[TIÊU HỀ]:[TIÊU ĐỀ]: Lãnh địa thứ tư

Sự lâu đời của Liên hoan phim Venice, sức hút của Liên hoan phim Cannes, sự chuyên nghiệp của Liên hoan phim Berlin, mức độ quan tâm dành cho ba liên hoan phim lớn nhất thế giới vẫn luôn siêu phán, dù cho trong những năm gần đây cục diện ảnh hưởng của ba liên hoan phim lớn có sự thay đổi nhẹ, nhưng ánh hào quang trên người họ vẫn vô cùng chói lọi. Kể từ sự trỗi dậy của Liên hoan phim quốc tế Toronto vào năm 2004, ba liên hoan phim lớn trên thế giới âm thầm chuyển mình thành "bốn lớn", mà liên hoan phim thứ tư này chính là Liên hoan phim Toronto, một tân quý.

Sự trỗi dậy của liên hoan phim thứ tư có quan hệ trực tiếp với việc lễ trao giải Oscar được đẩy lên sớm hơn, mà mối quan hệ giữa liên hoan phim và Oscar còn phải truy xuất đến một danh từ chuyên ngành, "xung Oscar", đây không phải đại diện cho việc xung kích Thế vận hội, mà là xung kích Oscar, đi kèm theo "xung Oscar" chính là công vụ học viện, cũng chính là để anh em nhà Weinstein...

Công vụ học viện thực ra không phải từ trước đến nay vẫn luôn có, hai chữ "xung Oscar" lại càng chưa từng nghe thấy bao giờ, tất cả những điều này đều xuất hiện cùng với sự kiện chấn động tại lễ trao giải Oscar lần thứ 71 vào năm 1999, "Shakespeare đang yêu" của Miramax đã chiến thắng "Giải cứu binh nhì Ryan" của Steven Spielberg, Harvey Weinstein dùng chiến thuật thu hút ánh mắt của mình lần này đến lần khác đánh ngã người khổng lồ. Từ đó trở đi, mùa giải thưởng hàng năm bắt đầu từ tháng mười hai kéo dài suốt nửa năm sau đó, Oscar từ một cuộc đua ngựa biến thành một cuộc chạy marathon. Trong mùa giải thưởng, sự xuất sắc của tác phẩm là yếu tố đầu tiên, mà công vụ học viện lại trở thành một trong những điều kiện không thể thiếu.

Nếu ví Oscar giống như một trận chung kết tổng kết năm trong thế giới điện ảnh, ba liên hoan phim lớn của châu Âu vốn xuất sắc về mặt lịch sử không nghi ngờ gì chính là có địa vị sùng cao giống như ba giải Grand Slam, mà Toronto, một ngôi sao mới nổi, dựa vào quy mô và sức ảnh hưởng của mình, đã dần dần đứng vững gót chân ở vị trí giải Grand Slam thứ tư.

Đặc điểm lớn nhất của Liên hoan phim Toronto nằm ở dung lượng của nó, nằm ở "điện ảnh thế giới" bao hàm tất cả mọi thứ, mỗi năm có gần ba trăm bộ phim được công chiếu, chín mươi phần trăm là buổi công chiếu đầu tiên ở Bắc Mỹ. Ở Toronto, thứ mà khán giả mua được không chỉ là vé xem phim, mà còn là một cỗ máy thời gian. Bởi vì điều này có nghĩa là có thể xem được những bộ phim quan trọng nhất thế giới trước những người khác nửa năm thậm chí là một năm. Mà đối với những người hâm mộ điện ảnh thông thường mà nói, nơi này giống như một chương trình thám hiểm, có thể phát hiện ra những viên ngọc quý chưa từng được người ta biết đến ở đây. Hãy tưởng tượng xem, lần đầu tiên gặp được Hayao Miyazaki, James Cameron, Steven Spielberg của chính mình ở đây. Tâm thái người dò tìm ra thiên tài đó đủ khiến người ta phiêu phiêu tiên cảnh.

Vì không có phần thi đấu chính thức và thị trường điện ảnh, bầu không khí của Toronto nhẹ nhàng, tự do hơn rất nhiều so với ba liên hoan phim lớn. Giải thưởng quan trọng nhất "Giải lựa chọn của nhân dân" hoàn toàn là kết quả bỏ phiếu của khán giả, điều này cũng khiến cho tại Liên hoan phim Toronto, các nhân sự chủ chốt của bộ phim vô cùng gần gũi với khán giả. Mà khán giả của Toronto, lại chính là những khán giả nhiệt tình nhất trên thế giới, họ dùng một trái tim bao dung, đưa các nhân sự chủ chốt của bộ phim lên địa vị chí cao.

Năm đó, đạo diễn Christopher Nolan sau khi trải qua những lời khen ngợi tại Liên hoan phim Sundance của bộ phim "Memento", thế nhưng vẫn không nhận được sự công nhận của dòng phim chính thống, trải qua nửa năm sau đó, anh lại mang tác phẩm này đến Toronto. Christopher Nolan khi nhớ lại tình hình lúc ban đầu đã nói: "Khi tôi ngồi giữa khán giả Toronto, nghe họ đón nhận bộ phim này theo một cách vô cùng chính thống - mối quan hệ giao tiếp rất rõ ràng và suôn sẻ được thiết lập giữa khán giả và câu chuyện. Khoảnh khắc đó, tôi cảm nhận được rằng mình có thể tiếp tục làm những việc như thế này ở một quy mô lớn hơn. Bạn có thể quay một bộ phim lớn, để mọi người hiểu nó. Hồi đáp nó."

Trước khi lễ trao giải Oscar tiến hành sớm hơn một tháng, phần lớn các tác phẩm xung kích Oscar sẽ được công chiếu vào tháng mười hai, bởi vì vừa vặn có thể kiếm được ba tháng tiền vé. Dùng số tiền này để chi trả cho chi phí làm quảng cáo. Bây giờ, Oscar đã đẩy sớm lên một tháng, điều này cũng có nghĩa là thời gian phát hành tác phẩm cũng sẽ được đẩy lên tháng mười một, vậy thì Liên hoan phim Toronto được tổ chức vào tháng chín liền trở thành nơi công chiếu thích hợp nhất. Liên hoan phim Toronto sẽ có vô số truyền thông Mỹ - đây là điểm mạnh của Toronto so với Venice - đến đây, trung bình có hơn một nghìn năm trăm phóng viên, sẽ tiến hành đưa tin thích hợp nhất về bộ phim. Sau đó, bộ phim lại sắp xếp công chiếu ở Bắc Mỹ, thuận lợi xung kích Oscar, liền trở thành chuyện nước chảy thành sông.

Từ giải thưởng lớn cuối cùng "Giải lựa chọn của nhân dân" của Liên hoan phim Toronto là có thể nhìn ra, đây là một liên hoan phim thuộc về khán giả.

Năm 1987, một trong những nhà phê bình phim nổi tiếng nhất toàn cầu, người đoạt giải Pulitzer Roger Ebert từ Liên hoan phim Toronto gửi báo cáo về, câu đầu tiên ở phần mở đầu là "Người ta nói Toronto có mức độ xem phim bình quân đầu người cao nhất thế giới, mà sau khi liên hoan phim tiến hành được năm ngày, tôi bắt đầu tin rồi." Mười năm trước, lần đầu tiên tham gia Liên hoan phim Cannes của ông, đã kết quen với một người bạn ở khách sạn Carlton. Đây là một người đàn ông để râu quai nón rậm, đội mũ cao bồi và hút xì gà Cuba. Ông ấy nhiệt tình mời Roger Ebert đến tham dự Liên hoan phim Toronto được tổ chức vào tháng chín năm đó.

Dusty Kohl này là một trong bốn người sáng lập Liên hoan phim Toronto, ông tự xưng mình là một thương gia bất động sản, nhưng công việc thực sự hình như là kết giao với tất cả mọi người. Ông ấy ở Cannes năm đó còn mời tới các truyền thông uy tín của Mỹ như "Los Angeles Times", "New York Daily News", "The Village Voice", những người này đều là bạn của ông ấy. Lúc đó Canada đã có một Liên hoan phim Montreal có sức ảnh hưởng quốc tế đáng kể, truyền thông Canada phản ứng khá lạnh nhạt với Toronto, hầu như không có ai đưa tin. Sau đó, Dusty Kohl nhờ vào bạn bè của mình, lại khiến cho Liên hoan phim Toronto ngay từ khi bắt đầu đã tạo ra được thanh thế trong giới truyền thông Mỹ. Đương nhiên, tất cả mọi người lúc đó cũng không thể ngờ tới quy mô của Toronto hiện nay.

Dù là ở Toronto, Sundance, Cannes hay một bộ phim nào đó của châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, trong truyền thông Mỹ bạn đều có thể nhìn thấy rất nhiều người đội một chiếc mũ cao bồi màu bạc đặc chế — điều này có nghĩa là bọn họ đều là bạn của Dusty Kohl. Những người này thậm chí bao gồm cả anh em nhà Weinstein nổi đình nổi đám.

Dusty Kohl và những người bạn của ông, dựa trên tinh thần chia sẻ, đã sáng lập ra Liên hoan phim Toronto, điều này cũng khiến cho Toronto trở thành thiên đường để khán giả mặc sức chia sẻ tình yêu đối với điện ảnh.

Năm 1979, Giải lựa chọn của nhân dân Toronto đã trao cho "Best Boy (.)", nó cuối cùng đã giành được giải phim tài liệu xuất sắc nhất của Oscar, đây là lần đầu tiên mọi người phát hiện ra tiềm năng của Toronto trong việc khai phá phim ảnh. Năm 1983, lại một Giải lựa chọn của nhân dân Toronto nữa là "The Big Chill" đã trở thành một chú hắc mã phòng vé Bắc Mỹ. Năm tiếp theo, anh em nhà Coen mang "Blood Simple" xuất hiện bất ngờ tại Toronto, bộ phim này được cho là đánh dấu sự thời đại điện ảnh của Mỹ đã đến. Nhưng mà, lúc đó lại vấp phải đủ mọi trắc trở, cho đến tận lúc đến Toronto mới tìm được nhà phát hành. Mà lúc đó, phải sang năm sau, Sundance mới tổ chức liên hoan phim đầu tiên được mệnh danh là thiên đường điện ảnh. Anh em nhà Weinstein cũng chưa bước chân vào lĩnh vực điện ảnh. Phim tài liệu "Roger & Me" của Michael Moore năm 1989 đã giành được Giải lựa chọn của nhân dân ở Toronto, châm ngòi cho cuộc cạnh tranh ra giá giữa các hãng phim lớn.

Năm 1992, Quentin Tarantino mang "Reservoir Dogs" đến buổi công chiếu đầu tiên ở Bắc Mỹ tại Toronto, và giành lấy giải thưởng của hiệp hội phê bình phim FIPRESCI. Đây là giải thưởng đầu tiên trong sự nghiệp điện ảnh của Quentin Tarantino. Từ đó trở đi, Hollywood và châu Âu đều dần dần hướng ánh mắt về phía Toronto. Ở trong nước Canada, Toronto trong cuộc cạnh tranh với Liên hoan phim Montreal cũng hoàn toàn chiếm ưu thế thượng phong. Phim sau do những ràng buộc về chính trị và phương thức quản lý không đủ dân chủ mà đánh mất một phần sức ảnh hưởng. Nhưng mà, dưới sự dẫn dắt về mặt tinh thần của Dusty Kohl, Toronto vẫn luôn duy trì việc người phụ trách các tiểu mục có sự tự do chọn phim. Thuê những người chọn phim có kinh nghiệm dày dặn, chịu trách nhiệm về gu thẩm mỹ của bản thân chính là mấu chốt thành công của Toronto. Có lẽ, chỉ có ở đây, khán giả mới có thể chỉ dựa vào sự tin tưởng đối với một người chọn phim nào đó mà xem một bộ phim mà bản thân không hề quen thuộc.

Từ phim thương mại chính thống cho đến dòng phim độc lập rồi đến phim thể loại nặng đô. Khẩu vị của Toronto vô cùng bao dung, điều này khiến nó trở thành liên hoan phim mang tính "nhân dân" nhất đúng nghĩa đen. Liên hoan phim New York được tổ chức vào tháng mười hàng năm do bị hạn chế bởi quy mô, khẩu vị chọn phim quá tinh tế, gần gũi với châu Âu, chỉ có một cỗ xe khổng lồ như Toronto mới có thể xứng đáng được gọi là "đại chúng", nó "Mỹ" hơn bất kỳ một liên hoan phim nào của Mỹ.

Đối với một liên hoan phim thuộc về nhân dân như Toronto, những người dân Canada nhiệt tình hiếu khách, sẽ dùng phương thức lịch sự nhất nhiệt tình nhất để nghênh đón những vị khách đến từ khắp nơi trên thế giới đặt chân đến đây.

Năm 1996, bộ phim "I Can't Sleep" của nữ đạo diễn người Pháp Claire Denis được công chiếu tại Liên hoan phim Toronto. Mười lăm phút trước khi mở màn. Một người đàn ông người Pháp dẫn theo sáu bảy cô nàng sành điệu xinh đẹp bước vào, ngồi xuống chỗ ngồi VIP đã được đặt trước, bọn họ vừa đi vừa lớn tiếng bàn tán. Phim chiếu được một lúc sau. Nhóm người này đi ra lối đi và bắt đầu trò chuyện. Mười phút trước khi phim kết thúc, người đàn ông người Pháp cuối cùng cũng quay trở lại chỗ ngồi, nhưng khi màn hình bắt đầu chạy chữ phụ đề, anh ta lại lớn tiếng nói chuyện với người bên cạnh. Lúc này, một cặp vợ chồng trung niên ngồi phía sau anh ta tức nước vỡ bờ, vỗ vai anh ta một cái nói, "Thưa ông, ông thực sự quá thô lỗ rồi." Người này đứng dậy, không hề có sự tiếp xúc bằng ánh mắt, dẫn theo những người bạn đồng hành vô cùng kinh ngạc của mình lập tức rời đi. Lúc này. Những khán giả khác trong rạp chiếu phim nói với người đàn ông dũng cảm này rằng, "Người mà anh vừa đuổi đi chính là Godard."

Godard, đạo diễn đại diện cho làn sóng mới của Pháp, năm 1983 còn dựa vào "First Name: Carmen" mà giành lấy giải Sư tử vàng.

Vợ của người đàn ông nói đùa rằng, "Anh ấy rất thích Godard đấy, thật là hoàn hảo!" Cặp vợ chồng này là những người duy nhất trong rạp chiếu phim không nhận ra Godard.

Khán giả Toronto từ trước đến nay nổi tiếng nhiệt tình và lịch sự. Hầu như mỗi bộ phim được công chiếu tại Liên hoan phim Toronto, dù là hay hay dở, đều sẽ nhận được tràng pháo tay của khán giả khi kết thúc. Sự lịch sự "thái quá" này suýt chút nữa đã trở thành một điểm khiến liên hoan phim bị người ta chê trách.

Ai cũng biết, người Canada từ trước đến nay nổi tiếng là lịch sự, thậm chí còn có câu nói đùa rằng, ngay cả trong căn phòng không có ai ngoài chính mình, người Canada sau khi hắt xì cũng sẽ tiếp ngay lập tức nói câu "xin lỗi". Sự nhã nhặn lịch sự của bọn họ có thể hình dung là khiến người ta đau đầu. Cho nên, ở Toronto, các ngôi sao không cần phải lo lắng sẽ bị làm khó dễ quá mức, bởi vì người Canada sẽ khiến cho những vị khách có cảm giác như đang ở nhà.

Đồng thời, Toronto còn là một trong những thành phố có tính đa dạng hóa cao nhất toàn cầu, sự cống hiến của người nhập cư được công nhận đầy đủ, điều này cũng khiến cho Toronto luôn ưu ái những bộ phim ấm áp có thể phản ánh tính đa dạng văn hóa cũng như truyền tải thông tin tích cực. Những bộ phim tiếng nước ngoài mang phong cách dị quốc rõ rệt như "Cuộc sống tươi đẹp", "Amélie" và "Ngọa hổ tàng long", cũng luôn có được cái ôm nhiệt tình ở Toronto.

Tất cả những điều này, đã khiến cho Toronto trở thành hòn đá tảng thử vàng của thị trường Bắc Mỹ, cũng trở thành điểm xuất phát trên con đường công vụ Oscar, càng khiến cho Liên hoan phim Toronto dần dần khắc sâu dấu chân của mình ở vị trí giải Grand Slam thứ tư.

Bùng nổ cầu vé tháng, cầu đặt đọc! Lát nữa vẫn còn một chương.