Vâng—quả đúng là Hoàng tử xứ Montoni đã trở thành Đại công tước xứ Castelcicala; và những ai đã đọc Phần Đầu của bộ sách “Những bí ẩn ở Luân Đôn”, giờ đây đã có thể dõi theo bước đường sự nghiệp của Richard Markham từ thuở thiếu thời vô danh cho đến tận khoảnh khắc vương miện của một vị quân vương đội lên mái đầu anh!
Và khi ngẫm lại rằng chính một cuộc Cách mạng đã khơi dậy những phẩm chất tuyệt vời của anh với tư cách là một chiến binh và một nhà chính trị,—khi chúng ta nhớ lại thực tế rằng tiếng thét “Tự do” đã trở thành khẩu hiệu cho những thành tựu của anh đồng thời là sứ giả báo hiệu cho những chiến thắng của anh,—chúng ta không thể làm gì khác hơn, khi đi đến điểm này trong câu chuyện của mình, ngoài việc nắm lấy cơ hội vô cùng thích hợp này để ca ngợi cuộc đấu tranh vĩ đại và huy hoàng vừa mới diễn ra tại thủ đô nước Pháp.
Ôi! Người Pháp thật là một dân tộc cao cả, và họ được định sẵn để dạy cho thế giới những bài học sâu sắc tại mái trường Tự do Chính trị!
Hỡi nhân dân Anh Quốc! Hãy dành sự đồng cảm của quý vị—sự đồng cảm sâu sắc và hào phóng nhất của quý vị—cho đông đảo người dân Paris dũng cảm, những kẻ vừa mới phế truất một vị Quân vương đồi bại và hất cẳng một Nội các đáng nguyền rủa khỏi ngai vàng quyền lực!
Hãy để những Người lao động Anh Quốc—những kẻ đang bị áp bức, bị bóp nát bởi thuế khóa, lâm vào cảnh gần như chết đói, và bị tước đoạt các quyền bầu cử của mình,—hãy để các Tầng lớp Lao động trên Quần đảo Anh, những kẻ mà chúng ta đều biết đang bị giày xéo và bị biến thành công cụ bởi một thiểu số giàu có,—hãy để họ tỏ lòng tôn kính, ít nhất là bằng lời nói, đối với những người thợ thuyền nước Pháp, những kẻ đã dám trục xuất một tên bạo chúa mang tâm địa ác quỷ cùng đám tay sai đánh thuê của y.
Các quốc gia Ý, Bavaria, và Pháp đều đã, trong vài tuần qua, bày tỏ sự rẻ rúng và khinh miệt đối với học thuyết “quyền thiêng liêng của các vị vua;”—Nhân dân ở những vương quốc đó đã thực thi thứ quyền lực mà họ nắm giữ:—chính nghĩa đã thắng lợi—những kẻ bạo tàn đã phải nhượng bộ—và một kẻ đã bị lật đổ hoàn toàn.
Bởi vì chính nghĩa luôn hiển hiện khi Nhân dân tìm cách giật lại từ tay những kẻ thống trị thứ tự do đã bị cướp đoạt một cách đê hèn, thứ tự do mà tập đoàn thiểu số bạo ngược từ chối trao trả một cách ôn hòa cho hàng triệu người dân.
Thật là một sự phi lý quái đản và một trò hề ghê tởm khi cứ lải nhải về tội phản quốc, về âm mưu nổi loạn, và bạo động, trong lúc toàn dân đang đứng lên với tất cả sức mạnh và quyền uy của mình để đòi lại những đặc quyền vốn dĩ thuộc về họ.
Thiểu số hoàn toàn không thể sở hữu một quyền bẩm sinh hay quyền thế tập để biến đa số thành nô lệ; thế hệ hiện tại cũng không việc gì phải chịu ràng buộc bởi những đạo luật do thế hệ trước để lại. Nếu thế hệ trước chọn chế độ Quân chủ, thì thế hệ hiện tại hoàn toàn có quyền tuyên bố ý nguyện thiết lập một nước Cộng hòa;—và chừng nào đại đa số cư dân trong một quốc gia đồng thuận về điều này, họ có quyền lật đổ chính phủ hiện tại bất cứ lúc nào để thiết lập một chính phủ khác. Hơn thế nữa; chúng ta khẳng định rằng nhân dân thậm chí không cần phải khôn ngoan hay thận trọng mới có thể hợp thức hóa hành động của mình:—đại đa số có quyền hành động theo cách họ thấy phù hợp, dù cho họ có kém khôn ngoan hay thiếu thận trọng đối với những thể chế mà họ chọn dựng xây đi chăng nữa!
Chúng ta vốn không ưa việc sử dụng bạo lực thể xác;—nhưng nước Pháp đã cho thấy rằng khi sự vận động bằng đạo đức thất bại, bạo lực là điều bắt buộc phải dùng tới;—và nếu tự do có thể đổi lấy bằng vài giọt máu thì—chà, những giọt máu ấy rất đáng để rơi một cách hoan hỉ.
Giả sử rằng ở bất kỳ quốc gia nào, đại đa số người dân cùng ký vào một văn bản gửi lên quốc vương với nội dung thế này:—“Chúng tôi vô cùng biết ơn ngài vì đã trị vì chúng tôi bấy lâu nay; nhưng chúng tôi không còn cần sự phục vụ của ngài nữa. Chúng tôi muốn thiết lập một hình thức chính phủ khác và tôn lên một nhà lãnh đạo khác; vì vậy chúng tôi kính xin ngài rời khỏi ngai vàng và giao nộp lại quyền lực đã được ủy thác cho ngài.” Nếu quốc vương từ chối tuân theo yêu cầu này, thì bạo lực sẽ phải được áp dụng; và tất cả những trò hề cổ lỗ sĩ về “quyền thế tập”, “tội phản quốc”, “âm mưu nổi loạn”, cùng những điều vô nghĩa đại loại như vậy, tất nhiên sẽ bị một dân tộc nổi dậy phớt lờ.
Mặt khác, chừng nào một quốc gia vẫn giữ được sự bình yên, và không gửi lên quốc vương bất kỳ yêu cầu nào như giả định ở trên, thì vị quốc vương đó vẫn có thể tiếp tục ngự trị trên ngai vàng, với tư cách là quan chức hành pháp của nhân dân; bởi vì đó là lỗi của chính hàng triệu người dân nếu họ đủ ngu ngốc để dung túng cho một ông vua hay một bà hoàng.
Chủ nghĩa Cộng hòa đang là “thời thượng;” và chẳng còn chiếc ngai vàng nào ở châu Âu đáng giá dù chỉ hai mươi năm tồn tại,—không—thậm chí ngay cả ngai vàng của Hoàng đế Áo hay Sa hoàng Nga;—và từ bờ sông Thames cho đến tận những vùng đất giáp ranh châu Á—từ những miền giá lạnh của phương Bắc cho đến những bờ biển đầy nắng của Địa Trung Hải lặng sóng, tâm lý phổ biến đều chống lại những thể chế Quân chủ cổ lỗ sĩ, vô tích sự và đầy áp bức.
Vinh quang thay Dân tộc Pháp Vĩ đại và Huy hoàng! Và hãy để Vương quyền hiện vẫn tồn tại ở Anh Quốc phải cẩn trọng trong việc âu yếm, cưng chiều, và công khai bày tỏ sự đồng cảm với cựu Vương quyền đang tìm nơi ẩn náu trên mảnh đất này. Việc Nữ hoàng Anh Namáp dụng một con đường như vậy, chẳng khác nào tung ra một lời lăng mạ thô bạo và trắng trợn đối với nhân dân Pháp, và chắc chắn sẽ châm ngòi cho một cuộc chiến tranh. Hơn nữa—chẳng phải Louis-Philippe là một kẻ đồi bại đáng bị cả thế giới nguyền rủa hay sao? Chẳng phải y đã ung dung và tính toán kỹ lưỡng việc tàn sát người dân Paris dủng cảm, chỉ để củng cố quyền lực cho chiếc ngai vàng bạo chúa của mình hay sao? Chẳng phải tay y đã nhuốm máu đó sao? Vậy thì đừng dành chút sự đồng cảm nào—không chút xót thương nào cho tên tội phạm khét tiếng thời hiện đại này—cho kẻ sát nhân ghê tởm này!
Và giả sử y được tiếp đón tại cung điện của Nữ hoàng chúng ta, thì sự xúc phạm đó không chỉ vô cùng to lớn đối với nhân dân Pháp, những kẻ đã trục xuất y, mà còn lớn lao không kém đối với nhân dân Anh, những người căm ghét bạo chúa, và vốn là những con người hào hiệp, nhân đạo, cùng lòng trắc ẩn.
Hỡi những người Lao động Anh Quốc! Hãy vui mừng và hân hoan—bởi giữa những đổi thay vừa mới diễn ra tại nước Pháp, có một “dấu hiệu của thời đại” đầy khích lệ và mang ý nghĩa tiên tri dành cho quý vị! Tôi đang muốn nói đến thực tế vĩ đại—huy hoàng rằng trong danh sách của Chính phủ Lâm thời do Cuộc cách mạng dựng lên, đã xuất hiện những dòng chữ sau—“Albert, Người lao động.”
Vâng: một Người lao động đã góp mặt trong danh sách tuyệt vời ấy gồm những cái tên theo chủ nghĩa Cộng hòa; và chính ông đã góp phần truyền cho toàn bộ thế giới chính trị thứ sức bật chắc chắn sẽ dẫn dắt ngay cả thế hệ hiện tại tiến tới những vận mệnh huy hoàng nhất.
Vinh quang thay Albert, Người lao động!
Còn một điểm nữa mà tôi phải đề cập, trước khi tiếp tục chuỗi câu chuyện của mình.
Thủ tướng Anh Quốc đã tuyên bố rằng “ông ta hoàn toàn không có ý định can thiệp vào hình thức chính phủ mà nhân dân Pháp có quyền tự lựa chọn cho chính họ.” Do đó, ông ta thừa nhận quyền của quốc gia trong việc thiết lập bất kỳ hình thức chính phủ nào mà họ muốn;—và sự nhượng bộ này là một điều vô cùng quan trọng, khi nó xuất phát từ cố vấn chính của Nữ hoàng, và từ một kẻ, suy cho cùng, chẳng là gì khác ngoài kẻ cầm đầu của một bè phái quý tộc.
Thế thì—khi Thủ tướng đã thừa nhận rằng một quốc gia có quyền lựa chọn hình thức chính phủ cho riêng mình, thì nhân dân Anh càng sớm bắt đầu nghĩ đến việc tự thiết lập những thể chế mới cho bản thân, thì càng tốt. Bởi vì chẳng có ích gì khi che giấu thực tế ấy—và cũng chẳng thể nào phóng đại được nữa,—rằng nước Anh đang lâm vào một hoàn cảnh thực sự tồi tệ. Chúng ta đã phải gánh chịu thứ thuế chiến tranh; và chỉ vì sợ hãi việc noi theo tấm gương huy hoàng của người dân Paris sẽ bị cư dân Luân Đôn lặp lại ngay lập tức, các Bộ trưởng mới từ bỏ âm mưu bất chính và đáng nguyền rủa là nhân đôi thứ thuế má đáng hổ thói ấy. Nhưng sự dốt nát về tài chính cùng sự hoang phí vô độ của phe Whigs đã đẩy đất nước vào những phen khốn đốn nghiêm trọng về tiền bạc, mà không gì có thể cứu vãn nổi ngoài một cuộc cải cách triệt để từ một Nội các thuần túy dân chủ. Với một khoản nợ công khổng lồ,—với việc không còn khả năng áp đặt thêm bất kỳ thứ thuế nào nữa,—với việc Ireland cần được quan tâm và gần như phải gánh đỡ,—với một lượng lớn người nghèo đói cùng cực và khốn cùng thực sự trong nước,—với một tầng lớp quý tộc cứ bám chặt lấy những lề thói nhũng nhiễu cũ, và với đất đai thì nằm trong tay một thiểu số oligarch khinh khích nhỏ nhoi,—với những tầng lớp lao động đang chết đói trên mức lương đáng thương hại,—với một danh sách hưu bổng là một sự nguyền rủa và hổ thẹn,—với một bộ máy Quân chủ cồng kềnh và đắt đỏ,—với một Giáo hội vơ vét tất cả những gì có thể với tới,—với một Băng ghế Giám mục luôn cùm chặt sự thù địch ngoan cố đối với mọi tư tưởng khai sáng và lợi ích quần chúng,—và với một hệ thống tuyển cử bị bóp nghẹt đến mức chín phần mười dân số hoàn toàn không có người đại diện,—với tất cả những điều đó, cùng hàng ngàn tệ nạn khác mà người ta có thể dễ dàng liệt kê, chúng tôi nhắc lại khẳng định của mình rằng nước Anh đang ở trong một trạng thái tồi tệ; và chúng tôi phải bổ sung thêm rằng những thay đổi lớn lao, quan trọng, và căn bản phải sớm được thực hiện.
Ôi! Một nhà văn lớn người Pháp đã tuyên bố hay biết mấy và chuẩn xác biết mấy rằng “con người chỉ cần có ý chí là sẽ được tự do!” Nước Pháp đã thiết lập cho nước Anh và thế giới một tấm gương lớn lao và huy hoàng về mặt này.
Những tờ báo Anh nào vốn mải miết luồn cúi trước những thành kiến và tính ích kỷ của một tầng lớp quý tộc phì nhiêu và một thiểu số oligarch áp bức, của giới chủ đất, lại đi mô tả các cuộc cách mạng như những cảnh tượng cướp bóc, suy đồi xã hội, và những sự mất mát đạo đức khác. Nhưng các biến cố của cuộc Cách mạng đã trao ngai vàng cho Louis Philippe vào năm 1830, và những diễn biến của cuộc đấu tranh vĩ đại vừa mới hất cẳng y khỏi chiếc ghế bạo chúa của mình, đã vả thẳng vào mặt—vả một cách trơ trẽn, không chút mơ hồ—những lời lẽ đó.
Thời điểm đã điểm khi tất cả những nhà Cải cách chân chính phải kết nối lại với nhau vì phúc lợi chung. Hãy tạo nên sự đoàn kết,—sự đoàn kết của mọi giáo phái và đảng phái ủng hộ sự tiến bộ, bất kể tên gọi của họ là gì,—dù họ là những người Cộng hòa, Cấp tiến, những người theo Hiến chương (Chartists), hay Dân chủ. “Đoàn kết là sức mạnh,” câu tục ngữ đã nói vậy; và sự thật ấy hoàn toàn có thể được minh chứng và khẳng định trong thời đại hiện tại, cũng như trong công cuộc vận động đạo đức vĩ đại vì Quyền của Nhân dân.
Giờ đây chúng ta tiếp tục câu chuyện của mình; nhưng không cần thiết phải kể lại chi tiết cuộc gặp gỡ diễn ra giữa Lãnh chúa Ellingham và Richard Markham, nay là Đại công tước xứ Castelcicala, với độ dài dòng nào cả. Chỉ cần nói rằng, Điện hạ Chủ quyền của ngài, dù vô cùng đau đớn trước tin bố vợ qua đời, vẫn chào đón vị quý tộc người Anh với sự nồng hậu nhất, và ngay lập tức đồng ý tiếp nhận Charles Hatfield làm một trong số các sĩ quan tùy cận của mình. Bá tước vội vã quay trở lại Pall-mall, và khi cho gọi chàng trai trẻ tới căn phòng riêng của mình, ngài đã khuyên bảo cậu một cách đầy ấn tượng về sự cần thiết phải chuộc lại lỗi lầm quá khứ bằng chính cung cách hành xử trong tương lai. Charles lắng nghe với sự chú tâm sâu sắc tất cả những gì vị quý tộc tuyệt vời nói trong dịp này, và hứa rằng tư cách của cậu từ nay sẽ khiến bản thân trở nên xứng đáng với mọi ân huệ lớn lao mà cậu được ban tặng.
Trong khi đó, mọi công tác chuẩn bị cho sự ra đi của cậu được tiến hành với tốc độ nhanh nhất có thể; và chỉ trong vài giờ ngắn ngủi, Charles Hatfield đã nói lời chia tay với gia đình, rồi vội vã đến Markham Place, để gia nhập đoàn tùy tùng của vị Quân vương mới xứ Castelcicala.
