Ngày thứ Tám

Một học giả đem lòng yêu một góa phụ, người này vì đã si mê kẻ khác, nên lừa chàng dành cả một đêm đông rét mướt trong tuyết lạnh đợi chờ mình. Sau đó, bằng trí khôn của mình, chàng bày mưu khiến nàng phải phơi mình trần trụi suốt một ngày giữa tháng Bảy trên đỉnh một tòa tháp, mặc cho ruồi nhặng và nắng gắt hành hạ.

Các quý bà cười hả hê trước chàng Calandrino bất hạnh và hẳn còn cười thêm nữa, nếu không vì thương cảm khi thấy chàng bị những kẻ đã cướp con heo của mình lừa lấy nốt cả mấy con gà thiến. Nhưng khi câu chuyện vừa dứt, vương hậu liền bảo Pampinea hãy kể câu chuyện của nàng, và nàng lập tức bắt đầu như sau: "Thưa các quý bà thân mến, chuyện 'vỏ quýt dày có móng tay nhọn' vẫn thường xảy ra, và việc lấy chuyện trêu chọc người khác làm thú vui quả là biểu hiện của sự kém cỏi. Đã mấy câu chuyện trôi qua, chúng ta cười hả hê trước những trò đùa giỡn với thiên hạ mà chẳng thấy ai bị quả báo; nhưng hôm nay, tôi muốn các bà hãy dành chút lòng trắc ẩn cho một sự trừng phạt đích đáng giáng xuống một người phụ nữ cùng thành phố với chúng ta, kẻ mà trò lừa bịp của chính mình đã phản chủ, đẩy ả đến gần cái chết. Nghe chuyện này các bà sẽ thấy có ích, bởi từ nay về sau, các bà sẽ biết giữ mình hơn, không đem người khác ra làm trò đùa, và đó chính là biểu hiện của sự khôn ngoan."

Cách đây chưa lâu tại Florence, có một thiếu nữ tên là Elena, nhan sắc mặn mà, tính tình kiêu kỳ, xuất thân dòng dõi quý phái và lại khá giả. Sau khi chồng qua đời, nàng quyết không tái giá, bởi đã đem lòng yêu một thanh niên tuấn tú, dễ mến do chính mình chọn lựa. Với sự giúp đỡ của một cô hầu gái mà nàng hết mực tin cẩn, trút bỏ mọi bận tâm khác, nàng thường lén lút cùng người tình tận hưởng những khoảnh khắc tuyệt vời. Vào thời gian đó, có một chàng công tử trẻ trong thành phố tên là Rinieri, sau thời gian dài đèn sách ở Paris – không phải để bán chữ kiếm sống như nhiều kẻ khác, mà để thấu hiểu bản chất và nguyên nhân của vạn vật, điều vốn rất xứng với một người lịch lãm – đã trở về Florence. Chàng sống như một công dân mẫu mực, được trọng vọng không chỉ vì dòng dõi mà còn vì học thức. Thế nhưng, như người ta thường thấy, những kẻ thông tuệ nhất lại dễ sa vào lưới tình nhất, và Rinieri cũng không ngoại lệ. Một ngày nọ, chàng đi dự tiệc cho khuây khỏa thì bắt gặp Elena, nàng vận đồ đen đúng kiểu góa phụ, và trong mắt chàng, nàng đẹp đẽ, quyến rũ đến mức chàng tin rằng mình chưa từng thấy người phụ nữ nào sánh bằng. Chàng thầm nghĩ, thật là phúc phận cho ai được Chúa ban ơn cho phép ôm nàng trong vòng tay trần trụi. Thế là, chàng lén lút ngắm nhìn nàng, cân nhắc đắn đo, biết rằng những thứ cao quý không thể đạt được nếu không bỏ công sức, nên chàng quyết tâm dốc lòng dốc sức chiều chuộng nàng, cốt sao chiếm được tình yêu của nàng để được thỏa nguyện.

Nàng thiếu nữ (vốn không chỉ biết cúi nhìn xuống đất, mà luôn tự cao tự đại, khéo léo đưa mắt nhìn quanh và rất nhanh nhạy trong việc phát hiện kẻ nào đang say mê mình) sớm nhận ra Rinieri. Nàng tự nhủ, lòng thầm cười: 'Hôm nay mình đến đây không uổng phí; nếu không nhầm thì mình đã tóm được một con mồi rồi.' Thế là nàng bắt đầu thi thoảng liếc mắt đưa tình với chàng, cố tình cho chàng thấy rằng mình đã chú ý đến chàng. Nàng nghĩ rằng, càng quyến rũ và giăng lưới được nhiều người thì nhan sắc của mình càng thêm giá trị, đặc biệt là với kẻ mà nàng đã ban cho cả tình yêu lẫn sự ưu ái. Chàng học giả nọ, gạt bỏ những suy tư triết học, dồn hết tâm trí vào nàng. Chàng dò la xem nàng sống ở đâu rồi cứ quanh quẩn đi lại trước cửa nhà nàng, lấy đủ mọi lý do để biện minh cho việc xuất hiện, trong khi nàng, vì lý do đã nói, lại lấy làm hãnh diện và giả vờ như rất thích thú khi thấy chàng. Sau đó, chàng tìm cách làm quen với cô hầu gái, bộc lộ nỗi lòng và cầu xin cô giúp mình tiếp cận chủ nhân. Cô hầu gái hứa hẹn ngọt xớt rồi kể lại với chủ. Nàng cười sảng khoái và nói: 'Ngươi xem kìa, kẻ kia đến đây để đánh mất cả mớ chữ nghĩa hắn mang từ Paris về đấy ư? Được thôi, chúng ta sẽ cho hắn thứ hắn đang tìm. Nếu hắn lại hỏi ngươi, cứ bảo rằng ta yêu hắn còn nhiều hơn hắn yêu ta; nhưng ta buộc phải giữ gìn danh dự để còn ngẩng mặt với đời. Nếu hắn khôn ngoan như thiên hạ đồn đại, hắn sẽ càng trân trọng ta hơn.' Than ôi, đồ ngốc nghếch, hỡi các quý bà, ả đâu có biết thế nào là thử thách với cánh học giả.

Cô hầu gái đi tìm Rinieri, nhắn lại đúng lời chủ dặn. Chàng vô cùng vui sướng, bắt đầu viết thư từ, gửi quà cáp tới tấp. Tất cả đều được nhận, nhưng chàng chỉ nhận lại những câu trả lời chung chung, mập mờ; nàng cứ thế mà đùa giỡn với chàng một thời gian dài.

Cuối cùng, để chứng minh với người tình – kẻ cũng đang hờn ghen với Rinieri và đôi lần trách móc nàng – rằng hắn chẳng có lý do gì để nghi ngờ mình, nàng sai hầu gái nhắn với chàng học giả đang ngày càng sốt sắng rằng: nàng chưa có dịp nào để đáp lại tình cảm của chàng kể từ khi biết ý chàng, nhưng vào lễ Giáng Sinh, nàng hy vọng có thể gặp chàng. Vì vậy, nếu chàng muốn, hãy đến sân nhà nàng vào đêm lễ, nàng sẽ xuống gặp chàng ngay khi có thể. Rinieri sướng như người bay lên chín tầng mây, đúng hẹn liền tìm đến nhà nàng. Cô hầu gái dẫn chàng vào sân, khóa trái cửa lại rồi bỏ mặc chàng đợi chờ.

Tối hôm đó, nàng đã gọi người tình đến, cùng ăn uống vui vẻ rồi kể cho hắn nghe kế hoạch của mình, thêm thắt rằng: 'Chàng cứ xem tận mắt đi, xem cái gã mà chàng ghen tuông ấy, ta yêu hắn đến mức nào.' Người tình nghe xong thỏa mãn vô cùng, nóng lòng muốn được chứng kiến tận mắt những gì nàng vừa nói.

Hôm ấy, trời tình cờ đổ tuyết lớn, mọi thứ đều phủ một màu trắng xóa. Rinieri đứng trong sân chưa lâu đã thấy lạnh thấu xương, nhưng vì hy vọng sớm được gặp nàng, chàng đành cắn răng chịu đựng. Một lát sau, nàng nói với người tình: 'Hãy lại cửa sổ xem gã mà chàng ghen tuông kia đang làm gì, và nghe xem hắn trả lời hầu gái của ta ra sao.' Họ cùng đến bên cửa sổ, nhìn xuống mà không để chàng thấy, rồi nghe cô hầu gái nói vọng xuống: 'Rinieri, phu nhân của ta là người phụ nữ đau khổ nhất trên đời này, bởi đêm nay có người anh trai đến thăm, nói chuyện hồi lâu rồi còn nán lại ăn tối, mãi chưa chịu về. Nàng chưa thể xuống với chàng được, nhưng chắc sẽ sớm thôi, xin chàng đừng trách.' Rinieri tin là thật, đáp: 'Hãy bảo phu nhân cứ thư thả, đừng lo cho ta, ta đợi được. Nhưng hãy nhắn nàng mau mau lên.' Cô hầu gái quay vào nhà rồi đi ngủ, còn nàng thì bảo người tình: 'Đấy, chàng thấy chưa? Nếu ta yêu hắn như chàng lo sợ, liệu ta có nỡ để hắn đứng ngoài kia chết rét thế kia không?' Nói rồi, nàng lên giường cùng người tình. Họ trải qua đêm dài trong hoan lạc và tiếng cười nhạo báng chàng học giả tội nghiệp đang lầm lũi đi lại trong sân, cố vận động để giữ ấm mà chẳng có chỗ nào ngồi hay tránh cái lạnh buốt giá. Chàng nguyền rủa người anh trai nọ sao cứ nán lại, rồi mỗi khi nghe thấy tiếng động, chàng lại tưởng nàng đến mở cửa, nhưng tất cả chỉ là hy vọng hão huyền.

Nàng vui vẻ với người tình đến tận gần nửa đêm, rồi nói: 'Chàng nghĩ sao về chàng học giả của ta? Chàng thấy sự thông tuệ của hắn hay tình yêu ta dành cho hắn lớn hơn? Cái rét mà ta bắt hắn chịu đêm nay đã đủ để xóa sạch mọi nghi ngờ của chàng về ta chưa?' Người tình đáp: 'Trái tim của anh, đúng vậy, anh biết rõ rằng nàng chính là sự bình yên, niềm vui và mọi hy vọng của anh.' Nàng đáp lại: 'Vậy thì hãy hôn em một ngàn lần đi, để xem chàng có nói thật không.' Thế là hắn ôm chặt lấy nàng, hôn không chỉ một ngàn lần, mà hơn cả trăm ngàn lần. Sau khi ân ái, nàng lại bảo: 'Nào, dậy xem thử lửa tình của gã học giả mới này xem đã tắt ngấm chưa.' Họ cùng đến cửa sổ nhìn xuống sân, thấy chàng học giả đang nhảy một điệu nhảy cuồng nhiệt trên tuyết, nhanh và mạnh đến mức họ chưa từng thấy bao giờ, đi kèm là tiếng răng va lập cập vì quá lạnh. Nàng nói: 'Chàng thấy chưa, hy vọng ngọt ngào của em? Chàng có thấy em biết cách khiến người ta nhảy múa mà chẳng cần kèn trống gì không?' Người tình cười đáp: 'Nàng quả là tuyệt vời.' Nàng tiếp: 'Ta xuống cửa một chút nhé; chàng cứ ở yên đó, ta sẽ nói chuyện với hắn, xem hắn nói gì; chắc chắn sẽ còn vui hơn khi nãy đấy.'

Họ khẽ mở cửa phòng, rón rén bước xuống cửa chính. Không mở cửa, nàng gọi vọng qua khe cửa bằng giọng lí nhí. Rinieri nghe thấy, tạ ơn Chúa, tưởng rằng mình sắp được vào trong, liền chạy đến gần cửa, nói: 'Ta đây, thưa phu nhân; xin mở cửa vì Chúa, ta sắp chết rét rồi.' Nàng đáp: 'Ôi chao, ta biết chàng chịu lạnh kém mà; chỉ có tí tuyết thôi làm gì mà lạnh đến thế? Ta tưởng ở Paris trời còn lạnh hơn nhiều. Ta chưa mở cửa được vì gã anh trai đáng ghét kia vẫn chưa đi. Nhưng hắn sắp về rồi, ta sẽ xuống mở cửa ngay. Ta vừa phải lén trốn hắn để xuống nhắn chàng đừng nản lòng đấy.' Chàng kêu lên: 'Than ôi, phu nhân, xin hãy vì Chúa mà mở cửa cho ta vào trong tránh rét, tuyết đang rơi dày đặc rồi, ta sẽ đợi nàng bao lâu tùy nàng muốn.' Nàng đáp: 'Khốn khổ cho em, kho báu ngọt ngào của ta, ta không làm được. Cửa này mở ra kêu to lắm, anh ta sẽ nghe thấy. Nhưng ta sẽ đi giục hắn về, rồi quay lại mở cửa ngay.' Chàng năn nỉ: 'Vậy hãy đi nhanh lên; và xin nàng hãy nhóm lò sưởi cho ta, ta lạnh đến mức không còn cảm giác gì nữa rồi.' Nàng đáp: 'Đâu có thể thế được, nếu những gì chàng viết cho ta là thật, rằng chàng đang bốc cháy vì yêu ta. Giờ ta phải đi đây, hãy kiên nhẫn nhé.' Rồi cùng người tình – kẻ đã nghe hết mọi chuyện với sự khoái chí tột độ – nàng quay lại giường. Đêm đó họ chẳng ngủ được mấy, mà dành hầu hết thời gian cho hoan lạc và giễu cợt Rinieri.

Trong khi đó, chàng học giả tội nghiệp (lạnh đến mức gần như hóa thành cò, răng va cầm cập không ngừng) nhận ra mình đã bị lừa. Chàng thử cố phá cửa hoặc tìm lối thoát khác nhưng vô ích. Chàng đi lại trong sân như một con sư tử bị nhốt, nguyền rủa thời tiết, sự độc ác của nàng, sự dài dằng dặc của đêm đen, cùng với chính sự cả tin của mình. Cơn giận dữ bùng lên, tình yêu nồng cháy bấy lâu dành cho nàng lập tức biến thành nỗi căm thù cay đắng. Chàng bắt đầu nung nấu ý định trả thù, một khao khát lúc này còn cháy bỏng hơn cả mong muốn được ở bên nàng lúc trước. Cuối cùng, sau bao chờ đợi, bình minh bắt đầu ló dạng. Cô hầu gái, được nàng dặn dò, đi xuống mở cửa sân, giả vờ thương cảm nói: 'Thật xui xẻo cho kẻ nào đến đây tối qua! Hắn làm chúng ta đứng ngồi không yên cả đêm, còn khiến chàng bị lạnh cóng. Nhưng biết làm sao được? Hãy kiên nhẫn đi, chuyện đêm nay không thành thì để dịp khác. Thật tình, chẳng có gì khiến phu nhân của ta khó chịu hơn chuyện này đâu.'

Chàng học giả căm phẫn, nhưng vốn là kẻ khôn ngoan, biết rằng đe dọa chỉ là vũ khí cho kẻ bị đe dọa, nên nén giận vào lòng, bình thản đáp: 'Thật tình ta đã trải qua một đêm tồi tệ nhất đời; nhưng ta hiểu rõ phu nhân chẳng có lỗi gì cả. Chính nàng đã vì lòng trắc ẩn mà xuống đây an ủi ta. Như ngươi nói, chuyện đêm nay không thành thì để dịp khác. Hãy gửi lời chào của ta đến nàng, và chúc ngươi bình an.' Nói xong, trong tình trạng gần như chết cóng, chàng cố lết về nhà, nằm vật ra giường vì mệt lử, đến khi tỉnh dậy thì chân tay gần như tê liệt. Chàng phải gọi bác sĩ đến, kể rõ sự tình và nhờ họ chữa trị. Các thầy thuốc phải dùng những phương thuốc mạnh mới cứu được các khớp của chàng khỏi bị co rút, và nếu không nhờ chàng còn trẻ cùng với mùa hè đang đến gần, thì chàng đã phải chịu khổ sở hơn nhiều. Tuy nhiên, sau khi bình phục, chàng vẫn giữ mối hận trong lòng và giả vờ như vẫn yêu say đắm góa phụ kia hơn bao giờ hết.

Một thời gian sau, vận may đến, mang cho chàng cơ hội trả thù. Người tình của góa phụ kia, chẳng đoái hoài gì đến tình cảm của nàng, lại quay sang yêu một phụ nữ khác, không thèm đếm xỉa hay làm điều gì vừa lòng nàng, khiến nàng đau khổ trong nước mắt. Cô hầu gái rất thương chủ, thấy không thể vực dậy tinh thần cho nàng, lại thấy chàng học giả đi ngang qua phố như mọi khi, liền nảy ra ý nghĩ dại dột: có thể dùng thuật phù thủy để khiến người tình quay lại yêu chủ mình, và chàng học giả chắc chắn phải là bậc thầy về thứ đó. Nàng bèn kể lại cho chủ nghe. Elena, kẻ thiếu khôn ngoan, không nhận ra rằng nếu chàng học giả biết thuật đen, chàng đã tự dùng cho mình từ lâu, liền nghe theo lời hầu gái. Nàng sai hầu gái đi hỏi xem chàng có chịu giúp không, và hứa sẽ đền đáp hậu hĩnh bất cứ điều gì chàng muốn. Cô hầu gái chuyển lời rất khéo léo. Chàng học giả nghe xong, mừng rơn, tự nhủ: 'Lạy Chúa, cảm tạ Người! Thời cơ đã đến để trả món nợ mà ả đàn bà độc ác này đã gieo cho ta, khi ta dành cho ả tình yêu chân thành nhất.' Chàng bảo cô hầu gái: 'Hãy nói với phu nhân là nàng đừng lo, dù người tình của nàng có ở tận Ấn Độ, ta cũng sẽ đưa hắn về trong chớp mắt và bắt hắn quỳ gối xin lỗi nàng. Nhưng cách thức thực hiện ta sẽ trực tiếp truyền đạt lại cho nàng, vào lúc nào và ở đâu mà nàng thấy thuận tiện nhất. Hãy nói thế và trấn an nàng giúp ta.'

Cô hầu gái mang câu trả lời về, và họ hẹn gặp nhau tại Santa Lucia del Prato. Khi gặp riêng nhau, Elena không mảy may nhớ đến việc mình từng đẩy chàng đến gần cửa tử, liền cởi mở kể hết sự tình và cầu xin chàng giúp đỡ. Chàng đáp: 'Thưa phu nhân, đúng là ở Paris ta có học qua thuật phù thủy, ta biết rõ những gì cần làm. Nhưng vì điều này vô cùng xúc phạm đến Chúa, ta từng thề sẽ không bao giờ sử dụng. Tuy nhiên, tình yêu ta dành cho nàng quá lớn, đến mức ta không biết làm sao để từ chối bất cứ điều gì nàng muốn. Dù phải xuống địa ngục, ta cũng sẵn lòng vì nàng. Nhưng ta phải cảnh báo trước, việc này khó khăn hơn nàng tưởng, nhất là khi muốn lôi kéo tình cảm. Người thực hiện phải có tâm trí kiên định, vì phải làm vào ban đêm, ở những nơi vắng vẻ không người. Không biết nàng có làm được không?' Elena, vì quá si tình mà mất khôn, đáp: 'Tình yêu thúc đẩy em đến mức chẳng có việc gì em không dám làm để lấy lại người đã ruồng bỏ mình. Dù sao đi nữa, xin hãy chỉ cho em biết cần phải làm gì để tỏ ra kiên định.' Chàng học giả, kẻ đang ôm mối hận, nói: 'Thưa phu nhân, ta phải làm một bức tượng bằng thiếc mang tên người mà nàng muốn đòi lại. Khi ta gửi bức tượng cho nàng, nàng phải khỏa thân, tắm rửa bảy lần trong dòng suối chảy vào giờ đầu tiên của giấc ngủ, lúc trăng đang tàn. Sau đó, cứ thế trần trụi, nàng phải leo lên một cái cây hoặc đỉnh một ngôi nhà hoang, quay mặt về hướng bắc, tay cầm bức tượng và đọc bảy lần một câu chú ta sẽ viết cho nàng. Khi xong, sẽ có hai cô gái đẹp nhất trần đời hiện ra chào và hỏi nàng muốn gì. Hãy nói rõ mong muốn của nàng và cẩn thận đừng nhầm tên. Nói xong, họ sẽ đi, lúc đó nàng có thể xuống mặc quần áo và về nhà. Chắc chắn, trước giữa đêm hôm sau, người tình của nàng sẽ đến trong nước mắt cầu xin sự tha thứ, và từ đó về sau, hắn sẽ không bao giờ rời xa nàng nữa.'

Nghe xong, Elena tin sái cổ, thấy nhẹ lòng như thể đã nắm chắc người tình trong tay, nàng nói: 'Đừng lo, em sẽ làm được hết. Em có điều kiện tuyệt vời lắm; ở thượng nguồn Val d'Arno, em có một trang trại rất gần bờ sông. Bây giờ là tháng Bảy, tắm táp sẽ rất dễ chịu. Hơn nữa, cách đó không xa có một tòa tháp hoang, nơi đám chăn cừu thỉnh thoảng leo lên bằng thang gỗ hạt dẻ để nhìn ngắm gia súc đi lạc. Nơi đó cực kỳ hẻo lánh. Em sẽ đến đó và thực hiện đúng mọi điều chàng dặn.'

Chàng học giả, vốn biết rõ nơi đó và tòa tháp kia, mừng thầm vì kế hoạch đã thành công, nói: 'Phu nhân, ta chưa bao giờ đến đó nên không biết trang trại hay tòa tháp, nhưng nếu như nàng nói thì không còn gì tốt hơn. Khi nào đến lúc, ta sẽ gửi bức tượng và câu chú. Nhưng ta cầu xin nàng, khi đã đạt được mong muốn và thấy ta phục vụ nàng tốt thế nào, hãy nhớ đến ta và giữ đúng lời hứa nhé.' Nàng hứa chắc chắn sẽ làm, rồi chia tay chàng để trở về. Chàng học giả, cảm thấy kế hoạch sắp thành, liền tạo ra một bức tượng với những ký tự ma thuật tự chế, viết một đống lời chú xàm xí, rồi khi thấy thời cơ chín muồi, chàng gửi cho nàng và nhắn rằng đêm nay nàng phải thực hiện ngay. Xong xuôi, chàng bí mật cùng một tên đầy tớ đến nhà một người bạn gần tòa tháp đó để chuẩn bị.

Về phần nàng, cùng cô hầu gái đến trang trại, tối đến, nàng giả vờ đi ngủ rồi sai hầu gái đi chỗ khác. Đến giờ đầu tiên của giấc ngủ, nàng lẳng lặng ra khỏi nhà, tiến về phía tòa tháp ven sông Arno. Sau khi quan sát kỹ thấy chẳng có ai, nàng cởi hết quần áo giấu dưới bụi cây, tắm bảy lần cùng với bức tượng. Xong xuôi, trong tình trạng khỏa thân, nàng tay cầm bức tượng chạy về phía tòa tháp. Chàng học giả, vốn đã nấp cùng tên đầy tớ trong bụi liễu gần đó, chứng kiến hết. Thấy nàng trần trụi lướt qua trong đêm tối, làn da trắng ngần nổi bật, lại nhìn rõ khuôn ngực và những phần cơ thể mỹ miều khác, chàng thoáng thấy thương cảm. Nhưng mặt khác, dục vọng bỗng trỗi dậy khiến "thằng nhỏ" vốn đang ngủ yên bỗng chốc dựng đứng, thôi thúc chàng nhảy ra bắt lấy nàng làm chuyện ấy. Giữa hai luồng suy nghĩ, chàng suýt nữa bị khuất phục. Nhưng nhớ lại thân phận, nỗi nhục đã chịu, cùng lý do tại sao nàng lại ở đây, lòng căm thù bùng lên, dục vọng biến mất, chàng giữ vững lập trường và để nàng đi.

Nàng leo lên tháp, quay về hướng bắc, bắt đầu đọc những lời chú chàng đã cho. Một lát sau, chàng học giả rón rén bước vào tháp, lặng lẽ rút cái thang gỗ dẫn lên sàn trên, nơi nàng đang đứng, rồi chờ xem nàng sẽ làm gì tiếp theo. Nàng đọc xong bảy lần câu chú, bắt đầu ngóng đợi hai cô gái xuất hiện. Đợi mãi (đặc biệt là vì trời càng lúc càng lạnh hơn nàng tưởng) mà chẳng thấy ai, đến tận lúc bình minh ló dạng. Đau khổ vì mọi chuyện không như lời chàng nói, nàng tự nhủ: 'Chắc tên kia muốn trả đũa ta một đêm giống như ta đã làm với hắn. Nhưng nếu hắn định thế thì hắn quá kém cỏi, vì đêm này chẳng dài bằng một phần ba đêm của hắn, hơn nữa cái lạnh này cũng đâu có đáng gì.' Lo trời sáng sẽ bị phát hiện, nàng định leo xuống nhưng thấy cái thang đã biến mất. Sợ hãi bàng hoàng như trời đất sụp đổ, nàng ngã quỵ trên sàn tháp. Khi tỉnh lại, nàng gào khóc thảm thiết, nhận ra đây chắc chắn là trò của gã học giả. Nàng trách móc bản thân vì đã sỉ nhục người khác, rồi lại trách mình quá tin vào kẻ mà đáng lẽ phải coi là kẻ thù. Cứ thế nàng ngồi đó một hồi lâu. Rồi nàng nhìn quanh tìm lối xuống, nhưng chẳng thấy cách nào, lại tiếp tục than khóc trong những suy nghĩ cay đắng: 'Than ôi, người đàn bà khốn khổ! Người ta sẽ nói gì về anh em, họ hàng, láng giềng và cả dân thành Florence khi biết tin ngươi bị bắt gặp ở đây trong tình trạng trần truồng? Danh tiếng bấy lâu của ngươi sẽ bị coi là giả tạo; và nếu ngươi muốn bịa ra lý do (nếu có lý do nào mà bịa được), thì gã học giả đáng nguyền rủa kia, kẻ biết rõ mọi chuyện, sẽ không để ngươi nói dối đâu. Ôi người phụ nữ khốn cùng, ngươi vừa đánh mất gã nhân tình yêu dấu, vừa mất sạch danh dự!'

Nàng rơi vào nỗi đau cùng cực, suýt nữa đã gieo mình từ trên tháp xuống đất. Nhưng khi mặt trời lên cao, nàng tiến lại gần một bức tường để xem có cậu bé chăn gia súc nào đi qua để nhờ gọi người hầu gái không, thì tình cờ, chàng học giả, kẻ đã chợp mắt một lát dưới bụi cây, tỉnh dậy nhìn thấy nàng, và nàng cũng thấy chàng. Chàng cất tiếng: 'Chào phu nhân, các cô gái đã đến chưa?' Thấy và nghe chàng, nàng òa khóc, cầu xin chàng vào trong để nói chuyện. Chàng đủ lịch thiệp để chiều lòng nàng. Nàng nằm sấp trên sàn, chỉ ló cái đầu ra ở ô cửa, vừa khóc vừa nói: 'Rinieri, nếu ta đã cho chàng một đêm tồi tệ, thì chàng cũng đã trả thù quá đủ rồi. Dù bây giờ là tháng Bảy, nhưng đêm qua ta thấy lạnh như muốn chết cóng, chưa kể ta đã khóc vì ân hận về trò đùa tai quái với chàng và sự ngu ngốc của ta khi tin chàng. Giờ ta van xin chàng, không phải vì tình yêu – vì chàng chẳng việc gì phải yêu ta – mà vì danh dự của chàng, một người quân tử, hãy dừng tay sau khi đã trả thù, hãy lấy quần áo cho ta và cho ta xuống. Đừng tước đi thứ mà chàng không bao giờ trả lại được cho ta: danh dự. Nếu ta đã lấy của chàng một đêm, ta có thể bù lại cho chàng bao nhiêu đêm tùy thích. Hãy coi như thế là đủ, hãy thỏa mãn với việc đã trả thù và khiến ta phải thừa nhận. Đừng dùng sức mạnh chống lại một người phụ nữ; đại bàng đâu có vinh quang gì khi thắng một con bồ câu. Xin hãy vì Chúa và vì danh dự của chính chàng mà thương xót ta.'

Chàng học giả, với tâm trí lạnh lùng nhớ lại mối thù xưa, nhìn nàng khóc lóc van xin, vừa cảm thấy khoái chí, vừa thấy khó chịu. Khoái chí vì sự trả thù mà chàng khao khát, còn khó chịu vì lòng nhân đạo trỗi dậy khiến chàng thương hại người phụ nữ khốn khổ này. Tuy nhiên, lòng nhân đạo không đủ thắng nổi sự căm hận, chàng đáp: 'Phu nhân Elena, nếu lời cầu xin của nàng (vốn chẳng biết đẫm lệ hay ngọt ngào như lời nàng đang nói lúc này) đủ sức lay động ta, thì đêm ta chết rét trong sân nhà nàng, nếu nàng chỉ cần cho ta tránh một chút thôi, thì giờ ta đã dễ dàng nghe lời nàng. Nhưng nếu bây giờ nàng lo lắng cho danh dự hơn trước và cảm thấy khổ sở khi ở trên đó trần trụi, thì hãy cầu xin kẻ mà nàng không ngại ngần nằm trần trụi trong vòng tay hắn đêm đó, trong khi ta phải đi lại trong sân, răng va cầm cập, giẫm lên tuyết. Hãy xin hắn cứu nàng! Hãy bảo hắn đem quần áo đến và bắc thang cho nàng xuống, hãy dùng sự dịu dàng của nàng để lay động danh dự của hắn – thứ mà nàng đã không ngại đem ra đặt cược vì hắn hàng ngàn lần. Sao không gọi hắn đến cứu? Ai có nghĩa vụ với nàng hơn hắn? Nàng là của hắn; nếu hắn không quan tâm hay cứu giúp nàng thì ai cứu? Gọi hắn đi, đồ ngốc ạ, xem liệu tình yêu nàng dành cho hắn và sự khôn ngoan của cả hai có cứu được nàng khỏi trò điên rồ này không. Cái trò mà khi nằm trong tay hắn, nàng từng hỏi xem liệu sự điên rồ của ta hay tình yêu nàng dành cho hắn lớn hơn. Giờ nàng không thể hào phóng với ta những thứ ta không cần, cũng chẳng thể từ chối nếu ta muốn; cứ giữ lấy những đêm đó cho người tình của nàng, nếu nàng còn sống mà về được. Ta đã có quá đủ một đêm như thế, chỉ một lần bị lừa là đủ rồi. Nàng lại dùng sự khôn khéo trong lời nói để nịnh nọt, gọi ta là người quân tử, hòng dụ ta tỏ ra cao thượng mà tha thứ cho sự độc ác của nàng; nhưng sự nịnh hót của nàng không còn làm mờ mắt ta được nữa, như những lời hứa dối trá của nàng ngày trước đâu. Ta tự biết mình, và những gì ta học được ở Paris chẳng thấm vào đâu so với những gì nàng đã dạy ta trong một đêm. Nhưng giả sử ta có cao thượng đi nữa, nàng cũng chẳng phải kẻ xứng đáng. Sự trừng phạt đối với những con thú dữ như nàng phải là cái chết, còn với con người thì chỉ cần thế này là đủ. Vì vậy, tuy ta không phải đại bàng, nhưng ta biết nàng chẳng phải bồ câu, mà là một con rắn độc. Ta sẽ theo đuổi nàng như kẻ thù không đội trời chung, bằng mọi sự căm thù và sức mạnh, dù cái ta làm với nàng còn chẳng xứng gọi là trả thù, mà chỉ là dạy dỗ. Vì nếu ta thật sự muốn trả thù, xét đến nỗi đau nàng gây ra cho linh hồn ta, thì mạng sống của nàng – hay một trăm mạng như nàng – cũng chẳng đủ. Giết nàng chỉ là giết một con đàn bà đê tiện, độc ác. Chứ nàng còn có cái gì đáng giá (ngoài chút nhan sắc chóng tàn, vài năm nữa là nhăn nheo) hơn bất cứ con hầu nào khác? Trong khi chính nàng đã suýt giết chết một người quân tử, người mà mạng sống có thể giúp ích cho đời hơn cả trăm ngàn kẻ như nàng. Ta sẽ dạy cho nàng biết cái giá của việc giễu cợt người có học, nhất là các học giả, và sẽ cho nàng một bài học để từ nay về sau, nếu còn sống, nàng sẽ không bao giờ mắc lại sai lầm ấy nữa. Nhưng, nếu nàng muốn xuống nhanh đến thế, sao không gieo mình xuống? Với sự giúp đỡ của Chúa, nàng sẽ gãy cổ, vừa thoát khỏi nỗi thống khổ này, lại vừa làm ta trở thành kẻ hạnh phúc nhất thế gian. Giờ ta chẳng còn gì để nói. Ta đã biết cách để đưa nàng lên đó, thì tự nàng hãy xoay xở mà xuống, như cách nàng đã từng lừa ta ấy.'

Trong khi chàng học giả nói, người đàn bà tội nghiệp không ngừng khóc lóc, thời gian trôi qua, mặt trời càng lúc càng cao. Khi thấy chàng im lặng, nàng nói: 'Than ôi, kẻ tàn nhẫn kia, nếu đêm kinh hoàng ấy khiến chàng căm giận, nếu lỗi lầm của ta ghê gớm đến mức nhan sắc trẻ trung hay nước mắt cùng lời cầu xin hèn mọn của ta chẳng thể lay động chàng, thì ít nhất, hãy vì việc ta vừa tin tưởng giao phó mọi bí mật cho chàng, mở ra cơ hội để chàng trừng phạt ta mà thấy mủi lòng. Nếu không có sự tin tưởng của ta, chàng đâu có cơ hội trả thù như ý muốn. Vì Chúa, hãy bớt giận và tha thứ cho ta đi; chỉ cần chàng tha lỗi và đưa ta xuống, ta sẵn sàng từ bỏ gã nhân tình bội bạc kia, chỉ yêu và tôn thờ một mình chàng. Dù chàng coi thường nhan sắc ta, cho rằng nó chóng tàn và vô giá trị, nhưng ta biết, nếu không vì gì khác, thì nó cũng đáng được trân trọng vì là niềm khát khao, là thú vui của tuổi trẻ, mà chàng đâu có già. Dù chàng đối xử tàn nhẫn, ta vẫn không tin chàng muốn nhìn thấy ta chết một cách nhục nhã như gieo mình từ trên tháp xuống, trong khi chàng – nếu không phải là kẻ dối trá – từng thấy ta đẹp đẽ đến thế. Than ôi, vì Chúa, hãy thương xót ta! Mặt trời bắt đầu nóng rát rồi, đêm qua ta lạnh bao nhiêu thì giờ ta lại chịu cái nóng thiêu đốt bấy nhiêu.'

Chàng học giả, kẻ coi việc tranh luận này như một trò tiêu khiển, đáp: 'Phu nhân, nàng tin tưởng giao phó danh dự vào tay ta lúc này không phải vì tình yêu dành cho ta, mà vì muốn giành lại kẻ nàng đã mất, nên nó chỉ đáng bị trừng phạt nặng hơn thôi. Nếu nàng nghĩ cách này là cách duy nhất để trả thù, thì nàng lầm to rồi; ta còn ngàn cách khác. Ngay cả khi đang giả vờ yêu nàng, ta đã giăng sẵn ngàn cái bẫy quanh chân nàng, và chẳng bao lâu nữa, nàng thế nào cũng sẽ sa vào một cái, cái nào cũng sẽ khiến nàng đau đớn và nhục nhã hơn hiện tại nhiều – thứ mà ta chọn không phải để nàng dễ chịu, mà để ta được thỏa mãn nhanh hơn. Và nếu mọi cách khác đều thất bại, thì chiếc bút vẫn còn đó. Ta sẽ viết về nàng những điều mà khi đọc được (như thế nào thì nàng cũng sẽ biết thôi), nàng sẽ ước mình chưa từng được sinh ra cả ngàn lần mỗi ngày. Sức mạnh của ngòi bút lớn hơn nhiều so với những kẻ chưa từng trải nghiệm có thể tưởng tượng. Ta thề với Chúa (xin Người giúp ta tận hưởng sự trả thù này như cách Người đã cho ta bắt đầu nó!) rằng ta sẽ viết về nàng những điều khiến nàng, vì quá hổ thẹn – không phải với người khác, mà với chính bản thân mình – sẽ muốn tự móc mắt đi để không còn phải nhìn thấy mình trong gương nữa. Đừng để con lạch nhỏ tự so bì với biển cả. Còn chuyện nàng yêu ta hay thuộc về ta, ta đã nói rồi, ta chẳng bận tâm. Nàng cứ là của hắn đi, nếu có thể, kẻ mà ta từng ghét nhưng giờ lại yêu, xét theo những gì hắn đối xử với nàng gần đây. Các phụ nữ các người cứ đổ gục trước những gã thanh niên trẻ tuổi, thèm khát tình yêu của chúng vì thấy chúng tươi tắn, râu ria đen mượt, dáng điệu huênh hoang, nhảy nhót, đấu kiếm – tất cả những thứ đó, người đứng tuổi cũng từng trải qua, thậm chí họ còn biết những thứ mà lũ nhóc kia chưa hề hay biết. Hơn nữa, các người coi chúng là những tay chơi cừ khôi và cho rằng chúng đi được nhiều dặm hơn những người chín chắn. Tất nhiên, ta thừa nhận chúng xáo trộn váy áo của các nàng nhanh hơn; nhưng người đứng tuổi, với kinh nghiệm, biết rõ bọ chét thường cắn ở đâu. Miếng thịt nhỏ mà ngon vẫn đáng chọn hơn miếng thịt to mà nhạt nhẽo, hơn nữa, chạy bộ hùng hục chỉ tổ mệt thân, dù còn trẻ thế nào, trong khi đi thong dong, dù có thể đến quán trọ muộn hơn một chút, ít nhất cũng đến nơi mà không rã rời. Các người không thấy, những sinh vật thiếu hiểu biết kia, bao nhiêu tai họa ẩn dưới vẻ ngoài tươi đẹp đó. Những gã trẻ tuổi không bao giờ thỏa mãn với một người phụ nữ; chúng thấy bao nhiêu là thèm khát bấy nhiêu, và tưởng mình xứng đáng với tất cả; nên tình yêu của chúng không bao giờ bền vững, và chính nàng lúc này là nhân chứng rõ nhất cho điều đó. Chúng tưởng mình xứng đáng được thờ phụng và chiều chuộng, không gì tự hào hơn là khoe khoang về những người phụ nữ chúng đã chiếm đoạt; thói xấu đó đã đẩy không biết bao nhiêu phụ nữ vào tay các thầy tu, những kẻ không bao giờ nói hớ. Dù nàng nói chẳng ai biết chuyện tình cảm của nàng ngoài con hầu và ta, thì nàng lầm to và tin sai rồi đấy. Khu nhà của hắn cũng chẳng nói chuyện gì khác ngoài chuyện đó, và khu của nàng cũng thế; nhưng kẻ cuối cùng biết những chuyện này lại thường là người trong cuộc. Hơn nữa, lũ trẻ tuổi đó chỉ biết bóc lột các nàng, trong khi những người chín chắn lại là kẻ ban phát. Vì nàng đã chọn sai, hãy cứ là của kẻ mà nàng đã hiến dâng, và hãy để ta – kẻ nàng từng giễu cợt – cho người khác, vì ta đã tìm được một người xứng đáng hơn nàng nhiều, người đủ thông minh để hiểu ta hơn nàng. Và để nàng mang xuống thế giới bên kia sự đảm bảo chắc chắn hơn về tình ý của ta, hãy cứ gieo mình xuống ngay lập tức. Linh hồn nàng, ta tin là sẽ được vòng tay quỷ dữ đón nhận ngay lập tức, sẽ được thấy xem mắt ta có buồn bã khi nhìn nàng rơi xuống không. Nhưng, vì ta nghi nàng sẽ không chịu làm ta vui lòng đến thế, ta khuyên nàng này: nếu mặt trời bắt đầu thiêu đốt, hãy nhớ lại cái lạnh nàng bắt ta chịu đựng, hòa lẫn nó với cái nóng kia, nàng sẽ thấy dễ chịu hơn đấy.'

Người đàn bà thất vọng, thấy những lời của chàng học giả dẫn đến một kết cục tàn nhẫn, lại bật khóc: 'Nghe đây, nếu mọi lời ta nói đều không lay động được lòng thương cảm, thì hãy để tình yêu nàng dành cho người phụ nữ mà chàng cho là thông minh hơn ta, và người mà chàng nói là đang yêu chàng, lay động. Hãy vì tình yêu nàng mà tha thứ, lấy quần áo cho ta mặc, và giúp ta xuống đây.' Chàng học giả bật cười, thấy giờ Kính lễ đã qua một giờ, đáp: 'À, ta không biết từ chối thế nào khi nàng lấy tên nàng ấy ra mà thề thốt. Hãy cho ta biết quần áo của nàng ở đâu, ta sẽ đi lấy và giúp nàng xuống.'

Nàng tin thật, cảm thấy nhẹ lòng đôi chút và chỉ cho chàng chỗ để quần áo. Chàng đi khỏi tòa tháp, dặn tên đầy tớ cứ ở đó canh chừng, không cho ai vào cho đến khi chàng quay lại, rồi thong thả đến nhà người bạn dùng bữa, xong xuôi mới chợp mắt một lát. Trong khi đó, nàng bị bỏ lại trên tháp, tuy có chút hy vọng mong manh nhưng vẫn đau khổ vô cùng, ngồi co ro vào góc tường nơi có chút bóng mát, chìm vào những suy nghĩ cay đắng. Nàng cứ ngồi đó, lúc hy vọng, lúc tuyệt vọng về việc chàng học giả sẽ quay lại cùng quần áo, hết suy nghĩ này đến suy nghĩ khác, rồi thiếp đi vì quá kiệt sức và cả đêm qua không chợp mắt.

Mặt trời, vốn đã nóng gay gắt, giờ đứng bóng, chiếu thẳng vào thân thể mỏng manh và cái đầu trần của nàng với sức nóng dữ dội. Không chỉ làm bỏng da thịt bất cứ nơi nào chạm tới, nó còn làm da nàng nứt nẻ, đau đớn đến mức khiến nàng bừng tỉnh, dù đang ngủ say. Cảm thấy cơ thể như đang bị quay trên lửa, nàng cựa quậy, cảm giác như lớp da cháy sạm của mình nứt toác ra như miếng da cừu cháy khi người ta kéo căng, chưa kể cái đầu đau như sắp nổ tung – điều chẳng có gì đáng ngạc nhiên. Sàn tháp cũng nóng bỏng đến mức không thể đặt chân hay nằm được. Nàng cứ phải di chuyển qua lại, vừa đi vừa khóc. Hơn nữa, không một gợn gió, ruồi nhặng kéo đến thành từng bầy, đậu lên lớp da nứt nẻ của nàng, chích đau buốt như kim đâm. Nàng không ngừng quơ tay, nguyền rủa bản thân, cuộc đời, người tình và cả chàng học giả.

Bị cái nóng thiêu đốt, bị ruồi nhặng hành hạ, lại còn đói khát và hàng ngàn suy nghĩ giày vò, nàng bật dậy nhìn quanh xem có ai gần đó không, quyết tâm bằng mọi giá phải gọi họ cầu cứu. Nhưng vận may tàn nhẫn đã tước mất hy vọng đó. Đám nông dân đã rời ruộng từ lâu vì nóng, hơn nữa cũng chẳng ai làm việc gần đó vì họ đang bận đập lúa bên nhà. Nàng chỉ nghe tiếng dế kêu, nhìn thấy dòng sông Arno, cảnh tượng đó thay vì làm dịu cơn khát lại càng làm nó tăng thêm. Nàng thấy những lùm cây, bóng râm, nhà cửa xa xa, mà mọi thứ đều làm nàng đau đớn khao khát. Nói sao cho hết nỗi khốn khổ của nàng? Mặt trời trên cao, sàn tháp nóng bỏng dưới chân, ruồi nhặng khắp nơi đã hành hạ nàng đến mức, từ vẻ trắng ngần của đêm qua, nàng giờ đỏ lựng như gạch, người đầy máu me, trông chẳng khác nào một sinh vật gớm ghiếc nhất đời.

Đang trong tình cảnh không còn hy vọng hay lối thoát, chờ đợi cái chết hơn bất cứ điều gì khác, thì vào lúc quá giờ Kinh Chiều, chàng học giả tỉnh dậy, nhớ đến tình nhân, quay lại tòa tháp để xem nàng thế nào, và cho tên đầy tớ vốn đang đói bụng đi ăn. Nàng nghe tiếng chàng, bằng tất cả sức lực yếu ớt và sự đau khổ tột cùng, lết ra ô cửa, ngồi xuống, vừa khóc vừa nói: 'Rinieri, chàng đã trả thù quá đủ rồi. Nếu đêm qua ta bắt chàng chịu rét, thì hôm nay chàng đã bắt ta quay, không, thiêu đốt trên tòa tháp này, lại còn đói khát nữa. Ta nhân danh một vị Chúa duy nhất, van xin chàng hãy lên đây, nếu trái tim chàng không cho phép ta tự kết liễu đời mình, thì hãy chính tay chàng làm điều đó. Ta khao khát cái chết hơn bất cứ điều gì, vì nỗi đau này quá sức chịu đựng. Hoặc nếu không muốn làm điều đó, ít nhất hãy mang cho ta một cốc nước, để ta thấm giọng, nước mắt ta không còn đủ nữa rồi; cơn khát và sức nóng này quá khủng khiếp.'

Chàng học giả nhận ra sự yếu ớt qua giọng nói, cũng như thấy một phần cơ thể nàng đã bị cháy sạm vì nắng. Dù vậy, chàng chỉ đáp: 'Đồ đàn bà độc ác, ta sẽ không giết nàng bằng tay mình đâu; chính nàng sẽ tự làm điều đó, nếu nàng muốn. Và nàng sẽ nhận được từ ta đúng lượng nước để xoa dịu cái nóng, đúng bằng lượng lửa ta đã nhận từ nàng để sưởi ấm cái lạnh. Ta chỉ tiếc một điều: giá mà ta có thể chữa khỏi cái lạnh của mình bằng sự mát lành của nước hoa hồng thơm tho, thay vì phải chữa bằng sự nóng hổi của phân chuồng thối rữa; và thay vì ta suýt mất cả chân tay lẫn mạng sống, nàng, dù có bị lột da vì cái nóng này, cũng sẽ vẫn xinh đẹp như con rắn thay lớp da cũ thôi.'

'Than ôi, kẻ khốn cùng,' nàng kêu lên, 'cầu Chúa ban nhan sắc có được kiểu này cho những kẻ ghét ta! Nhưng chàng, kẻ tàn nhẫn hơn cả thú dữ, làm sao có thể nhẫn tâm hành hạ ta như vậy? Ta còn mong đợi gì hơn ở chàng hay bất cứ ai, nếu ta đã giết sạch họ hàng chàng bằng những hình phạt tàn khốc nhất? Chắc chắn, ta không biết còn sự tàn nhẫn nào lớn hơn thế dành cho kẻ phản bội đã gây ra cả một cuộc tàn sát, so với những gì chàng đối xử với ta: bắt ta quay trên nắng, để ruồi nhặng ăn tươi nuốt sống, lại còn từ chối một cốc nước, trong khi những kẻ tử tù đi ra pháp trường, chỉ cần xin là người ta vẫn cho uống rượu. Thôi thì, vì thấy chàng vẫn giữ sự tàn nhẫn dã man đó và sự chịu đựng của ta chẳng mảy may lay chuyển được chàng, ta đành cam chịu chờ chết, mong Chúa, Đấng mà ta cầu xin hãy nhìn sự đối xử này bằng đôi mắt công bằng, sẽ thương xót linh hồn ta.'

Nói xong, nàng lết người đau đớn ra giữa sàn tháp, tuyệt vọng vì không thể thoát khỏi cái nóng dữ dội. Không phải một, mà cả ngàn lần, ngoài những nỗi đau khác, nàng thấy mình như sắp ngất đi vì khát, vẫn không ngừng khóc lóc và than thở cho vận mệnh. Tuy nhiên, khi trời đã về chiều và chàng học giả cảm thấy mình đã làm đủ, chàng bảo tên đầy tớ lấy quần áo của nàng bọc trong áo choàng, rồi tìm đến nhà nàng. Thấy cô hầu gái đang ngồi trước cửa, buồn bã, tuyệt vọng không biết làm gì, chàng nói: 'Này người đàn bà kia, chủ của ngươi đâu rồi?' 'Thưa ông, tôi không biết,' cô đáp. 'Tôi tưởng sáng nay tìm thấy bà trong phòng tối qua, nhưng không thấy ở đâu cả, tôi lo lắm. Còn ông, ông có biết gì không?' Chàng đáp: 'Giá mà ta có thể bắt được cả ngươi như đã bắt được nàng, để ta trừng phạt ngươi như đã trừng phạt nàng vì những gì ngươi đã làm! Nhưng chắc chắn ngươi sẽ không thoát khỏi tay ta đâu, cho đến khi ta trả xong món nợ này, để ngươi không bao giờ còn dám đem người khác ra làm trò đùa mà không nhớ đến ta.' Rồi chàng quay sang đầy tớ: 'Đưa quần áo cho nó, rồi bảo nó đi tìm chủ nếu nó muốn.' Tên đầy tớ làm theo, đưa quần áo cho cô hầu gái. Cô nhận ra chúng, nghe những lời Rinieri nói, sợ đến phát khiếp, suýt chút nữa thét lên vì sợ chủ mình đã bị giết. Chàng học giả bỏ đi, cô hầu gái ôm quần áo chạy vội về phía tòa tháp, vừa chạy vừa khóc.

Tình cờ, một người nông dân của nàng hôm đó mất hai con heo, đi tìm kiếm, một lát sau khi chàng học giả rời đi, đã đến tòa tháp. Đang loay hoay tìm heo, anh ta nghe tiếng than vãn thảm thiết của người phụ nữ tội nghiệp. Anh leo lên hết sức có thể, kêu lên: 'Ai đang than khóc ở trên kia thế?' Nàng nhận ra giọng người nông dân của mình, gọi tên anh ta: 'Vì Chúa, hãy tìm cô hầu gái của ta và làm thế nào để nó lên đây với ta.' Nhận ra chủ, anh ta kêu lên: 'Than ôi, phu nhân, ai đã đưa người lên trên đó? Cô hầu gái đã đi tìm người suốt cả ngày nay; mà ai ngờ người lại ở đây cơ chứ?' Nói rồi, anh lấy mấy cái cọc thang, dựng vào vị trí cũ và buộc lại các nấc thang bằng dây liễu. Lúc này, cô hầu gái vừa đến. Vừa vào tháp, không thể nín nhịn thêm, cô vừa khóc vừa đấm ngực kêu: 'Than ôi, phu nhân ngọt ngào của tôi, người ở đâu rồi?' Nàng nghe tiếng, đáp to nhất có thể: 'Ôi chị em của ta, ta ở trên này. Đừng khóc nữa, mang quần áo lên đây nhanh lên.' Nghe tiếng chủ, cô hầu như được hồi sinh. Với sự giúp đỡ của người nông dân, cô leo lên chiếc thang gần như đã được sửa xong, tới được sàn tháp. Khi thấy chủ mình nằm trần trụi trên mặt đất, kiệt sức và tái nhợt, giống một khúc gỗ cháy dở hơn là con người, cô tự cào cấu mặt mình và gào khóc thảm thiết, chẳng khác nào chủ mình đã chết.

Nàng van xin cô im lặng và giúp mặc quần áo. Sau khi biết tin chẳng ai hay biết chuyện này ngoài những kẻ đã mang quần áo đến và anh nông dân ở đây, nàng nhẹ lòng đôi chút và cầu xin họ vì Chúa đừng bao giờ tiết lộ cho ai. Sau một hồi bàn bạc, người nông dân bế nàng xuống, vì nàng không thể tự đi. Nhưng cô hầu gái tội nghiệp, người ở lại phía sau, do sơ ý lúc xuống, trượt chân rơi từ thang xuống đất, gãy đùi, gào thét đau đớn như tiếng sư tử gầm. Người nông dân đặt nàng xuống bãi cỏ, chạy lại xem cô hầu, thấy gãy đùi liền bế cô đặt nằm cạnh chủ. Nàng nhìn thấy tai họa này ập đến cùng với những rắc rối khác, và kẻ mình trông cậy lại bị gãy chân, lòng đau như cắt, lại bật khóc thảm thiết, đến nỗi người nông dân cũng không thể an ủi nổi mà cũng khóc theo. Nhưng sau đó, khi mặt trời đã lặn, theo lời cầu xin của người phụ nữ tội nghiệp, sợ đêm tối ập đến, anh ta về nhà gọi vợ và hai người em trai quay lại tòa tháp với một tấm ván, đặt cô hầu gái lên đó đưa về nhà. Còn chính anh, sau khi cho nàng uống chút nước lạnh và an ủi bằng vài lời tử tế, bế nàng về tận phòng.

Vợ anh cho nàng ăn chút bánh mì tẩm rượu, rồi thay đồ, đặt nàng lên giường. Họ tìm cách đưa nàng và cô hầu về Florence ngay đêm đó. Ở đó, người phụ nữ, vốn lắm mưu nhiều kế, bịa ra một câu chuyện hoàn toàn khác sự thật, lừa anh em, họ hàng và tất cả mọi người rằng chuyện này là do bị tà thuật hãm hại. Bác sĩ nhanh chóng được gọi đến, sau bao phen chịu đựng đau đớn và phiền toái, nàng cũng khỏi sốt, sau khi đã lột sạch cả lớp da dính vào ga giường, còn cô hầu gái cũng được chữa lành cái đùi gãy. Kể từ đó, quên hẳn gã người tình, nàng kín đáo chừa hẳn thói giễu cợt người khác và không yêu đương gì nữa. Về phần chàng học giả, khi nghe tin cô hầu bị gãy đùi, chàng tự thấy mình đã trả thù đủ, chẳng nói thêm lời nào nữa. Đó là bài học cho người thiếu nữ ngây thơ vì những trò nghịch ngợm, bởi nàng tưởng có thể giễu cợt một học giả như với những kẻ khác, mà không biết rằng các học giả – tôi không nói tất cả, nhưng phần lớn trong số họ – đều biết quỷ dữ giấu đuôi ở đâu. Vì vậy, các quý bà, hãy tránh việc giễu cợt thiên hạ, nhất là với các học giả."