm đẫm cả chậu húng tây. Nhờ được chăm sóc bền bỉ, cần mẫn, cộng thêm sự màu mỡ của đất từ cái đầu đang phân hủy bên dưới, cây húng tây ấy đã lớn lên vô cùng xanh tốt và tỏa hương thơm ngát.

Cô gái cứ mãi làm như vậy khiến hàng xóm nhiều lần trông thấy. Họ lấy làm lạ vì thấy nàng ngày càng héo hon, đôi mắt như đã rời bỏ hốc mắt vì khóc lóc, nên đã kể lại cho các anh trai của nàng nghe: "Chúng tôi để ý thấy con bé ngày nào cũng làm như vậy." Nghe và thấy được cảnh đó, sau vài lần quở trách nhưng không thành, các anh trai đã lén mang chậu cây đi. Lisabetta tìm không thấy, hết lần này đến lần khác khẩn khoản hỏi xin, và vì chậu cây không được trả lại, nàng cứ khóc lóc than vãn không ngừng cho đến khi ngã bệnh. Dù lâm bệnh, nàng cũng chẳng hỏi gì khác ngoài chậu húng tây. Ba anh em rất đỗi ngạc nhiên trước sự đòi hỏi dai dẳng này, nên quyết định xem thử trong chậu cây có gì. Họ bới đất lên, tìm thấy lớp vải và cái đầu bên trong, lúc này chưa phân hủy đến mức không nhận ra được, họ vẫn nhận ra mái tóc xoăn của Lorenzo. Cả ba bàng hoàng kinh sợ, lo sợ sự việc sẽ bị bại lộ. Họ lặng lẽ chôn cất cái đầu, không nói một lời, rồi bí mật rời Messina, chuyển đến Naples sau khi đã sắp xếp ổn thỏa. Còn cô gái, trong nỗi đau thương không dứt và vẫn không ngừng đòi lại chậu cây, đã chết trong nước mắt; mối tình bất hạnh của nàng kết thúc như thế. Nhưng một thời gian sau, khi sự việc vỡ lở, đã có người viết nên bài hát mà đến nay vẫn còn được hát, rằng:

"Ôi! Chà, kẻ tàn nhẫn nào kia,

Đã đánh cắp chậu húng tây của ta?" v.v.