Tháng 8 năm 1998 được xem như là một tháng vấy máu các sự kiến đánh dấu một bước ngoặt, kết thúc một thập kỷ đầy hy vọng. Thế giới trong những năm giữa thập niên 1990 là thời điểm của sự tái hòa giải và ổn định. Liên bang Xô viết tan rã mà không gây ra một cuộc chiến tranh thế giới nào. Nga đã bắt tay hợp tác với Mỹ và châu Âu để xây dựng một tương lai ổn định hơn. Nam Phi đã tổ chức được những kỳ bầu cử tự do. Trên thực tế, hầu như các nước châu Mỹ La tinh đều đã giành được chế độ dân chủ. Xung đột sắc tộc ở Bosnia đã chấm dứt và việc tái thiết đã được bắt đầu. Đối thoại hòa bình và việc ngừng bắn ở Bắc Ireland cũng đã rất thành công. Mặc dù rất trì trệ nhưng các nhà lãnh đạo Trung Đông cũng có vẻ hướng tới hòa bình hơn. Và lúc nào cũng vậy, các mâu thuẫn luôn luôn hiện diện ở khắp nơi trên thế giới nhưng thù hằn đã dần được xoa dịu.

Giai đoạn khá yên ổn này đã bị phá vỡ vào ngày 7 tháng 8 năm 1998 khi Lãnh sự quán ở Kenya và Tanzania bị bọn khủng bố Hồi giáo đánh bom cùng một lúc, làm bị thương hơn 5.000 người và 264 người thiệt mạng, trong đó có 12 người Mỹ. Phần lớn các nạn nhân là công nhân viên chức người Phi và khách bộ hành. Đó là vụ tàn phá nặng nề nhất trong hàng loạt các cuộc tấn công nhằm vào người Mỹ ở nước ngoài và là điềm báo cho hàng loạt các sự việc khác. Bill đã tập trung hơn bao giờ hết vào việc tìm ra nguyên nhân của các cuộc tấn công khủng bố và cô lập những kẻ cầm đầu. Ngày càng có nhiều bằng chứng giúp Cục Tình báo khẳng định rằng có một tên Ả-rập tha hương độc ác tên gọi Osama bin Laden đã tổ chức và cung cấp tài chính cho rất nhiều cuộc khủng bố của thế giới Hồi giáo. Các cuộc tấn công của hắn ngày càng lớn rộng và liều lĩnh hơn.

Ở Iraq, Saddam Hussein một lần nữa đã từ chối yêu cầu của Liên hiệp quốc về việc cho phép các đoàn thanh tra vũ khí kiểm tra tất cả các cơ sở của Iraq mà không cần thông báo trước. Bill đã đàm phán rất lâu với các quan chức Liên hiệp quốc và các đồng minh của Mỹ để cân nhắc cách ứng phó thích hợp với Hussein. Có một điều rất đáng chú ý đối với mọi người, trừ những người biết rõ về Bill, đó là Bill có khả năng giải toả tất cả những rối ren chính trị vây quanh anh ở Washington để tập trung giải quyết những cuộc khủng hoảng quốc tế. Nhưng Bill và đội an ninh quốc gia đã gặp nhiều khó khăn trong việc hướng sự chú ý của Quốc hội và các nguồn lực của chính phủ vào sự gia tăng các mối hiểm nguy trong nước cũng như quốc tế. Có lẽ vì có quá nhiều sự tác động từ giới truyền thông, Quốc hội. và Cục Điều tra Liên bang vẫn nhắm vào một cuộc điều tra đời tư của Tổng thống.

Vào cuối tháng Bảy, David Kendall cho tôi biết rằng Starr đã có một thương lượng miễn khởi tố với Monica Lewinsky. Ngày 6 tháng 8, cô ta đã ra làm chứng trước Bồi thẩm đoàn vụ Whitewater, mặc dù xì-căng-đan tình ái này chẳng có liên quan gì đến vụ Whitewater. Sau đó Starr quyết định đòi Tổng thống ra đối ng, và Bill đã phải quyết định có nên hợp tác hay không. Nhóm luật sư của Bill đã phản đối ý kiến này, họ quả quyết đối tượng điều tra chẳng bao giờ cần phải ra làm chứng trước Bồi thẩm đoàn. Nếu như phải ra hầu tòa thì tất cả những gì Bill nói sẽ có thể chống lại anh. Nhưng các áp lực chính trị buộc anh ra làm chứng ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó lại sắp diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Bill không muốn vấn đề này làm ảnh hưởng đến cuộc bầu cử. Tôi đã đồng ý với Bill rằng anh nên ra làm chứng vì tôi không nghĩ có bất cứ lý do gì để lo lắng về điều đó. Đó chỉ là một rào cản tạm thời. David Kendall đã thường xuyên báo cáo ngắn gọn cho tôi và Bill về cuộc điều tra của Starr. Và tôi biết rằng bên công tố yêu cầu Tổng thống phải làm một xét nghiệm về máu mà không hề đưa ra lý do. David nghĩ rằng có thể đó là một sự lừa gạt, cố tình gây khó khăn cho Bill trước khi anh ra đối chứng.

Theo kinh nghiệm riêng của mình, tôi biết rằng sự xuất hiện trước bồi thẩm đoàn tối cao là một sự tra tấn thần kinh. Vào đêm thứ Sáu ngày 14 tháng 8, Bob Barnett đến gặp tôi ở Phòng Bầu Dục Vàng không phải để nói về công việc mà như một người bạn, muốn biết xem tôi có thể đứng vững như thế nào. Sau khi kết thúc buổi nói chuyện, Bob hỏi tôi có lo lắng hay không. Tôi trả lời: "Không. Tôi chỉ rất tiếc là tất cả chúng ta phải chịu đựng những chuyện này."

Sau đó Bob nói "Thế nếu như có những chuyện mà bà chưa biết tới thì sao ?".

"Tôi không tin là sẽ có chuyện gì khác. Tôi đã hỏi đi hỏi lại Bill."

Bob vẫn khăng khăng "Thế nếu Starr giở trò gì đó thì sao ?".

"Tôi sẽ không tin bất cứ thứ gì Starr nói hoặc làm, dựa trên kinh nghiệm của riêng tôi"

"Nhưng..." , Bob tiếp tục "Bà phải đối diện với sự thật là sẽ có một chi tiết nào đó có thể hoàn toàn là sự thật".

Tôi trả lời "Này Bob, chồng tôi có thể có những lỗi lầm, nhưng ông ấy chưa bao giờ dối gạt tôi cả".

Vào sáng sớm ngày hôm sau, 15 tháng 8 , Bill đánh thức tôi dậy như cách anh đã làm cách đây vài tháng. Lần này anh không ngồi cạnh giường mà là đi qua đi lại. Anh nói rằng tình hình ngày càng nghiêm trọng hơn là anh tưởng. Bây giờ anh nhận ra rằng anh nên khai là có một "sự thân mật không thích hợp". Anh ấy nói với tôi rằng những gì xảy ra giữa họ chỉ đơn giản và không thường xuyên. Bill cũng nói rằng anh đã không thể kể cho tôi nghe những chuyện này cách đây bảy tháng vì anh quá xấu hổ không dám thừa nhận chuyện đó và anh ấy biết nó có thể làm cho tôi tức giận và cảm thấy bị tổn thương như thế nào.

Tôi đã cảm thấy vô cùng khó thở. Hít một hơi thở sâu, tôi bắt đầu khóc và gào lên: "Ý anh là thế nào ? Anh đang nói cái gì đấy? Tại sao anh lại nói dối tôi ?".

Tôi đã vô cùng giận dữ và càng lúc càng giận dữ hơn. Bill chỉ đứng đấy và cứ lặp đi lặp lại rằng: "Anh xin lỗi. Anh xin lỗi. Anh đang cố gắng bảo vệ em và Chelsea". Tôi không thể tin vào những điều mình đang nghe. Cho đến tận bây giờ tôi chỉ nghĩ rằng anh đã quá khờ khạo khi quan tâm chú ý đến một người phụ nữ trẻ và tin tưởng rằng mọi chuyện sẽ được bỏ qua nhanh chóng. Tôi không thể tin rằng anh có thể làm bất cứ điều gì để làm tổn hại đến cuộc hôn nhân của chúng tôi cũng như gia đình tôi. Tôi đã chết lặng cả người, cảm thấy trái tim mình tan nát, bị xúc phạm nặng nề vì tôi đã hoàn toàn tin tưởng anh

Sau đó, tôi chợt nhận ra rằng tôi và Bill cần phải nói chuyện với Chelsea. Khi tôi bảo Bill rằng chính anh phải làm điều đó thì anh bật khóc. Anh ấy đã phản bội lại sự tin tưởng của tôi vào cuộc hôn nhân của chúng tôi và cả hai chúng tôi đều biết rằng đó có thể là một vết thương không thể nào chữa lành được. Và cuối cùng chúng tôi đã phải kể với Chelsea, rằng anh ấy cũng đã lừa dối con gái mình. Đó là những thời khắc thật khủng khiếp cho tất cả chúng tôi. Tôi đã không thể biết được liệu cuộc hôn nhân của chúng tôi có thể hoặc là nên tồn tại sau một sự phản bội cay đắng như vậy hay không. Nhưng tôi biết tôi phải cân nhắc kỹ lưỡng mọi chuyện. Tôi khao khát có một ai đó để nói chuyện nên đã gọi điện thoại cho một người bạn, vốn cũng là một chuyên gia tư vấn, để tìm kiếm những lời khuyên và định hướng. Đây là sự trải nghiệm kinh khủng nhất, hoảng loạn và đau đớn nhất trong cuộc đời tôi. Tôi đã không thể nghĩ ra xem mình phải làm gì, nhưng tôi biết tôi phải bình tâm trở lại để có thể giải quyết mọi việc.

Thật may là vào cuối tuần đó chúng tôi không có việc phải xuất hiện trước công chúng. Chúng tôi đã dự định đi nghi ở Martha's Vineyard nhưng cuối cùng đành phải hoãn lại cho đến khi Bill ra đối chứng trước bồi thẩm đoàn tối cao. Mặc dù có rất nhiều chuyện đau buồn, Bill vẫn phải chuẩn bị cho cuộc đối chứng của mình cũng như một bài phát biểu trước cả nước.

Trong khi chúng tôi đang phải vật lộn với những cuộc khủng hoảng trong đời sống cá nhân lẫn trước mặt công chúng này thì thế giới lại tặng thêm cho chúng tôi một kiểm chứng về thực tế tàn nhẫn nữa. Đó là ở Omagh, Bắc Ireland, một kẻ phản bội thuộc Cộng Hòa Ireland đã cho nổ bom xe trong một phiên chợ đông đúc, làm chết 28 người và bị thương hơn hai trăm người, làm tổn hại trầm trọng đến tiến trình hòa bình mà Bill đã tốn rất nhiều thời gian và công sức để cùng với các nhà lãnh đạo Ireland xây dựng nên. Khi đọc các bản báo cáo về số thương vong được gởi đến trong chiều thứ Bảy hôm đó, tôi vẫn còn nhớ những lúc cùng ngồi với những người phụ nữ ở khắp Ireland để nói chuyện về những rắc rối cũng như làm cách nào đó tìm ra giải pháp để thiết lập được hòa bình và sự hòa giải. Bây giờ đó là những gì tôi phải làm trong bao đau đớn ngổn ngang của riêng mình.

Bill đã có một buổi đối chứng dài 4 giờ đồng hồ trong Phòng Bản Đồ chiều ngày thứ Hai. Starr đã đồng ý rút lại "yêu cầu ra hầu tòa" và toàn bộ quá trình tự nguyện này đã được thu hình và được phát lại vào phiên họp kết thúc của bồi thẩm đoàn tối cao. Điều này đã giúp Bill thoát khỏi sự sỉ nhục của việc hầu tòa với tư cách vị Tổng thống đương nhiệm đầu tiên phải ra trước bồi thẩm đoàn tối cao. Nhưng đó là sự giải nhục duy nhất của ngày hôm đó. Khi mọi việc kết thúc vào 6 giờ 25 chiều, Bill bước ra khỏi phòng, điềm tĩnh nhưng với một sự tức giận ghê gớm bên trong. Tôi đã không có mặt vào buổi đối chứng, cũng đã chưa thể sẵn sàng nói chuyện với anh nhưng từ những cử chỉ của anh, tôi biết anh đã đi qua một chặng đường khổ ải.

David Kendall đã thông báo cho hệ thống truyền hình rằng Bill sẽ có một bài phát biểu ngắn với quốc dân vào lúc 10 giờ tối, giờ tiêu chuẩn miền đông Hoa Kỳ. Một số những chuyên gia tư vấn tin cậy của Bill như Chuck Ruff - chuyên gia tư vấn của Nhà Trắng, Paul Begala, Mickey Kantor, James Carville, Rahm Emanuel, Harry và Linda Thomason, đã tụ tập lại để giúp anh soạn bài phát biểu của mình. David Kendall ở đó và cả Chelsea cũng ở đó, cố tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra. Trước tiên tôi đã tránh xa, tôi không muốn giúp đỡ Bill trong việc biên soạn bài phát biểu trước công chúng về một vấn đề xâm phạm đến sự đoan chính và riêng tư của tôi. Mặc dù vậy, cuối cùng tôi đã không vượt qua chính mình, có lẽ vì tò mò, cũng có thể là do tình yêu, tôi đã bước lên lầu. Khi tôi bước vào phòng, lúc đó là khoảng 8 giờ tối, một người nào đó đã nhanh chóng tắt tiếng của tivi. Họ biết tôi sẽ không thể chịu đựng được khi nghe nhưng gì được phát trên tivi. Khi tôi hỏi xem mọi việc đang diễn ra thế nào, tôi thấy rõ ràng là Bill vẫn chưa quyết định sẽ nên phát biểu gì.

Anh ấy muốn mọi người biết rằng anh vô cùng hối tiếc vì đã lừa dối gia đình, bạn bè cũng như quốc gia của mình. Anh cũng muốn mọi người biết rằng anh đã không thể tin nổi mình đã nói dối trong suốt quá trình cung khai trong vụ án Jones bởi vì các câu hỏi quá là vụng về, nhưng những lý lẽ bắt bẻ rất hợp luật pháp. Anh đã phạm một sai lầm nghiêm trọng và sau đó đã che giấu nó như một sự bí mật, anh cần phải xin lỗi tất cả mọi người. Cùng lúc đó, anh cũng không nghĩ rằng mình có thể chịu được sự công kích từ các đối thủ chính trị hoặc những kẻ thù của đất nước. Vào những ngày trước khi anh thú tội với tôi, chúng tôi đã thảo luận với nhau về sự nguy hiếm đang rập rình ở Iraq, do thông báo vội vã của Saddam Hussein ngày 5 tháng 8 về lệnh cấm tiếp tục thanh tra vũ khí gây ra. Và chỉ có tôi và Bill, cùng với các nhóm hoạch định chính sách đối ngoại của anh biết rằng chỉ trong vòng vài giờ sau bài phát biểu thú nhận những lỗi lầm cá nhân của mình, nước Mỹ sẽ phóng tên lửa vào một trong các trại huấn luyện của Osama bin Laden ở Afghanistan vào đúng lúc mà tình báo của chúng tôi xác định Bin Laden và các trợ thủ cao cấp nhất của hắn có mặt ở đó, để trả đũa cho vụ đánh bom của hắn vào các lãnh sự quán của Mỹ ở Kenya và Tanzania. Tất cả thế giới đang theo dõi, phần lớn ngạc nhiên muốn biết xem sự ầm ĩ đó là gì, Bill cảm thấy rằng Tổng thống của Mỹ không thể nào xuất hiện một cách yếu đuối trước công chúng.

Khi giờ phát biểu đến gần, ai cũng muốn góp thêm một vài ý nhưng điều đó đã chẳng giúp được gì cho Bill. Anh muốn tận dụng cơ hội n để chỉ ra sự không công bằng và sự vượt quá giới hạn của Starr trong việc điều tra, nhưng có một cuộc tranh luận mạnh mẽ xem anh có nên tấn công một luật sư độc lập hay không. Mặc dù tôi đang rất giận anh nhưng tôi vẫn có thể thấy anh đã tức giận như thế nào, và thật là khủng khiếp khi chứng kiến điều đó. Cuối cùng tôi nói rằng: "Này Bill, đây là bài phát biểu của anh. Chính anh là người đã tự gây ra rắc rối cho mình, do đó chỉ có anh mới có thể quyết định xem mình nên nói gì". Sau đó Chelsea và tôi rời khỏi phòng.

Hiển nhiên mọi người cũng để Bill ngồi một mình, và anh đã tự mình hoàn tất bài phát biểu. Ngay sau khi phát biểu, Bill đã bị chỉ trích là đã không xin lỗi thỏa đáng (hay nói đúng hơn là đã không có vẻ thật sự thành khẩn trong lời xin lỗi của mình vì anh cũng đã chỉ trích Starr). Lúc đó tôi vẫn còn quá giận nên đã không có ý kiến gì. James Carville, một người bạn thẳng thắn và hay công kích của chúng tôi nghĩ rằng đó là một sai lầm khi Bill tấn công Starr bằng cách đó. Đó là một thời điểm chấp nhận mình sai và chỉ có thế thôi. Tôi vẫn không biết được là ai đã đúng. Giới báo chí không thích bài phát biểu, nhưng sau đó vài ngày, những phản ứng từ phía công chúng Mỹ cho thấy rằng họ xem đó là một quan hệ riêng tư của những người trưởng thành, họ không tin là điều đó có thể làm ảnh hưởng đến khả năng làm việc của một ai đó, cho dù đó là trong tòa án, phòng giải phẫu, trong Quốc hội hay trong Phòng Bầu Dục. Vị trí của Bill trong cuộc thăm dò ý kiến công chúng vẫn còn rất cao, nhưng vị trí của anh trong lòng tôi đã xuống tận đáy.

Điều duy nhất trên đời mà tôi muốn lúc đó là một kỳ nghỉ ở xa nhưng tôi đã thất vọng vì không thể nào rời Washington được Chelsea thì lại muốn đến Martha's Vineyard, nơi mà bạn bè của con bé đang đợi. Nhưng cuối cùng chúng tôi đã đi nghỉ ở một hòn đảo ngay chiều hôm sau. Con chó Buddy cũng đi theo để làm bạn với Bill. Anh ấy là người duy nhất trong gia đình chúng tôi vẫn còn muốn đ nghỉ.

Trước khi chúng tôi đi, Marsha Berry, người thư ký báo chí luôn điềm tĩnh của tôi đã đại diện tôi phát biểu rằng: "Rõ ràng đây không phải là ngày tốt đẹp nhất trong cuộc đời của bà Clinton. Và đây là lúc bà dựa vào niềm tin tín ngưỡng của mình".

Khi tất cả chúng tôi đã ổn định trong ngôi nhà ở nơi nghỉ thì chất men khung hoảng cũng đã qua, tôi không còn gì ngoài một nỗi buồn sâu sắc, sự thất vọng cũng như sự tức giận chưa được giải quyết. Tôi đã gần như không thể nói chuyện với Bill và nếu như có thì cũng chỉ là những tràng đả kích. Tôi đọc sách. Tôi đi dạo trên bãi biển. Anh ấy ngủ dưới lầu còn tôi ngủ trên lầu. Đối với chúng tôi, ngày có vẻ dễ dàng hơn đêm. Bạn sẽ làm như thế nào khi người bạn thân nhất của mình, người luôn luôn giúp đỡ bạn vượt qua những khó khăn, lại chính là người làm tổn thương bạn? Tôi cảm thấy cô đơn không thể chịu được và tôi có thể nói rằng Bill cũng vậy. Anh ấy cố gắng giải thích và xin lỗi nhưng tôi chưa sẵn sàng để cùng ở chung phòng với anh, nói gì đến chuyện tha thứ cho anh ấy. Tôi sẽ phải suy ngẫm và cố gắng tìm kiếm tận trong sâu thẳm lòng mình, trong lòng tin của mình bất kỳ sự tin tưởng nào còn sót lại từ cuộc hôn nhân của chúng tôi. Nhưng vào thời điểm đó, tôi thật sự không biết mình phải nên làm gì.

Ngay sau khi chúng tôi đến nơi nghỉ, Bill đã quay lại Nhà Trắng một lát để giám sát việc tấn công bằng tên lửa vào một trong những trại huấn luyện của Osama bin Laden ở Afghanishtan. Mỹ đã phải đợi lệnh phóng tên lửa cho tới khi các nguồn tin tình báo xác nhận rằng Bin Laden và các tướng lĩnh của hắn đang ở ngay các mục tiêu. Nhưng tên lửa đã không đánh trúng hắn, hiển nhiên chỉ là do chênh lệch giờ giấc. Trong những tình huống kinh điển dạng "làm hay không làm gì cũng vậy”, đây là một điều không hề mới mẻ. Mặc dù có các bằng chứng rõ ràng cho thấy Bin Laden chịu trách nhiệm về những cuộc đánh bom lãnh sự quán, nhưng Bill vẫn bị chỉ trích vì việc ra lệnh tấncông hắn. Anh đã bị buộc tội là những gì anh làm là nhằm chuyển hướng sự chú ý của dư luận đối với những vấn đề cá nhân của mình. Những bàn tán về việc buộc tội anh của Đảng Cộng hòa và các nhà bình luận cứ râm ran. Đó là những người vẫn không hiểu được sự nguy hiểm của chính sách khủng bố nói chung và cụ thể là của Bin Laden và nhóm Al Qaeda.

Bill quay lại với vẻ mặt trầm ngâm. Chelsea thì dành hầu hết thời gian cho những người bạn thân của chúng tôi, Jill và Ken Iscol và Zack - con trai của họ. Họ đã dành cho đứa con gái đang bối rối và bị tổn thương của chúng tôi ngôi nhà và tấm lòng của họ. Thật là một sự hành hạ khủng khiếp cho cả tôi lẫn Bill khi mà cả hai phải quay lưng lại với nhau, nhưng cũng vô cùng khó khăn để thoát ra khỏi tình cảnh đó. Giới truyền thông thì đã đóng quân chờ đợi ngoài đảo kia và sẵn sàng xông tới ngay khi tôi và Bill xuất hiện trước công chúng. Tôi đã không có một chút tâm trạng nào cho các hoạt động có tính chất xã hội nhưng tôi đã vô cùng xúc động khi có những người bạn bên cạnh mình. Vernon và Ann Jordan tất nhiên vô cùng cảm thông với chúng tôi. Katharine Graham, người cũng từng trải qua sự phản bội đau đớn, đã mời tôi dùng bữa ăn trưa. Và sau đó thì Walter Cronkite gọi để mời cả gia đình chúng tôi cùng đi chơi thuyền buồm với anh ấy.

Thoạt đầu tôi đã chẳng muốn đi. Nhưng Walter và vợ anh ấy Betsy - đã an ủi chúng tôi khi nói về những người đòi hỏi sự sáng suốt của Bill cũng như chỉ trích tôi vì đã chịu đựng anh. "Thật không thể tin được", Walter nói. "Tại sao mấy người này lại không thể hiểu về cuộc đời chứ ? Bà biết không, đến từng tuổi này thì tôi biết những cuộc hôn nhân thật sự sẽ phải vượt qua rất nhiều thử thách. Không có ai là hoàn hảo cả. Thôi nào, tất cả cùng đi chơi thuyền thôi

Chúng tôi đã nhận lời mời của Walter. Mặc dù lúc đó tôi không có chút hứng thú nào, nhưng có lẽ việc đi chơi biển sẽ giúp tôi cảm thấy khuây khỏa và sự quan tâm nhiệt tình của gia đình Cronkite đã làm tôi phấn chấn lên.

Maurice Templesman, người thường đến Martha's Vineyard vào mỗi mùa hè cũng là một người bạn đáng mến. Tôi biết anh ấy nhiều hơn từ sau cái chết của Jackie, và anh ấy cũng đã đến thăm chúng tôi ở Nhà Trắng. Thỉnh thoảng anh gọi điện và mời tôi đến chỗ anh. Một chiều nọ, chúng tôi gặp nhau trên chiếc thuyền buồm nhẹ của anh, cùng nhau ngắm ánh đèn phát ra từ những chiếc thuyền đang nhè nhẹ đi vào vịnh Menamsha. Maurice kể cho tôi nghe về Jackie, người phụ nữ mà anh luôn nhớ da diết, cuộc đời của Jackie cũng đã có những lúc khó khăn khổ sở như thế nào.

"Tôi biết rằng chồng của bà thật sự yêu bà", anh ấy nói, "và tôi hy vọng bà có thể tha thứ cho ông ấy".

Maurice không muốn xâm phạm vào đời tư của tôi nên chỉ đưa ra vài lời khuyên nhẹ nhàng, tôi cảm kích và biết ơn anh ấy. Thế rồi, chúng tôi ngồi im lặng bên nhau, cảm thấy lòng thật nhẹ nhàng, thanh thản vì bên cạnh có người bạn tốt.

Tôi nhìn lên bầu trời đêm đầy sao, cũng giống như khi còn bé ở Park Ridge nằm cuộn tròn trong chăn bên cạnh mẹ và ngước nhìn trời đêm. Tôi nghĩ rằng những chòm sao đã chẳng hề thay đổi từ khi những người thuỷ thủ đầu tiên ra đi khám phá thế giới, họ đã dùng những chòm sao này để định hướng đi. Tôi đã tìm ra con đường của đời mình trên một miền đất xa lạ, có vận may và niềm tin vĩnh hằng giúp tôi vững bước. Khoảng thời gian này, mọi sự giúp đỡ đều cần thiết và quý giá với tôi.

Tôi vô cùng biết ơn tất cả những sự ủng hộ và tư vấn mình đã nhận được, đặc biệt là từ Don Jones, vị mục sư mà tôi đã quen từ khi còn trẻ, người sau đó đã trở thành một người bạn thân thiết trọn đời. Don nhắc nhở tôi về một bài thuyết giảng cổ điển của nhà thần học Paul Tillich, "Bạn được chấp nhận", mà Don đã đọc trong một lần họp mặt của nhóm bạn trẻ ở Park Ridge. Tiền đề của nó là tội lỗi và sự khoan dung tồn tại song song hòa quyện vào nhau trong đời, sẽ không có cái này nếu thiếu cái kia và ngược lại. Sự mầu nhiệm của tha thứ đó là bạn không thể tìm kiếm nó. "Sự tha thứ sẽ đến trong chúng ta khi chúng ta tột cùng đau khổ", Tillich đã viết như thế.

Và sự tha thứ đã đến. Cho đến lúc đó, tất cả những gì tôi cần phải làm là vững bước qua mỗi ngày.