Vào khoảng cuối tháng Tám, không khí trong gia đình tôi đã bớt căng thẳng mặc dù vẫn chưa thật sự yên bình. Tuy rất đau lòng và thất vọng, những ngày dài một mình cho tôi nhận ra rằng tôi vẫn còn yêu Bill. Cho đến lúc này, điều mà tôi vẫn còn chưa biết được đó là cuộc hôn nhân của chúng tôi có thể tiếp tục hay nên tiếp tục. Dự đoán cho từng ngày tiếp theo thì dễ dàng hơn là dự đoán cho cương lai xa vời. Chúng tôi đã trở về Washington, trở về với một giai đoạn mới trong cuộc chiến chính trị không bao giờ kết thúc. Tôi vẫn chưa quyết định được có nên chiến đấu để giành lại người chồng và cứu lấy cuộc hôn nhân này, nhưng tôi đã quyết tâm phải đấu tranh vì Tổng thống.

Tôi phải biết thật rõ những cảm xúc của bản thân và tập trung vào những gì tôi cần phải làm cho chính mình. Thực thi nhiệm vụ cá nhân và nhiệm vụ chính trị mang đến cho tôi nhiều nguồn cảm xúc khác nhau - đòi hỏi những suy nghĩ và những phán xét khác nhau. Hai mươi năm qua, Bill vừa là một người chồng, vừa là một người bạn, một người chia sẻ với tôi tất cả những thử thách cũng như niềm vui trong cuộc sống. Anh thật sự là một người cha yêu thương đứa con gái của mình. Bây giờ, với những lý do mà anh ấy sẽ phải giải thích, anh đã làm tổn thương lòng tin của tôi, làm đau lòng tôi và tệ hơn nữa là nó đã giúp cho điều tra và kiện tụng một cách thiên lệch của họ.

Tình cảm cá nhân và niềm tin về chính trị của tôi hiện đang xung đột nhau. Là một người vợ, tôi muốn "vặt cổ" Bill. Nhưng ngoài việc là một người chồng, anh còn là Tổng thống của tôi nữa, và tôi nghĩ rằng, mặc dù như thế nào đi chăng nữa, Bill vẫn đang lèo lái nước Mỹ và thế giới trên một con đường mà tôi phải tiếp tục hỗ trợ. Cho dù anh ấy đã làm điều gì đi nữa, tôi không cho rằng người ta có quyền sỉ nhục anh như thế. Đời tư của anh, của tôi, của Monica Lewinsky và cả sự riêng tư của gia đình tôi nữa đều bị xúc phạm một cách tàn nhẫn và vô căn cứ. Tôi tin rằng những gì mà chồng tôi đã làm là một sai lầm về mặt đạo đức. Và việc nói dối tôi và đánh lừa dân Mỹ về việc làm sai trái đó cũng là một điều sai trái. Tôi cũng biết rằng sai lầm của anh không phải là sự phản bội đối với đất nước của mình. Mọi thứ tôi biết được qua cuộc điều tra Watergate đã thuyết phục tôi rằng sẽ không có căn cứ nào để luận tội Bill. Nếu những người như Starr và đồng minh của hắn có thể phớt lờ Hiến pháp và lạm quyền một cách dã tâm để tiến hành lật đổ Tổng thống thì thật sự tôi cảm thấy lo sợ cho đất nước của mình.

Chức vụ Tổng thống của Bill, thể chế Tổng thống và sự vẹn toàn của Hiến pháp đang treo trên bàn cân. Tôi hiểu rằng những gì tôi sẽ làm và những gì tôi sẽ nói trong vài ngày tới và vài tuần tới không những sẽ ảnh hưởng đến tương lai của Bill và của tôi mà còn ảnh hưởng đến tương lai của cả nước Mỹ. Cuộc hôn nhân của tôi cũng vậy, cũng đang treo trên bàn cân, và tôi không biết chắc được cán cân sẽ, hoặc nên, nghiêng về hướng nào. Cuộc sống vẫn tiếp diễn và tôi cũng vẫn như thế. Tôi tháp tùng Bill đến Moscow cho chuyến viếng thăm chính thức vào ngày 1 tháng 9, sau đó đến Ireland để gặp Tony và Cherie Blair và đến phố Omagh, nơi đã xảy ra vụ đánh bom. Tiếng nổ của quả bom nặng 225 kg trong một khu mua sắm sầm uất đã không phá vỡ được lệnh ngừng bắn như kẻ đánh bom mong mỏi. Nó chỉ khiến mọi người cố gắng hơn cho nền hòa bình. Những người cứng rắn của cả hai bên trong cuộc xung đột đã bị sốc, và để đáp lại, lập trường của họ đã mềm mỏng hơn.

Gerry Adams, lãnh đạo của nhóm Sinn Fein - một cánh chính trị của tổ chức IRA, đã tuyên bố trước công chúng rằng bạo lực của cuộc chiến 77 năm qua nhằm chấm dứt sự thống trị của Anh quốc là "một vấn đề của quá khứ". Theo sau lời phát biểu của Adams, lần đầu tiên, David Trimble, lãnh đạo của Phong trào Hợp nhất Ulster đã đồng ý gặp gỡ Sinn Fein lần đầu tiên. Tất cả các bên thống nhất rằng những tiến triển đầy hy vọng đó sẽ không thể có được nếu không có sự ngoại giao trực tiếp của Bill Clinton và đặc phái viên của Bill là đại sứ George Mitchell, một lãnh đạo cũ của Thượng viện.

Sự bi thảm ở Oma nhắc đến những rủi ro đáng giá mà Bill phải gánh chịu vì nền hòa bình trên khắp thế giới, đến những điều tốt lành mà anh đã hoàn thành. Bill đã mất rất nhiều thời gian để cố gắng thuyết phục người Ireland, người Bosnia, người Serb, người Croatia, Kosovo, Israrel, Palestine, Hy lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Burundi và các dân tộc khác hãy từ bỏ những niềm đau quá khứ và vượt qua trở ngại để có được hòa bình. Những nỗ lực đó có khi thành công có khi thất bại. Nhiều thành công đã bị đổ vỡ như tiến trình hòa bình Trung Đông. Nhưng mặt khác, ngay những thất bại đó cũng thôi thúc con người tiến đến với nhau để hàn gắn lại những vết thương quá khứ trong tình nhân loại. Tôi luôn luôn tự hào và biết ơn Bill đã kiên trì theo đuổi những nỗ lực hòa giải cuộc tìm kiếm hòa bình.

Nhóm phóng viên tháp tùng Tổng thống đến Nga và Ireland không chỉ với mục tiêu tìm kiếm thông tin về sứ mạng hòa bình mà còn theo dõi cả hai chúng tôi như hình với bóng để tìm hiểu về tình trạng cuộc hôn nhân của chúng tôi. Chúng tôi có đứng gần với nhau hay đứng cách xa nhau? Liệu tôi có tỏ ra khó chịu hoặc bật khóc phía sau đôi kính râm? Và đâu là ý nghĩa của chiếc áo len mà tôi đã mua cho Bill ở Dublin, cái áo mà anh ấy mặc trong suốt hơn một tháng khi đến Limerick để chơi trận golf đầu tiên? Tôi thật sự muốn giữ lại những khoảng riêng tư của bản thân tôi và gia đình, nhưng tôi tự hỏi không biết điều đó có thể thực hiện được nữa hay không.

Trong khi Bill đang thảo luận với những nhà lãnh đạo nước ngoài, Joe Lieberman - Thượng nghị sĩ bang Connecticut, đã lên tiếng công khai chỉ trích. Là một người bạn của Bill từlúc ông ta mới bắt đầu cuộc tranh cử lần đầu tiên cho chiếc ghế Thượng nghị sĩ bang Connecticut trong đầu thập kỷ 70, ông ta phát biểu trước Thượng nghị viện rằng hành động của Tổng thống là phi đạo đức và tai hại bởi vì "việc đó của Tổng thống sẽ được xem như là một thái độ có thể chấp nhận được đối vớiông gia đình Mỹ".

Khi Bill được các phóng viên ở Ireland phỏng vấn về phản ứng của mình trước lời công kích của Lieberman, Bill trả lời: “Tôi đồng ý với những gì ông ấy phát biểu, tôi đã từng nói rằng tôi đã mắc sai lầm. Đó là việc không thể bào chữa được, tôi rất lấy làm tiếc về điều đó. Tôi xin lỗi". Đây là lần đầu tiên chồng tôi đưa ra nhiều lời xin lỗi công khai không điều kiện. Nhưng tôi nhận thấy rằng những lời xin lỗi này sẽ không bao giờ đủ cho những nhà Cộng hòa cứng rắn và cũng chẳng đủ để làm tan đi những lời xì xầm trong Đảng Dân chủ. Những lãnh đạo khác của Đảng Dân chủ, bao gồm Dân biểu Richard Gephardt của bang Missouri, Thượng nghị sĩ Daniel Patrick Moynihan của bang New York và Thượng nghị sĩ Bob Kerrey của bang Nebraska, chỉ trích những hành động cá nhân của Tổng thống và cho rằng đứng về một phương diện nào đó Bill sẽ phải chịu trách nhiệm. Tuy nhiên không ai trong số họ ủng hộ việc luận tội.

Vào lúc chúng tôi trở về Nhà Trắng, có rất nhiều thử thách đối với tôi trên cả hai phương diện cá nhân và chính trị. Bill và tôi đã đồng ý sẽ tham gia vào việc tư vấn hôn nhân xem có giải pháp nào để cứu vãn cuộc hôn nhân của chúng tôi không. Ở một mức độ nào đó, tôi rất choáng váng và cố gắng đương đầu với vết thương nặng nề mà tôi đang phải gánh chịu. Ở một góc độ khác, tôi vẫn tin Bill là một người chồng tốt và là một Tổng thống tuyệt vời. Tôi đã coi bản luận tội của nhóm luật sư độc lập tấn công vào Tổng thống như là một cuộc chiến chính trị leo thang và tôi vẫn ở bên Bill.

Khi mọi người hỏi tôi làm thế nào mà tôi có thể vững vàng trong suốt một thời gian bị tổn thương như thế, tôi bảo họ rằng không có gì đáng phải lo nghĩ về việc mỗi sáng sớm thức dậy và lao đầu vào việc, ngay cả khi có khủng hoảng xảy đến trong gia đình mình. Mỗi người trong chúng ta đều có một khoảng thời gian khó khăn trong cuộc đời, và những kỹ năng cần thiết để đương đầu với khó khăn sẽ không khác gì giữa một Đệ nhất Phu nhân và một công nhân xe nâng. Chỉ có điều là tôi phải làm tất cả nhưng việc ấy trước mắt mọi người.

Ngay cả khi tôi không thể biết chắc về tương lai của cá nhân mình , tôi vẫn tin tưởng tuyệt đối rằng hành vi cá nhân của Bill và những nỗ lực sai trái nhằm che giấu điều đó cũng không thể cấu thành cơ sở pháp lý để dẫn tới việc luận tội theo Hiến pháp nước Mỹ. Tôi tin rằng anh phải chịu trách nhiệm về hành động của mình - trước tôi và Chelsea - chứ không phải trước một tiến trình luận tội nào. Nhưng rõ ràng là phe đối lập có thể dùng báo chí để tạo một bầu không khí trong đó các áp lực chính trị sẽ ngày càng căng thẳng nhằm buộc Tổng thống phải bị luận tội hoặc phải từ chức, bất chấp luật pháp. Tôi lo ngại về một số người thuộc Đảng Dân chủ có thể bị tác động để kêu gọi Bill từ chức. Vì thế, tôi cố gắng tập trung vào những gì có thể giúp họ được bầu lại vào tháng 11 tới. Cho dù những cuộc trưng cầu ý kiến cho thấy phần đông mọi người chống lại việc luận tội, nhiều đảng viên Đảng Dân chủ chuẩn bị tái ứng cử tin rằng họ phải cứng rắn đối với Tổng thống, nếu không họ có thể bị mất ghế. Đó là một mối lo lắng có thật ở một số khu vực. Tuy nhiên ở nhiều bang khác, việc luận tội và cuộc điều tra của Starr có thể là một vết nhơ cho các ứng viên Đảng Cộng hòa - những người đang cố tìm cách lợi dụng tình thế này.

Đầu tháng Chín, David Kendall nhận ra rằng OIC đã sẵn sàng để gửi một bản luận tội cho Ủy ban Tư pháp Hạ viện, nơi sẽ quyết định có đưa vụ việc ra trước cuộc họp toàn thể Hạ nghị viện để biểu quyết hay không. Tôi đã nghiên cứu mảng luật này vào năm 1974, khi còn là một nhân viên cho Ủy ban Tư pháp Hạ viện. Nhiệm vụ của tôi lúc ấy thảo một bản ghi nhớ, tóm tắt những thủ tục để luận tội một Tổng thống và một bản ghi nhớ khác về những tiêu chuẩn của một bằng chứng cần có để tiến hành một vụ luận tội. Theo Hiến pháp, Hạ viện phải phê duyệt các điều khoản luận tội dựa trên đa số phiếu, giống như là phê duyệt bản cáo trạng hình sự đối với một quan chức liên bang. Sau đó các điều khoản luận tội sẽ được gửi đến Thượng nghị viện để xét xử. Trong một phiên tòa hình sự, phán quyết có tội phải được sự thống nhất tuyệt đối của bồi thẩm đoàn, nhưng trong trường hợp này chỉ cần hai phần ba số nghị sĩ của Thượng viện nhất trí thì đã có thể kết luận Tổng thống có tội và bị phế truất. Theo Hiến pháp, việc luận tội chỉ dành cho những vi phạm nghiêm trọng nhất: "Tội phản quốc, hối lộ hoặc một số tội nặng khác và cách hành xử xấu xa". Những vị khai quốc công thần lập ra Hiến pháp đã xây dựng việc luận tội thành một tiến trình cẩn trọng và phức tạp bởi vì họ tin rằng loại bỏ một quan chức liên bang không phải là một việc đơn giản, nhất là trong trường hợp quan chức liên bang đó lại là Tổng thống.

Năm 1868, Hạ viện đã luận tội Tổng thống Andrew Johnson vì đã xem thường ý định của Quốc hội về việc áp đặt chính sách tái xây dựng thời kỳ hậu nội chiến cho miền Nam. Tôi nghĩ rằng Hạ viện đã sai, nhưng ít nhất họ cũng đã chống lại Johnson trên cơ sở những hành xử của ông trong cương vị Tổng thống. Johnson đã bị xét xử và thoát nạn trong gang tấc với chỉ một phiếu. Richard Nixon là vị Tổng thống Mỹ thứ hai đối mặt với quá trình luận tội và tôi biết rất rõ rằng quá trình bảo vệ những chứng cứ pháp lý quan trọng đến mức nào theo như quy định và tinh thần của Hiến pháp. Cuộc điều tra đó được thực hiện được sự giám sát rất chặt chẽ và tuyệt mật trong vòng tám tháng trước khi những bản luận tội được đối chiếu với những hành động của Tổng thống Nixon khi ông trình diện trước Hội đồng xét xử. Chủ tịch Peter Rodino và L đặc biệt John Doar là những tấm gương về tính chuyên nghiệp, khôn khéo và công tâm.

David Kendall yêu cầu được có một bản sao hồ sơ luận tội của OIC trước khi hồ sơ này được chuyển đến Ủy ban Tư pháp Hạ viện để anh ấy có thể chuẩn bị cho một sự đáp trả - một yêu cầu căn bản dựa trên sự công bằng, và đã từng có một tiền lệ là vụ luận tội Tổng thống Nixon. Starr đã từ chối. Vào ngày 9 tháng 9, những người được ủy quyền của Starr đã lái hai chiếc xe tải vào tận chân cầu thang của trụ sở Quốc hội và bàn giao hơn 110.000 bản gọi là "báo cáo Starr" cộng với 36 thùng tài liệu hỗ trợ cho các viên chức an ninh của Quốc hội. Sự lan tỏa của bản báo cáo Starr này thật kinh khủng sau quyết định nhanh chóng của Ủy ban Luật Quốc hội cho phát tán bản báo cáo này lên mạng, thậm chí là hơn thế nữa.

Để tránh trường hợp công tố viên có thể lợi dụng những lời khai từ một người làm chứng không được kiểm tra chéo, nhằm làm ảnh hưởng đến tính công bằng của vụ kiện và làm phương hại đến người vô tội, luật liên bang quy định các bằng chứng trước bồi thẩm đoàn phải được giữ bí mật. Đây là một trong những nguyên lý căn bản trong hệ thống xét xử. Báo cáo của Starr được biên soạn dựa trên những lời khai sơ khảo trước bồi thẩm đoàn của những nhân chứng chưa hề được kiểm tra chéo, và nó đã được công bố rộng rãi ra công chúng mà chẳng đếm xỉa gì đến sự công bằng.

Tôi chưa đọc qua bản báo cáo của Starr, nhưng tôi được biết rằng từ "tình dục" (hoặc một vài biến thể của nó) được xuất hiện đến 581 lần trong tổng cộng 445 trang báo cáo. Trong khi đó từ Whitewater, được cho là chủ đề của cuộc điều tra của Starr, thì theo báo cáo chỉ xuất hiện có bốn lần, chẳng hạn như "Luật sư Độc lập vụ Whitewater". Việc phân phát bản báo cáo của Starr là một trò vẽ vời vô căn cứ và nó đang h thấp cả chức vị Tổng thống lẫn Hiến pháp. Việc công bố công khai như thế là một vết nhơ trong lịch sử nước Mỹ.

Starr kiến nghị Ủy ban Tư pháp Hạ viện xem xét 11 duyên do có thể cho việc luận tội. Tôi cho rằng ông ta đã đi quá quyền hạn pháp lý của mình. Hiến pháp yêu cầu bộ phận lập pháp của chính quyền - không phải là một luật sư độc lập, do các bộ phận hành pháp và tư pháp lập ra - tiến hành điều tra các bằng chứng vi phạm có thể luận tội. Trách nhiệm của Starr là đệ trình những bản tóm tắt các dữ kiện một cách trung thực cho Ủy ban, sau đó Ủy ban sẽ chỉ định các nhân viên của mình tổng hợp các bằng chứng. Nhưng Starr sốt sắng tự phong cho mình là công tố viên, quan tòa và cả hội thẩm đoàn để luận tội Bill. Càng tin rằng Starr lạm dụng quyền hạn của mình, tôi càng thông cảm với Bill, ít nhất là trong chính trị.

Danh sách của Starr về các cáo buộc bao gồm những tố cáo rằng Tổng thống đã nói dối sau khi tuyên thệ về hành vi cá nhân, cản trở sự thực thi luật pháp và lạm quyền. Bill không bao giờ cản trở sự thực thi luật pháp và không bao giờ lạm quyền. Anh vẫn kiên định rằng mình không nói dối trước tòa. Theo đa số chuyên viên về Hiến pháp và các sử gia, dù anh có nói dối hay không, thì việc nói dối trước tòa về một vấn đề cá nhân không phải là cơ sở cho việc luận tội.

Một ngày sau khi Starr nộp báo cáo cho Quốc hội, Bill và tôi tham dự một buổi chiêu đãi của Hội đồng Kinh doanh Dân chủ. Tại buổi tiệc, tôi đã giới thiệu anh là "chồng của tôi và vị Tổng thống của chúng ta". Về phương diện cá nhân, tôi đã và đang cố gắng để tha thứ cho Bill, và sự giận dữ tột cùng của tôi đối với những kẻ chủ tâm hãm hại anh đã giúp sức cho tôi trong việc đó. Lịch làm việc của tôi đầy ắp những buổi gặp gỡ và tôi đã không bỏ qua một buổi nào. Ngày hôm đó, có một cuộc họp bàn về bài diễn thuyết của Tổng thống, một buổi về sự kiện phòng ng ung thư, một buổi chiêu đãi của AmeriCorps và nhiều buổi hội họp khác. Nếu các nhân viên Nhà Trắng thấy tôi làm việc bình thường trong ngày hôm ấy, tôi hy vọng điều đó sẽ động viên họ đứng vững. Nếu tôi có thể vượt qua được ngày đó thì họ cũng có thể.

Trong nhiều tuần lễ, Bill đã ngỏ lời xin lỗi tôi, Chelsea và bạn bè, thành viên nội các, nhân viên và đồng nghiệp vì anh đã không trung thực và làm mọi người thất vọng. Trong một buổi ăn sáng cầu nguyện tại Nhà Trắng cùng với những nhà lãnh đạo tôn giáo vào đầu tháng Chín, Bill đã thú nhận tự đáy lòng mình những sai lầm và cầu xin người dân Mỹ tha thứ. Nhưng anh sẽ không rồi bỏ nhiệm sở của mình: "Tôi sẽ chỉ đạo luật sư của mình chuẩn bị những lời bào chữa thật mạnh mẽ, dùng tất cả những luận cứ chính xác có thể có được. Nhưng ngôn ngữ của luật pháp sẽ không che giấu sự thật mà tôi đã làm. Nếu sự hối lỗi của tôi là thành thật và kiên trì... thì điều tốt lành sẽ đến cho đất nước của chúng ta, cho bản thân tôi và gia đình tôi nữa. Trẻ em của đất nước này có thể thấu hiểu rằng tính liêm chính là quan trọng và sự ích kỷ là sai trái, nhưng Thượng đế có thể thay đổi chúng ta và làm cho chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn từ trong những nơi đổ nát " .

Bill đã chia sẻ với người dân Mỹ số phận chính trị của mình. Anh kêu gọi ở họ sự đồng cảm và rồi đáp trả bằng cách làm việc cho họ với cùng một tấm lòng tận tụy mà anh đã thể hiện trong cương vị Tổng thống từ những ngày đầu tiên bước vào Nhà Trắng. Và chúng tôi tiếp tục những buổi tư vấn tâm lý một cách đều đặn, ở đó chúng tôi buộc phải hỏi và trả lời cho nhau những câu hỏi thật sự hóc búa mà chúng tôi đã trì hoãn sau bao nhiêu năm bận rộn vì các chiến dịch tranh cử triền miên. Nhưng giờ đây, tôi muốn tiếp tục cuộc sống hôn nhân của mình, nếu như điều đó còn có thể.

Phảng của công chúng trước những lời xin lỗi thẳng thắn của Bill đã giúp tôi lên tinh thần. Công việc của Tổng thống vẫn được người dân tán đồng một cách vững chắc suốt cuộc khủng hoảng. 60% người dân Mỹ hoàn toàn nhất trí rằng Quốc hội không nên bắt đầu tiến trình luận tội, rằng Bill không nên từ chức và rằng những chi tiết trong bản báo cáo của Starr là "không phù hợp". Mức độ ủng hộ của người dân dành cho riêng tôi luôn luôn cao và thậm chí đạt được mức đỉnh điểm là vào khoảng 70%, chứng tỏ rằng về cơ bản người dân Mỹ rất công bằng và có tính cảm thông.

Mặc dù trường hợp luận tội này xưa nay là điều hiếm xảy ra và vô lý theo chuẩn của Hiến pháp, tôi cho rằng những người thuộc Đảng Cộng hòa trong Hạ viện vẫn theo đuổi nó khi họ nghĩ rằng họ có thể. Cách duy nhất để tránh việc luận tội là thể hiện sự vượt trội trong cuộc tuyển cử tháng 11. Thế nhưng có một điều gần như đã trở thành “truyền thống" là đảng cầm quyền ở Nhà Trắng thường hay mất ghế trong Quốc hội vào đợt tuyển cử giữa kỳ, như chúng ta đã thấy trong kỳ năm 1994 và đặc biệt là trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống. Khắp nơi các ứng viên của Đảng Dân chủ đều cảm thấy bất an về sinh mệnh chính trị của Tổng thống.

Vào ngày 15 tháng 9, một đoàn khoảng 20 nữ dân biểu Hạ viện thuộc Đảng Dân chủ đã gặp tôi tại Phòng Bầu Dục Vàng. Các dân biểu ngồi trên ghế salon và được phục vụ cà phê và bánh ngọt. Họ đến để thúc giục tôi tham gia cuộc tuyển cử sắp đến, tuy nhiên tôi nghĩ rằng họ cũng muốn thấy tận mắt và nghe tận tai xem làm thế nào mà tôi có thể đứng vững, cũng như muốn biết về những dự định của tôi sắp tới. Khi họ nhận ra rằng tôi thật nghiêm túc trong việc bảo vệ Hiến pháp, bảo vệ Tổng thống và Đảng Dân chủ, họ yêu cầu tôi tiến hành vận động tranh cử

Chúng tôi nói về việc làm thế nào để chuyển hướng chú ý của những người bầu cử từ việc suy nghĩ đến việc luận tội trở lại những vấn đề mà cử tri cần quan tâm như liên bang sẽ giúp giảm sĩ số học sinh trong lớp thông qua việc xây dựng trường học, cải cách bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội, tăng cường chăm sóc và thực thi chế độ nghỉ dưỡng và bảo vệ môi trường.

Tôi trả lời với họ rằng: "Tôi sẽ giúp quý vị bằng tất cả các phương tiện mà tôi có thế, nhưng tôi cũng cần sự giúp đỡ của quý vị trong việc củng cố lại Đảng và duy trì chế độ hội nghị Đảng Dân chủ để chọn ra những người ứng cử - ủng hộ Hiến pháp và Tổng thống".

Bà Lynn Woolsey trả lời phóng viên báo chí sau buổi họp: "Chúng tôi đến đây không phải để bàn về hành vi của Tổng thống, mà là bàn về những gì quan trọng, quan trọng hơn cho người dân của đất nước này". Woolsey sau đó giải thích tiếp: "Chúng tôi đã nói với bà ấy rằng cùng là phụ nữ như nhau, chúng tôi biết rằng phụ nữ có thể làm nhiều chuyện trong lúc cấp bách... Do đó chúng tôi có yêu cầu bà hãy lên máy bay và hãy đến những nơi mà tiếng nói của bà ấy được trông mong nhiều nhất".

Và tôi đã làm như thế. Việc vận động chạy đua vào Quốc hội đã chiếm trọn ngày làm việc của tôi trong những ngày sau đó. Nhưng vào buổi tối thì thật khó khăn, đặc biệt là sau khi Chelsea rời nhà để trở lại trường Stanford, chỉ còn Bill và tôi cùng với nỗi ngượng nghịu về nhau. Tôi đã không xa lánh Bill như tôi đã từng làm trước đó, nhưng sự căng thẳng thì vẫn còn và chúng tôi không còn nhiều những tiếng cười đùa mà trước đây tôi và anh từng chia sẻ mỗi ngày.

Tôi không thuộc loại ngư̖ thổ lộ tất cả những cảm xúc của mình, kể cả với những người bạn thân nhất. Mẹ tôi cũng thế. Chúng tôi có khuynh hướng giữ lại những suy nghĩ và cảm xúc cho riêng mình. Đặc điểm đó càng sâu đậm thêm khi tôi bắt đầu sống cuộc sống của mình dưới con mắt của công chúng. Tôi có phần được thư giãn hơn khi những người bạn thân Diane Blair và Betsy Ebeling đến ở cùng với tôi vài ngày vào giữa tháng Chín. Các bạn thân của tôi làm cho tôi vui, nhưng khi cuộc điều tra tàn nhẫn bắt đầu, tôi cảm thấy bị ép buộc để bảo vệ họ khỏi bị lôi kéo vào cuộc điều tra. Vào thời điểm sau tháng 8 năm 1998, tôi thậm chí còn có cảm giác rằng mình bị bỏ rơi và cô đơn bởi vì tôi không muốn nói chuyện với Bill như thường lệ. Tôi dành nhiều thời gian để sống một mình, để cầu nguyện và đọc sách. Nhưng tôi cảm thấy tốt hơn khi có bạn bè xung quanh, họ là những người đã biết rõ tôi, thăm hỏi tôi khi tôi mang thai, khi tôi bệnh, chia sẻ những niềm vui nỗi buồn và có thể hiểu được những gì tôi đang phải trải qua.

Ngày 17 tháng 9, khi Diane và Betsy đang viếng thăm tôi, thì Stevie Wonder gọi và hỏi liệu ông có thể gặp tôi ở Nhà Trắng. Tối hôm trước ông đã dự một buổi dạ tiệc với một người hâm mộ khác của ông, Tổng thống Czech Václav Havel, và phu nhân Dagmar, và giờ đây ông muốn bay trở về Mỹ để hát riêng cho tôi nghe một bài hát mà ông đã viết cho tôi.

Capricia dẫn Stevie, phụ tá và người con trai của ông vào hành lang lầu hai, nơi có để một cây đàn dương cầm bên dưới một bức tranh lớn của Willem de Kooning. Diane và Betsy ngồi trên một chiếc trường kỷ, tôi ngồi trên một chiếc ghế nhỏ gần cây đàn dương cầm khi Stevie bắt đầu ngân nga một giai điệu thật du dương. Ông chưa hoàn tất xong phần lời nhưng bài hát nói về sức mạnh của sự tha thứ, với phần điệp khúc: "Bạn không phải bước đi trên nước...” . Khi ông đàn, tôi cứ nhích gần hơn về phía cây đàn dương cầm cho đến khi tôi ngồi sát cạnh bên ông. Lúc Stevie kết thúc bài hát, mắt tôi rưng rưng và khi tôi nhìn quanh, nước mắt cũng chảy trên má Betsy và Diane. Đây là một trong những nghĩa cử đẹp nhất mà tôi nhận được trong giai đoạn cực kỳ khó khăn này.

Tôi cũng thật sự cảm động khi Tổng biên tập tạp chí Vogue Anna Wintour gọi đề nghị viết một bài báo và chụp ảnh tôi cho số ấn bản tháng 12. Đây là một lời đề nghị khá bốc đồng và khác thường mà tôi thấy khó có thể chấp nhận. Nhưng thực tế, trải nghiệm này đã hỗ trợ tinh thần của tôi rất nhiều vào lúc đó Tôi khoác bộ cánh bằng nhung đỏ lộng lẫy do nhà Oscar de la Renta thiết kế để chụp hình cho ảnh bìa. Cả ngày, tôi như chìm đắm vào một thế giới của những nghệ sĩ trang điểm và thời trang cao cấp. Những tấm ảnh do Annie Leibovitz chụp thật tuyệt, cho tôi một cơ hội được xinh đẹp hơn trong lúc đang buồn bã thế này.

Ngày 21 tháng 9, ngày mà Bill đọc diễn văn tại phiên khai mạc Liên hiệp quốc tại New York, đã bị biến thành một trò hề ngớ ngẩn nhất. Trong khi bản báo cáo của Starr không buộc Bill từ chức, giới lãnh đạo Đảng Cộng hòa đã giở quẻ và tiết lộ cuộn băng ghi hình lời chứng của Tổng thống trước ban bồi thẩm. Khi Bill bước vào Đại sảnh rộng lớn của Đại hội đồng Liên hiệp quốc trước sự tung hô nhiệt tình một cách bất thường, tất cả các đài truyền hình chính đồng loạt phát hình đoạn băng các phụ tá của Starr phỏng vấn Bill hồi tháng Tám. Trong khi hàng giờ thẩm vấn đau đớn diễn ra một cách chậm rãi trên làn sóng truyền hình, Bill đã có một bài diễn thuyết hùng hồn trước Liên hiệp quốc về mối đe dọa ngày càng gia tăng của chủ nghĩa khủng bố quốc tế và nhu cầu cấp bách về sự đồng tâm hiệp lực của cả nhân loại văn minh nhằm đối phó với vấn đề đó. Tôi chắc là có rất ít người Mỹ lắng nghe những lời cảnh báo của Bill về những mối nguy hiểm mà bọn khủng bố đang hướng về chúng ta. Khi ông hoàn tất bài diễn văn, các Tổng thống, Thủ tướng và các đ̍i biểu đã vỗ tay hoan hô nhiệt liệt. Sự đón nhận của đồng liêu quốc tế khẳng định cương vị lãnh đạo của Bill, một sự thừa nhận đúng lúc cho những việc tốt mà ông đã làm với tư cách một Tổng thống.

Bill cũng gặp gỡ Thủ tướng Pakistan, ông Nawaz Shrif, để bàn về biện pháp kiểm soát chương trình hạt nhân của Pakistan và mối nguy cơ chung của sự gia tăng vũ khí hạt nhân ở tiểu lục địa. Anh cũng bàn bạc với Tổng thư ký Liên hiệp quốc Kofi Annan về biện pháp đối phó với việc Iraq liên tục thách thức các giải pháp của Liên hiệp quốc. Sau đó, anh cùng tôi tham dự một diễn đàn về kinh tế toàn cầu tại Đại học New York, với sự tham dự của Tổng thống Ý Romano Prodi, Thủ tướng Thụy Điển Goran Persson, Tổng thống Bulgaria Petar Stoyanov và người bạn thân của chúng tôi Thủ tướng Anh Tony Blair.

Ngày hôm sau, khi chúng tôi trở về Nhà Trắng, dường như nỗ lực bêu riếu Tổng thống của phe Cộng hòa đã thất bại. Cảnh tượng Tổng thống vẫn giữ vẻ điềm tĩnh khi bị tra hỏi tới tấp bằng những câu hỏi quá đỗi thô tục mà không ai muốn trả lời dường như đã làm cho người dân Mỹ thông cảm hơn với tình huống khó xử của Tổng thống.

Tối hôm sau, Nelson Mandela, người cũng đã dự phiên họp Liên hiệp quốc hôm trước, đã đến thăm chúng tôi tại Nhà Trắng, cùng với phu nhàn Graca Machel. Tại buổi tiệc chiêu đãi dành cho các vị lãnh đạo tôn giáo của Mỹ và châu Phi trong Phòng phía Đông, Mandela đã bày tỏ những tình cảm chân thành và sự kính trọng của ông đối với Bill. Sau khi ca ngợi mối giao hảo mà Bill đã vun đắp với Nam Phi và phần còn lại của châu Phi, Mandela đã nhẹ nhàng nói "Chúng ta thường nói đạo đức không cho phép chúng ta bỏ rơi bạn bè". Ông quay sang và nói thẳng với Bill "Và tối nay chúng tôi phải nói rằng, chúng tôi luôn nghĩ đến bạn trong thời khắc khó khăn và bất ổn này trong cuộc đời bạn". Mandela làm mọi người cười v vỗ tay tán thưởng khi ông hứa không "can thiệp vào công việc nội bộ của đất nước này". Nhưng rõ ràng là ông đang yêu cầu người Mỹ hãy chấm dứt màn bôi nhọ danh dự này. Mandela, người đã kiềm chế sự tức giận của bản thân và tha thứ cho những người đã cầm tù mình, luôn luôn là một người rất sâu sắc.

"Nhưng nếu mong đợi của chúng ta, ước mơ và những lời cầu nguyện thành kính nhất không được đáp ứng", ông nói, "thì tất cả chúng ta nên nhớ rằng niềm vinh quang lớn lao nhất trong cuộc đời này không phải ở chỗ không bao giờ vấp ngã mà thể hiện bằng khả năng đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã".

Tôi vẫn đang cố đứng dậy. Bằng cách để thời gian trôi đi từng ngày và lại bắt đầu vào mỗi buổi sáng, tôi đang xây dựng lại cuộc đời mình một cách vô thức, từng ngày một. Tha thứ cho Bill là một thách thức lớn; song viễn cảnh phải tha thứ cho những sát thủ đánh thuê của cánh hữu thì dường như vượt quá khả năng tôi. Nếu Mandela có thể tha thứ, tôi sẽ thử. Nhưng điều đó thật khó, ngay cá với sự giúp đỡ của nhiều bạn bè và những người đi trước.

Vài tuần sau cuộc viếng thăm của Mandela, Đức Đạt lai Lạt ma ghé thăm tôi tại Nhà Trắng. Chúng tôi gặp nhau ở Phòng Bản Đồ, người tặng tôi một khăn choàng cầu nguyện màu trắng và bảo rằng người thường nghĩ đến tôi và cuộc đấu tranh của tôi. Người khuyên tôi nên mạnh mẽ và vượt qua nỗi cay đắng và sự giận dữ để đối diện với nỗi đau và sự bất công. Lời khuyên rủa người cũng giống với những lời động viên mà tôi nhận được từ nhóm bạn cầu nguyện của mình, đặc biệt là Holly Leachman và Susan Baker - những người thường đến thăm và cầu nguyện cùng tôi, nhân viên mật vụ Brian Stafford - khi ấy là Trưởng phòng Bảo vệ Tổng thống và Mike McCurry - thư ký báo chí của Tổng thống trong suốt những ngày khó khăn nhấtngười đến và đi, xem tôi sống như thế nào dưới áp lực. Những thành viên Đảng Dân chủ của Quốc hội gọi điện cho tôi và hỏi xem tôi có cần họ làm gì hay không. Một Nghị sĩ nói: "Hillary, nếu bà là em gái tôi, tôi đã đấm vào mũi Bill Clinton!". Tôi nói với ông ấy rằng tôi rất trân trọng sự quan tâm của ông ấy nhưng tôi thật sự không cần đến sự giúp đỡ như vậy. Một vài thành viên Đảng Cộng hòa thú nhận là họ không đồng ý với quyết định theo đuổi vụ luận tội của đảng.

Ngày 7 tháng 10, một phái đoàn những thành viên mới của Hạ viện đến gặp tôi tại Nhà Trắng. Một lần nữa, chúng tôi gặp nhau ở Phòng Bầu Dục Vàng khi ánh nắng chiều rọi ngang khung cửa sổ. Họ lo ngại rằng phe Cộng hòa sẽ ép buộc một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tôi đã đưa ra những lời động viên tốt nhất mà tôi có thể. "Chúng ta không thể để họ buộc Tổng thống từ chức”, tôi nói. "Không thể như thế. Các bạn là thành viên Quốc hội. Công việc các bạn là bảo vệ Hiến pháp và làm những gì tốt nhất cho đất nước. Vì thế chúng ta hãy cùng vượt qua khó khăn này." Rồi tôi vận dụng kinh nghiệm 25 năm trước đây của mình để giải thích những gì Hiến pháp quy định về việc luận tội, về cách thức những người lập hiến hình dung quyền luận tội sẽ được sử dụng như thế nào, được diễn dịch ra sao sau 200 năm kể từ ngày ban hành Hiến pháp. Khi chúng tôi kết thúc cuộc họp, tôi cũng đảm bảo với các thành viên Quốc hội rằng nếu phải bỏ phiếu, cả Tổng thống và tôi đều muốn họ lắng nghe lương tâm và cử tri của họ; chúng tôi sẽ hiểu cho dù họ quyết định như thể nào đi nữa.

Các thành viên Dân chủ và một ít các thành viên Cộng hòa trung lập của Quốc hội thống nhất khiển trách - một cuộc bỏ phiếu khiển trách - là thích hợp nhất đối với việc làm của Bill. Nhưng những thành viên Cộng hòa có quyền lực đã chống đối với thỏa thuận một cách dữ dội. Henry Hyde, Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Hạ viện, đã chế nhạo khái niệm khiển trách như là một "vụ luận tội dành cho người ăn kiêng”. Hyde tỏ ra tuyệt đối không khoan nhượng. Ông ta đổ tội cho Nhà Trắng về bài báo ngày 16 tháng 9 đăng trên tạp chí Salon, một tạp chí Internet, đã viết rằng ông ta đã có một cuộc ngoại tình kéo dài suốt những năm 1960, trong khi ông ta đã cưới người vợ sau này. Hyde gọi việc không chung thuỷ của mình, xảy ra ở tuổi 40, là một "sự nông nổi của tuổi trẻ". Ông ta đã giận dữ và phẫn nộ vì giới truyền thông đã cho đăng tải một vi phạm mang tính riêng tư. Phe Cộng hòa đã yêu cầu một cuộc thanh tra tờ tạp chí. Mặc dù rất khác với Hyde về tư tưởng và quan điểm chính trị, tôi cảm thấy thông cảm về sự đau khổ của ông ta. Nhưng tôi cảm thấy khó hiểu tại sao ông ta không nhận thấy tính hai mặt trong hành động của chính mình nhỉ?

Cả mùa thu tôi đi dọc ngang khắp đất nước cho một chiến dịch dài hơi. Tôi yêu cầu mọi người hãy bỏ phiếu với suy nghĩ rằng cuộc sống của họ sẽ phụ thuộc vào việc bỏ phiếu đó. Tôi tập trung vào những vùng mà cuộc tranh đua gay gắt và những nơi có nhiều người biết đến tôi. Giống như sáu năm trước tôi đã vận động tranh cử cho Barbara Boxer, người bảo vệ chiếc ghế Nghị sĩ trước một đối thủ rất mạnh ở California, và cho Patty Murray, Nghị sĩ từ Washington, rất có năng lực với biệt danh "người mẹ mang giầy tennis". Tôi cũng đã cố gắng giúp đỡ Nghị sĩ Carol Mosley Braun ở Illinois. Trước khi kết thúc, tôi ghé Ohio, Nevada và trở về Arkansas để đại diện cho một ứng cử viên Nghị sĩ trẻ tuổi năng động, Blanche Lincoln. "Chúng tôi đã gởi một tín hiệu rõ ràng đến giới lãnh đạo của Đảng Cộng hòa trong Quốc hội rằng người Mỹ quan tâm đến những vấn đề có thực", tôi nói với đám đông ở Janesville, Wisconsin. "Họ quan tâm đến giáo dục, chăm sóc sức khỏe và an ninh xã hội. Và họ muốn một Quốc hội biết lo cho những gì mà họ

Tôi đã đặt hết tâm huyết vào chiến dịch của Nghị sĩ Charle Schumer nhằm đánh bại Nghị sĩ Al D’Amato của New York. Chuck Schumer là một đảng viên Dân chủ thông minh và cực kỳ tiến bộ, đồng thời là một trong những ủng hộ viên kiên định nhất của Bill. D'Amato đã chủ tọa phiên điều trần Whitewater tại Thượng nghị viện, ông đã triệu tập những người thư ký Nhà Trắng vô tội, những người gác cửa và một người giữ trẻ ra trước Ủy ban, nhưng không tìm thấy chứng cớ gì mà chỉ để lại cho họ gánh nặng về chi phí tòa án. Vị trí của D'Amato trở nên mong manh trước sự thách thức mạnh mẽ của Schumer.

Tôi đang ở New York tham dự một buổi gây quỹ cho Schumer thì nhận ra chân phải của mình bị sưng tấy và gần như không thể mang giầy được. Khi trở về Nhà Trắng, tôi đã gọi bác sĩ Connie Mariano. Sau khi khám sơ chân tôi, bà gởi tôi đến bệnh viện hải quân Bethesda để khám xem liệu tôi có bị nghẽn mạch máu do đã bay liên tục vòng quanh đất nước hay không. Kết quả chắc chắn là tôi đã bị nghẽn mạnh máu ở đầu gối phải và cần phải điều trị ngay. Bác sĩ Mariano bảo tôi phải nằm trên giường và uống thuốc tan máu ít nhất một tuần. Mặc dù tôi muốn quan tâm đến sức khỏe bản thân, nhưng tôi quyết định không hủy bất kỳ chặng nào của chiến dịch. Vì thế chúng tôi phải thỏa thuận. Bà ấy sẽ gởi một y tá đi theo tôi để phát thuốc và theo dõi tình trạng của tôi.

Khi ngày bỏ phiếu đến gần, Đảng Cộng hòa tung một chiến dịch quảng cáo rầm rộ tập trung vào vụ xì-căng-đan. Chương trình thất bại. Dường như các cử tri tỏ ra ghê tởm chiến thuật chính trị của phe Cộng hòa hơn là cuộc sống riêng tư của Tổng thống. Tôi tin rằng chúng tôi sẽ giành được nhiều ghế hơn nếu nhiều thành viên Dân chủ kêu gọi sự trung thực của các thành viên Cộng hòa trong việc luận tội. Nhưng đi ngược lại quy ước của Washington là một việc làm khá may rủi hầu hết các ứng viên. Những nhà phê bình vẫn đang tiên đoán một đợt phản công từ phía Cộng hòa.

Vào ngày bầu cử, những cuộc thăm dò bên ngoài phòng bỏ phiếu được tiến hành, Bill rất phấn khích, anh ngồi cùng với các nhân viên ở văn phòng của John Podesta tại Dinh Tây để theo dõi kết quả. John, một cố vấn chính trị rất hiểu biết và thông minh, đã từng phục vụ trong chính phủ nhiệm kỳ đầu của Bill với vai trò Thư ký Nhà Trắng, và gần đây trở thành Chánh văn phòng Nhà Trắng sau khi Erskine Bowles chấm dứt nhiệm kỳ. Một nhân viên phụ tá đang hướng dẫn Bill cách theo dõi kết quả bầu cử trên Intemet và anh ngồi tại máy vi tính của John, hăng hái lướt qua các trang web chính trị. Tôi cũng rất hồi hộp theo dõi kết quả bỏ phiếu như mọi khi. Vì thế tôi mời Maggie và Cheryl Mills, một luật sư hoàn hảo ở văn phòng luật, cùng xem bộ phim mới của Oprah Winfrey, dựa theo tiếu thuyết của Toni Morrison, Beloved. Khi chúng tôi quay lại vào buổi tối, có tin tốt: Kết quả cuộc bỏ phiếu thật lịch sử. Đảng Dân chủ chiếm thêm 5 ghế trong Hạ viện và vượt qua Đảng Cộng hòa với tỉ lệ sít sao: tỉ lệ bây giờ là 223 so với 211. Thượng viện vẫn không thay đổi với 55 thành viên Cộng hòa so với 45 thành viên Dân chủ. Barbara Boxer thắng trong đợt tái ứng cử ở Thượng viện, và tin tốt lành nhất của tối đó là Chuck Schumer đánh bại Al D'Amato ở New York. Phe Cộng hòa và những nhà bình luận truyền thông nghĩ rằng phe Dân chủ sẽ mất 30 ghế ở Hạ viện và 4 đến 6 ghế ở Thượng viện . Nhưng ngược lại, Đảng Dân chủ đã thắng ở Hạ viện, lần đầu tiên kể từ năm 1822, đảng của Tổng thống đương quyền đã làm được như thế trong nhiệm kỳ thứ hai.

Một ngạc nhiên nữa lại đến không lâu sau đó. Ba ngày sau, thứ Sáu, ngày 6 tháng 11, Thượng nghị sĩ Moynihan đã có một cuộc phỏng vấn ghi hình với phóng viên huyền thoại của truyền hình New York, Gabe Pressman, tuyên bố rằng ông sẽ không tranh cử cho nhiệm kỳ thứ 5. Buổi phỏng vấn dự định phát trên truyền hìnhChủ nhật, nhưng thông tin đã bị tiết lộ sớm hơn.

Tối khuya thứ Sáu, tổng đài viên Nhà Trắng đã chuyển cho tôi cuộc gọi từ Nghị sĩ Charlie Rangel, cựu thành viên Quốc hội ở Harlem, một người bạn tốt của tôi.

"Tôi vừa mới nghe nói Thượng nghị sĩ Moynihan tuyên bố sẽ từ chức. Tôi hy vọng là bà sẽ xem xét việc tranh cử vì tôi nghĩ bà sẽ thắng", ông ta nói.

"Ôi, Charlie", tôi nói. "Tôi rất quý những gì ông nghĩ về tôi, nhưng tôi không quan tâm, mà hơn nữa, chúng tôi còn có một số vấn đề nổi cộm phải giải quyết ngay bây giờ."

"Tôi biết”, ông ấy nói. "Nhưng tôi thật sự nghiêm túc. Tôi muốn bà suy nghĩ về việc đó.”

Có lẽ ông ấy nói nghiêm túc nhưng tôi nghĩ ý tưởng tranh cử chiếc ghế nghị sĩ của Moynihan thật là ngớ ngẩn, mặc dù đây không phải là lần đầu tiên ý tưởng này được nhắc đến. Một năm trước đó, tại một buổi tiệc Giáng sinh ở Nhà Trắng, bạn tôi Judith Hope, Chủ tịch Đảng Dân chủ tại New York, đã nói rằng bà ta không nghĩ Moynihan sẽ tranh cử một lần nữa. "Nếu ông ta không tranh cử”, bà ấy nói, "tôi mong bà sẽ làm". Lúc đó tôi nghĩ nhận xét của Judith không thực tế và vào thời điểm này tôi vẫn còn nghĩ như vậy.

Tôi có những thứ khác trong tâm trí mình.