PHỤ LỤC

Sau khi rời cương vị Đệ nhất Phu nhân, Hillary Clinton tiếp tục sự nghiệp chính trị độc lập của mình và trở thành Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ có ảnh hưởng lớn trên chính trường Hoa Kỳ. Chúng tôi xin giới thiệu với các bạn phần Phụ lục do Nhà báo Lê Đình Bì (Nguyên Trưởng ban Quốc tế Báo Thanh Niên) và First News thực hiện.

Dù chưa công bố việc tranh cử tổng thống Mỹ vào năm 2008, nhưng Thượng nghị sĩ bang New York, cựu đệ nhất phu nhân Mỹ, bà Hillary Rodham Clinton được đánh giá là ứng cử viên sáng giá nhất của Đảng Dân chủ hiện nay. Dư luận Mỹ chuẩn bị sẵn sàng cho một sự kiện lớn đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ : Hoa Kỳ sẽ có vị nữ tổng thống đầu tiên và cử tri Mỹ sẽ có thể an tâm khi bên cạnh bà, ngay trong Nhà Trắng là vị phu quân tài ba, từng nắm quyền hành pháp Hoa Kỳ trong hai nhiệm kỳ : cựu Tổng thống Bill Clinton.

Một "ứng viên rất mạnh” khác - theo nhận xét của Thượng nghị sĩ Barbara Boxer - là cựu Phó Tổng thống Al Gore, nhân vật từng thắng phiếu phổ thông trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2000 nhưng thua phiếu cử tri đoàn trước ứng viên Đảng Cộng hòa George W. Bush sau cuộc kiểm phiếu gây nhiều tranh cãi ở bang Florida. Theo CNN ngày 16/9/2006, kết quả một cuộc thăm dò 517 người theo Đảng Dân chủ và cử tri độc lập có khuynh hướng dựa vào Đảng Dân chủ thì 37% ủng hộ bà Clinton làm ứng viên của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2008, trong khi ông Al Gore chỉ có 20% hậu thuẫn. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng, với những tín hiệu thiên về bảo thủ của cử tri Mỹ trong năm 2006 thì liệu Đảng Dân chủ có dám đặt cược vào bà Clinton? Một loạt các câu hỏi khác cũng được đặt ra: Phải chăng đã đến lúc một phụ nữ có thể đảm nhận chức vụ Tổng thống Hoa Kỳ? Hình ảnh một phụ nữ nắm chức tổng tư lệnh quân đội một cường quốc hàng đầu thế giới đã được chấp nhận?...

Trong lịch sử Hoa Kỳ, chưa bao giờ có một phụ nữ làm Tổng thống và cũng chưa bao giờ một cựu Tổng thống trở lại sinh hoạt trong Tòa Bạch Ốc với tư cánh “phu quân của nữ Tổng thống”. Điều đó –ếu xảy ra – thì không chỉ là độc nhất vô nhị ở nước Mỹ, mà còn cả trên thế giới.

CÁI NHÌN CỦA CỬ TRI MỸ VỚI BÀ CLINTON

Vào cuối năm 2005, trong một chương trình mang tên Trò chơi quyền lực (Power Play), đài BBC Luân Đôn tổ chức cho hơn 15.000 khán thính giả của họ để bình chọn người lãnh đạo của một "Chính phủ toàn cầu giả tưởng” . Họ chọn ra 11 thành viên của chính phủ "ảo” trong số 100 nhân vật nổi tiếng và có ảnh hưởng lớn đến thế giới đương đại, bao gồm các chính khách, các nhà lãnh đạo, những doanh nhân lỗi lạc, những nhân vật hàng đầu thế giới trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, tài chính, tôn giáo, xã hội, văn nghệ sĩ, những tên tuổi nổi tiếng trong làng thể thao và giải trí...

Kết quả : Cả 11 người đứng đầu đều là nam giới, trong đó cựu Tổng thống Nam Phi - "người tù thế kỷ" Nelson Mandela - đứng hạng đầu, kế đến là cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton. Tổng thư ký Liên hiệp quốc Kofi Annan đứng thứ 11. Về nữ giới, người đứng cao nhất là bà Aung San Suu Kyi, thủ lĩnh đối lập nổi tiếng ở Myanmar - hạng 13, kế đến là bà Hillary Clinton - hạng l6. Như vậy, "nhà Clinton" có đến 2 người nằm trong top 20” của thế giới theo kết quả bình chọn này. Nên nhớ là trong số hơn 15.000 người tham gia cuộc bình chọn thì hơn một nửa là khán thính giả của BBC cư ngụ tại Hoa Kỳ. Điều đó có thể nói lên sự tín nhiệm của người Mỹ đối với ông bà Clinton (đương kim Tổng thống Bush đứng hạng 43).

Ngày thứ Hai 24/7/2006 tại cuộc họp thường niên của Hội đồng lãnh đạo Đảng Dân chủ Mỹ, bà Hillary đã lên tiếng phê phán đương kim Tổng thống Bush và Đảng Cộng hòa đang cầm quyền đã làm cho nền kinh tế Hoa Kỳ rối tung lên cũng như thất bại trong việc mang lại các dịch vụ cần thiết hợp với túi tiền của dân nghèo cùng tầng lớp trung lưu của Mỹ. Sau khi cáo buộc chính quyền của Đảng Cộng hòa đã không mang lại "an ninh kinh tế" cho dân Mỹ với những diễn biến đáng lo ngại như giá xăng dầu tăng vọt, chi phí y tế và giáo dục gia tăng, bà Hillary nói: "Họ đã không chăm sóc nước Mỹ. Họ đang làm phá sản đất nước và không có khả năng giải quyết nhiều vấn đề. Một lần nữa, nước Mỹ cần có hành động đáp ứng cho mọi người dân chứ không chỉ cho tầng lớp độc quyền bên trên". (Nguồn: AP.)

Ngược lại - theo bà Hillary - thì Đảng Dân chủ sẽ là "những yếu tố tạo đổi thay" vào mùa thu năm nay với việc chiến thắng để chiếm đa số trong Quốc hội. Bà tuyên bố: "Những người Dân chủ chúng ta phải làm sao để ngưng ngay việc chất những món nợ chồng chất lên đầu con cái chúng ta. Chúng ta phải bắt đầu làm những gì tốt đẹp nhất cho đất nước này và cho con cháu chúng ta".

Những tuyên bố của bà Hillary cùng nhắm đến việc nhắc nhở dân chúng Mỹ về tình trạng kinh tế khả quan nhất của nước Mỹ sau 2 nhiệm kỳ liên tiếp của chồng bà, ông Bill Clinton, trong vai trò dẫn dắt đất nước. Còn nhớ, trong bài diễn văn của Tổng thống Clinton ngày 27/1/1998 về tình trạng đất nước, ông nhấn mạnh : "...Trong 3 thập niên, 6 vị tổng thống đã xuất hiện trước quý vị để cảnh báo về điều bất lợi mà việc thâm thủng ngân sách mang đến cho đất nước chúng ta. Tối nay, tôi xin công bố với các bạn rằng, sự thâm thủng (ngân sách) liên bang - vốn từng lên tới mức không thể hiểu nổi với 11 con số zero - nay là một con số zero đơn giản".

Phê phán và có kế hoạch khắc phục, nhân dịp này, bà Hillary đã đưa ra một bản tóm lược 20 trang kế hoạch phụồi kinh tế mang tên American Dream Initiative (tạm dịch: Sáng kiến giấc mơ người Mỹ).

Theo kết quả thăm dò dư luận công bố vào tháng 7 năm 2006 của Viện Harris, nếu cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ tiến hành vào thời điểm đó thì :

45% người lớn bỏ phiếu cho ứng viên Đảng Dân chủ.

31% người lớn bỏ phiếu cho ứng viên Đảng Cộng hòa.

17% người lớn bỏ phiếu cho những người khác.

7% chưa có quyết định.

Thăm dò cùng thời điểm của hãng Fox News - được xem là một "kênh" truyền thông của Đảng Cộng hòa - cũng cho kết quả với 42% cử tri ủng hộ Đảng Dân chủ và 34% ủng hộ Đảng Cộng hòa.

Ngay cả đương kim Tổng thống Mỹ George W. Bush cũng thừa nhận khả năng bà Hillary có thể trở thành tổng thống Mỹ là rất cao. Khi Bob Schieffer của đài CBS nói: "Thưa tổng thống, nếu như Thượng nghị sĩ Hillary trở thành tổng thống..." thì ông Bush đã nói: "Vâng : Bush, Clinton, Bush, Clinton", ý ông muốn ám chỉ đến việc hai gia đình thay nhau làm chủ Nhà Trắng: Bush (cha) rồi Bill Clinton, rồi đến ông, và "tới phiên" bà Hillary Clinton. Còn trong tang lễ của bà Coretta Scott King, khi cựu Tổng thống Bill Clinton nói: "Tôi rất hân hạnh có mặt ở đây cùng với tổng thống và các cựu tổng thống của tôi..." thì ngay tức thì có ai đó la to lên: "... và tổng thống tương lai" (hàm ý chỉ bà Hillary).

NHỮNG DẤU HIỆU CỦA MỘT NỮ ỨNG VIÊN TỔNG THỐNG HOA KỲ

Những bước đệm trong các thập niên qua: từ chức vụ Ngoại trưởng của bà Albright đến Cố vấn Hội đồng An ninh Quốc gia Condoleezza Rice...

Bắc Âu và Nam Á là hai khu vực đã từ lâu có nhiều phụ nữ lãnh đạo hành pháp. Ở Pakistan, Ấn Độ, Bangladesh và Sri Lanka đã có phụ nữ là những quan chức chính phủ được bầu làm tổng thống, thủ tướng; thế nhưng tại Hoa Kỳ, đất nước tự hào là có một nền dân chủ lâu đời với quyền bình đẳng nam nữ thì lại chưa bao giờ có một nhân vật nữ nào làm chủ Nhà Trắng.

Những tháng đầu năm 2006 cũng ghi nhận thêm vai trò nổi bật của nữ giới khi bà Michelle Bachelet chiến thắng trong cuộc bầu cử và trở thành nữ Tổng thống đầu tiên của Chi-lê, một quốc gia Nam Mỹ. Trước đó tại châu Âu, bà Angela Merkel thay thế ông Schroeder để trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của nước Đức. Liệu cử tri Hoa Kỳ đã sẵn sàng cho một nữ tổng thống? Điều này có thể xảy ra sau các bước chuẩn bị tâm lý cho cử tri: từ việc bà Madeleine Albright được cử giữ chức Ngoại trưởng dưới thời Bill Clinton đến việc bà Condoleezza Rice đảm nhiệm chức vụ Cố vấn An ninh Quốc gia rồi Ngoại trưởng trong chính quyền của Tổng thống Bush hiện nay. Trong một tuyên bố đưa ra vào cuối tháng 8 năm 2006 bên ngoài trụ sở của tổ chức National Women's Hall of Fame, Thượng nghị sĩ Hillary nói rằng bà hy vọng Hoa Kỳ đã sẵn sàng chấp nhận một nữ tổng thống và điều này chỉ còn tùy thuộc vào thời điểm mà thôi. Bà tin chắc một ngày nào đó sẽ có một phụ nữ đảm nhiệm chức vụ "khó khăn nhất thế giới" này (nguồn: AP). Trong khi đó, trước khả năng bà Hillary Clinton có thể sẽ được Đảng Dân chủ tiến cử tranh chức tổng thống Mỹ vào năm 2008, Đảng Cộng hòa vẫn chưa tìm được ứng viên khả dĩ có thể đối đầu (dựa theo những thăm dò dư luận của cử tri) trừ trường hợp nữgoại trưởng Condoleezza Rice chí ít cũng được tiến cử làm ứng viên phó tổng thống trong liên danh tranh cử. Nhưng điều này lại dẫn đến một yếu tố khác nữa: liệu cử tri Mỹ đã sẵn sàng chấp nhận một nhân vật nữ gốc châu Phi? Dù rằng Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice được tạp chí Forbes số phát hành trong tháng 7 năm 2005 bình chọn là người phụ nữ quyền lực nhất thế giới.

Các nước rất nhiệt tình chào đón "phu quân" Clinton khi mời ông đi diễn thuyết

Sau hai nhiệm kỳ xuất sắc làm chủ Nhà Trắng, ông Bill Clinton được nhiều tập đoàn săn đón. Ông cũng được các tổ chức, các trường đại học, học viện... mời thuyết trình với những món tiền "cát-sê” trên 100.000 USD mỗi lần. Đặc biệt, kể từ năm 2005, khi tương lai chính trị của bà Hillary ngày càng tươi sáng, thì "danh giá" của ông Clinton cũng ngày càng cao theo. Ông được mời diễn thuyết nhiều hơn và tiền "cát-sê” cũng cao hơn. Theo báo cáo công khai tài chính năm 2005 của Thượng nghị sĩ Hillary Clinton (kê khai ngày 12/5/2006) thì nguồn thu nhập chính của người phối ngẫu (ông Clinton) là từ diễn thuyết. Chỉ trong tháng 11 năm 2005, thu nhập do 7 lần diễn thuyết mang lại cho ông Clinton lên đến 1.225.000 USD, trong đó có lần diễn thuyết ở Dubai thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) ông được trả tới 300.000 USD. Trước đó, trong tháng 10 năm 2005, ông Clinton diễn thuyết ở Toronto, Canada với giá 350.000 USD và một lần ở Sydney, Australia, ông được nhận 300.000 USD.

Những kế hoạch chuẩn bị từ lâu

Một số nhà phân tích chính trị cho rằng, gia đình Clinton đã chuẩn bị từ lâu cho việc bà Hillary ra tranh cử Tổng thống Mỹ và chính sự thất bại của liên danh Đảng Dân chủ John Kerry - John Edwards hồi năm 2004 đã mở đường cho việc Đảng Dân chủ có thể đưa bà Hillary ra tranh cử vào năm 2008. Vì nếu ông John Kerry đắc cử thì ông sẽ tiếp tục tái tranh cử một nhiệm kỳ nữa vào năm 2008 và lúc đó, thời cơ cho bà Hillary sẽ rất hẹp, còn nếu đợi đến năm 2012 thì bà đã khá lớn tuổi.

Vào thời điểm tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2004, có nhiều lời đồn đoán rằng ông Clinton có thể trở lại Nhà Trắng nếu như ra tranh cử phó tổng thống cùng liên danh với ông John Kerry vì Hiến pháp Hoa Kỳ qui định là không ai có thể làm tổng thống quá 2 lần, nhưng lại không áp dụng với chức danh phó tổng thống. Tuy nhiên, nhân vật mà ông Clinton hậu thuẫn lại chính là vợ ông và vào thời điểm đó, đã có nhiều đảng viên Dân chủ thúc giục Thượng nghị sĩ John Kerry chọn bà Hillary làm ứng viên phó tổng thống. Thượng nghị sĩ Hillary Clinton đã từ chối nên sau đó, ông Kerry chọ John Edwards làm ứng viên phó tổng thống. Dưới đây là trích đoạn cuộc phỏng vấn độc quyền mà bà Hillary dành cho Katie Couric của đài NBC ngày 16-4-2004 liên quan đến vụ việc :

Couric : Nếu như John Kerrt gọi điện cho bà vào ngày mai và nói : “Xin chào Thượng nghị sĩ Hillary, tôi mong muốn bà sẽ làm phó tổng thống cho tôi”...

Hillary : Tôi sẽ nói : “John, tôi thật sự không thể làm như thế. Nhưng tôi sẽ giúp ông, sẽ hậu thuẫn ông bằng mọi cách có thể được”.

Couric : Nhưng thưa bà, Đảng Dân chủ rất cần bà.

Hillary : Như bạn biết đó, tôi không nghĩ sự việc đó sẽ xảy ra. Tôi muốn chứng tỏ rõ ràng rằng tôi không muốn điều đó xảy ra và câu trả lời của tôi sẽ là “KHÔNG” nếu việc ấy xảy ra. Tôi không chuẩn bị gì cho điều đó cả.

Couric : Bà có nghĩ rằng người ta sẽ yêu cầu bà ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ? Tôi đang hỏi một câu vô vọng...

Hillary : Đó không phải là cách mà tôi suy nghĩ. Tôi không bao giờ nghĩ rằng cuối cùng mình trở thành Thượng nghị sĩ bang New York. Tôi cũng đã chẳng bao giờ nghĩ rằng, tay thanh niên tóc dài, rau rậm mà tôi lấy làm chồng rốt cuộc lại trở thành tổng thống nước Mỹ. Tôi không hề nghĩ như thế.

Ngoài ra, trong vụ "án tình Lewinsky", theo một số nhà phân tích nhận xét, một trong những lý do mà bà Hillary không "dứt tình" với ông Bill Clinton là vì bà còn nghĩ đến chuyện tương lai về sau, khi thời cơ đến, có thể ra tranh cử tổng thống Mỹ thì sự hậu thuẫn, cố vấn của ông Clinton là một lợi thế khó một đối thủ nào có được.

Ông Clinton ca ngợi vợ mình: "Cô ấy là một Thượng nghị sĩ tuyệt vời. Nếu có cơ hội phục vụ đất nước thì cô ấy sẽ là một nhân vật tuyệt vời, vĩ đại. Hillary là một con người hết sức đặc biệt. Tôi rất vui thấy vợ mình làm việc trong Thượng viện và hy vọng cô ấy sẽ có cơ hội hơn nữa để tiếp tục làm chính trị."

(Nguồn: BBC.)

QUAN ĐIỂM CỦA HILLARY CLINTON VỀ NƯỚC MỸ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ NGƯỜI MỸ QUAN TÂM HIỆN NAY

Về cuộc chiến tranh tại Iraq và cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ

Tháng 11 năm 2005, bà Hillary đột ngột tiến hành một chuyến đi Iraq. Bà là một người can đảm. Hồi năm 1996, bà Hillary đã từng đến Bosnia-Herzegovina để xúc tiến Hiệp định Hòa bình Dayttrở thành Đệ nhất Phu nhân Mỹ thứ hai đến thăm vùng chiến sự mà không đi cùng với Tổng thống (Người đầu tiên là Đệ nhất Phu nhân Eleanor Roosevelt).

Với tư cách là một Thượng nghị sĩ, bà Hillary đã gặp gỡ binh sĩ Mỹ đồn trú ở Iraq, khen ngợi họ và phê phán chính sách của Tổng thống Bush. Theo bà, cần phải "quốc tế hóa" vấn đề Iraq cũng như đề cao vai trò của Liên hiệp quốc tại đất nước này. Sau chuyến đi, bà đã kịch liệt chỉ trích chính quyền đã không bảo vệ binh sĩ ở trận tiền. Bà gọi việc trang bị không đầy đủ áo giáp cho binh lính và thuỷ quân lục chiến là việc làm "không thể tha thứ được”. Một tài liệu mật của Bộ Quốc phòng Mỹ nghiên cứu về cái chết của 93 lính thủy quân lục chiến trên chiến trường Iraq cho thấy có đến 74 người tử thương do đạn hay mảnh đạn ở phần thân trên hoặc vai, là những bộ phận cơ thể có thể tránh được sát thương nếu như được mặc áo giáp bảo vệ.

Sau cuộc điều trần tại Thượng viện của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Rumsfeld vào đầu tháng 8 năm 2006, bà Hillary tuyên bố là ông Rumsfeld nên từ chức do những thất bại về chính sách của Mỹ tại Iraq và Afghanistan, do đã đánh mất niềm tin đối với dân chúng cũng như Quốc hội Mỹ. Bà chỉ trích ông Rumsfeld đã đánh giá sai về lực lượng nổi dậy cũng như mức độ xung đột sắc tộc tôn giáo ở Iraq. (Nguồn: CNN).

Tổng thống Bush từng có tuyên bố nổi tiếng: "Công việc của tôi là bảo vệ nước Mỹ, và đó chính xác là những gì tôi sẽ làm." (My job is to protect America and that is exactly what I’m going to do). Thì nay, bà Hillary cũng không thua kém: "Chúng ta là người Mỹ. Chúng ta có quyền tham gia và tranh luận với bất cứ chính quyền nào." (We are Americans. We have the right to participate and debate any administration). Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, bà Hillary xem vấn đề an ninh nội địa Hoa Kỳ là ưu tiên hàng đầu và hậu thuẫn cho hành động quân sự ở Afghanistan và Iraq. Trong một cuộc tập hợp tại thành phố New York ngày 20/7/2 để ủng hộ sự trả đũa của chính phủ Israel chống lại hành động của tổ chức Hezbollah, Thượng nghị sĩ Hillary hỏi đám đông: "Hãy thử tưởng tượng nếu như các tay khủng bố quá khích bắn hỏa tiễn vào lãnh thổ chúng ta qua ngả biên giới Mexico hay Canada. Lúc đó chúng ta chờ đợi hay tự vệ chống lại những kẻ quá khích?”.

Về nền kinh tế nước Mỹ

Bà Hillary chỉ trích rằng chính sách kinh tế của Tổng thống Bush đang làm cho nước Mỹ "rối tung lên" và đặc biệt, bà có lợi thế khi nhắc cử tri nhớ về năng lực điều hành kinh tế cùng kết quả khả quan sau 2 nhiệm kỳ của phu quân Clinton trong Nhà Trắng. Chính vì điểm này mà Tổng thống Bush trong một tuyên bố vào tháng 8 năm 2006 đã phải khẳng định lại mục tiêu của chính phủ là tăng trưởng kinh tế và nhất là cắt giảm thâm thủng ngân sách còn một nửa vào trước năm 2009 so với mức thâm thủng hiện nay. Đây là cam kết của ông Bush trong kỳ vận động tái cử tổng thống năm 2004. Nay ông Bush muốn trấn an cử tri là với nguồn thu thuế dồi dào cùng chính sách cắt giảm chi tiêu thì mục tiêu này sẽ đạt được. Trong khi đó, theo dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội thì mức thâm thủng ngân sách trong tài khóa 2007 sẽ lên đến mức 286 tỉ USD, tức cao hơn mức dự báo (260 tỉ). Và Đảng Dân chủ có lý do để công kích những tuyên bố lạc quan của Tổng thống Bush và chỉ trích chính sách kinh tế của Đảng Cộng hòa đã chỉ làm lợi cho một thiểu số giàu có mà quên đi tầng lớp lao động trung lưu và dân nghèo ở Mỹ. Bà Hillary nói rằng, bà đã đi khắp cả bang New York và đến nơi đâu cũng thấy dân chúng đang bị sức ép về tài chính rất lớn, trong khi những người Cộng hòa thì cứ huênh hoang rằng nền kinh tế trên đường hồi phục, việc làm gia tăng. Nhưng trên thực tế, họ đã không làm gì để ngăn chặn giá nhiên liệu tăng vọt, chi phí y tế cũng như tiền học phí gia tăng, họ đang làm phá sản đất n

Bà Hillary đã công bố một kế hoạch phục hồi kinh tế có tên American Dream Initiative bao gồm một loạt các phương cách để hồi phục lại và củng cố giai cấp trung lưu, đồng thời mở đường cho tầng lớp bên dưới thoát khỏi cảnh nghèo túng. Bà nhấn mạnh là những người Dân chủ đã từng thực hiện và nay có thể làm lại điều đó.

Tầng lớp trung lưu là lợi thế cạnh tranh của Hoa Kỳ. Tầng lớp này không chỉ hình thành nền kinh tế thành công của nước Mỹ mà còn vực dậy nền kinh tế thế giới.

Câu chuyện của gia đình bà, cha mẹ, ông bà của bà chính là câu chuyện Mỹ, là "giấc mơ" mà người Mỹ có thể đạt được qua sự vượt khó và đầu tư cho tương lai của họ.

Chương trình American Dream Initiative đưa ra kế hoạch hành động cho những năm sắp tới so với những gì mà chính quyền của Tổng thống Bush đã thực hiện trong 5 năm vừa qua. Theo đó, trong 5 năm qua, người Mỹ sống với số thâm thủng ngân sách rất cao. Lịch trình của bà Hillary sẽ lấy lại sự cân bằng ngân sách như những năm dưới thời ông Bill Clinton. Trong 5 năm qua, người Mỹ sống với mức lương trì trệ; kế hoạch mới sẽ mang lại mức sống căn bản cho tầng lớp trung lưu về giáo dục, chăm sóc y tế và hưu bổng đàng hoàng cho những ai có trách nhiệm. Trong 5 năm qua, chính quyền đã để cho nhiều quốc gia "qua mặt" Mỹ về hệ thống giáo dục đại học; chương trình mới này sẽ phục hồi lại những gì Hoa Kỳ từng có, từng chinh phục cư dân thế giới về giáo dục đại học cũng như chương trình giáo dục dài hạn, suốt đời. Trong 5 năm qua, cánh cửa về cơ hội và quyền sở hữu đã đóng lại đối với quá nhiều người Mỹ, tình trạng nghèo khổ gia tăng trên hàng triệu cư dân Hoa Kỳ; American Dream Initiative sẽ mở lại các cánh cửa, bảo đảm cho mọi người dân được hưởng mức lương công bằng, sở hữu nhà ở, tiếp cận đại học, thoát khỏi cảnh nghèo khổ để gia nhập vào tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ.

Về vấn đề dân nhập cư bất hợp pháp

Đây là vấn đề gây tranh cãi nhiều và đau đầu cho các chính khách Hoa Kỳ. Theo những con số công bố vào tháng 8 năm 2006 của Phòng Thống kê Di trú thuộc Bộ An ninh Nội địa thì hiện nay, có từ 11,5 đến 12 triệu di dân bất hợp pháp đang sinh sống tại Mỹ, trong đó, nhiều nhất là ở bang California với khoảng 2,8 triệu người, kế đến là Texas với 1,4 triệu, Florida 850.000 người... Các tiểu bang có ranh giới giáp với Mexico đều có số lượng di dân bất hợp pháp đông đảo và Mexico "đóng góp" tới gần 6 triệu người trong tổng số gần 12 triệu di dân bất hợp pháp nói trên.

Con số rất lớn dân nhập cư bất hợp pháp này đã gây ra nhiều vấn đề xã hội và là đề tài tranh luận của các ứng cử viên trong mùa bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 năm 2006. Điều đáng nói là ngay cả chính quyền hay các chính khách, vào mùa tranh cử thường không gọi họ là dân nhập cư bất hợp pháp, mà lại dùng từ nhẹ nhàng hơn là "undocumented immigrants" (những dân nhập cư không có giấy tờ). Thật ra, bài toán giải quyết vấn đề khá là rắc rối nhưng tựu trung, sẽ có đạo luật mở đường cho những di dân lậu - nhất là những người đã ở lâu năm trên đất Mỹ - có điều kiện trở thành công dân Mỹ. Có nhiều chính khách ủng hộ một đề án khoan hồng cho di dân lậu khi đại đa số những người này cố gắng khắc phục khó khăn trong cuộc sống và chấp nhận làm những nghề mà dân chúng Mỹ không muốn làm như những công việc nặng nhọc, khó khăn, kém vệ sinh... Và đặc biệt, dân chúng Mỹ cũng thừa nhận sự cần thiết của những di dân lậu này. Trong các cuộc biểu tình mang tên "Ngày không có di dân" (A day without Immigrants) diễn ra khắp nước Mỹ vào ngày 1/5/2006, hàng triệu di dân gốc Mỹ La tinh nói tiếng Tây Ban Nha được sự đồng tình của di dân các sắc tộc khác, đã tuần hành yêu cầu chính quyền Washington cải cách luật di dân để khoan hồng cho dân nhập cư bất hợp pháp. Nhiều thành phố bị tê liệt do các cuộc biểu tình, đình công trong ngày này.

Trong khi đó, cơ quan lập pháp Mỹ lại có cái nhìn khác nhau. Hạ viện Mỹ với đạo luật HR4437 ban hànhnăm 2005 với những quy định khắt khe nhằm chống di dân lậu đã bị những di dân các nước sinh sống ở Mỹ chống đối kịch liệt. Đạo luật cải cách di dân mới đây của Thượng viện Mỹ được đại đa số di dân ủng hộ, trong đó quy định việc thắt chặt an ninh biên giới, thiết lập “công nhân khách" (guest worker) và chương trình mở đường cho di dân lậu trở thành công dân Mỹ.

Vấn đề cho phép gần 12 triệu dân “nhập cư" lậu ở lại Hoa Kỳ hay trục xuất họ về nước đang được Quốc hội Hoa Kỳ thảo luận, nhưng hiện nay, đang có dị biệt trong cách giải quyết vấn đề giữa hai Đảng Dân chủ và Cộng hòa. Cả hai đảng đều thận trọng trước một vấn đề có tầm ảnh hưởng đến kết quả cuộc bầu cử vào tháng 11 năm 2006, thế nên, có thể dự đoán được rằng, sẽ chưa có một đạo luật dung hòa của lưỡng viện Quốc hội Mỹ về vấn đề di dân được thông qua trước tháng 11 năm 2006.

Về phần mình, bà Hillary tỏ thái độ cứng rắn đối với di dân bất hợp pháp. Khác với những người Cộng hòa, bà chỉ trích những doanh nghiệp thuê mướn lao động nhập cư bất hợp pháp khi tuyên bố: "Mọi người hãy ngừng ngay việc thuê mướn di dân lậu. Sự việc nay không còn là vấn đề lao động rẻ tiền nữa, mà là vấn đề an ninh quốc gia". (Nguồn: The Washington Times.)

Về vai trò tương lai>

(Theo nội dung phát biểu của bà Hillary tại Hội nghị Munich ngày 13/02/2005).

Về quyền phủ quyết của 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc, bà Hillary nhấn mạnh là nếu khi thành lập Liên hiệp quốc năm 1945 mà không có quyền phủ quyết đó thì Liên hiệp quốc cũng chỉ là một cơ quan yếu kém như tiền thân của nó là Hội Quốc liên (được thiết lập sau Thế chiến I). Không có quyền phủ quyết thì Thượng viện Hoa Kỳ cũng đã bác bỏ hiến chương Liên hiệp quốc như đã từng làm với Hội Quốc liên. Và nếu không có Liên hiệp quốc thì chắc chắn thế giới là một nơi nguy hiểm bội phần.

Hầu hết những xung đột hiện nay không đơn giản chỉ là một nước này xâm lấn một nước khác, mà thường là những xung đột ngay trong lãnh thổ một quốc gia, chẳng hạn như ở Rwanda, Bosnia, Kosovo, Đông Timor, Sudan, Congo và Afghanistan. Mỗi nơi đều có hoàn cảnh, điều kiện khác nhau nhưng tất cả đều cần đến sự quan tâm của toàn thế giới. Điều đó có nghĩa là Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc phải có quyết định cuối cùng là có nên hành động hay không.

Bà Hillary đặc biệt chú tâm đến mối liên hệ giữa Liên hiệp quốc và NATO. Theo bà, trong thời kỳ hậu chiến tranh lạnh, NATO cũng như các lực lượng quân đội đa quốc gia khác, có thể và nên đóng vai trò quan trọng trong những chiến dịch gìn giữ hòa bình để hỗ trợ việc thi hành các lệnh của Liên hiệp quốc. Nhiều trường hợp đã diễn ra thành công. Bosnia sau Hiệp ước Hòa bình Dayton 1995 chẳng hạn; 10 năm sau, Bosnia vẫn trong tình trạng an bình với lực lượng của EU thay thế cho NATO. Kosovo thì cung cấp một kiểu mẫu khác, phức tạp hơn: Hành động quân sự của NATO năm 1999 không được phép của Liên hiệp quốc vì bị Nga phủ quyết, nhưng sau chiến tranh, nghị quyết 1244 của Hội đồng Bảo an đã ủy quyền cho NATO và Nga đã tham gia vào lực lượng đó, và hiện nay, một lực lượng hỗn hợp vừa ân sự lẫn quân sự của Liên hiệp quốc + NATO vẫn đang kiểm soát Kosovo trong khi chờ đợi một giải pháp cuối cùng cho lãnh thổ này. Tại Đông Timor năm 1999, khi một lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hiệp quốc tập hợp phải mất hàng tháng trời nên Hội đồng Bảo an đã cho phép một lực lượng đa quốc gia do Úc dẫn đầu tiến vào Đông Timor và chỉ 96 giờ sau khi lực lượng này hiện diện ở thủ phủ Dili, việc thảm sát thường dân vô tội Đông Timor đã chấm dứt ngay lập tức.

Có những câu chuyện về vai trò thành công của các lực lượng nói trên, tuy nhiên, cũng có nhiều nơi đã diễnra thảm kịch như ở Rwanda hay gần đây nhất là ở Sudan. Theo bà Hillary, bài học được rút ra trước tiên là Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc phải thực thi nghĩa vụ của mình. Một khi không làm như thế, thì dễ xảy ra thảm kịch như trường hợp thảm sát sắc tộc ở Rwanda. Kế đến, cần xem xét lại việc tổ chức các lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hiệp quốc vì chắc chắn là không thể thành công với một đội quân ô hợp, tập hợp một cách chậm chạp, trang bị lỗi thời, chỉ huy yếu kém... được huy động từ khắp các châu lục. Vì thế nên NATO có thể tham gia. Tại Bosnia, Kosovo, Afghanistan và nay - theo bà Hillary - ở Iraq, NATO cần đóng một vai trò chủ lực, nếu thích hợp và được các nước thành viên NATO đồng ý. NATO cũng có thể hoạt động ở những nơi khác nữa, với một vai trò giới hạn hơn, chẳng hạn như tham gia hậu cần, tiếp liệu... ở Sudan để tiếp tay cho Liên minh châu Phi. Bà Hillary khẳng định là không chủ xướng việc NATO hành động khắp mọi nơi nhưng bà nhấn mạnh là cần thiết phải rút ra bài học trong quá khứ để luôn lưu ý tới vai trò của NATO trong tương lai khi thực thi những nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc..

NGƯỜI CÓ THỂ CHIẾN THẮNG

Sau thất bại của ông Kerry trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2004, những người Dân chủ nay đang tin tưởng vào bà Hillary và hy vọng rằng bà là "Người có thể chiến thắng", bởi chính bà đã là người chiến thắng (trong cuộc bầu cử vào Thượng viện năm 2000). Với việc tái cử vào Thượng viện lần này, bà Hillary đã nhận được hơn 22 triệu USD (tính đến cuối tháng 6 năm 2006) so với cùng thời điểm của kỳ tranh cử năm 2000 bà chỉ nhận được 6,9 triệu USD. Những người đang vận động cho bà Hillary hy vọng số tiền ủng hộ sẽ tăng cao và nếu không sử dụng hết khoản tiền này vào việc tái cử thì "sẽ sử dựng vào cuộc tranh cử tổng thống".

"Bà ấy không thể, không thể chiến thắng", "Hãy tạo cơ hội cho một ai khác, để những người Dân chủ chúng tôi có thể chọn một ứng viên", "Những người Dân chủ rất lo ngại về cơ hội của bà ấy", "Hillary Clinton thật sự là một trong những người được đề cử yếu nhất để những người Dân chủ có thể tin tưởng giao phó trách nhiệm"... Những câu khẩu hiệu như thế không phải xuất hiện gần đây, mà là cách nay 6 năm, khi nhiều nhà bình luận và nhiều đảng viên Dân chủ cho rằng, sẽ "không có cửa" cho bà Hillary vào Thượng viện Mỹ. Thế nhưng, rốt cuộc, bà đã chiến thắng một cách vẻ vang với cách biệt đến 12% so với đối thủ (bà Hillary nhận được 55% phiếu bầu so với 43% của đối thủ Lazio). Trong bài viết đăng trên The Washington Post ngày 2/7/2006, James Carville và Mark J. Penn nhận xét : "...Chúng tôi không biết là Hillary sẽ ra tranh cử tổng thống hay không, nhưng là những cố vấn đã từng làm việc trong hai cuộc vận động tranh cử tổng thống thành công của Đảng Dân chủ trong hai thập niên qua, chúng tôi nghĩ rằng, nếu bà ấy tranh cử, bà ấy có thể chiến thắng...". Lý do bà Hillary có thể nắm chắc phần thắng - theo hai nhân vật này - là những thăm dò dư luận gần đây của Post - ABC News cho thấy có đến 68% ngư̖ bà Hillary Clinton như là một nhà lãnh đạo mạnh. Thứ đến, là yếu tố "nữ quyền" trong các cuộc bầu cử. Và nên nhớ là ở Mỹ, cử tri nữ chiếm đến 54% và bà Hillary là nhân vật nổi bật trên chính trường Mỹ trong nhiều thập niên tranh đấu cho quyền lợi của nữ giới, không chỉ ở Mỹ mà trên toàn thế giới. Chính Tổng thống Bush tái đắc cử năm 2004 cũng nhờ gia tăng số phiếu bầu ở 2 khối cử tri: cử tri nữ và cử tri thuộc nhóm gốc Mỹ La tinh.

Bà Hillary được hậu thuẫn mạnh mẽ và hi vọng sẽ được Đảng Dân chủ tiến cử ra tranh ghế Tổng thống Mỹ năm 2008. Theo CNN ngày 14.9.2006, Thượng nghị sĩ Hillary đã dễ dàng đánh bại đối thủ Jonathan Tasini với số phiếu cách biệt 83% so với 17% (98% khu vực bầu cử đã kiểm phiếu) trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ để đề cử ứng viên ra tranh ghế Thượng nghị sĩ bang New York. Như vậy, khi tái tranh cử Thượng nghị sĩ vào ngày 7/11/2006, đối thủ của bà Hillary là cựu Thị trưởng John Spencer của Đảng Cộng hòa. Theo tin AP, những thăm dò dư luận vào hạ tuần tháng 9 năm 2006 cho thấy 62% cử tri New York hậu thuẫn cho bà Hillary so với 26% đối với ông Spencer.

Cựu Tổng thống Bill Clinton chắc chắn sẽ là một "tài sản lớn” một khi bà Hillary quyết định ra tranh cử và được Đảng Dân chủ chính thức bầu chọn làm ứng viên của họ. Sức mạnh chính trị của Bill Clinton bên cạnh nữ Tổng thống Hillary chắc chắn sẽ là điều mà bất cứ cử tri Mỹ nào cũng có thể nhận thấy. Một Đệ nhất Phu nhân Hillary đã không là chiếc bóng bên cạnh chồng mình thì trong tương lai, một "Đệ nhất Phu quân" cũng không thể là chiếc bóng bên cạnh vợ mình được. Dù theo luật định, nếu bà Hillary trở thành Tổng thống thì bà không thể bổ nhiệm ông Bill Clinton vào bất cứ một chức vụ chính thức nào trong chính quyền, nhưng một "cố vấn" Bill Clinton sẽ cực kỳ lợi hại.

Đó là một lợi thế không có đối thủ nào sánh được trên con đường trở lại Nhà Trắng của Hillary Rohdam Clinton - người phụ nữ đầy hứa hẹn sẽ trở thành nữ tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ.