Chiến thắng bầu cử đầu tiên của Bill Clinton với tư cách là Bộ trưởng Tư pháp bang Arkansas vào năm 1976 không có gì là vẻ vang cả. Anh ấy được đề cử vào tháng Năm và không có đối thủ phe Cộng hòa. Vở diễn lớn nhất năm đó là cuộc tranh cử giữa Jimmy Carter và Gerald Ford.

Bill và tôi đã gặp Carter vào năm trước khi ông đến phát biểu tại Đại học Arkansas. Ông đã gửi hai trong số nhân viên tùy tùng cấp cao, Jody Powell và Frank Moore, đến Fayetteville giúp chiến dịch tranh cử của Bill vào năm 1974, một dấu hiệu chắc chắn là ông đã điều nghiên về bức tranh chính trị với con mắt hướng về cuộc đua tranh cấp quốc gia.

Carter tự giới thiệu với tôi bằng cách nói: "Chào cô, tôi là Jimmy Carter và tôi sẽ trở thành tổng thống”. Câu nói đó đã thu hút sự quan tâm của tôi nên tôi đã nhìn và lắng nghe một cách chăm chú. Ông hiểu tình hình đất nước và đánh cuộc rằng hoạt động chính trị hậu Watergate sẽ tạo ra một cánh cửa mở cho những nhân vật mới ngoài Washington, những người có thể thu hút được cử tri miền Nam. Carter đã kết luận đúng đắn là ông đã có một cơ hội tốt như bất kỳ ai khác và theo như lời giới thiệu đầy hàm ý của mình, ông chắc chắn với niềm tin cần thiết để đảm trách chiến dịch tranh cử.

Ông cũng đoán được rằng lệnh ân xá mà Ford dành cho Richard Nixon sẽ là một chủ đề hay cho Đảng Dân chủ. Mặc dù tôi tin rằng lệnh ân xá của Ford là một quyết định đúng đắn cho đất nước nhưng tôi đồng ý với cách phân tích của Carter là lệnh ân xá này nhắc nhở các cử tri rằng Gerald Ford đã được Richard Nixon lựa chọn kế nhiệm Phó Tổng thống Spiro Agnew bị mất uy tín.

Vào cuối buổi gặp, Carter hỏi tôi có lời khuyên nào cho ông không.

"Vâng, thưa ngài Thống đốc", tôi nói, "Tôi sẽ không đi khắp nơi kể cho mọi người là ông sẽ trở thành Tổng thống. Nó có thể hơi khó chịu với một số người".

"Nhưng", ông trả lời với một nụ cười cầu tài, "Tôi sẽ trở thành Tổng thống".

Vì cuộc tranh cử của Bill đã chắc chắn nên cả hai chúng tôi cảm thấy rất thoải mái tham gia chiến dịch tranh cử của Carter khi ông trở thành ứng viên được bầu của Đảng Dân chủ. Chúng tôi đi dự Đại hội Đảng vào tháng Bảy ở thành phố New York để thông báo với các nhân viên của ông về việc hỗ trợ ông trong cuộc bầu cử. Sau đó, chúng tôi có một chuyến nghỉ hè hai tuần vui vẻ ở châu Âu bao gồm chuyến hành hương đến thị trấn Guernica của xứ Basque. Tôi muốn ghé thăm địa điểm đã khơi nguồn cảm hứng cho bức tranh tuyệt tác của Picasso kể từ khi Don Jones chỉ cho nhóm thanh niên của Hội Giám lý chúng tôi xem một bản sao của bức tranh này. Chiến tranh thế kỷ 20 khởi đ̓u ở Guernica vào năm 1937 khi Francisco Franco, nhà độc tài phát xít của Tây Ban Nha yêu cầu lực lượng không quân Luftwaffe của Hitler hủy diệt thị trấn. Picasso đã đưa nỗi sợ hãi, kinh hoàng từ cuộc thảm sát vào bức tranh và nó đã trở thành biểu tượng chống chiến tranh. Khi Bill và tôi đi trên đường phố của Guernica và uống cà phê ở quảng trường trung tâm vào năm 1976, thị trấn được xây dựng lại trông giống như bất kỳ một làng quê miền núi nào khác. Tuy nhiên bức tranh đã khắc sâu tội ác của Franco vào ký ức tôi.

Khi chúng tôi quay về Fayetteville, nhóm tham mưu của Carter yêu cầu Bill lãnh đạo chiến dịch tranh cử ở Arkansas và yêu cầu tôi làm điều phối viên trực tuyển tại tiểu bang Indiana. Indiana là một bang chịu ảnh hưởng rất lớn của Đảng Cộng hòa nhưng Carter nghĩ rằng với gốc gác là người miền Nam và bản chất nông dân, ông có thể lôi cuốn được cử tri của phe Cộng hòa. Mặc dù nghĩ sẽ khó thành công nhưng tôi cứ đánh liều thử vận. Công việc của tôi là tổ chức một chiến dịch ở tất cả các quận. Điều đó có nghĩa là phải tìm được người ở địa phương làm việc theo sự hướng dẫn của các điều phối viên khu vực hầu như được cử đến khắp nơi trên đất nước. Văn phòng của cuộc vận động tại Indianapolis nằm trong một tòa nhà có một cửa hàng thiết bị và một hãng chuyên lo dịch vụ bảo lãnh cho tại ngoại. Chúng tôi ở ngay bên đường đối diện với nhà tù của thành phố. Một cái biển hiệu neon chiếu sáng dòng chữ "Dịch vụ Bảo lãnh" vẫn còn treo trên áp phích quảng cáo liên danh Carter-Mondale ngay ở cửa sổ trước.

Tôi học được nhiều ở Indiana. Một buổi tối, tôi ăn tối với một nhóm chuyên gia giàu kinh nghiệm về công tác vận động cử tri của Đảng Dân chủ cho ngày bầu cử. Tôi là phụ nữ duy nhất tại bàn. Họ không đưa cho tôi bất kỳ những hướng dẫn cụ thể nào trong khi tôi cứ nằng nặc yêu cầu các chi tiết như họ dự định thực hiện bao nhiêu cuộc điện thoại, sử dụng bao nhiêu xe ô tô vv. cho ngày bầu cứ. Bất thình lình, một người trong số họ chồm người qua bàn tóm lấy cổ áo tôi. "Im ngay! Chúng tôi nói là chúng tôi sẽ làm thì chúng tôi sẽ làm. Chúng tôi không cần phải nói với cô cách thức này nọ!". Tôi rất sợ. Tôi biết ông ấy đã uống rượu và tất cả mọi người đang dồn mắt về phía tôi. Tim tôi đập nhanh khi tôi nhìn thẳng vào mắt người đàn ông này, gỡ tay ông ta ra khỏi cổ tôi và nói: "Trước hết đừng có chạm vào tôi lần nữa. Thứ hai nếu ông có thể trả lời những câu hỏi của tôi nhanh chóng như ông đã dùng bàn tay này thì tôi đã có thông tin mà tôi cần cho công việc của mình. Lúc đó tôi có thể để cho ông yên - điều mà tôi sắp làm ngay bây giờ". Đầu gối tôi run lẩy bẩy nhưng tôi đứng lên và bỏ ra ngoài.

Mặc dù Carter không thắng lợi ở Indiana nhưng tôi rất phấn khởi khi ông đã chiến thắng trong cuộc bầu cử toàn quốc và tôi mong chờ một chính quyền mới. Tuy nhiên Bill và tôi lại có thêm các mối bận tâm mới. Chúng tôi phải chuyển xuống thành phố Little Rock. Điều đó có nghĩa là chúng tôi phải rời xa ngôi nhà mà chúng tôi đã cưới nhau ở đó. Chúng tôi mua một căn nhà có diện tích khoảng 90 mét vuông trong một khu phố cổ kính tại khu Hillcrest không xa Capitol. Fayetreville quá xa xôi, không thể đi đi về về được nên tôi không thể nào tiếp tục công việc giảng dạy của mình tại trường đại học. Việc này khiến tôi hơi buồn vì tôi rất quý mến các đồng nghiệp và các học trò của mình. Tôi phải quyết định sẽ làm gì tiếp theo, và tôi nghĩ không nên làm việc cho bất kỳ một tổ chức được chính phủ tài trợ hoặc làm các vị trí công chức như công tố viên, luật sư bào chữa hoặc luật sư tư vấn về pháp lý vì những công việc này có khả năng sẽ liên đới hoặc mâu thuẫn với công việc của Bộ trưởng Tư pháp. Tôi bắt đầu nghiêm túc xem xét việc xin làm cho một hãng tư nhân, một sự lựa chọn nghề nghiệp mà tôi đã cưỡng lại trước đây. Đại diện cho các thân chủ tưà một trải nghiệm quan trọng và có thể giúp chúng tôi về mặt tài chính vì lương của Bill với chức danh Bộ trưởng Tư pháp chỉ là 26.500 đô la.

Hãng Luật Rose là một hãng danh tiếng ở Arkansas và là hãng luật lâu đời nhất của vùng phía tây sông Mississippi. Tôi có dịp biết được Vince Foster, một trong những đối tác, trong lúc tôi điều hành nhóm thực tập trợ giúp pháp lý tại trường luật. Khi tôi cố gắng gửi các sinh viên luật vào tòa án của Thẩm phán Butt để làm đại diện cho các khách hàng nghèo khó, vị thẩm phán đòi hỏi các sinh viên phải chứng minh được rằng khách hàng của họ đủ tiêu chuẩn theo luật định của thế kỷ 19 là được hỗ trợ pháp lý miễn phí khi tài sản của người đó đáng giá không quá 10 đô la cùng với bộ quần áo mặc trên người. Đây là một tiêu chuẩn không thể đáp ứng được vì bất kỳ ai có một cái xe cà tàng hoặc máy truyền hình hoặc bất kỳ thứ gì khác đều có giá trị trên 10 đô la. Tôi muốn thay đổi luật định này và để thực hiện việc này, tôi cần sự giúp đỡ của Đoàn Luật sư Arkansas. Tôi cũng muốn Đoàn Luật sư tài trợ cho nhóm thực tập trợ giúp pháp lý tại trường luật để trả lương cho một nhân viên làm việc toàn thời gian và một thư ký pháp lý vì việc thực tập có thể đem lại các kinh nghiệm thật sự cho các luật sư tương lai. Vince là trưởng ban của Đoàn Luật sư giám sát việc hỗ trợ pháp lý nên tôi đến gặp ông ấy. Ông ấy vận động một số luật sư hàng đầu khác giúp tôi kể cả Henry Woods, luật sư bào chữa số một của tiểu bang, rồi William R. Wilson, Jr., một trợ tá tự xưng là khắc tinh của tội phạm, là một trong những luật sư giỏi nhất trong vùng. Thẩm phán Butt và tôi trình diện trước Ủy ban điều hành của Đoàn Luật sư tiếu bang và trình bày các tranh luận đối lập. Ủy ban đã bỏ phiếu ủng hộ nhóm thực tập sinh và hủy bỏ đạo luật trước cũng nhờ vào sự ủng hộ mà Vince đã tranh thủ.

Sau cuộc cử năm 1976, Vince và một đồng sự khác của Hãng Rose là Herbert C. Rule III đã đến gặp và mời tôi về làm việc. Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi của hãng luật theo đuổi các thủ tục một cách hợp lệ nên Herb - vốn là một cựu sinh viên lỗi lạc của Trường Luật Yale - đã thuyết phục được Hội Luật sư Hoa Kỳ chấp thuận cho hãng luật tuyển dụng một luật sư đã kết hôn với Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang và đưa ra các bước thực hiện để tránh các mâu thuẫn về lợi ích.

Không phải tất cả các luật sư của Hãng Rose đều hào hứng như Vince và Herb về việc có một phụ nữ cùng làm với họ. Chưa bao giờ có một đồng sự là phụ nữ mặc dù hãng từng tuyển dụng một nữ thư ký luật vào những năm 1940 tên là Elsijane Roy, người chỉ trụ được vài năm trước khi rời hãng để trở thành thư ký thường trực cho một thẩm phán liên bang. Sau đó, bà được Tổng thống Carter chỉ định kế nhiệm vị thẩm phán đó, bà đã trở thành người phụ nữ đầu tiên được bổ nhiệm vào chức thẩm phán liên bang ở Arkansas. Hai người đồng sự đàn anh là William Nash và J. Gaston Williamson cũng từng được nhận học bổng Rhodes. Gaston là thành viên Ủy ban đã chọn Bill là người nhận học bổng Rhodes. Herb và Vince đưa tôi đi nhiều nơi để gặp hai người trên và các luật sư khác, tổng cộng là 15 người. Khi các đồng sự bỏ phiếu thuê tuyển tôi, Vince và Herb đã tặng tôi một cuốn sách bìa cứng của nhà văn Charles Dickens có tựa đề là Hard Times. Tuy nhiên ai có thể biết được món quà ấy sẽ phù hợp đến thế nào?

Tôi tham gia bộ phận kiện tụng do Phil Caroll đứng đầu. Đây là một người đàn ông rất đàng hoàng, một cựu tù binh chiến tranh ở Đức và là luật sư đệ nhất cấp sau này trở thành Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Arkansas. Hai luật sư mà tôi đã làm việc nhiều là Vince và Webster Hubbell.

Vince là một trong những luật sư giỏi nhất mà được biết và là một trong những người bạn tốt nhất mà tôi có được. Nếu bạn nhớ diễn xuất của Gregory Peck trong vai nhân vật Atticus Finch trong bộ phim To Kill a Mockingbird, bạn có thể hình dung ra Vince. Anh ấy bề ngoài trông bình thường và tính cách của anh cũng vậy : điềm tĩnh, nhã nhặn, sắc sảo nhưng lại khiêm tốn. Anh là mẫu người mà bạn có thể nhờ cậy trong nhưng lúc khó khăn.

Vince và tôi có văn phòng làm việc sát nhau tại công ty và chúng tôi có chung một người thư ký. Vince sinh ra và lớn lên tại thành phố Hope của bang Arkansas. Sân sau ngôi nhà thời niên thiếu của anh giáp với sân sau nhà ông bà ngoại Bill. Bill đã sống với ông bà ngoại cho đến năm anh ấy lên bốn tuổi. Bill và Vince cùng nhau chơi đùa như những cậu bé khác mặc dù họ mất liên lạc khi Bill dời nhà đến Hot Springs vào năm 1953. Khi Bill ra tranh cử Bộ trưởng Tư pháp, Vince trở thành một ủng hộ viên nhiệt tình.

Webb Hubbell là một anh chàng to con dễ thương, một cựu ngôi sao bóng chày của Trường Đại học Arkansas và cũng là một tay đam mê chơi golf được Bill quý mến ngay từ lần gặp đầu tiên. Anh ấy cũng là một người có biệt tài kể chuyện ở Arkansas, nơi vốn xem kể chuyện là một nét văn hóa truyền thống. Webb có nhiều kinh nghiệm trong tất cả lĩnh vực; cuối cùng thì anh trở thành Thị trưởng thành phố Little Rock. Có một thời gian anh giữ chức Chánh án Tòa án Tối cao của tiểu bang Arkansas. Làm việc với anh rất vui và anh cũng là một người bạn trung thành và tận tụy.

Hubbell trông giống như một chàng trai vùng quê chân chất nhưng anh ấy lại là một luật sư kiện tụng rất sáng tạo và tôi thích lắng nghe anh kể các câu chuyện luật pháp bí ẩn của Arkansas. Trí nhớ của anh rất tuyệt. Anh ấy cũng có một cái lưng hay trở chứng làm anh thỉnh thoảng phải khổ sở. Có một lần, Webb và tôi ở trong văn phòng làm việc suốt đêm để chuẩn bị cho một báo cáo tóm tắt đến hạn vào ngày mai. Webb đặt cái lưng đang đau của mình trên sàniệng lẩm bẩm các câu trích dẫn của các vụ xử hồi thế kỷ 19 trong khi công việc của tôi là chạy vòng quanh thư viện luật để moi chúng xuống.

Trong buổi xét xử đầu tiên của bồi thẩm đoàn do tôi xử lý, tôi bảo vệ cho một công ty sản xuất đồ hộp chống lại một nguyên đơn đã phát hiện thấy phần mông của một con chuột trong một hộp thịt heo nấu đậu được ông ta mở ra để dùng trong bữa tối. Ông ấy thật sự không ăn hộp thịt đó nhưng lại than phiền là cảnh tượng ấy quá kinh tởm đến nỗi không thể kìm được việc khạc nhổ. Hậu quả là nó ảnh hưởng đến khả năng ông hôn người vợ sắp cưới của mình. Ông ta ngồi và cứ liên tục khạc nhổ vào một chiếc khăn tay trong suốt buổi xử án và trông rất đau khổ. Rõ ràng là có chuyện gì đó sai sót trong nhà máy chế biến nhưng doanh nghiệp này từ chối bồi thường cho nguyên đơn vì cho rằng ông ấy thật sự không bị tổn hại. Mặt khác các bộ phận cơ thể của loài gặm nhấm đã được tiệt trùng có thể xem là ăn được ở một số nơi trên thế giới. Mặc dù tôi hơi run khi đứng trước bồi thẩm đoàn nhưng tôi đã bị cuốn hút vào nhiệm vụ thuyết phục họ là khách hàng của tôi có lý. Cuối cùng doanh nghiệp đó đã được giải trừ trách nhiệm khi bồi thẩm đoàn chỉ dành cho nguyên đơn các bồi thường thiệt hại có tính tượng trưng. Nhiều năm sau, Bill thường trêu chọc tôi về vụ án "cái đít chuột" và nhại lại lời than phiền của nguyên cáo là anh không còn khả năng hôn được vị hôn thê của mình do anh ấy bận khạc nhổ.

Tôi cũng tiếp tục giúp đỡ trẻ em thông qua việc hành nghề luật sư của mình. Beryl Anthony, một luật sư ở El Dorado, nhờ tôi giúp ông đại diện cho một đôi vợ chồng muốn xin đứa con nuôi đã sống với họ hai năm rưỡi. Sở Quản lý Hộ tịch của Arkansas đã bác đề nghị này, viện dẫn một chính sách không cho phép cha mẹ nuôi được xin con nuôi. Trước đây, tôi đã đương đầu với một chính sách tương tự ở Connecticut khi tôi đang làm việc với tư cách là một sinh viên luật làm thêm cho các văn phòng dịch vụ luật Beryl - chồng của Sheila, chị gái của Pince - đã nghe Pince nói về những quan tâm của tôi đối với các vụ xử như thế. Tôi chụp lấy cơ hội phụ trách vụ xử. Các thân chủ của tôi, một nhà môi giới chứng khoán tại địa phương và vợ ông có phương tiện để tài trợ một kháng nghị lại chính sách này. Sở Quản lý Hộ tịch có luật sư riêng của họ nên tôi không phải lo lắng về vụ việc có thể đưa lên Bộ trưởng Tư pháp xem xét.

Beryl và tôi đã trình bày các bằng chứng tin cậy về các giai đoạn phát triển của một đứa trẻ và đưa ra mức độ mà tình trạng tinh thần của đứa trẻ tùy thuộc vào sự hiện diện phù hợp của người chăm sóc trẻ trong giai đoạn đầu đời. Chúng tôi đã thuyết phục vị thẩm phán là bản hợp đồng mà bố mẹ nuôi đã ký - đồng ý sẽ không nhận nuôi - sẽ không có hiệu lực nếu các điều khoản của nó trái với lợi ích tốt nhất của đứa bé. Chúng tôi đã thắng trong vụ này nhưng chiến thắng của chúng tôi không thay đổi được chính sách của tiểu bang về việc thu xếp nơi ăn chốn ở cho con nuôi bởi vì chính quyền tiểu bang đã không kháng án. May mắn thay, chiến thắng của chúng tôi được xem như một tiền lệ để cuối cùng chính phủ bang phải chấp thuận. Beryl được bầu vào Quốc hội vào năm 1978, ở đó ông đã phục vụ được 14 năm và bản thân Sheila Foster Anthony cũng trở thành một luật sư.

Kinh nghiệm của tôi trong vụ xử này và các vụ khác nữa làm cho tôi tin rằng Arkansas cần một tổ chức cấp tiểu bang để bảo vệ cho các quyền và lợi ích của trẻ em. Tôi không bị đơn độc với ý tưởng đó. Tiến sĩ Bettye Caldwell, một giáo sư tầm cỡ quốc tế về phát triển trẻ em tại Trường Đại học Arkansas ở thành phố Little Rock, biết về công việc của tôi và đề nghị tôi cùng với bà và những người dân Arkansas có tâm huyết về quyền lợi trẻ em ở tiểu bang thành lập một tổ chức như thế. Chúng tôi đã sáng lập ra Tổ chức Bảo trợ Trẻ em và Gia đình Arkansas đi tiên phong trong các cải cách về hệ thống phúc lợi trẻ em và tiếp tục bảo vệ trẻ em cho đến ngày hôm nay.

Trong khi tôi đang xử lý các vụ kiện tại Hãng Rose và tiếp nhận các vụ kiện bảo vệ trẻ em với một phí thù lao tượng trưng, tôi cũng tìm hiểu về các nguyện vọng và các thông lệ, tập tục bất thành văn trong cuộc sống đời thường của miền Nam. Các phu nhân của các công chức được dân bầu thường bị xét nét, để ý. Vào năm 1974, Barbara Pryor, vợ của Thống đốc David Pryor đã gây sự chỉ trích gièm pha về kiểu tóc uốn ngắn mới của mình. Tôi thích Barbara và nghĩ rằng sự chú ý của công chúng đối với kiểu đầu của bà thật là buồn cười. (Tôi hầu như không biết). Tôi cho là với vai trò một người mẹ bận rộn có ba con nên bà tìm một kiểu tóc gọn gàng và thoải mái hơn. Để thể hiện tình đoàn kết, tôi quyết định xử lý mái tóc thẳng tuột bướng bỉnh của mình và để tóc ngắn giống như của Barbara. Tôi đã đi làm đầu hai lần để đạt được hiệu quả mong muốn. Khi tôi khoe bộ tóc quăn mới của mình, Bill chỉ lắc đầu, thắc mắc tại sao tôi lại cắt và làm hỏng đi mái tóc dài của mình.

Một trong những lý do Vince và Webb trở thành những người bạn rất tốt là họ sẵn sàng chấp nhận tôi cho dù tôi có là ai đi nữa, họ thường tỏ ra hài hước khi tôi nổi nóng hoặc sẵn sàng giảng giải một cách kiên nhẫn lý do tại sao một số ý tưởng của tôi không phù hợp. Chúng tôi có thói quen trốn khỏi văn phòng để ăn trưa hàng ngày, thường thì đến một nhà hàng Ý tên là Villa. Nhà hàng này ở gần trường đại học có phục vụ rượu vang Chianti của miền Trung Ý, bàn phủ khăn sọc ca rô và có nến. Ở đây chúng tôi có thể tránh được những thực khách doanh nhân ồn ào. Thật là vui khi kể cho nhau nghe những câu chuyện về các tr tranh cãi ở hệ thống tòa án bang Arkansas hoặc chỉ nói về chuyện gia đình. Dĩ nhiên, việc này cũng làm người ngoài khó chịu ra mặt. Ở thành phố Little Rock thời đó, phụ nữ hiếm khi đi ăn với đàn ông không phải là chồng mình.

Mặc dù là vợ của một nhà chính trị và bản thân là một luật sư đôi lần khiến người ta trầm trồ khi xuất hiện trước công chúng, nhưng tôi ít khi được dân chúng nhận ra. Có một lần tôi cùng một luật sư khác đăng ký một máy bay nhỏ bay đi Harrison, Arkansas để có mặt tại tòa án. Đến khi máy bay hạ cánh xuống đường băng, chúng tôi không kiếm ra taxi. Đi đến chỗ một nhóm đàn ông đang đứng xung quanh nhà chứa máy bay, tôi hỏi: "Có ai sắp lái xe đến Harrison không ạ? Chúng tôi cần đi đến tòa án". Không cần quay lại, một người đàn ông đề nghị: "Tôi đây. Tôi sẽ chở hai người".

Người đàn ông lái một chiếc xe thùng cũ chất đầy dụng cụ nên tất cả chúng tôi phải dồn vào ghế trước và khởi hành đến Harrison. Chúng tôi ngồi co ro trong xe nghe đài phát thanh cho đến khi có một tin thông báo là "Hôm nay Bộ trưởng Tư pháp Bill Clinton nói rằng ông sẽ điều tra một thẩm phán tên là... do sai phạm trong xét xử...." Bất thình thình người tài xế của chúng tôi kêu lên: "Bill Clinton! Các bạn có biết thằng chó Bill Clinton không?”

Tôi chuẩn bị tư thế và nói: "Vâng, tôi biết rõ anh ấy. Thật ra tôi là vợ của anh ấy.”

Câu nói đó thu hút sự chú ý của người đàn ông và ông ta quay lại nhìn tôi lần đầu tiên: "Cô kết hôn với Bill Clinton hả? Ô, anh ta là thằng chó đáng mến của tôi và tôi là phi công của anh ấy!"

Đến lúc này tôi chú ý thấy anh chàng lái xe tốt bụng đó có một miếng tròn đen che một bên mắt. Anh ta có biệt danh là "Jay Một Mắt" và có nhiệm vụ chở Bill đi công tác nơi. Lúc này tôi lại mong "Jay Một Mắt" lái xe cũng tốt như anh ta cầm lái máy bay. Tôi thật cảm kích khi anh ta chở chúng tôi đến tòa án một cách bình yên, duy chỉ có một điều là trông chúng tôi có bị bèo nhèo một chút.

Năm 1978 đến 1980 là những năm tháng khó khăn nhất, vui vẻ vinh quang nhất và cũng đau buồn nhất trong đời tôi. Sau nhiều năm đề cập đến các phương cách Bill có thể cải thiện các điều kiện ở Arkansas, cuối cùng anh cũng đã có cơ hội thực hiện khi anh được bầu làm Thống đốc vào năm 1978. Bill khởi đầu nhiệm kỳ hai năm của mình bằng mọi nỗ lực ngay từ vạch xuất phát của cuộc đua. Anh đã thực hiện lời hứa bằng một loạt chương trình và ra tay thực hiện ngay ngày đầu tiên nhậm chức. Trước đó khá lâu, anh đã giao một quyển sổ ngân sách rất chi tiết dày cộp cho tất cả nghị sĩ và trình bày các sáng kiến quan trọng nhằm thành lập mới cơ quan phát triển kinh tế, cải cách y tế nông thôn. Bill cũng xem xét lại toàn bộ hệ thống giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu và cho nâng cấp, tu sửa các xa lộ của tiểu bang. Do cần ngân sách mới để hỗ trợ các biện pháp này, đặc biệt là nâng cấp đường sá, nên các sắc thuế được tăng lên. Bill và các cố vấn của mình nghĩ người dân sẽ chấp nhận việc tăng thuế ô tô để có được các xa lộ tốt hơn. Tuy nhiên nhận định này tỏ ra hết sức sai lầm.

Vào năm 1979, tôi đã là một thành viên góp vốn trong Hãng Luật Rose và tôi đã cống hiến toàn bộ sức lực cho công việc của mình. Thường thì tôi làm chủ tọa các sự kiện xã hội tại Dinh Thống đốc hoặc chủ trì các cuộc họp mặt của ủy ban Tư vấn Y tế Nông thôn mà Bill đề nghị tôi làm chủ tịch nhằm góp phần vào nỗ lực của anh ấy trong việc cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao ở vùng nông thôn Arkansas. Tôi tiếp tục tham gia với Marian Wright Edelman và Quỹ Bảo vệ Trẻ em và cứ vài tháng lại bay đến WashingtonDC. để chủ trì các cuộc họp của ban quản trị. Dựa vào kinh nghiệm và công việc của tôi trong chiến dịch tranh cử của ông, Tổng thống Carter bổ nhiệm tôi vào ban giám đốc Hội đồng Pháp vụ, một vị trí cần có sự phê chuẩn của Thượng viện Liên bang. Hội đồng này là một chương trình phi lợi nhuận của liên bang được Quốc hội và Tổng thống Nixon thành lập nhằm cung cấp các trợ giúp pháp luật cho người dân nghèo. Tôi làm việc cùng với Mickey Kantor, một cựu luật sư pháp vụ đã từng làm đại diện cho các công nhân di cư ở Florida. Sau đó, ông trở thành một luật sư thành công ở Los Angeles và tham gia chiến dịch tranh cử Tổng thống của Bill vào năm 1992 với vai trò là chủ tịch.

Có một điều chưa mãn nguyện là Bill và tôi cũng đang cố có một đứa con. Cả hai chúng tôi rất yêu trẻ con. Mọi người có con đều biết là không bao giờ có thời gian "thuận tiện" để bắt đầu một mái ấm. Nhiệm kỳ đầu tiên của Bill làm Thống đốc có vẻ như rất không thuận tiện cho dự định này. Chúng tôi không có một vận may nào cho đến khi chúng tôi quyết định đi nghỉ mát ở Bermuda. Một lần nữa, sự việc này chứng minh tầm quan trọng của kỳ nghỉ phép theo chế độ.

Tôi thuyết phục Bill tham dự các lớp học phương pháp Lamaze về sinh con không đau cùng với mình, một hiện tượng đủ làm nhiều người thắc mắc tại sao Thống đốc của họ đang hoạch định có con. Vào lúc mang thai được khoảng bảy tháng, khi tôi đang ở tòa án xét xử một vụ kiện cùng với Gaston Williamson và tán gẫu với vị thẩm phán thì tôi nói là Bill và tôi đang tham dự các lớp giáo dục về sinh đẻ vào mỗi sáng thứ Bảy.

"Cái gì?", vị thẩm phán sửng sốt hỏi. "Tôi luôn ủng hộ chồng cô, nhưng tôi tin rằng một người chồng chẳng có việc gì để làm khi đứa bé chào đời!". Và ông ấy không đùa.

Gần như đồng thời vào tháng 1 năm 1980, Bệnh viện Nhi đồng Arkansas lên kế hoạch mở ộng cơ sở và cần có một cuộc định giá về khả năng phát hành trái phiếu của bệnh viện. Tiến sĩ Betty Lowe, Giám đốc Y khoa của bệnh viện và sau đó là bác sĩ khoa nhi của Chelsea nhờ tôi đi cùng với nhóm chuyên trách và một số bác sĩ của bệnh viện gặp cơ quan định giá ở New York để chuẩn bị cho công tác định giá. Lúc này, tôi đã trở nên nặng nề, gây lo lắng cho một số người. Nhưng tôi vẫn đi. Nhiều năm sau này, Besty thường nói đùa với nhiều người rằng các cơ quan định giá nhanh chóng đồng ý với các kế hoạch của bệnh viện để cho bà vợ bầu của Thống đốc rời khỏi văn phòng của họ trước khi bà có thể đẻ rơi ở đó.

Khi ngày dự sinh trong tháng Ba của tôi đến gần, bác sĩ nói là tôi không được đi lại nữa. Điều này có nghĩa là tôi bở lỡ buổi dạ tiệc hàng năm tại Nhà Trắng dành cho các Thống đốc. Bill quay lại Little Rock vào thứ Tư ngày 27 tháng 2 đúng lúc tôi bị vỡ ối. Sự cố đó khiến anh và các nhân viên bảo vệ hoảng hốt. Bill lính quýnh với cái danh sách các thứ cần mang đến bệnh viện theo hướng dẫn của phương pháp Lamaze. Phương pháp này khuyến nghị là mang theo một túi nylon đựng nước đá để sản phụ mút đá trong khi đau đẻ. Khi tôi bước một cách nặng nề về phía chiếc xe, tôi thấy một nhân viên đang chất một túi nhựa có dung tích khoảng 150 lít đựng đầy đá cục lên xe tải.

Khi đến bệnh viện thì hóa ra là tôi phải sinh mổ theo phương pháp Cesarean chứ không phải sinh thường như chúng tôi dự tính. Bill yêu cầu bệnh viện cho phép anh ấy ở bên tôi trong phòng mổ, một sự kiện chưa có trong tiền lệ. Anh ấy bảo ban giám đốc bệnh viện là anh đã từng theo mẹ mình chứng kiến các cuộc phẫu thuật và anh không sao cả. Là Thống đốc nên Bill dĩ nhiên đã thuyết phục Bệnh viện Baptist cho phép anh ấy vào phòng mổ. Không bao lâu sau đó, bệnh viện đã thay đổi chính sách, cho phép các ông bố ở lại phòng sinh trong các ca sinh mổ.

Sự của con gái chúng tôi là một sự kiện tuyệt vời và kinh hoàng nhất trong đời tôi. Chelsea Victoria Clinton sinh sớm hơn ba tuần vào ngày 27/2/1980 lúc 11 giờ 24 khuya trong niềm vui sướng của Bill và gia đình chúng tôi. Trong khi tôi đang nằm điều dưỡng thì Bill bế Chelsea đi khắp bệnh viện với một tình phụ tử thật xúc động. Anh ấy hát ru cho con gái, khoe con gái với mọi người và luôn cho rằng anh ấy đã khám phá được cảm giác làm bố của mình.

Chelsea đã nghe chúng tôi kể các câu chuyện tuổi thơ của nó nhiều lần: Con bé biết là nó được đặt tên theo bài hát "Chelsea Morning" của nhạc sĩ Judy Collins do ca sĩ Joni Mitchell trình diễn được bố mẹ nó nghe khi đi dạo quanh khu Chelsea ở Luân Đôn. Trong suốt kỳ nghỉ tuyệt vời vào dịp lễ Giáng sinh năm 1978, Bill nói: "Nếu chúng ta có con gái, chúng ta sẽ đặt tên nó là Chelsea". Và thế là anh ấy bắt đầu hát bài hát này.

Chắc là Chelsea hình dung được cảnh tượng tôi bối rối đến thế nào khi con bé ra đời. Nó cứ khóc hoài không chịu nín bất kể là tôi cố ru bé như thế nào. Tôi đã thì thầm với con bé nhằm cố gắng trấn an cả hai mẹ con: "Chelsea, việc này còn mới với cả hai chúng ta. Trước đây mẹ chưa bao giờ làm mẹ và con cũng chưa từng làm một em bé. Chúng ta sẽ phải giúp đỡ lẫn nhau làm được điều tốt nhất có thể được".

Sáng sớm hôm sau khi Chelsea ra đời, một đồng sự luật, Joe Giroir, đã gọi điện và hỏi tôi xem là có muốn đi làm không. Anh ấy đùa, dĩ nhiên rồi, nhưng cho đến lúc đó tôi vẫn không thuyết phục được các đồng sự chấp thuận kế hoạch nghỉ phụ sản. Thực tế khi bụng tôi ngày càng lớn hơn, họ lờ đi và không đề cập đến kế hoạch sau khi sinh em bé của tôi. Tuy nhiên, khi Chelsea sinh ra, họ lại bảo tôi là cứ nghỉ

Tôi được nghỉ ở nhà bốn tháng với cô con gái mới sinh. Tuy nhiên thu nhập gia đình sẽ giảm đi. Vì là thành viên góp vốn nên tôi tiếp tục nhận được lương cơ bản nhưng thu nhập của tôi tùy thuộc vào doanh thu tôi tạo ra. Điều này dĩ nhiên giảm đi trong suốt thời gian tôi không làm việc. Tôi không bao giờ quên được tôi thật may mắn ở bên con nhiều hơn các bà mẹ khác trong thời gian này. Cả Bill và tôi đều công nhận sự cần thiết của chế độ nghỉ phụ sản tốt nhất là được trả lương. Từ trải nghiệm của mình, chúng tôi đã cam kết đảm bảo tất cả các bậc cha mẹ có quyền ở nhà với những đứa con sơ sinh và đứa trẻ sẽ nhận được sự chăm sóc đáng tin cậy khi họ quay lại làm việc. Đó là lý do tại sao tôi rất xúc động khi đạo luật đầu tiên mà anh ấy ký khi ở cương vị Tổng thống chính là Luật Nghỉ phép Điều trị và Việc gia đình.

Chúng tôi đang sống trong Dinh Thống đốc có hệ thống hỗ trợ thích hợp cho việc chăm nom Chelsea. Eliza Ashley, một đầu bếp xuất sắc đã làm việc tại Dinh Thống đốc hàng chục năm, rất thích có một đứa bé trong nhà. Carolyn Huber, người được chúng tôi thuyết phục rời khỏi Hãng Luật Rose để về làm quản gia trong suốt nhiệm kỳ đầu tiên của Bill, giống như một thành viên trong gia đình. Chelsea luôn coi bà là dì của mình và sự giúp đỡ của bà là vô giá Nhưng tôi không bao giờ chủ quan về hạnh phúc hiện có của mình. Ngay khi Bill và tôi quyết định lập gia đình, tôi đã lên kế hoạch để có một tương lai tài chính ổn định hơn.

Tiền bạc hầu như không quan trọng với Bill Clinton. Anh không phản đối việc kiếm tiền hoặc làm giàu. Tuy nhiên đối với Bill, tiền bạc không bao giờ là một ưu tiên. Anh ấy vui khi có đủ tiền để mua sách, xem phim, đi ra ngoài ăn tối và đi du lịch. Điều đó là vừa đủ bởi vì với cương vị là Thống đốc bang Arkansas, anh chưa bao giờ được quá 35.00năm chưa trừ thuế. Số tiền đó là một thu nhập khá ở Arkansas. Vì chúng tôi sống trong Dinh Thống đốc và có một khoản chi phí chính thức trang trải cho ăn uống nên nhờ đó mà cuộc sống cũng thoải mái. Điều tôi lo lắng là làm chính trị vốn dĩ là một công việc không ổn định nên chúng tôi cần xây một tổ ấm.

Chắc chắn là tôi thừa hưởng đức tính lo xa từ người bố nổi tiếng tằn tiện của mình. Bố tôi đã có những vụ đầu tư khôn ngoan, lo cho con cái học đại học và nghỉ hưu một cách thoải mái. Ông dạy tôi cách thức theo dõi thị trường chứng khoán khi tôi còn là học sinh trung học và ông thường nhắc nhở tôi rằng "tiền bạc không mọc sẵn trên cây. Chỉ có làm việc chăm chỉ, tiết kiệm và đầu tư khôn ngoan thì con mới có thể độc lập hoàn toàn về mặt tài chính". Tuy nhiên tôi chưa bao giờ nghĩ nhiều về vấn đề tiết kiệm hoặc đầu tư cho đến khi tôi nhận thấy rằng nếu gia đình có gặp khó khăn tài chính thì tôi phải đảm trách phần lớn. Tôi bắt đầu tìm kiếm các cơ hội mà tôi có thể đảm đương. Bạn tôi, Diane Blair, có một ông chồng nắm rõ về các uẩn khúc, bí mật của thị trường hàng tiêu dùng và anh ấy sẵn sàng chia sẻ các kiến thức kinh doanh của mình.

Với giọng nói lè nhè, dáng vóc cao to và mái tóc bạc trắng, Jim Blair là một nhân vật gây ấn tượng, một luật sư xuất sắc có những khách hàng lớn như Công ty gia cầm khổng lồ Tyson Foods. Jim cũng có những chính kiến mạnh mẽ. Anh ấy đấu tranh cho dân quyền, phản đối chiến tranh Việt Nam và ủng hộ các Thượng nghị sĩ Fulbright và McGovern trong các hoạt động chính trị Anh thể hiện một tâm hồn lớn, một người nhân hậu và rất khôi hài, dí dỏm. Khi cưới Diane, anh đã tìm thấy người bạn tri kỷ và cô ấy cũng đã tìm được một nửa của mình. Bill tổ chức lễ cưới cho họ vào năm 1979 và tôi hỗ trợ họ với tư cách một người bạn thân.

Thị trường hàng tiêu dùng bùng nổ vào cuối những năm 1970 và Jim đã phát triển được một hệ thống thương mại giúp anh kiếm được cả một gia tài. Trước năm 1979, việc kinh doanh của anh ấy thành công đến nỗi anh ấy lôi kéo người nhà và các bạn bè thân hữu nhảy vào thị trường này. Tôi sẵn sàng chịu rủi ro 1000 đô la và nhờ Jim chỉ bảo giao dịch với một tay môi giới có cái tên màu mè là Robert "Red" Bone. Red trước đây là một tay chơi bài poker. Cứ theo tên gọi của anh ta là Red (Số đỏ) cũng tạo ra một ý nghĩa may mắn.

Thị trường hàng tiêu dùng không giống như thị trường chứng khoán. Thật ra nó có vẻ giống sòng bài Las Vegas hơn là phố chứng khoán Wall Street. Cái mà các nhà đầu tư mua và bán là những lời hứa, cam kết (được gọi là "hàng hóa giao sau”) mua hoặc bán những mặt hàng nào đó như bột mì, cà phê, gia súc với một giá cố định. Nếu giá tăng cao hơn khi các mặt hàng được đưa ra thị trường thì nhà đầu tư có lời. Đôi khi có vụ giao dịch kiếm được rất nhiều tiền bởi vì mỗi đồng đô la đầu tư có thể tăng nhiều lần về mặt giá trị trong các hợp đồng hàng hóa giao sau. Các dao động giá chỉ vài xu cũng được khuyếch đại thành số lượng lớn. Ngược lại, nếu thị trường thịt lợn hoặc ngô được cung cấp thừa thì lúc đó giá sẽ tụt giảm và nhà đầu tư sẽ lỗ to.

Tôi cố gắng tự học hỏi về các hợp đồng mua bán gia súc giao sau và các yêu cầu ký quỹ bổ sung nhằm giảm bớt rủi ro. Tôi cứ lời rồi lại bị lỗ suốt vài tháng và theo dõi thị trường rất sát. Có lúc tôi đã mở một tài khoản nhỏ hơn để sử dụng môi giới cùng với một công ty đầu tư khác ở thành phố Little Rock. Nhưng chẳng bao lâu sau tôi mang thai Chelsea vào năm 1979 nên mất hứng thú với trò chơi may rủi. Số tiền tôi kiếm được bỗng chốc trở thành món tiền thật sự mà chúng tôi có thể dùng cho việc học lên sau này của đứa trẻ. Tôi đã rời khỏi cuộc chơi với món tiền kiếm được 100.000 đô la. Jim Blair và các bạn của anh tiếp t thị trường và đã mất một khoản tiền lớn mà họ đã kiếm được.

Khoản lời lớn từ việc đầu tư của tôi cứ bị điều tra mãi sau khi Bill trở thành Tổng thống mặc dù nó chưa bao giờ trở thành trọng tâm của một cuộc điều tra chính thức. Kết luận rút ra là tôi đã may mắn giống như nhiều nhà đầu tư vào thời điểm đó. Bill và tôi đã không may mắn lắm với một khoản đầu tư khác mà chúng tôi thực hiện trong cùng thời gian đó. Chúng tôi không những mất tiền vào một khoản bất động sản gọi là Whitewater Estates mà việc đầu tư đó còn dẫn đến một cuộc điều tra vào 15 năm sau, kéo dài suốt thời gian làm Tổng thống của Bill.

Tất cả bắt đầu vào một ngày mùa xuân năm 1978 khi một thương nhân và một chính khách lão thành tên là Jim McDougal đã đến hợp tác với chúng tôi trong một vụ làm ăn chắc chắn thành công : Bill và tôi góp vốn với Jim và người vợ trẻ của ông là Susan để mua 230 ha đất chưa được khai khẩn ở bờ phía nam Sông White ở Bắc Arkansas. Kế hoạch là sẽ chia nhỏ miếng đất để xây các nhà nghỉ và sau đó phân lô bán kiếm lời. Giá mua là 202.611,20 đô la.

Bill đã gặp McDougal vào năm 1968 khi Jim đang làm việc cho chiến dịch tái cử của Thượng nghị sĩ J. William Fulbright và lúc đó, Bill là một sinh viên tình nguyện 21 tuổi. Jim McDougal là một nhân vật có sức thu hút, hóm hỉnh và càng về sau càng lập dị. Trong bộ vét trắng và cà vạt Bentley màu xanh nhạt, McDougal trông như thể ông vừa mới bước ra từ một vở kịch của Tennessee Williams. Mặc dù có thói quen đỏm dáng nhưng ông có một danh tiếng vững chắc. Dường như ông kinh doanh với mọi người trong tiểu bang, kể cả nhân vật tầm cỡ như Bill Fulbright là người mà ông đã giúp kiếm được nhiều tiền nhờ kinh doanh bất động sản. Các thành tích của ông làm hai chúng tôi rất tin tưởng. Bill cũng thực hiện một vụ đầu tư bất động sản nhỏ cùng với McDougal vào năm trước và kiếm được một khoản lời kha khá. Vì vậy, khi J đề nghị vụ Whitewater, dường như đây là một ý kiến hay.

Vùng Ozarks phía Bắc Arkansas đang trở thành điểm bùng nổ về nhu cầu căn nhà thứ hai cho dòng người từ Chicago và Detroit xuôi về nam. Sự hấp dẫn rất rõ ràng : vùng đất rừng chịu thuế tài sản thấp tọa lạc tại vùng nông thôn yên tĩnh giáp với sông núi sẽ là nơi lý tưởng cho nghề thủy sản và làm bè cá. Nếu mọi việc diễn ra theo kế hoạch thì chúng tôi có thể thu hồi vốn đầu tư sau vài năm và sẽ có thể kết thúc vụ việc. Chúng tôi vay ngân hàng để mua tài sản, cuối cùng chuyển quyền sở hữu cho Công ty phát triển Whitewater, một pháp nhân độc lập mà chúng tôi và McDougal có cổ phần bằng nhau. Bill và tôi xem mình là những nhà đầu tư thụ động vì Jim và Susan quản lý dự án được kỳ vọng sẽ tự trang trải về mặt tài chính khi bắt đầu bán được các lô đất. Nhưng trước khi có thể bán được các lô đất thì lãi suất đã tăng vọt, tăng đến đỉnh điểm là 20% vào cuối thập kỷ. Người ta không còn đủ khả năng để mua các căn nhà thứ hai nữa. Để tránh lỗ nặng, chúng tôi đã giữ lại Whitewater, thực hiện một số nâng cấp và xây một ngôi nhà mẫu đồng thời hy vọng kinh tế xã hội sẽ có thay đổi. Đôi khi Jim yêu cầu chúng tôi ký các khoản séc để giúp trả khoản lãi suất vay hoặc thanh toán các đóng góp khác. Chúng tôi không hề chất vấn về các giao dịch của ông. Chúng tôi không nhận ra rằng hành vi của Jim McDougal đã thay đổi từ "lập dị" sang trạng thái "không ổn định về tinh thần" và rằng ông ta bắt đầu dính líu vào một loạt kế hoạch kinh doanh không minh bạch. Phải mất nhiều năm chúng tôi mới nhận ra được cuộc sống hai mặt của ông ta.

Năm 1980 là một năm đáng nhớ đối với chúng tôi. Chúng tôi được lên chức bố mẹ và Bill đang chuẩn bị tái tranh cử. Đối thủ của anh ấy trong cuộc bầu cử là một nông dân nuôi gà tây đã về hưu 78 tuổi, Monroe Schwarzlose là 41;i diện cho nhiều đảng viên Dân chủ ở vùng nông thôn chỉ trích việc gia tăng chi phí thuế ô tô và lợi dụng ấn tượng của một số người là Bill "không quan tâm" đến Arkansas. Schwarzlose cuối cùng giành được 1/3 số phiếu. Nó không giúp được gì cho Tổng thống Jimmy Carter đang bị vây quanh bởi nhiều vấn đề. Nền kinh tế dần dần tuột dốc vì lãi suất tiếp tục tăng. Chính quyền sa lầy trong một loạt các khủng hoảng quốc tế, đỉnh điểm là cuộc giải cứu con tin ở Iran. Một số trở ngại cũng diễn ra ở Arkansas vào mùa xuân và mùa hè năm 1980 khi hàng trăm người tị nạn Cuba bị cầm giữ - hầu hết là các tù nhân hoặc các bệnh nhân tâm thần được Castro trao trả cho Hoa Kỳ trong một chiến dịch hải vận đáng hổ thẹn tại đảo Mariel. Những người Cuba này được chuyển đến "trại tái định cư" tại Fort Chafice, Arkansas. Vào cuối tháng Năm, người tị nạn gây bạo loạn và hàng trăm người đã vượt qua các chốt chặn, chạy về hướng khu dân cư Fort Smith gần đó. Cảnh sát quận và người dân địa phương vũ trang trong tình trạng báo động trước sự việc này. Tình hình càng xấu thêm vì theo một học thuyết gọi là posse comitatus (Cảnh sát - Dân vệ) thì quân đội không có quyền can thiệp về mặt an ninh ngoài phạm vi căn cứ và thậm chí không có quyền dùng vũ lực bắt giữ những kẻ tình nghi - xét về nghiệp vụ thì họ chưa phải là tù nhân. Bill đã gửi quân đội và Lực lượng Vệ binh Quốc gia bao vây những người Cuba và kiểm soát được tình hình. Sau đó anh ấy bay đến nơi để thị sát chiến dịch. Hành động của Bill đã cứu được nhiều sinh mạng và ngăn chặn bạo loạn lan rộng. Vài ngày sau tôi cùng với Bill quay lại khu vực để thị sát. Vẫn còn có những khẩu hiệu kích động ở các trạm xăng và trước nhà dân như "Tất cả hãy cầm súng", "Chúng ta hãy bắn chết hết bọn chúng". Tôi cũng dự một số cuộc họp căng thẳng do Bill và James "Bulldog" Drummond, một vị tướng tư lệnh nóng nảy của căn cứ quân sự Chaffee chủ trì cùng với các quan chức đại diện từ Nhà Trắng. Bill muốn liên bang hỗ trợ xử lý những tên tình nghi gây rối nhưngớng Drummond nói ông ta bó tay do lệnh của cấp trên. Thông điệp của Nhà Trắng có vẻ là: "Đừng phàn nàn, chỉ cần xử lý mớ rắc rối mà chúng tôi gây ra cho anh". Bill đã thực hiện đúng như vậy nhưng cái giá cho việc ủng hộ chính trị dành cho Tống thống của anh lại quá đắt.

Sau các vụ bạo loạn tháng Sáu, Tổng thống Carter đã hứa với Bill là sẽ không gửi thêm người Cuba nào đến Arkansas. Vào tháng Tám, Nhà Trắng đã thất hứa, đóng cửa các địa điểm ở Wisconsin và Pennsylvania và gửi thêm người tị nạn đến Căn cứ Chaffee ở Arkansas. Chính động thái này đã thay đổi toàn cục và hủy hoại sự ủng hộ của người dân dành cho Bill Clinton và Jimmy Carter ở bang Arkansas.

Người dân miền Nam có một câu thành ngữ "Họa vô đơn chí". Rõ ràng là lúc đó chính quyền Jimmy Carter đã bị một vố đau. Kết quả cay đắng là ngài Thống đốc Bill Clinton cũng chịu chung số phận.

Đối thủ Đảng Cộng hòa của Bill là Frank White khởi chiến bằng các đoạn phim tuyên truyền tiêu cực. Cùng với cảnh quay về người bạo loạn Cuba da màu, giọng thuyết minh vang lên: "Bill Clinton quan tâm đến Jimmy Carter nhiều hơn là quan tâm về Arkansas". Thoạt đầu tôi không quan tâm đến các đoạn phim tuyên truyền này, nghĩ rằng mọi người dân ở Arkansas đều biết Bill đã giải quyết tốt việc cô lập vụ bạo loạn. Sau đó tôi bắt đầu chú ý các câu hỏi tại các giảng đường và các câu lạc bộ dân trí: "Tại sao Thống đốc dung dưỡng những kẻ bạo loạn Cuba?”, "Tại sao Thống đốc không quan tâm chúng ta nhiều hơn là tới Tổng thống Carter?". Các đoạn phim tuyên truyền như thế này thể hiện của những thông điệp tiêu cực, bị bóp méo, rất phổ biến vào năm 1980, bắt nguồn từ một chiến lược của Ủy ban hành động Chính trị Bảo thủ Quốc gia (NCPAC) được Đảng Cộng hòa thành lập để thiết kế và tuyên truyền các đoạn phim tiêu cực ra khắp đất nước. Vào trước tháng Mười, tôi nghĩ rằng những cuộc thăm dò cho thấy Bill có thể thắng cử là sai lầm và Bill rất có thể thất cử. Bill đã dùng một chuyên gia thăm dò bầu cử trẻ và năng nổ từ New York tên là Dick Morris trong cuộc đua thành công của anh vào năm 1978 nhưng không có ai trong nhóm tham mưu và nhân viên của Bill có thể làm việc được với Morris nên bọn họ thuyết phục Bill sử dụng một nhóm chuyên gia khác vào năm 1980. Tôi gọi cho Morris để hỏi anh nghĩ chuyện gì đang xảy ra. Anh nói là Bill đang gặp khó khăn thật sự và có lẽ sẽ thua trừ phi anh ấy thực hiện được một động thái gây ấn tượng đại loại như hủy bỏ thuế phụ thu ô tô hoặc phản đối Carter. Tôi không thể thuyết phục mọi người đừng tin vào kết quả các cuộc thăm dò ý kiến về khả năng thắng cử của Bill. Bản thân Bill cũng không chắc chắn. Anh ấy không muốn phá hỏng mối quan hệ với Tổng thống hoặc triệu tập một phiên họp đặc biệt để bãi bỏ chế độ thuế phụ thu ô tô. Do đó anh ấy dồn nỗ lực cho chiến dịch tranh cử và tiếp tục giải thích các tư tưởng, quan điểm của mình cho các cử tri.

Ngay trước cuộc bầu cử, chúng tôi có một cuộc nói chuyện không vui với một quan chức của Lực lượng Vệ binh Quốc gia phụ trách một số đơn vị được huy động để dập tắt bạo loạn tại căn cứ. Ông ta bảo Bill là bà dì cao tuổi của mình đã thông báo cho ông biết là bà sẽ bỏ phiếu cho Frank White bởi vì Bill đã dung dưỡng bọn bạo loạn Cuba. Khi vị quan chức này giải thích cho bà dì là ông ta cũng đã ở đó và biết sự thật là Thống đốc Clinton đã chặn đứng được cuộc bạo loạn, bà dì nói rằng việc đó thì bà không chắc vì bà không thấy nó trên truyền hình. Các đoạn phim tuyên truyền không những tung tin mà còn đưa ra các nhân chứng. Cuộc tranh cử năm 1980 giúp tôi hiể rõ về quyền lực kinh khủng của các thủ đoạn tuyên truyền, xuyên tạc để lôi kéo cử tri thông qua sự bóp méo trắng trợn.

Các cuộc thăm dò cho rằng Bill sẽ thắng với một chênh lệch lớn nhưng anh đã thua với tỉ lệ 48%-52%. Anh đã bị đánh bại. Khách sạn lớn được thuê cho chiến dịch tranh cử chật ních bạn bè và người ủng hộ bị sốc vì kết quả này. Anh ấy quyết định sẽ đợi đến ngày hôm sau để đưa ra các công bố và nhờ tôi đi cám ơn mọi người đã giúp đỡ và mời họ đến Dinh Thống đốc vào sáng hôm sau. Đám đông tụ tập trên vườn cỏ phía sau như trong một đám tang. Cho đến lúc ấy, Bill đã bị thất bại trong hai cuộc bầu cử - một vào Quốc hội và một trong việc tiếp tục giữ chức Thống đốc. Nhiều người đã tự hỏi liệu thất bại này có quật ngã anh ấy không.

Trước khi tuần lễ này trôi qua, chúng tôi tìm mua được một căn nhà cổ ở khu Hillcrest của thành phố Little Rock, gần nơi chúng tôi đã từng sống trước đây. Nó có hai khu và có một cái gác mà chúng tôi đã cho sửa chữa để dành cho người bảo mẫu của Chelsea. Bill và tôi thích các ngôi nhà và vật dụng cổ nên chúng tôi hay lui tới các cửa hàng bình dân và cửa hàng đồ cổ. Khi Virginia ghé thăm, bà hỏi chúng tôi tại sao lại thích đồ cổ. Bà còn giải thích: "Cả đời mẹ đã cố gắng trốn tránh các căn nhà cũ và đồ cũ". Tuy nhiên, khi biết được sở thích của chúng tôi, bà đã vui vẻ gửi tặng một cái "ghế trường kỷ” thời Victoria cất ở gara của mình.

Chelsea là điểm sáng duy nhất trong những ngày tháng buồn bã sau bầu cử. Nó là đứa cháu đầu tiên ở cả hai bên nội ngoại nên mẹ Bill rất vui khi được chăm sóc cháu nội. Bố mẹ tôi cũng rất hạnh phúc khi đến thăm cháu. Chính ở trong ngôi nhà mới này, Chelsea kỷ niệm sinh nhật đầu tiên của mình, tập đi tập nói và đã dạy cho ông bố một bài học về cái tính xấu thích ôm đồm nhiều việc. Một ngày kia, Bill vừa giữ con, vừa xem bóng rổ trên ti vi, vừa nói chuyện điện thoại và lại còn chơi trò đố chữ nữa. Khi không thu hút được sự chú ý của ông bố, con bé đã cắn ngay vào mũi của anh ấy !

Bill nhận làm việc tại Hãng Luật Wright, Lindsey and Jennings ở thành phố Little Rock. Một trong những đồng nghiệp của anh là Bruce Lindsey đã trở thành người thân cận nhất của Bill. Tuy nhiên trước khi Frank White dời vào ở Dinh Thống đốc, Bill đã âm thầm chuẩn bị cho chiến dịch tranh cử sau này để có thể trở về công việc cũ của mình.

Áp lực lên tôi đã tăng lên khủng khiếp khi Bill được bầu làm Thống đốc vào năm 1978. Với tư cách là vợ của Bộ trưởng Tư pháp, tôi có thể ra ngoài với phong cách giản dị hơn thông lệ nhưng khi trở thành Đệ nhất Phu nhân của Arkansas thì tôi bị săm soi rất kỹ. Đến lúc này tôi chợt nhận ra các chọn lựa cá nhân của mình cũng ảnh hưởng rất lớn đến tương lai chính trị của chồng mình.

Bố mẹ tôi dạy tôi phải chú trọng vào bản chất bên trong của con người chứ không phải vẻ bề ngoài qua cách ăn mặc hay danh hiệu của họ. Nền giáo dục này đôi khi gây cho tôi khó khăn trong việc hiểu được tầm quan trọng về các thông lệ nào đó đối với người khác. Tôi hầu như không biết rằng một số cử tri ở Arkansas cảm thấy bị xúc phạm nặng nề vì sự kiện là tôi còn giữ nhũ danh của mình.

Do biết rằng tôi có những quan tâm nghề nghiệp của riêng mình và không muốn gây ra bất kỳ sự lầm lẫn hoặc mâu thuẫn về lợi ích với công việc quản lý chính quyền của chồng nên tôi hoàn toàn có lý khi tiếp tục sử dụng tên riêng của mình. Bill cũng không quan tâm đến chuyện này nhưng các bà mẹ lại có. Mẹ chồng Virginia đã khóc khi Bill kể với bà chuyện này còn mẹ tôi thường ghi địa chỉ lên thư của bà là "Gửi Ông và Bà Bill Clinton". Việc các cô dâu giữ lại tên thời con gái ngày càng trở nên phổ biến ở một số nơi vào giữa những năm 1970 nhưng ở hầu hết các bang thì hiện tượng này vẫn còn hiếm hoi, kể cả bang Arkansas. Đây là một quyết định cá nhân, một ứng xử nhỏ (tôi nghĩ như vậy) để ghi nhận là trong khi tôi gắn bó với liên minh của chúng tôi thì tôi vẫn là tôi. Tôi cũng thực tế. Trước lúc chúng tôi làm đám cưới, tôi dạy học, xử án, xuất bản sách và nói năng với tư cách là Hillary Rodham. Tôi giữ tên của tôi sau khi Bill được bầu vào cơ quan chính quyền bởi vì tôi nghĩ rằng việc đó có thể giúp tránh xuất hiện các mâu thuẫn về lợi ích. Và có một vụ kiện tôi nghĩ mình sẽ thua cuộc nếu tôi dùng tên của Bill.

Tôi giúp Phil Carroll bào chữa cho một công ty mua bán và chuyên chở bằng xe lửa các cây gỗ tròn đã được xử lý chất crê- ô-zốt. Trong một chuyến hàng bốc dỡ tại điểm tập kết, các cây gỗ tuột khỏi giá đỡ trên một xe tải và làm bị thương một số nhân viên của công ty mua số gỗ này. Vụ xử kiện này được một thẩm phán chủ trì. Ông quan tòa đang bị tai tiếng về lạm dụng quyền lực, đặc biệt là tính rượu chè quá độ của mình. Theo luật Arkansas, chồng tôi với cương vị là Bộ trưởng Tư pháp đang thụ lý điều tra vụ việc đó của ông ta. Vị thẩm phán chỉ biết tôi qua cái tên "Bà Rodham" rất chú ý đến tôi, thường nhận xét đại loại như "Hôm nay cô trông xinh đẹp quá" hoặc "Hãy lại gần đây để tôi có thể nhìn kỹ được cô".

Vào cuối vụ kiện, Phil đã vận động được một phán quyết có lợi cho thân chủ của mình do không có chứng cớ rõ rệt về sự thiếu trách nhiệm gây ra tai nạn. Thẩm phán đồng ý và chấp thuận bản kiến nghị này. Phil và tôi thu xếp hành lý và quay về Little Rock. Một vài ngày sau đó, một luật sư bảo vệ một trong số những bị đơn khác gọi điện kể cho tôi nghe chuyện xảy ra sau khi bồi thẩm đoàn đi về. Vị thẩm phán bắt đầu huênh hoang với các luật sư về vụ điều tra của Bill Clinton và nói là ông ta đã bị ngược đãi như thế nào. Cuối cùng một trong những luật sư đã ngắt lời ông và hỏi: "Thẩm phán, ông có biết cô luật sư Hillary Rodham, người đi cùng với Phil Carroll không? Đó là vợ của Bill Clinton".

"Chà khốn kiếp thật! Nếu tôi biết được điều đó", vị thẩm phán tuyên bố, "Chúng sẽ không bao giờ có được một phán quyết có lợi như thế !”.

Mùa đông sau thất bại của Bill, một số bạn bè và người dân ủng hộ có đề cập với tôi nên sử dụng tên "Clinton" làm tên họ của tôi. Ann Henry bảo tôi rằng một số người rất bối rối khi họ nhận được thư mời đến tham dự các sự kiện tại Dinh Thống đốc trong đó ghi người mời là "Thống đốc Bill Clinton và Hillary Rodham". Khai sinh của Chelsea cũng ghi hai tên, rõ ràng là một đề tài nóng ở tiểu bang. Người dân Arkansas phản ứng với tôi giống như mẹ chồng thể hiện với tôi khi bà lần đầu gập tôi: tôi là một kẻ lập dị về ăn mặc (vốn theo phong cách miền bắc) và việc sử dụng tên thời con gái của mình.

Jim Blair châm chọc vấn đề này, chế ra một màn kịch ngay trên các bậc thang của Capitol. Bill đạp chân lên cổ tôi, giật tóc tôi và nói đại loại như: "Mụ vợ này, bà sẽ phải lấy tên họ của tôi và chấm hết!". Cờ vẫn tung bay, bài thánh ca vẫn được hát vang và thế là tên họ sẽ đổi thay.

Vernon Jordan đến thành phố để diễn thuyết và nhờ tôi chuẩn bị cho ông ấy bữa ăn sáng có cả món bột yến mại nhà chúng tôi vào sáng hôm sau. Trong căn bếp nhỏ, ngồi vắt vẻo trên một cái ghế nhỏ xíu, ông ấy vừa thưởng thức món bột yến mạch ăn liền của tôi và thúc giục tôi làm đúng một điều: hãy sử dụng tên họ của Bill. Người duy nhất không hỏi hoặc thậm chí không đề cập với tôi về tên của tôi chính là chồng tôi. Anh ấy nói tên tôi là việc riêng của tôi và anh không nghĩ tương lai chính trị của mình lại phụ thuộc vào nó bằng cách này hay cách khác.

Tôi quyết định là việc Bill trở lại làm Thống đốc thì quan trọng hơn việc tôi giữ lấy tên thời con gái của mình. Vì vậy khi Bill tuyên bố sẽ tham gia nhiệm kỳ tới vào sinh nhật lần thứ hai của Chelsea thì tôi bắt đầu đổi tên lại là Hillary Rodham Clinton.

Chiến dịch năm 1982 là một nỗ lực của cả gia đình. Chúng tôi nhét Chelsea cùng với bọc tã vào chiếc ô tô lớn được một người bạn tốt tên là Jimmy Red Jones lái. Chúng tôi lái xe đi rong ruổi khắp tiểu bang, bắt đầu ở phía Nam. Mùa xuân đã thấp thoáng dưới những rặng thông. Sau đó chuyến hành trình kết thúc ở Fayetteville, nơi có một đợt bão tuyết. Tôi luôn thích công tác vận động và có cơ hội đi đây đi đó khắp vùng Arkansas, ghé lại vài cửa hàng đồng quê, trạm bán hàng và thưởng thức vài xâu thịt nướng. Đây chính là một hình thức giáo dục rất tốt, đặc biệt là giáo dục bản thân. Tôi rất ngạc nhiên khi tôi gõ cửa từng nhà trong đợt vận động cho Bill năm 1978 và gặp những phụ nữ bảo với tôi là chồng họ sẽ bỏ phiếu giùm họ hoặc gặp những người Mỹ gốc Phi vẫn nghĩ là còn phải trả thuế thân.

Vào năm 1982, vừa bế Chelsea bên hông hoặc vừa nắm tay Chelsea dắt đi, tôi đi đi lại lại trên đường phố để gặp gờ các cử tri. Tôi nhớ là đã gặp một s bà mẹ trẻ ở thị trấn nhỏ Bald Knob. Khi tôi nói tôi cuộc là họ sẽ rất vui khi nói chuyện với các em bé của mình, một bà mẹ đã hỏi: "Tại sao tôi lại nói chuyện với con gái? Nó có biết đối đáp lại đâu?” Nhờ những ngày làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em ở Yale và cũng nhờ mẹ tôi mà tôi biết được tầm quan trọng của việc nói chuyện và đọc truyện cho trẻ con để xây dựng vốn từ vựng cho chúng. Tuy nhiên khi tôi cố gắng giải thích điều này thì những người phụ nữ đó vẫn còn tỏ vẻ hồ nghi mặc dù lắng nghe một cách lịch sự.

Sau cuộc bầu cử năm 1982, Bill quay lại Dinh Thống đốc. Anh trở thành một vị Thống đốc khiêm nhường và dày dạn hơn nhưng không kém phần quyết tâm thực hiện triệt để những việc có thể làm trong thời gian hai năm. Có quá nhiều việc phải làm đối với vị Thống đốc. Arkansas là một bang nghèo, thuộc hàng chót bảng hoặc áp chót theo nhiều tiêu chuẩn đánh giá, từ tỉ lệ phần trăm sinh viên tốt nghiệp đại học đến thu nhập cá nhân tính theo đầu người. Tôi đã giúp Bill giải quyết vấn đề cải cách y tế trong nhiệm kỳ đầu của anh, thiết lập thành công một mạng lưới các bệnh viện đa khoa, tuyển dụng thêm bác sĩ, y tá và các nhân viên hộ sản về làm việc tại các vùng nông thôn - trước sự chống đối của Hội Y khoa của tiểu bang. Khi Thống đốc White cố gắng thực hiện lời hứa trong cuộc vận động năm 1980 là cho giải tán mạng lưới này, các dòng người đổ về Capitol để phản đối. Kết quả là White phải rút lại quyết định. Bill và tôi đồng ý là Arkansas sẽ không bao giờ thịnh vượng được nếu không cải cách hệ thống giáo dục. Bill tuyên bố anh sẽ thành lập một ủy ban Tiêu chuẩn Giáo dục để khuyến nghị các cải cách giáo dục sâu rộng, và anh muốn tôi là Chủ tịch Ủy ban.

Tôi đã làm Chủ tịch Ủy ban Y tế Nông thôn và nay Bill lại đề nghị tôi giải quyết vấn đề giáo dục bởi vì anh muốn gửi đi một tín hiệu chứng tỏ sự thành tâm của anh trong đề giáo dục. Không ai, kể cả tôi, nghĩ đây là một ý kiến hay. Nhưng Bill lại nghĩ đây là một giải pháp. “Hãy nhìn mặt tốt của vấn đề", anh nói. "Nếu em thành công thì các bạn bè chúng ta phàn nàn rằng đáng lý ra em phải làm được nhiều hơn nữa kia nhưng kẻ thù của chúng ta sẽ phàn nàn là em đã làm quá nhiều. Nếu em không đạt được gì các bạn bè chúng ta sẽ nói, lẽ ra cô ấy không nên thử làm việc này. Nhìn kìa cô ấy không thể nào làm được chuyện gì cả!". Bill tin rằng anh đã đúng khi chọn tôi và cuối cùng anh ấy đã làm tôi mủi lòng.

Một lần nữa đây là một hành vi mạo hiểm về chính trị. Cải thiện trường học sẽ đòi hỏi sự tăng thuế - một ý tưởng vẫn không bao giờ được người dân hoan nghênh. Ủy ban gồm 15 thành viên đưa ra đề nghị rằng sinh viên bắt buộc phải theo các kỳ kiểm tra đã được chuẩn hóa bao gồm một kỳ kiểm tra trước khi các em tốt nghiệp lớp tám. Nhưng hòn đá tảng của kế hoạch cải cách đề xướng là việc kiểm tra bắt buộc giáo viên. Mặc dù điều này có gây bất bình từ hiệp hội giáo viên, các nhóm dân quyền và những người có vai trò quan trọng đối với Đảng Dân chủ ở Arkansas nhưng chúng tôi cảm thấy không còn phương cách nào khác cho vấn đề này. Làm thế nào chúng ta có thể kỳ vọng bọn trẻ đạt được trình độ quốc gia trong khi các thầy cô giáo của chúng đôi khi thiếu trình độ? Cuộc tranh luận trở lên căng thẳng đến nỗi một nhân viên thư viện trường nói tôi là "đồ không ra gì". Tôi nhớ là nhiều lần mình đã bi gán cho các danh xưng không bắt nguồn từ bản thân mà là do những điều mà tôi đại diện.

Việc tác động vào bộ phận lập pháp để có được sự phê chuẩn và tài trợ cho việc cải cách trọn gói hóa ra lại là một cuộc chiến dữ dội và khó lường giữa các nhóm lợi ích. Giáo viên thì lo lắng cho công ăn việc làm của mình. Các nghị sĩ đại diện cho các vùng nông thôn thì quan ngại rằng kế hoạch này sẽ sáp nhập các trường làng nhỏ của họ. Giữa những bất đồ này, tôi đã ra trước một phiên họp chung của Hạ viện và Thượng viện Arkansas để biện hộ cho kế hoạch của chúng tôi về việc cải thiện tất cả các trường lớn nhỏ. Có lẽ là do sự kết hợp giữa kỹ năng và nhiều trải nghiệm nên khả năng nói trước công chúng luôn luôn là một trong những thế mạnh của tôi. Tôi cười khi Lloyd George, một nghị sĩ đến từ Hạt Yell ở vùng quê đã tuyên bố với Quốc hội tiểu bang là: "Hỡi các bạn, có vẻ là chúng ta đã chọn lầm ông Clinton kia". Đây là một ví dụ khác về hiện tượng mà tôi gọi là "hội chứng con chó biết nói". Một số người vẫn còn ngạc nhiên về chuyện bất kỳ một phụ nữ nào (kể cả phu nhân của các thống đốc, các giám đốc điều hành doanh nghiệp, các ngôi sao thể thao và các ca sĩ nhạc rock) bình tĩnh trước sức ép của đám đông và nói năng lưu loát, thông tuệ. Đúng là con chó biết nói! Thật ra sẽ là một lợi thế nếu người mà bạn muốn thuyết phục đánh giá thấp bạn lúc đầu. Tôi sẵn sàng tuôn ra cả bài diễn thuyết để bảo vệ chương trình cải cách giáo dục.

Chúng tôi giành được một số phiếu đồng thời cũng mất một số. Chúng tôi còn phải đấu tranh với hiệp hội giáo viên tại tòa án. Tuy nhiên vào cuối nhiệm kỳ tại chức của Bill, Arkansas đã triển khai được một kế hoạch nâng chuẩn trường học, mười ngàn trẻ em đã có cơ hội tốt hơn để phát hiện được các tiềm năng học vấn của mình và giáo viên cũng đã được nâng lương rất cao. Tôi đặc biệt hài lòng khi Terrel Bell, Bộ trưởng Giáo dục của Tổng thống Reagan khen ngợi kế hoạch cải cách của Arkansas, đánh giá rằng Bill là "một thủ lĩnh xuất sắc trong lĩnh vực giáo dục".

Tiếp theo sự thành công của luật cải cách giáo dục lại là một thách thức cá nhân nguy hiểm. Vào trung tuần tháng 7 năm 1984, tôi nhận được một cú điện thoại từ Betsey Wright, người trở thành Chánh Văn phòng của Bill vào năm 1983 sau cuộc tái tranh cử. Bà Wright bảo tôi rằng Bill đang trên đ đến gặp tôi. Tôi vừa ăn trưa với một vài người bạn nên xin phép họ về trước và đứng bên ngoài nhà hàng chờ Bill đến. Chúng tôi ngồi trong ô tô trong khi Bill kể rằng cảnh sát trưởng của tiểu bang vừa thông báo cho anh về việc bên an ninh đang theo dõi Roger, em trai của anh ấy. Cảnh sát đã quay phim video trong lúc chú ấy đang bán ma túy cho một người là cơ sở của cảnh sát. Cảnh sát trưởng tiểu bang nói với Bill là họ có thể bắt giữ Roger ngay sau đó hoặc tiếp tục điều tra theo dõi để phát hiện đầu mối cung cấp ma túy của anh ta. Ông ấy cho rằng Roger bán ma túy để có tiền phục vụ cho cơn ghiền ma túy nặng của mình. Sau đó vị cảnh sát trưởng hỏi Bill là muốn ông ấy làm gì. Bill trả lời là không có lựa chọn nào khác. Hoạt động điều tra Roger vẫn phải tiếp tục. Tuy nhiên vì là anh cả, điều này cực kỳ đau khổ đối với Bill khi biết rằng trong trường hợp may mắn nhất thì em của mình cũng sẽ bị tù và thậm chí cậu em có thể tự hủy hoại mình do lạm dụng ma túy trong trường hợp xấu nhất.

Bill và tôi dằn vặt bản thân vì không nhận ra các dấu hiệu lạm dụng ma túy của Roger và có hành động nào đó để giúp chú ấy. Chúng tôi lo lắng rằng tin này và sự biết trước của Bill sẽ làm mẹ anh ấy vô cùng đau khổ. Cuối cùng thì sự chờ đợi thấp thỏm cũng đã kết thúc. Roger bị bắt và bị buộc tội tàng trữ và mua bán cocaine. Bill giải thích cho cả Roger và bà Virginia rằng anh ấy đã biết trước về cuộc điều tra nhưng cảm thấy có trách nhiệm không được tiết lộ cho mẹ và báo động cho em trai mình. Virginia bị sốc bởi vụ buộc tội này và nhận ra rằng Bill và tôi đã biết trước là Roger phải vào tù. Mặc dù tôi hiểu được sự đau khổ và giận dữ của họ nhưng tôi biết Bill chỉ có một con đường là giấu kín gia đình thông tin này. Roger đồng ý với những lời khuyên trước khi chú ấy phải vào tù thụ án. Trong quá trình xét xử, Roger đã thú nhận là chú ấy rất ghét bố mình. Lúc này Virginia và Bill hiểu rằng thói rượu chè và tính bạo lực của ông bố đ hướng rất lớn đến Roger. Phải mất nhiều năm trời để Bill nhận ra rằng việc sống chung với tệ nạn rượu chè, sự ghẻ lạnh trong một thời gian dài cũng gây ra các hậu quả khôn lường. Đây là một trong những khủng hoảng gia đình mà chúng tôi phải đối mặt. Ngay cả những cuộc hôn nhân bền vững cũng có thể bị chao đảo khi khó khăn xuất hiện. Trong những năm sắp tới chúng tôi có thể gặp nhiều khó khăn nhưng chúng tôi nhất quyết vượt qua.

Vào đầu năm 1987, ngày càng có nhiều lãnh đạo Đảng Dân chủ thúc giục Bill xem xét đến một cuộc tranh cử Tổng thống vào năm 1988 khi nhiệm kỳ thứ hai của Ronald Reagan kết thúc. Cả Bill và tôi đều hy vọng là Thượng nghị sĩ Dale Bumpers sẽ quyết định ra tranh cử và chúng tôi nghĩ là ông ấy sẽ làm. Ông ấy đã từng là một Thống đốc và Thượng nghị sĩ ưu tú và có thể là một ứng viên nặng ký. Tuy nhiên, vào cuối tháng Ba ông ấy quyết định không tham gia. Mối quan tâm của Bill tăng lên và anh hỏi tôi nghĩ gì về chuyện này. Tôi nghĩ rằng anh không nên ra tranh cử và đã nói với anh như vậy. Dường như là Phó Tổng thống Bush sẽ được chọn kế thừa Tổng thống Reagan, làm đại diện cho Reagan trong nhiệm kỳ lần ba. Tôi nghĩ rằng Bush rất khó bị đánh bại. Nhưng cũng có các lý do khác nữa. Bill vừa được bầu vào năm 1986 cho nhiệm kỳ Thống đốc lần thứ tư và đây là nhiệm kỳ bốn năm đầu tiên kể từ khi có tu chính Hiến pháp. Anh cũng không giữ chức Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Đảng Dân chủ và vừa mới bắt đầu vai trò Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Quốc gia. Anh chỉ mới 40 tuổi. Mẹ anh đang gặp rắc rối trong vấn đề sức khỏe và em trai của anh ấy vừa mới ra tù. Đã vậy, bố tôi vừa mới bị một cơn đột quỵ và bố mẹ tôi phải chuyển đến thành phố Little Rock để Bill và tôi có thể gần gũi săn sóc. Tôi nghĩ đây không phải lúc thích hợp trong sự nghiệp của anh và bảo với anh là tôi không tin tưởng lắm.

Một ngày kia Bill nói là anh sẽ ra tranh cử nhưng ngày hôm saunh lại nói không. Cuối cùng tôi đã thuyết phục anh chọn ra một ngày mà anh có thể quyết định. Mọi người quen biết Bill đều hiểu rằng anh cần phải có một thời hạn cuối, hoặc là anh ấy sẽ tiếp tục xem xét, cân nhắc kỹ lưỡng trong mọi tình huống. Anh ấy đã chọn ngày 14/7 và đặt một phòng trong khách sạn để đưa ra lời tuyên bố của mình - bất kể đó là lời tuyên bố gì. Một số bạn bè từ khắp nơi trên đất nước đã đến với anh ấy vào ngày hôm trước. Một số người động viên anh ra tranh cử, số khác thì nghĩ rằng còn hơi hấp tấp và cho rằng anh nên chờ đợi. Bill đã phân tích mọi khía cạnh mà bạn bè đưa ra. Tôi nghĩ rằng điều quan trọng là anh ấy vẫn còn đang đấu tranh tư tưởng tối đa là 24 tiếng đồng hồ nữa trước khi anh ấy phải công bố chính thức. Đối với tôi điều đó có nghĩa là anh ấy đang chống lại ý định tranh cử nhưng chưa hoàn toàn sẵn sàng đóng hẳn cửa lại.

Người ta đã viết nhiều các lý do mà anh ấy quyết định không ra tranh cử nhưng lý do cuối cùng chỉ có một từ là "Chelsea”. Carl Wagner, một nhà hoạt động Dân chủ nhiều năm và là bố của một cô con gái duy nhất đã bảo Bill là anh ấy đang biến dần con gái mình thành một trẻ mồ côi. Mickey Kantor cũng đưa ra một thông điệp như vậy khi anh ấy và Bill ngồi ở ngoài hàng hiên phía sau Dinh Thống đốc. Chelsea bước ra và hỏi Bill về kế hoạch nghỉ hè sắp đến. Khi Bill nói là có lẽ anh sẽ không có kế hoạch nghỉ hè nếu anh ra tranh cử Tổng thống thì Chelsea nhìn anh và nói: "Thế thì mẹ và con sẽ đi mà không cần có bố". Sự kiện đó đã làm Bill quyết định.

Chelsea bắt đầu hiểu thể nào là khi có một người bỏ thuộc về công chúng. Lúc Bill là Thống đốc, con bé còn nhỏ nên không có khái niệm về những gì bố nó đang làm. Một lần khi bé lên bốn và có ai đó hỏi về công việc của bố mình, con bé trả lời: "Bố cháu nói điện thoại, uống cà phê và đọc diễn văn"

Chiến dịch tranh cử Thống đốc năm 1986 là lần đầu tiên con bé đủ khôn lớn để theo dõi. Chelsea đã có thể đọc và xem tin tức trên truyền hình - nó bị tiếp xúc với thế giới nghiệt ngã của các trò chính trị. Một trong những đối thủ của Bill là Orval Faubus, cựu thống đốc khét tiếng bất chấp các yêu cầu của tòa án đã sáp nhập các trường trung học của Little Rock vào năm 1957. Tổng thống Eisenhower đã gửi quân đội đến để bảo vệ luật pháp. Do những lo lắng của tôi về những điều mà Faubus và những người ủng hộ ông ta sẽ nói và làm, Bill và tôi cố gắng chuẩn bị tinh thần cho Chelsea về những điều con bé có thể nghe về bố hoặc thậm chí liên quan đến mẹ mình. Chúng tôi ngồi xung quanh bàn ăn tối trong Dinh Thống đốc đóng vai với con bé, giả vờ là chúng tôi đang ở trong những cuộc tranh luận mà một trong chúng tôi đóng vai là đối thủ chính trị chỉ trích Bill về việc không là một Thống đốc tốt. Cặp mắt của Chelsea mở to với ý nghĩ là có người nào đó sẽ nói những điều tệ hại như thế về bố mình.

Tôi yêu cái tính quyết đoán ngày càng phát triển của Chelsea, dẫu cho không phải lúc nào cũng dễ chịu. Vào dịp lễ Giáng sinh năm 1988, tôi đi săn vịt cùng với Frank Kumpuris, một bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng và là một trong những người bạn tốt của tôi, đã mời tôi tham gia cùng với ông và hai người con trai cũng là bác sĩ, Drew và Dean, và một số bạn thân khác tại khu săn bắn của họ. Tôi ít đi săn kể từ những ngày ở hồ Winola với bố nhưng tôi nghĩ chắc là vui. Thế là tôi đứng dầm mình đến ngang hông trong làn nước giá lạnh chờ bình minh lên ở phía đông Arkansas. Khi mặt trời lên, đàn vịt bay trên đầu và tôi may mắn bắn trúng một con vịt có đeo nẹp. Khi tôi về nhà, Chelsea đang đợi tôi, cực kỳ giận dữ khi thức dậy và biết được rằng tôi đã rời nhà trước lúc bình minh để đi giết một con vịt mẹ hay một ịt bố của một chú vịt con đáng thương. Con bé không thèm nói chuyện với tôi suốt cả ngày hôm đó.

Mặc dù Bill quyết định không tranh cử vào năm 1988, nhưng người được Đảng Dân chủ chọn là Thống đốc Michael Dukakis của bang Massachussetts đã đề nghị anh đọc tuyên bố chỉ định ứng viên tại Đại hội Đảng ở Atlanta. Sự việc lại trở thành một thất bại. Dukakis đã xem xét và chấp thuận từng lời văn của Bill trước đó nhưng bài diễn văn thì dài hơn những gì các đại biểu, các hãng truyền hình mong đợi. Một số đại biểu trong đại hội bắt đầu la ó đòi Bill kết thúc. Đây là một buổi ra mắt đáng hổ thẹn đối với đất nước và nhiều nhà quan sát cho rằng tương lai chính trị của Bill thế là kết thúc. Tuy nhiên, tám ngày sau, anh xuất hiện trên chương trình truyền hình Tonight Show của Johnny Carson chế nhạo bản thân và chơi kèn saxophone. Thế là anh lại quay về vũ đài chính trị.

Sau khi Bill được tái cử làm Thống đốc vào năm 1990, các đảng viên Dân chủ khắp đất nước lại một lần nữa vận động anh ra tranh cử Tổng thống. Sự cổ vũ này bắt nguồn từ các đánh giá là Tổng thống George H. W. Bush đang xa rời nhân dân Mỹ. Mặc dù hình ảnh đại chúng của Bush vẫn còn mạnh mẽ sau sự kiện Chiến tranh vùng Vịnh nhưng tôi nghĩ là việc thực hiện các chính sách trong nước, đặc biệt là vấn đề kinh tế, làm ông ta dễ bị tổn thương. Tôi đã nhận ra rằng Tống thống Bush không quen với nhiều vấn đề mà người dân Mỹ đang gặp khi tôi nói chuyện với ông tại một Hội nghi Thượng đỉnh về Giáo dục mà ông triệu tập tất cả Thống đốc tại Charlottesville, Virginia vào tháng 9 năm 1989. Là vợ của đồng Chủ tịch thuộc Đảng Dân chủ của Hội nghị Thượng đỉnh của Hội đồng Các Thống đốc Quốc gia, tôi ngồi kế Tổng thống Bush tại một buổi đại dạ tiệc tổ chức tại Monticello. Chúng tôi có quan hệ thân tình và đã gặp nhau nhiều lần tại Nhà Trắng hoặc tại cuộc họp các thống đốc hàng năm. Chúng tôi nói chuyện về hệ thống y tế Hoa Kỳ. Tôi nói là chúng ta có hệ thống y tế tốt nhất trên chế giới nếu ông muốn một ca ghép tim, nhưng không phải như thế nếu ông muốn một đứa bé sống sót qua một năm đầu tiên của cuộc đời. Tỷ lệ trẻ sơ sinh chết ở Hoa Kỳ làm đất nước chúng ta đứng sau 18 quốc gia công nghiệp khác kể cả Nhật Bản, Canada và Pháp. Tổng thống Bush tỏ vẻ hoài nghi và nói: "Điều đó không thể nào đúng được".

Tôi nói: "Tôi sẽ đưa cho ông các số liệu thống kê để chứng minh.”

Ông ấy trả lời: "Tôi sẽ sử dụng số liệu riêng của tôi".

Vào ngày hôm sau trong cuộc họp với các thống đốc, ông nhờ Bill nhắn lại: "Hãy nói với Hillary là cô ấy đúng".

Lần này tôi tin rằng Bill cần suy xét cẩn thận có nên ra tranh cử hay không. Vào tháng 6 năm 1991, anh ấy đã tham dự Hội nghị thường niên Bilderberg ở châu Âu, tụ hội các nhà lãnh đạo khắp nơi trên thế giới. Sau khi lắng nghe các quan chức của chính quyền Bush bảo vệ chính sách của mình, anh ấy gọi điện kể cho tôi anh ấy thật thất vọng với những kế sách giải quyết của chính quyền đối với sự tăng trưởng kinh tế và gần như mọi thứ khác nữa. Anh ấy nói: "Thật là điên rồ. Chúng ta không làm bất kỳ điều gì để chuẩn bị sẵn sàng cho tương lai của đất nước". Tôi không thể mô tả được giọng nói cũng như những ngôn từ mà anh dùng khi nói về những suy nghĩ nghiêm túc trong việc anh quyết định có ra ứng cử hay không. Anh ấy đã nâng cao vị thế của mình trên bình diện quốc gia qua những việc làm ở Hội đồng Thống đốc Quốc gia và những thành tích về giáo dục, cải cách phúc lợi, phát triển kinh tế được xem là thành công ở Arkansas. Khi chúng tôi tham dự Đại hội thường niên Các Thống đốc ở Seattle vào tháng Tám, tôi không ngạc nhiên khi một số đồng nghiệp Đảng Dân chủ bảo anh ấy là họ sẽ ủng hộ anh nếu anh nghiêm túc nghĩ đến chuyện ra tranh cử.

Sau hội nghị, Bill, Chelsea và tôi thực hiện một chuyến nghỉ mát ngắn đến Victoria và Vancouver ở Canada để bàn về những việc cần làm. Chelsea bấy giờ đã 11 tuổi, trưởng thành hơn nhiều so với trước đây bốn năm, sẵn sàng đóng góp ý kiến của nó. Con gái và tôi đã nhất trí rằng Bill có thể là một Tổng thống tốt. May mắn là cuộc vận động tranh cử sơ bộ có thể sẽ ngắn hơn và tập trung hơn thường lệ bởi vì Thượng nghị sĩ Tom Harkin của bang Iowa đang ra tranh cử. Điều đó có nghĩa là Bill có thể đi đường vòng qua một cuộc họp nội bộ Đảng Dân chủ ở Iowa và đi thẳng đến New Hampshire. Anh cũng đã dành thời gian ở đó để thiết lập một chương mới của Đảng Dân chủ và anh nghĩ rằng có thể cạnh tranh với Thượng nghị sĩ Paul Tsongas của Massachusetts trong cuộc bầu chọn một ứng cử viên mới của Đảng Dân chủ. Khi Bill thảo luận với chúng tôi về việc mình có nên tham gia tranh cử hay không, anh ấy còn trấn an Chelsea là kế hoạch thường niên của anh phải tính đến những mốc thời gian quan trọng khác của Chelsea, ví dụ như vở diễn ba lê The Nutcracker, và đảm bảo với chúng tôi là gia đình vẫn đi nghỉ cuối tuần vào đầu năm mới như thường lệ. Dĩ nhiên tôi không thể dự đoán được mọi chuyện xảy ra nhưng tôi tin Bill đã chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ cần thiết để cống hiến cho tổ quốc và có thể tin tưởng cách thức anh điều hành thành công một chiến dịch vận động chính trị. Chúng tôi tính điều gì chúng tôi phải mất. Thậm chí nếu cuộc tranh cử của Bill thất bại, anh ấy cũng sẽ mãn nguyện vì biết rằng mình đã cố gắng, không chỉ để thắng cử mà còn tạo ra sự tác động quan trọng đối với Hoa Kỳ. Dường như đây là một rủi ro xứ