"Xin cảm ơn, bà Clinton", một trong số những người đại diện của Kenneth Starr nói với tôi, "Đó là tất cả những gì chúng tôi muốn biết vào lúc này."
David Kendall ngồi cạnh tôi tại Phòng Hiệp ước suốt cuộc phỏng vấn với viên luật sư độc lập để làm sáng tỏ vài vấn đề cuối cùng trong cuộc điều tra về việc sai sót có liên quan đến các hồ sơ của FBI. "Họ cần phải hỏi những điều như vậy, nên cứ để họ hỏi", David cam đoan với tôi. Anh ấy nói đúng: những câu hỏi rất ngắn gọn và qua loa chiếu lệ. Kenneth Starr cũng có mặt ở đó nhưng không nói một lời nào trong suốt mười phút hỏi đáp.
Sau đó David cho rằng bên công tố dường như có vẻ thiển cận và tự mãn hơn thường lệ - "mèo mù vớ cá rán", nói theo ngôn ngữ của một viên luật sư có mặt trong phòng - nhưng bản thân tôi không nhận thấy có điều gì bất thường trong buổi sáng hôm đó. Tôi chỉ cảm thấy biết ơn vì vụ điều tra đã kết thúc và một lần nữa một trong các vụ xì-căng-đan do OIC dàn dựng đã thất bại. Đó là vào ngày 14 tháng 1 năm 1998, và công cuộc điều tra của Starr đã bước vào năm thứ tư. Vụ Filegate là một vụ xôi hỏng bỏng không, cũng giống như một cuộc điều tra khác trong hồ sơ của viên luật sư độc lập Một nhân viên cấp trung của Nhà Trắng làm việc cho bộ phận An ninh Nhân viên đã mắc sai lầm khi dùng một bản danh sách cũ để yêu cầu F những hồ sơ tóm lược của các nhân viên hiện hành, và kết quả là đã gởi nhầm vài hồ sơ của những người vẫn ra vào Nhà Trắng từ thời chính quyền Reagan và cả chính quyền Bush đầu tiên. Nhưng điều này không phải là một âm mưu hay hành vi phạm tội. Mùa thu năm trước, cuối cùng thì Starr cũng thừa nhận rằng thật ra Vince Foster đã tự tử. (Robert Fiske đã đi đến kết luận đó ba năm trước, nhưng đã phải mất đến 4 cuộc điều tra khác, tính cả cuộc điều tra của Starr, để xác nhận điều đó.) Starr cũng đã đi đến một kết cục bế tắc trong cuộc điều tra của mình về vấn đề mua bán đất đai của vụ Whitewater. Âm hưởng của cuộc điều tra đã bám theo chúng tôi ra ngoài phạm vi Nhà Trắng khi những sai sót hành chánh trong việc ghi nhận quà cáp gia tăng như nấm gây xôn xao dư luận, làm nảy sinh hàng trăm mẩu tin tức khác trong vài tháng sau đó.
Thật ra vụ kiện tụng sôi độngnhất mà chúng tôi đang tranh cãi là một vụ kiện dân sự chẳng liên quan gì đến cuộc điều tra của OIC. Nhóm pháp lý của Paula Jones được viện Rutherford trả tiền và hướng dẫn, đây là một tổ chức hỗ trợ pháp lý với quan điểm chính trị cánh tả theo trào lưu chính thống. Các luật sư của Bill nghĩ vụ kiện sẽ được đưa ra xét xử sơ lược trước khi phiên tòa chính thức được mở, thế nhưng Tòa án Tối cao đã quyết định để cho vụ kiện được tiến hành. Chính vì thế mà Jones được quyền mời những người làm chứng, trong đó có cả Tổng thống. Bill đã được xếp lịch thẩm vấn, có tuyên thệ hẳn hoi vào ngày thứ Bảy, 17 tháng 1 năm 1998.
Mặc dù vẫn có những cơ hội để dàn xếp với Jones bên ngoài tòa án nhưng về nguyên tắc tôi đã phản đối điều này vì cho rằng điều đó sẽ thành một tiền lệ không hay khi một Tổng thống phải dùng tiền để thoát khỏi một vụ kiện tụng rắc rối - những vụ kiện cáo chẳng bao giờ kết thúc. Nhưng sau này tôi mới nhận ra rằng, việc không thu xếp ổn thỏa với Jones ngay từ lúc đầu là một sai lầm chiến thuật to lớn thứ hai mà tôi gặp phải trong việc giải quyết các cuộc điều tra và kiện cáo. Còn sai lầm đầu tiên và cũng là sai lầm lớn nhất chính là đã yêu cầu một luật sư độc lập cho cuộc điều tra này.
Đêm trước ngày hôm đó, Bill đã thức khuya để chuẩn bị cho buổi tường trình. Khi anh rời khỏi nhà, tôi chúc anh may mắn và ôm hôn anh thật chặt.. Tôi đợi anh ở nhà, và khi trở về, anh trông có vẻ xúc động và mệt mỏi. Tôi hỏi xem mọi chuyện thế nào thì Bill bảo đó là một trò khôi hài và cảm thấy bực bội với toàn bộ câu chuyện. Mặc dù chúng tôi đã dự định đi ăn tối tại nhà hàng Washington với vài người bạn, nhưng anh ấy muốn hủy bỏ cuộc hẹn vì muốn có một bữa tối yên tĩnh tại nhà.
Như thường lệ, ai cũng có rất nhiều việc phải làm ngay từ đầu năm. Hàng tuần, Nhà Trắng phải đưa ra những sáng kiến mới mẻ nhằm chuẩn bị cho buổi trình bày Thông điệp Liên bang sắp đến. Một mặt, Tổng thống vẫn luôn hướng tới một ngân sách cân đối, mặt khác phải lên kế hoạch nhằm mở rộng chương trình chăm sóc sức khỏe và giáo dục, cũng như gia tăng những quyền lợi chăm sóc cho trẻ em. Đây là một vấn đề mà các nhân viên của tôi đã rất ủng hộ , nhằm tăng gấp đôi số lượng trẻ em được hưởng những quyền lợi này.
Sáng ngày thứ Tư, 21 tháng 1, Bill đánh thức tôi dậy từ sớm . Anh ngồi bên mép giường và nói với tôi: "Có một chuyện sẽ xảy ra trên các báo chí hôm nay mà em nên biết".
"Anh nói đến chuyện gì vậy?".
Anh ấy nói cho tôi biết về những bài báo đề cập về mối quan hệ của anh với một cựu nhân viên Nhà Trắng và họ cho rằng anh đã yêu cầu cô gái này nói dối với các luật sư của Paula Jones. Starr đã yêu cầu và được Bộ trưởng Tư pháp Jt Reno cho phép mở rộng cuộc điều tra để tìm kiếm những chứng cứ phạm tội nhằm buộc tội Tổng thống.
Bill nói với tôi rằng Monica Lewinsky là một nhân viên tập sự mà anh đã quen biết hai năm trước khi cô là một tình nguyện viên của Dinh Tây. Anh ấy có nói chuyện với cô vài lần và cô đã nhờ anh giúp mình tìm việc. Đó hoàn toàn là do tính cách của Bill. Anh ấy nói cô gái đã hiểu nhầm sự quan tâm của mình, điều mà tôi đã chứng kiến hàng chục lần trước đó. Đối với tôi đây là một câu chuyện rất quen thuộc và ngay lập tức tôi tin rằng những lời cáo buộc đó là không có căn cứ. Cho đến thời điểm đó, tôi cũng đã chịu đựng hơn sáu năm trời những tuyên bố không có cơ sở của một vài cá nhân hoặc nhóm người xúi bẩy có dính líu đến vụ kiện Jones và cuộc điều tra của Starr.
Tôi tra hỏi Bill tới lui về toàn bộ câu chuyện. Anh tiếp tục phủ nhận bất kỳ một hành vi nào không đúng mực và chỉ thừa nhận rằng sự quan tâm của mình đã bị hiểu sai.
Tôi không thể nào thật sự hiểu được điều gì đã diễn ra trong đầu của chồng mình ngày hôm đó. Tất cả những gì tôi biết là Bill kể cho các nhân viên cùng bạn bè của mình một câu chuyện y hệt những gì anh đã nói với tôi: rằng anh đã chẳng làm điều gì sai trái. Lý do anh ấy phải lừa dối tôi và những người khác là chuyện riêng của anh ấy, và anh cần phải kể lại câu chuyện đó theo cách của mình. Lẽ ra, những chuyện vợ chồng như thế này không hề dính líu đến bất kỳ ai khác. Mặc dù từ lâu tôi đã cố gắng bảo vệ những gì còn lại cho cuộc sống riêng tư của mình, lúc bấy giờ tôi đã không thể làm gì được.
Đối với tôi, sự nhầm lẫn rắc rối trong vụ Lewinsky dường như cũng không khác gì một vụ xì-căng-đan xấu xa khác do các đối thủ chính trị dàn dựng. Dù sao, từ khi Bill bắt đầu tranh cử ra làm công chức, Bill cũng đã bị tố cáo đủ mọi thứ từ việc buôn lậu ma túy cho đến việc có con với một cô gái điếm ở Little Rock, còn tôi thì bị gọi là một kẻ cắp và một kẻ sát nhân. Tôi ước chừng, sau cùng, câu chuyện cô nhân viên tập sự này sẽ trở thành một chi tiết nhỏ nhặt trong lịch sử báo lá cải.
Tôi tin tưởng chồng mình khi anh ấy nói với tôi rằng những lời buộc tội là sai sự thật, nhưng tôi nhận ra rằng có khả năng chúng tôi sẽ phải đối diện với một cuộc điều tra khủng khiếp khác ngay vào thời điểm mà tôi nghĩ những rắc rối liên quan đến pháp luật đã chấm dứt. Tôi cũng biết, rằng mối nguy hiểm trong chính trị là có thật. Starr đã biến một vụ rắc rối dân sự thành một cuộc điều tra hình sự, không còn nghi ngờ gì nữa, ông ta sẽ đào sâu vấn đề này bằng mọi giá. Những thông tin rò rỉ mà giới báo chí có được từ phe phái của Jones và từ Văn phòng Luật sư Độc lập cho thấy những lời khai trước tòa của Bill có thể mâu thuẫn với những mô tả của các nhân chứng khác về mối quan hệ của Bill với Lewinsky. Có vẻ như những câu hỏi trong cuộc thấm vấn Jones được thiết kế chỉ nhằm giăng bẫy buộc Tổng thống phải chịu tội khai man, và có thể dẫn đến chuyện phải từ chức hoặc bị buộc tội.
Quả thật là có quá nhiều tin xấu mà tôi phải đón nhận trong cùng một buổi sáng. Nhưng tôi biết cả tôi và Bill đều phải tiếp tục cuộc sống thường nhật của mình. Những phụ tá của Dinh Tây đi lại với tâm trạng bàng hoàng, thầm thì trên điện thoại di động và xì xầm sau nhưng cánh cửa khép kín. Việc quan trọng mà chúng tôi cần làm là phải trấn an các nhân viên Nhà Trắng rằng chúng tôi sẽ giải quyết cơn khủng hoảng này và chuẩn bị tinh thần đáp trả, giống như đã từng có trong quá khứ. Tôi biết mọi người sẽ nhìn vào tôi để biết họ sẽ ứng xử như thế nào. Điều tốt nhất mà tôi có thể làm cho chính mình và những người chung quanh mình là tiến lên phía trước và vượt qua khó khăn. Lẽ ra tôi đã có thể dùng nhiều thời gian hơn để chuẩn bị cho buổi trình diện đầu tiên trước công chúng, nhưng không thể. Buổi chiều hôm đó, theo kế hoạch tôi phải phát biểu về quyền công dân trước một nhóm đông người tại Trường Đại học Goucher theo lời mời của một người bạn cũ của chúng tôi, Taylor Branch, tác giả của quyển sách đoạt giải thưởng Pulitzer viết về Martin Luther King có nhan đề Parting the Waters. Vì không muốn làm buồn lòng cả trường đại học lẫn Taylor, vốn có vợ là Christy Macy, nhân viên của tôi, nên tôi ra ga Union và đón xe lúa đến Baltimore.
David Kendall gọi điện cho tôi suốt chuyến đi và thật tốt biết mấy khi nghe giọng nói của anh ấy. Ngoài chồng tôi ra, anh ấy là người duy nhất mà tôi có thể nói chuyện thoải mái. Một năm trước, Starr đã đòi trình tòa những ghi chú từ các cuộc nói chuyện giữa tôi và các luật sư Nhà Trắng về vụ Whitewater, nhưng tôi đã phán quyết rằng đó là đặc quyền của luật sư dịch vụ và nó không áp dụng đối với những luật sư ăn lương nhà nước. Theo David, có vẻ như Văn phòng Luật sư Độc lập đang lên kế hoạch cho đòi hầu tòa tất cả những nhân viên, bạn bè, và các thành viên gia đình - những người có thể cung cấp thông tin về vụ Lewinsky.
Khi chuyến xe lửa Amtrak ỳ ạch đi vào vùng ngoại thành của Maryland, David cho tôi hay đã nghe phong phanh những tin đồn kể từ hôm trước ngày mà Jones cung cấp lời khai và bằng chứng. Các nhà báo đã gọi điện cho anh ấy hỏi về một người phụ nữ khác có liên quan đến vụ việc. Anh ấy đã nghĩ đây là một diễn tiến tương đối rắc rối, nhưng không đến nỗi phải báo động. Giờ thì David xác nhận với tôi rằng vào ngày 16 tháng 1, Bộ trưởng Tư pháp Reno đã viết một lá thư cho ban giám sát có ba thẩm phán đề nghị cho Starr được phép mở rộng phạm vi điều tra đến vụ Lewinsky và hành vi ngăn trở việc thực thi luật pháp có thể có. Sau đó chúng tôi được biết là lá thư giới thiệu của Reno được dựa trên nguồn thông tin thiếu hoàn chỉnh và giả tạo mà OIC cung cấp cho bà ấy. Bill đã bị đâm sau lưng. Sự bất công đó đã khiến tôi quyết tâm đứng cùng anh ấy chiến đấu với những lời buộc tội.
Tôi chọn giải pháp tiếp tục tiến bước và đáp trả, nhưng quả thật chẳng lấy gì làm vui khi nghe những gì người khác nói về chồng mình. Tôi biết mọi người đang tự hỏi: "Làm thế nào mà bà ta có thể thức đậy mỗi buổi sáng, nói chi tới việc xuất hiện trước công chúng. Ngay cả khi nếu bà ta không tin vào những lời cáo buộc, thì chỉ nghe thôi cũng đã quá đau lòng". Phải, đúng là như thế. Quan điểm của Eleanor Roosevelt cho rằng mỗi người phụ nữ trong đời sống chính trị cần phải "rèn cho da mình trở nên dày như da tê giác" đã trở thành câu thần chú của tôi khi phải đối diện hết khủng hoảng này đến khủng hoảng khác. Không có gì phải ngạc nhiên khi bộ áo giáp của tôi ngày càng trở nên dày hơn sau nhiều năm. Nó có thể giúp tôi chịu đựng được các vấn đề nhưng không vì thế mà nó làm cho các vấn đề trở nên dễ dàng hơn. Bạn không thể chỉ thức dậy vào một buổi sáng và nói "mình sẽ không để ai làm phiền mình, cho dù điều đó có thể xấu xa và ti tiện đến thế nào đi nữa". Tôi đã phải trải qua những giờ phút cô độc và đơn lẻ .
Tôi cũng lo ngại khi bộ áo giáp mà tôi khoác trên người có thể ngăn cách tôi với những tình cảm thật của mình, khiến tôi có thể trở thành một hình vẽ hiểm họa đầy cáu bẳn mà một số nhà chỉ trích đã lên án. Tôi cần phải mở rộng tình cảm để có thể hiểu mình và quyết định điều gì là đúng đắn đối với mình, mặc cho người khác nghĩ gì hay nói gì. Giữ được cảm nhận của chính mình trước con mắt của dư luận vốn không phải là một điều dễ dàng, và bây giờ điều đó lại càng khó gấp bội. Tôi luôn kiểm soát bản thân mình trước những dấu hiệu của sự vô cảm hoặc chai cứng cảm xúc.
Tôi đphát biểu tại hội nghị mùa đông của Trường Goucher, sau đó trở lại nhà ga Baltimore, nơi một đám đông phóng viên. và nhiếp ảnh gia đang đợi tôi. Trong nhiều năm qua, chưa bao giờ tôi bị vây quanh bởi nhiều người đến thế. Những phóng viên đang hô to các câu hỏi, và một số la lớn vượt qua đầu những người khác "Bà có tin những lời cáo buộc là sai sự thật?” Tôi dừng lại và quay sang những chiếc mi-crô.
“Dĩ nhiên tôi tin những lời cáo buộc ấy là sai sự thật - hoàn toàn là như thế", tôi nói, "Bất kỳ lúc nào cũng sẽ rất đau đớn và khó khăn nếu người mà bạn yêu mến, quan tâm và ngưỡng mộ đang bị tấn công và trở thành mục tiêu của những lời cáo buộc tàn nhẫn như chồng tôi đã chịu đựng."
Vì sao họ lại tấn công Bill?
"Đã có một nỗ lực có tính toán nhằm làm suy giảm tính hợp pháp của Tổng thống, nhằm hủy hoại nhưng gì anh ấy đã có thể đạt được, và nhằm tấn công cá nhân anh ấy khi họ không thể đánh bại anh ấy trên chính trường."
Đây không phải là lần đầu tiên tôi nói điều đó và cũng không phải là lần cuối cùng. Với đôi chút may mắn, mọi người bắt đầu hiểu ra những gì tôi đang nói. Trong quan điểm của tôi, những người khởi tố đang làm suy giảm vai trò và hình ảnh của Tổng thống bằng cách sử dụng và lạm dụng quyền hạn của mình, nhằm ra sức chiếm lại quyền lực chính trị mà họ đã đánh mất trong thùng phiếu bầu cử. Khi đó, những hành động của họ trở thành mối quan tâm của mọi người. Tôi cảm thấy như thể tôi có một trách nhiệm kép vừa bảo vệ chồng, vừa bảo vệ đất nước. Họ không thể đánh bại vị trí của anh ấy cũng như những thành công mà các chính sách của anh ấy đã đạt được, họ không thể làm suy giảm lòng yêu mến của công chúng dành cho anh ấy. Vì thế, họ đã lăng mạ anh ấychừng mực nào đó, là lăng mạ tôi. Họ đã đánh cược với tất cả những gì có được.
Cũng giống như tôi, Bill không hề trì hoãn những chương trình đã cam kết từ trước. Anh ấy tiếp tục với những cuộc phỏng vấn đã hẹn với đài phát thanh National Public, Roll Call và đài truyền hình PBS. Anh bàn bạc về chính sách đối ngoại và về buổi trình bày Thông điệp Liên bang sắp đến, dự kiến vào ngày thứ Ba, 27 tháng l. Sau đó anh kiên trì trả lời từng câu hỏi về đời sống riêng tư của mình với cùng một câu trả lời cốt lõi: những lời tố cáo là không đúng với sự thật. Anh đã không bắt ai phải nói dối điều gì. Anh sẽ cộng tác với vụ điều tra, nhưng bây giờ chưa phải lúc để nói thêm về điều này.
Một người bạn cũ của chúng tôi là Harry Thomason đã bay đến và đề 'nghị giúp đờ cũng như hỗ trợ về tinh thần. Từng là một người sản xuất chương trình truyền hình, Harry nghĩ rằng những lời phát biểu trước công chúng của Bill chưa thật dứt khoát và thể hiện quá nhiều thiện chí; anh ta thúc giục Bill phải thể hiện sự giận dữ vì bị xúc phạm trước những luận điệu đó. Và Bill đã làm thế. Tại một cuộc họp báo ngày 26 tháng 1 được thiết kế nhằm tập trung vào việc giúp đỡ trẻ em ngoài giờ học, khi Al Gore cùng Bộ trưởng Bộ Giáo dục Richard Riley và tôi đứng bên cạnh, Tổng thống đã thể hiện sự phủ nhận đầy mạnh mẽ đối với mối quan hệ tình cảm với Lewinsky. Tôi nghĩ việc thể hiện sự giận dữ của anh ấy là đúng đắn trong những tình huống như vậy.
Washington bị bao trùm bởi vụ xì-căng-đan đến mức cuồng loạn. Từng ngày một, nổi lên những tình tiết mới về những phương thức được coi là nhằm để đặt bẫy Tổng thống, gồm cả việc thu âm lén và bất hợp pháp. Chính phủ đã có nỗ lực nhỏ bé nhưng rất quả quyết trong việc xem lại những sáng kiến trong bài Thông điệp sắp đến, nhưng làn sóng phát thanh lại bị tràngập với những suy đoán và tiên liệu về khả năng tiếp tục nắm giữ cương vị Tổng thống của Bill.
Ngày tiếp theo đó là ngày phát biểu Thông điệp về tình hình Liên bang, và tôi tiến hành kế hoạch đã dự tính từ lâu của mình là đến New York để xuất hiện trên chương trình truyền hình Today vào sáng hôm đó. Lẽ ra tôi đã hủy chuyến đi vì lý do sức khỏe, nhưng như thế sẽ chỉ càng tạo thêm nhiều suy diễn xoay quanh sự việc. Thế là tôi lên đường, tự tin rằng mình hiểu rõ vấn đề nhưng vẫn lo ngại cái viễn cảnh phải nói về những chuyện như thế trên truyền hình cả nước. Các cố vấn của Bill và các cố vấn của tôi đã cho tôi những lời khuyên hữu ích. Vài người lo ngại tôi sẽ gây nên mối thù địch với Starr nếu tôi nói về bản chất thiên vị trong cuộc điều tra của ông ta. Nhưng David Kendall cảm thấy không cần phải e dè như thế.
Matt Lauer chủ trì chương trình sáng hôm đó mà không có Katie Couric, vì chồng của Katie là Jay Monahan đã qua đời ba ngày trước do chứng ung thư ruột kết. Mọi người đều ở trong tình trạng ủ rũ tại Trung tâm Rockefeller của New York. Tôi ngồi đối diện với Matt và anh ta bắt đầu cuộc phỏng vấn ngay lập tức sau bản tin lúc bảy giờ.
"Gần đây nhân dân trong nước đều thắc mắc một điều, thưa bà Clinton. Đó là, đâu là bản chất thật sự của mối quan hệ giữa chồng bà và Monica Lewinsky? Ông ấy có mô tả chi tiết mối quan hệ này với bà không?”
Tôi đã trả lời: "Phải, chúng tôi đã trao đổi với nhau thật chi tiết về vấn đề này. Và tôi nghĩ rằng khi vấn đề này được tháo gỡ, cả nước sẽ có thêm nhiều thông tin. Nhưng hiện nay dường như chúng ta đang ở giữa một cơn sốt thông tin dữ dội, vì mọi người đang bàn tán đủ thứ cùng đồn đại và ám chỉ mọi điều. Và tôi đã học hỏi qua những năm gắn bó với các hoạtđộng chính trị, và đặc biệt từ khi chồng tôi bắt đầu ra ứng cử tổng thống lần đầu tiên, rằng điều hay nhất nên làm trong những trường hợp này là kiên nhẫn, thở sâu và sự thật tự nó sẽ sáng tỏ".
Lauer đề cập đến việc một người bạn của chúng tôi là James Carville đã mô tả tình huống hiện thời giống như một cuộc chiến tranh giữa Tổng thống và Kenneth Starr. "Bà đã nói, theo như tôi được biết, với một vài người bạn thân, rằng đây là một trận chiến to lớn cuối cùng. Và rằng sẽ có một trong hai bên phải bỏ cuộc."
"Vâng, tôi không biết mình có cường điệu sự việc như thế không", tôi nói, "Câu đó nghe như một lời thoại rất hay từ một bộ phim nào đó. Nhưng tôi tin đây là một trận chiến. Tôi muốn nói là, hãy nhìn vào những người có liên quan đến chuyện này. Họ đã xuất hiện bất ngờ từ những bối cảnh khác nhau. Đây quả là một câu chuyện lịch sử lớn cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu, viết lại và lý giải nó như một âm mưu to lớn của cánh hữu nhằm chống lại chồng tôi từ ngày anh ấy đảm nhận chức Tổng thống. Một vài phóng viên đã tử tế nắm được điều này và giải thích vấn đề. Thế nhưng, vấn đề này vẫn chưa được tiết lộ đầy đủ và công khai cho toàn thể dân chúng Mỹ. Và, thật sự, các bạn có biết không, thật là kỳ lạ, chính buổi nói chuyện hôm nay lại có thể làm được điều đó."
Sau đó, khi David Kendall gọi đến đề bàn bạc về sự xuất hiện của tôi, tôi cho anh hay tôi đã nghĩ đến anh khi tham dự buổi phỏng vấn.
"Tôi nghe thấy những lời nói khôn ngoan của anh vang vọng trong tai mình."
"Và những lời nói khôn ngoan nhất nào mà bà đã nghe thấy?” David hỏi, vẻ trêu chọc tôi
"Mặc xác họ!", tôi cười lớn.
David, người được nuôi dạy như một tín đồ Quaker, cười khúc khích và ngượng ngùng. "Đó là một câu nói của tín đồ Quaker cổ."
"Ô, giống như Mặc xác mày ư?".
Cả hai chúng tôi cùng cười lớn, xả hết hơi.
Như dự đoán, cụm từ "âm mưu to lớn” đã khiến Starr chú ý. Ông ta tiến hành một bước bất thường bằng cách đưa ra một lời than phiền rằng tôi đã phỉ báng những động cơ của ông ta. Ông ta gọi khái niệm "âm mưu” là "vô lý". Như người ta vẫn thường nói tại Arkansas, "có tật giật mình". Lời nhận xét của tôi dường như đã chạm phải một mạch thần kinh nào đó.
Nhìn lại, tôi thấy lẽ ra mình có thể diễn đạt quan điểm một cách khéo léo hơn, nhưng tôi đã dùng đúng cách biểu đạt mà cuộc điều tra của Starr sử dụng. Lúc đó, tôi không biết sự thật về những lời cáo buộc chống lại Bill, nhưng tôi biết về Starr và mối liên hệ giữa ông ta với các đối thủ chính trị của chồng tôi. Tôi tin rằng đã từng có, và hiện vẫn còn có, một hệ thống mạng lưới các nhóm và cá nhân có quan hệ như những mắt xích với nhau - những người muốn đi ngược lại những tiến bộ mà đất nước ta đã làm được, từ quyền công dân đến quyền phụ nữ cho đến những quy định về người tiêu dùng và môi trường. Và họ đã dùng tất cả những công cụ mà họ có được - tiền bạc, quyền lực, ảnh hưởng, truyền thông và chính trị - để đạt được những mục đích cuối cùng của mình. Trong những năm gần đây, họ cũng đã trở nên quá thuần thục trong việc dùng những thủ đoạn chính trị để trả thù cá nhân. Trong nhiều thập kỷ qua, họ còn được tiếp sức bởi những người cực đoan luôn chống lại những chính trị gia tiến bộ và các ý tưởng tiến bộ. Cụ thể là các tập đoàn, tổ chức và cá nhân như Richard Mellon Scaife đã cung cấp tiền bạc cho họ. Thực tế là, tên tuổi của nhiều người trong số họ không lạ gì với công chúng và bất kỳ một phóng viên dám nghĩ dám làm đều có thể tìm đến họ. Và một ít người trong giới truyền thông đã bắt đầu công cuộc tìm kiếm đó.
Trong khi đó, giới báo chí bắt đầu tiến hành suy đoán trước bài phát biểu về tình hình Liên bang tối hôm ấy. Liệu Tổng thống có đề cập đến vụ xì-căng-đan (ông ta sẽ không làm thế.) Liệu các thành viên của Quốc hội có tẩy chay bức thông điệp? (Chỉ một số ít là có mặc dù các thành viên Đảng Cộng hòa đã có rất nhiều ý kiến trong đêm đó.) Liệu Đệ nhất Phu nhân có xuất hiện để ủng hộ cho chồng mình? Bạn có thể tin tưởng hoàn toàn là tôi đã có mặt.
Dĩ nhiên, tất cả chúng tôi đều lo lắng về sự tiếp đón dành cho Bill nhưng tôi hiểu là mọi chuyện sẽ ổn thỏa ngay khi bước vào chỗ của mình tại House Gallery. Tôi được tiếp đón bằng một tràng vỗ tay tán thưởng thật dài và tiếng reo hò của không ít khán giả phụ nữ. Bill trông có vẻ thư giãn và tự tin khi sải bước vào giữa một tràng pháo tay thậm chí còn lớn hơn. Tôi nghĩ bài diễn văn của anh ấy đã gây ấn tượng và kích thích mọi người, thật sự là bài diễn văn hay nhất trong sự nghiệp của anh ấy. Bill tóm lược lại sự tiến bộ mà đất nước đã làm được trong vòng 5 năm qua và phác thảo những bước mà anh ấy sẽ làm để củng cố thêm những điều đã đạt được trong suốt nhiệm kỳ Tổng thống của mình. Trước sự ngạc nhiên của một vài người thuộc đảng chúng tôi và trước sự sửng sốt của đảng đối nghịch, anh đã hứa sẽ đệ trình một ngân sách liên bang cân đối sớm ba năm so với kế hoạch và "gìn giữ An sinh Xã hội trước h" nhằm chuẩn bị cho sự về hưu của lớp người già thuộc thế hệ "Baby Boomer" (một thế hệ được sinh ra vào khoảng những năm 1940 - giai đoạn đánh dấu mức độ gia tăng dân số tột đỉnh). Nền kinh tế đất nước đang tăng trưởng, và anh ấy đề nghị gia tăng mức lương tối thiểu. Bin cũng tán thành đẩy mạnh các chương trình giáo dục, y tế và chăm sóc trẻ em. "Chúng ta đã bỏ qua cuộc tranh luận vô ích giữa những người cho rằng nhà nước là kẻ thù và những người cho rằng nhà nước là câu trả lời cho mọi vấn đê", anh ấy nói, "Chúng ta đã tìm ra cách thứ ba. Chúng ta đã có một chính phủ tinh gọn nhất trong 35 năm qua, nhưng là một chính phủ tiến bộ nhất. Chúng ta có một chính phủ nhỏ hơn, nhưng với một đất nước mạnh mẽ hơn".
Nhiều tháng trước đó tôi đã nhận lời mời phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới thường niên vốn diễn ra hàng năm tại Davos, Thụy Sĩ, trong một ngôi làng trượt tuyết nhỏ bé xinh đẹp trên dãy núi Alps. Mỗi tháng Hai, có khoảng hai ngàn doanh nhân tầm cỡ, chính trị gia, quan chức dân sự và các nhà trí thức từ khắp nơi trên thế giới tụ về đây để trò chuyện về những vấn đề toàn cầu và hướng đến những mối liên minh mới hoặc củng cố các mối quan hệ cũ. Đó là lần đầu tiên tôi tham dự diễn đàn, và một lần nữa, tôi không thể nào hủy bỏ chuyến đi này.
Tôi cảm thấy an tâm khi biết có vài người Mỹ vốn là bạn bè cũ của tôi tham dự tại Davos, trong đó có Vernon Jordan và Mayor Richard Daley. Elie và Marion Wiesel tỏ ra đặc biệt tử tế. Là người sống sót sau nạn tàn sát người Do Thái thời Hitler nên Elie có khả năng đồng cảm sâu sắc với mọi người. Ông luôn sẵn sàng chia sẻ những nỗi đau mà người khác phải chịu đựng, và tấm lòng của ông nhân ái đến mức có thể thấm hết nỗi đau của một người bạn mà không cần phải đắn đo. Ông đón chào tôi bằng một cái ôm ghì thật lâu và hói: "Có chuyện gì với nước Mỹ vậy? Vì sao họ lại làm như thế?”.
"Tôi không biết, Elie", tôi đáp.
"Tôi chỉ muốn bà hiểu rằng Marion và tôi là những bạn bè của bà và chúng tôi muốn giúp đỡ bà". Sự thông cảm và thấu hiểu của họ chính là món quà lớn nhất mà họ có thể tặng cho tôi.
Không ai trong số những người tôi quen biết tại Davos đề cập đến sự náo động đang diễn ra tại Washington, dù họ có cách riêng của mình để biểu lộ sự quan tâm hỗ trợ. "Xin hãy đến dùng cơm tối với chúng tôi", họ đề nghị. Hoặc là "Ô kìa, bà hãy đến đây và ngồi cạnh tôi đây này. Lúc này bà có khỏe không?”
Tôi chỉ việc làm theo những lời mời đó. Và không còn điều gì để có thể nói thêm.
Bài phát biểu của tôi diễn ra tốt đẹp, mặc dù tựa đề do nhà tổ chức diễn đàn đề nghị không được sắc sảo lắm: "Đặc quyền tập thể và đặc quyền cá nhân trong thế kỷ 21". Tôi mô tả 3 thành. phần cốt lõi của bất kỳ một xã hội văn minh nào: một bộ máy nhà nước hoạt động hiệu quả, một nền kinh tế thị trường tự do và một xã hội dân sự đầy sức sống. Bên cạnh thị trường và bộ máy nhà nước, chính mọi thứ tồn tại trong thành phần thứ ba này làm cho cuộc sống của chúng ta đáng để sống hơn: gia đình, niềm tin, tổ chức tình nguyện, nghệ thuật và văn hóa. Và tôi đã nói về những kỳ vọng và những thực tế mà nhân loại đã nếm trải. "Chẳng hề có một thể chế nhân loại hoàn hảo", tôi nói, “không hề có một thị trường hoàn hảo ngoại trừ trong các lý thuyết trừu tượng của các nhà kinh tế học. Chẳng có lấy một bộ máy nhà nước hoàn hảo ngoại trừ trong những giấc mơ của các nhà lãnh đạo chính trị. Và không có lấy một xã hội hoàn hảo. Chúng ta phải đối diện với con người như chính bản con người." Một bài học mà tôi đã và đang học từng ngày.
Buổi sáng hôm sau buổi thuyết trình, tôi có cơ hội đi trượt tuyết trên những sườn núi gần đó. Tôi chưa bao giờ là một người trượt tuyết giỏi, nhưng tôi yêu thích thể thao. Thật là tuyệt vời khi tự do vận động thân thể mà không phải nghĩ ngợi gì - cái lạnh, bầu không khí trong lành lướt qua khi tôi trượt xuống ngọn núi; ước gì mình có thể trượt tuyết hàng giờ. Ngay cả khi có một nhân viên mật vụ đang lướt theo sau lưng, trong một vài khoảnh khắc, tôi vẫn cảm thấy mình như rơi vào trạng thái không trọng lực.
