Trước ngày lễ Quốc tế Lao động một tuần, chúng tôi trở lại Washington cùng với chiến thắng quan trọng của Chính phủ về ngân sách; đó là lúc Nhà Trắng cần tập trung toàn bộ thời gian vào sáng kiến cải cách hệ thống chăm sóc y tế. Tôi cũng như thế. Mục tiêu 100 ngày của Bill đã trôi qua từ lâu và nhóm chuyên trách giải tán vào cuối tháng Năm, còn vấn đề chăm sóc y tế đã bị gác lại trong nhiều tháng liền để Tổng thống cùng các nhóm đặc trách về tư pháp và kinh tế có thể tập trung vào kế hoạch trọn gói làm giảm tình trạng thâm hụt ngân sách. Suốt mùa hè, tôi gọi điện thoại cho các thành viên của Quốc hội, và làm việc cật lực để giúp Bill thông qua chương trình kinh tế, mấu chốt cho tất cả những mục tiêu mà anh ấy hy vọng sẽ đạt được cho đất nước.

Tuy nhiên, cho dù chúng tôi có chiến thắng quan trọng về ngân sách, việc cải cách hệ thống chăm sóc y tế vẫn phải cạnh tranh quyền ưu tiên với các chương trình lập pháp khác. Kể từ lúc Chính quyền bắt đầu đi vào hoạt động, Bộ trưởng Tài chính Lloyd Bentsen đã cảnh báo về thời gian biểu cho chương trình cải cách chăm sóc y tế, ông không tin là chương trình này có thể được thông qua trong vòng hai năm. Cuối tháng Tám, Bentsen cùng Ngoại trưởng Warren Christopher và cố vấn kinh tế - ông Bob Rubin - bày tỏ lập trường cứng rắn yêu cầu trì hoãn những cải cách hệ thống chăm sóc y tế và tập trung xúc tiến Hiệp định Mậu dịch Tự do Bắc Mỹ, còn gọi là NAFTA. Họ cho rằng mậu dịch tự do cũng rất quan trọng đối với sự hồi phục nền kinh tế quốc gia và NAFTA bảo đảm có tác động lập tức. Việc tạo ra một khu vực mậu dịch tự do ở Bắc Mỹ - khu mậu dịch tự do lớn nhất thế giới - sẽ giúp mở rộng xuất khẩu của Mỹ, tạo công ăn việc làm và đảm bảo rằng nền kinh tế thu được nhiều lợi ích chứ không phải những gánh nặng từ toàn cầu hóa. Mặc dù các nghiệp đoàn lao động không thích toàn cầu hóa nhưng việc mở rộng các cơ hội kinh doanh buôn bán là một mục tiêu quan trọng của chính quyền. Vấn đề là liệu Nhà Trắng có thể cùng một lúc tập trung sức lực của mình vào hai chiến dịch lập quy chế pháp lý cho hai vấn đề trên hay không. Tôi cho rằng có thể và nói rằng việc trì hoãn cải cách hệ thống chăm sóc y tế sẽ làm mất thêm các cơ hội. Nhưng đó là quyết định của Bill và bởi vì NAFTA phải đối đầu với một thời hạn chót cho việc lập y chế pháp lý nên anh kết luận rằng cần chú tâm vào vấn đề đó trước.

Anh cũng cam kết tăng cường mối quan hệ với những nước láng giềng thân cận chúng tôi ở phía nam. Mexico không chỉ là quê hương tổ tiên của hàng triệu người Mỹ gốc Mexico, đất nước này còn đang phải trải qua những thay đổi sâu sắc về kinh tế và chính trị mà những sự thay đổi này có thể tạo ra tác động như những đợt sóng gợn lan khắp châu Mỹ La tinh. Bill muốn ủng hộ Tổng thống Ernesto Zedillo, một nhà kinh tế học được đào tạo bài bản - người đang làm biến đổi hoàn toàn chính quyền đất nước từ hệ thống chính trị độc đảng sang chế độ dân chủ đa đảng và nhờ vậy sẽ khắc phục được những vấn đề kéo dài từ rất lâu như đói nghèo, tham nhũng và cả những mối quan ngại xuyên biên giới như nhập cư, ma túy và mậu dịch.

Vậy là một lần nữa, vấn đề chăm sóc y tế lại phải chờ đợi. Tuy nhiên, Ira và tôi cùng một nhóm các nhân viên về chăm sóc y tế tiếp tục xây dựng nền tảng cho một dự luật sẽ cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế có chất lượng, chi phí hợp lý cho tất cả người dân Mỹ.

Những thắng lợi đầy ấn tượng về việc xây dựng quy chế pháp lý của Bill trong mùa hè vừa qua khiến chúng tôi cảm thấy lạc quan về những cơ hội của mình. Chúng tôi vẫn tiếp tục tự nhắc nhở bản thân mình rằng việc cải cách không chỉ là các chính sách công phức tạp, mà còn phải cải thiện cuộc sống của người dân. Trong quá trình cố gắng tìm các giải pháp, tôi đã gặp nhiều trường hợp làm tôi xúc động.

Trong khi Bill và các cố vấn của anh đang cố gắng tìm ra một chính sách nhằm thúc đẩy nền kinh tế đột phá thì tôi du hành khắp đất nước, lắng nghe người dân Mỹ kể về những gian khổ khi phải đối đầu với các loại chi phí y tế tăng vọt, sự phân biệt đốiều trị và tình trạng quan liêu mà họ gặp phải mỗi ngày. Những chuyến đi của tôi từ bang Louisiana đến bang Montana, từ bang Florida tới bang Vermont, đã củng cố thêm nhận định của tôi rằng hệ thống y tế hiện hữu có thể hoạt động hiệu quả hơn, ít tốn kém hơn khi đảm bảo cho mọi người dân Mỹ đang cần sự quan tâm về y tế có thể tiếp cận được nó.

Tôi đã chuyện trò với những người tạm thời không được hưởng chế độ chăm sóc y tế do họ thay đổi công việc - một điều đang xảy ra với trung bình khoảng 2 triệu công nhân mỗi tháng. Tôi gặp những người đàn ông và những phụ nữ - những người nhận ra rằng họ có thể không được bảo hiểm y tế nếu nằm trong diện "có tiền căn về bệnh tật" như ung thư hoặc tiểu đường, đã được phát hiện qua chẩn đoán và có trong bệnh sử của họ. Một số người Mỹ cao tuổi sống nhờ vào những khoản thu nhập cố định đã kể với tôi rằng họ bị bắt buộc phải chọn lựa giữa việc trả tiền thuê nhà hoặc trả tiền mua các loại thuốc được bác sĩ kê toa. Thời gian bố tôi phải nằm viện đã giúp tôi hiểu rằng cho dù có được chăm sóc chu đáo và được hỗ trợ tốt nhất, nhưng việc mất những người mà bạn yêu thương là nỗi đau không gì sánh được. Và sẽ đau khổ hơn biết bao nhiêu nếu sự mất mát đó là có thể tránh được. Tôi không thể chịu đựng được ý nghĩ đó.

Tôi cũng đã gặp những người Mỹ khiến cho lòng mình bừng lên niềm hy vọng. Vào một ngày, khi đến nói chuyện với những người thực hiện cải cách hệ thống chăm sóc y tế ở Điện Capitol, tôi chú ý đến một cậu bé đang ngồi trên chiếc xe lăn ở hàng trước. Cậu nở nụ cười dễ thương trên khuôn mặt thật đáng yêu, tôi không thể rời mắt khỏi cậu bé. Trước khi diễn thuyết, tôi đi đến chỗ cậu. Khi tôi cúi xuống chào cậu, cậu quàng tay ôm lấy cổ tôi. Tôi bế cậu bé lên và phát hiện ra rằng bé phải bộ giá đỡ toàn thân nặng đến 20 kg. Tôi phát biểu trước khán giả trong khi vẫn ôm cậu bé trên tay. Tôi giới thiệu về cậu - bé Ryan Moor, bảy tuổi, ở thành phố South Sioux, bang Nebraska. Bé Ryan được sinh ra với một thể trạng còi cọc hiếm gặp. Gia đình bé liên tục tranh luận căng thẳng với công ty bảo hiểm của mình để yêu cầu công ty thanh toán cho nhiều khoản phẫu thuật và điều trị cần thiết cho bé. Tuy căn bệnh của Ryan làm chậm lại sự phát triển cơ thể của cậu bé, nhưng nó không làm cậu trở nên bi quan. Bé làm cho tôi cùng các nhân viên của mình yêu mến đến mức Melanne đã treo một bức ảnh lớn của bé trên tường trong các văn phòng Hillaryland. Những câu chuyện tương tự như của bé Ryan khiến chúng tôi chú ý đến điều mong ước trong suốt cuộc đấu tranh của mình là đưa hệ thống chăm sóc y tế đến với tất cả mọi người dân Mỹ. Sự can đảm và niềm hy vọng của bé vẫn tiếp tục thôi thúc tôi cho đến tận ngày hôm nay. Hiện Ryan đang học trung học và mơ ước trở thành một bình luận viên thể thao trong các chương trình phát thanh và truyền hình.

Đầu tháng Chín, Bill tập trung vào việc chuẩn bị cho chuyến viếng thăm sắp tới của Thủ tướng Israel, ông Yitzhak Rabin và nhà lãnh đạo người Palestine, ông Yaser Arafat, và việc ký kết hiệp ước hòa bình Trung Đông mới. Trong cuộc họp lịch sử này, diễn ra tại Khu vườn phía Nam của Nhà Trắng vào ngày 13 tháng 9 năm 1993, một hiệp ước đã được ký kết, là kết quả của nhiều tháng thương lượng ở Oslo, Na Uy, gọi là Hiệp ước Oslo. Việc tạo dựng sự ủng hộ của Chính phủ Mỹ đối với Hiệp ước này rất quan trọng bởi vì Hợp chủng quốc Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất có thể thúc đẩy cả hai bên thực sự thi hành các điều khoản của hiệp ước và là quốc gia được Israel tin cậy trong việc bảo vệ an ninh của họ. Người dân ở Trung Đông cũng sẽ thấy Thủ tướng Rabin và Chủ tịch Arafat đích thân cam kết cho những điều mà các đại diện của họ đã thỏa thuận.

Tôi gặp ông Yitzhak và vợ ông, bà Leah Rabin, lần đầu tiên vào đầu mùa xuân năm ấy khi họ ghé thăm xã giao tại Nhà Trắng. Thủ tướng Yitzhak là một người đàn ông tầm thước, vẻ ngoài không có gì nổi bật, nhưng thái độ chững chạc và sự mạnh mẽ của ông đã thu hút tôi cũng như nhiều người khác. Ở ông toát ra một sức mạnh. Đây là người đàn ông khiến cho tôi cảm thấy có thể tin cậy được. Còn bà Leah là một người đầy ấn tượng, có mái tóc đen nhánh với đôi mắt xanh sắc sáo, thể hiện sức sống và sự thông minh. Bà đọc sách rất nhiều, có óc quan sát và am tường về nghệ thuật. Và trong chuyến thăm tôi lần thứ hai tại Nhà Trắng này, bà chú ý đến những nơi tôi cho treo lại một số bức tranh trong bộ sưu tập nghệ thuật. Bà thẳng thắn chia sẻ ý kiến của mình về các nhân vật và những sự kiện bằng những lời nhận xét bộc trực và nhờ vậy, bà nhanh chóng làm cho tôi cảm thấy quý mến bà. Cả hai ông bà Rabin đều có cái nhìn rất thực tế về những thách thức đang ở phía trước của Israel. Họ tin rằng không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc phải cố gắng đạt được một tương lai bảo đảm cho đất nước họ thông qua các cuộc thương lượng với những kẻ thù không đội trời chung. Thái độ của họ gợi cho tôi câu ngạn ngữ cổ xưa: "Hãy hy vọng vào điều tốt đẹp nhất và dự tính những điều tồi tệ nhất". Đó cũng là đánh giá của tôi và của Bill.

Vào cái hôm đầy triển vọng ấy, Bill đã thuyết phục ông Yitzhak bắt tay ông Arafat như là một dấu hiệu cụ thể cho lời cam kết của hai ông về kế hoạch hòa bình. Thủ tướng Rabin đồng ý, miễn là không có việc ôm hôn theo phong tục của người Ả-rập. Trước buổi lễ, Bill và ông Yitzhak cùng tham gia diễn tập việc bắt tay rất vui vẻ, Bill đóng vai ông Arafat vì họ phải thực hiện một bài luyện tập phức tạp nhằm ngăn không để nhà lãnh đạo người Palestine kéo họ đến quá gần.

Việc bắt tay và hiệp ước có vẻ như mang lại hy vọng về một nền hòa bình ở Trung Đông, lại vài người Israel và Ả-rập coi đó như là một lời khiển trách đối với mối quan tâm chính trị và niềm tin tôn giáo của họ, mà sau đó đã dẫn đến bạo lực và vụ ám sát bi thảm Thủ tướng Rabin. Thế nhưng vào buổi chiều tuyệt vời ngày hôm đó - dưới ánh nắng mặt trời chói sáng ấm áp như mang đến lời chúc phúc lành của Chúa - tôi đã chỉ hy vọng về những điều tốt đẹp nhất và đã quyết định giúp đỡ bằng bất kỳ cách nào có thể để hỗ trợ cho quyết định đầy can đảm của Israel khi nhận lấy phần rủi ro vì một nền hòa bình trường tồn và vững chắc.

Ngay khi giải quyết những vấn đề thúc bách và thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, Bill đã lên kế hoạch đọc một bài diễn văn vào giờ cao điểm trên sóng truyền hình trước Quốc hội vào ngày 22 tháng 9 để phác thảo kế hoạch về hệ thống chăm sóc y tế. Tiếp theo đó, tôi dự định đưa ra các chứng liệu trước năm Ủy ban của Quốc hội xem xét việc lập quy chế pháp lý cho hệ thống chăm sóc y tế, điều mà chúng tôi hy vọng sẽ được tiến hành vào đầu tháng Mười.

Lịch trình làm việc trong tháng Chín thật dày đặc, vì vậy chúng tôi không thể đảm đương thêm các vấn đề phức tạp khác. Mặc dù bản thân dự luật chưa được hoàn tất, nhưng Bill, Ira và tôi muốn báo cho các thành viên thuộc Đảng Dân chủ biết về dự luật đó trước khi Bill đọc bài diễn văn quan trọng để họ có thể hiểu được những ý tưởng ẩn đằng sau quyết định của chúng tôi. Tuy nhiên, những số liệu chưa xử lý nêu trong dự luật cần phải được các chuyên gia về ngân sách tính toán và xác nhận, và việc này phải mất nhiều tuần lâu hơn dự tính. Thay cho việc lưu hành một tài liệu chưa hoàn tất, chúng tôi thiết lập một "phòng đọc", ở đó những nhân viên thuộc Đảng Dân chủ có thể đọc được kế hoạch cải cách với điều kiện là các số liệu có thể thay đổi. Nội dung tài liệu bị rò rỉ cho các cơ quan thông tấn báo chí. Những chuyện xảy ra sau đó đã khiến nhười trong Quốc hội nghĩ rằng dự thảo này là một bản dự luật hoàn tất. Là người luôn tỏ thái độ thận trọng với việc cải cách hệ thống chăm sóc y tế, Thượng nghị sĩ Moynihan đã công khai chi trích tất cả nhóm làm việc, bảo rằng nhóm dự thảo đã lấy căn cứ trên những con số "tưởng tượng".

Những người đề xướng và những người phản đối cải cách bắt đầu tổ chức các chiến dịch của mình để gây ảnh hưởng đến kết quả. Phần lớn những nhóm đại diện cho khách hàng, gia đình, công nhân, người già, các bệnh viện nhi đồng và các bác sĩ nhi khoa đều ủng hộ việc cải cách. Tuy nhiên, .nhóm các doanh nghiệp, đặc biệt là nhưng doanh nghiệp nhỏ, những công ty dược và các công ty bảo hiểm lớn đều xem việc cải cách như một mối đe dọa. Cả giới y bác sĩ cung vậy, cũng phản đối những vấn đề cụ thể của kế hoạch cải cách.

Không cần phải mất nhiều thời gian để nhận thấy rằng phe đối lập đã tổ chức tốt và được tài trợ tài chính nhiều như thế nào. Đầu tháng Chín, Hiệp hội Bảo hiểm Y tế của Mỹ, một nhóm lợi ích hùng mạnh đại diện cho các công ty bảo hiểm của quốc gia, đã tung ra những quảng cáo trên truyền hình nhắm vào việc gây tai tiếng cho cuộc cải cách. Những quảng cáo này mô tả một cặp vợ chồng ngồi tại bàn nhà bếp, xem các hóa đơn thuốc men của mình và lên tiếng lo ngại rằng chính phủ sắp sửa bắt buộc họ ký vào một kế hoạch chăm sóc y tế mới mà họ không muốn. Giọng người dẫn chuyện trên truyền hình than vãn: "Mọi thứ đang thay đổi nhưng không theo chiều hướng tốt hơn tí nào cả. Nhà nước có thể bắt buộc chúng ta phải chọn một trong các kế hoạch chăm sóc y tế do những tay quan liêu trong chính phủ nghĩ ra". Đó là một quảng cáo sai lạc và dối trá, nhưng nó lại là một thủ đoạn khéo léo và đạt được hiệu ứng như mong muốn.

Vào ngày 20 tháng 9, hai ngày trước khi Bill định sẽ tuyên bố công kh kế hoạch chăm sóc y tế của mình trước Quốc hội và cả nước, anh đã đề nghị tôi xem bản thảo bài phát biểu mà anh vừa mới nhận được từ nhóm viết diễn văn cho lãnh đạo Nhà Trắng. Qua nhiều năm, Bill và tôi luôn dựa vào nhau như những cố vấn của nhau. Chúng tôi cũng xem nhau như là những biên tập viên của nhau vào bất cứ khi nào chúng tôi phải thực hiện một bài diễn văn lớn hoặc bất kỳ văn bản quan trọng nào. Vào một buổi trưa Chủ nhật, tôi ngồi trên một chiếc ghế cỡ lớn ở một trong những căn phòng tôi ưa thích nhất trên tầng thượng của Nhà Trắng - Phòng Tắm nắng - là nơi chúng tôi thường lui tới thư giãn, chơi bài, xem truyền hình và cảm giác mình giống như là một gia đình bình thường. Gió lướt qua các trang của bài diễn văn, tôi thấy rằng nó chưa được chuẩn bị chu đáo - trong khi Bill sắp phải phát biểu bài diễn văn này trong vòng hơn 48 tiếng nữa thôi. Tôi cảm thấy không an lòng. Tôi nhấc điện thoại và yêu cầu người trực tổng đài điện thoại của Nhà Trắng gọi bà Maggie. Là người luôn luôn giữ được bình tĩnh trong những tình huống khó khăn, Maggie liếc qua bài diễn văn và nhanh chóng triệu tập một cuộc họp với những cố vấn hàng đầu về chăm sóc y tế và những chuyên gia soạn diễn văn vào buổi tối hôm đó. Trong lúc thưởng thức vài món ăn nhẹ Mexico ở phòng Tắm nắng, tôi cùng khoảng hơn một chục nhân viên đã ngồi bàn bạc các chủ đề của bài diễn văn. Tôi đề nghị xem việc cải cách hệ thống chăm sóc y tế như là phần đầu của lộ trình đi vào tương lai của nước Mỹ, một cách so sánh ẩn dụ thích hợp bởi vì theo quan điểm của Bill, thì đây là cơ hội cho thế hệ của chúng tôi đáp lời kêu gọi vì lợi ích của các thế hệ tương lai. Chúng tôi đã xử lý các chủ đề cho lộ trình phát triển này, và với cảm giác vừa khẩn trương vừa nhẹ nhõm, chúng tôi đưa bản sơ thảo cho các chuyên gia soạn lại. Sau khi được Bill liên tục biên tập và hiệu chỉnh, họ đã sắp xếp lại thành văn bản hoàn chỉnh và hoàn tất ngay tối hôm thứ Ba.

Các vị Tổng thống thường đọc nhưng;c biệt trước Quốc hội trên bục diễn thuyết trong căn phòng trang trí lộng lẫy của Hạ viện. Đó là một buổi tối đầy đủ các nghi thức. Khi Tổng thống bước vào đại sảnh, người cảnh vệ thông báo bằng một giọng trầm trầm: "Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ đã đến". Khán thính giả đứng lên và Tổng thống chào tất cả những thành viên của cả hai đảng, những người mà theo truyền thống, ngồi ở hai phía đối diện nhau của lối đi. Sau đó, Tổng thống đi lên bục đứng và quay mặt về phía khán giả. Phó Tổng thống và Chủ tịch Hạ viện ngồi ngay sau lưng Tổng thống.

Đệ nhất Phu nhân cùng với các vị khách của Nhà Trắng và các quan chức khác ngồi ở một khu vực đặc biệt tại ban công. Người dân thủ đô rất thích trò chơi đoán xem ai sẽ được ngồi cùng với Đệ nhất Phu nhân. Vào buổi tối hôm đó, bên tay phải của tôi là Tiến sĩ T. Berry Brazelton - một trong những bác sĩ nhi khoa hàng đầu của đất nước và là người tôi quý mến, đã làm việc cùng tôi về các vấn đề trẻ em trong khoảng 10 năm. Đáng ngạc nhiên hơn là vị khách ngồi bên tay trái của tôi, Tiến sĩ C. Everett Koop. Tiến sĩ Koop là một bác sĩ phẫu thuật bệnh nhi lão luyện, từng là Bộ trưởng Y tế dưới thời Tổng thống Reagan, chịu trách nhiệm về các vấn đề Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng. Ông để râu, đeo kính, là một thành viên thuộc Đảng Cộng hòa và là người phản đối gay gắt việc phá thai - ông đã kiên trì theo đuổi cuộc đấu tranh không khoan nhượng này. Cả Bill và tôi đều khâm phục Tiến sĩ Koop vì ông có những quan điểm rất dũng cảm khi còn làm Bộ trưởng Y tế, đã cảnh báo người dân Mỹ về những mối nguy hại do hút thuốc lá và sự lan rộng của đại dịch AIDS cũng như việc vận động tiêm chủng phòng ngừa bệnh, sử dụng bao cao su, y tế môi trường và vận động thực hiện các độ dinh dưỡng tốt hơn. Ông đã chứng kiến những thất bại của hệ thống y tế vừa như một bác sĩ lâm sàng vừa như một nhà hoạch định chính sách, Tiến sĩ Koop đã lên tiếng ủng hộ việc cải cách hệ thống chăm sóc sức khỏe y tế và là một người bạn đồng minh, một cố vấn không thể thiếu được.

Sau khi ra hiệu cho khán giả an tọa, Bill bắt đầu bài diễn văn của mình. Trái với sự tin cậy lớn lao của anh, ngay cả tôi cũng không nhận ra có điều gì đó không ổn. Sau đó, chúng tôi biết được rằng viên sĩ quan phụ tá đã đặt nhầm bài diễn văn trên máy phóng đại chữ - thay vào đó là bài phát biểu về kinh tế mà Bill đã diễn thuyết nhiều tháng trước. Bill nổi tiếng là người có tài ứng khẩu và tùy cơ ứng biến, nhưng bài diễn văn này quá dài và quá quan trọng đến nỗi Bill không thể ứng biến ngay được. Trong bảy phút cực kỳ căng thẳng, khi các nhân viên của anh vội vàng đi sửa chữa sai lầm thì anh ấy đã trình bày những lời nhận xét của mình từ những nội dung mà anh còn nhớ được.

Bài diễn văn thật tuyệt vời, nó là sự hòa trộn của niềm say mê, sự thông thái và đã nêu bật được nội dung cốt lõi của vấn đề. Tôi rất tự hào về anh trong buổi tối hôm ấy. Đó là con đường dũng cảm dành cho một vị tân Tổng thống. Tổng thống Franklin D. Roosevelt đã mạnh dạn tìm ra cách thức để giúp cho những người Mỹ cao tuổi không phải vướng bận về vấn đề kinh tế bằng chương trình Phúc lợi Xã hội. Còn Bill, thông qua cuộc cải cách hệ thống chăm sóc y tế, anh muốn có sự cải thiện sâu sắc về chất lượng cuộc sống cho hàng chục triệu người dân Mỹ. Anh đưa cao tấm "thẻ chăm sóc y tế" có màu đỏ, trắng và xanh dương với hy vọng nhưng tấm thẻ này sẽ được cấp cho từng người dân Mỹ, đồng thời anh cũng hứa hẹn sẽ triển khai một kế hoạch đảm bảo cho mọi công dân đều được hưởng chế độ bảo hiểm y tế và tiếp cận được với hệ thống chăm sóc y tế có chất lượng cao với chi phí hợp lý.

Bill phát biểu với dân chúng cả nước: "Tối hôm nay, chúng ta cùng nhau đến đây để viết nên chương mới trong ịch sử Hoa Kỳ. Cuối cùng thì sau nhiều thập kỷ sai lầm từ bước khởi đầu, chúng ta phải thực hiện sự lựa chọn khẩn thiết nhất là: giúp cho mọi người dân Mỹ có sự an sinh về y tế, một hệ thống chăm sóc sức khỏe không thể bị tước đoạt, một hệ thống chăm sóc y tế luôn sẵn sàng". Khi anh ấy hoàn tất bài diễn văn dài 52 phút, khán giả đã đứng lên hoan hô anh. Mặc dù ngay lập tức, có một vài chuyên gia về luật pháp thuộc Đảng Cộng hòa không đồng ý với một số chi tiết của kế hoạch nhưng nhiều người ở cả hai đảng đều nói rằng họ khâm phục thiện chí của Bill trong việc giải quyết một vấn đề đã làm đau đầu nhiều nhà lãnh đạo tiền nhiệm. Như một nhà báo ví von, những nỗ lực cải cách hệ thống chăm sóc y tế này giống như là "Chinh phục đỉnh núi Everest". Chúng tôi đã bắt đầu cuộc hành trình. Tôi cảm thấy phấn khích tuy vẫn còn hơi e ngại. Tôi nhận thức rất rõ rằng một bài diễn văn có tác dụng thức tỉnh người khác là một chuyện, còn việc thiết kế và thông qua cơ chế pháp lý lại là chuyện khác. Nhưng tôi cảm ơn lời cam kết và tài hùng biện của Bill, và tôi tin tưởng là chúng tôi sẽ đạt được một sự thỏa hiệp bởi vì tình trạng phồn thịnh của xã hội và của nền kinh tế đất nước chúng ta về lâu dài phụ thuộc rất nhiều vào điều đó.

Sau bài diễn thuyết, chúng tôi được hộ tống lên xe và hướng về Nhà Trắng. Chúng tôi đã lên kế hoạch cho một bữa tiệc ở State Floor sau buổi diễn thuyết, nhưng chúng tôi quyết định trượt tiên phải đến Văn phòng Điều hành cũ, nơi các nhân viên về hệ thống chăm sóc y tế làm việc trong những ô ngăn chật hẹp, được dùng tạm thời tại phòng 160. Bill và tôi cảm ơn họ đã dành nhiều ngày đêm làm việc vì công cuộc cải cách. Tôi đứng trên một chiếc ghế và vừa tuyên bố vừa cười, vừa hoan hô rằng, với sự sắp ra đời của dự luật về chăm sóc sức khỏe y tế, từ nay căn phòng sẽ được đặt tên là "Phòng Hộ sinh".

Chúng tôi có đầy đủ mọi lý do để lạc quan về kế hoạch cải cách bởi vì những đánh giá về bài diễn văn của Bill và những phác thảo của kế hoạch nói chung đều tích cực. Đông đảo dân chúng ủng hộ hoạt động cải cách hệ thống chăm sóc sức khỏe y tế. Những bài tường thuật tin tức với những hàng tiêu đề "CẢI CÁCH HỆ THỐNG CHĂM SÓC Y TẾ"; "HƯỚNG ĐI ĐÚNG!" khen ngợi kế hoạch và những nỗ lực của chúng tôi khi đạt được sự đồng thuận của cả hai đảng.

Mặc dù dự luật cần một tháng nữa mới được "khai sinh", nhưng tôi vẫn hăm hở tiếp tục trình bày các cứ liệu của mình trước các Ủy ban xem xét cuộc cải cách. Sáu ngày sau khi Bill diễn thuyết, ngày 28 tháng 9, tôi có được cơ hội. Sự xuất hiện của tôi trước Ủy ban xem xét ngân sách chi tiêu của chính phủ ở Hạ viện đã đánh dấu lần đầu tiên, một Đệ nhất Phu nhân là nhân chứng hàng đầu cho một sáng kiến xây dựng quy chế pháp lý về một lĩnh vực quản lý quan trọng. Những Đệ nhất Phu nhân khác cũng đã ra trình bày trước Quốc hội, gồm có bà Eleanor Roosevelt và bà Rosalynn Carter. Bà Carter đã xuất hiện trước một tiểu ban ở Thượng viện vào năm 1979 để tranh luận về việc gia tăng tài trợ tiền cho các chương trình trợ giúp các bệnh nhân có vấn đề về sức khoẻ tâm thần và hỗ trợ các phương tiện điều trị.

Khi tôi đến, căn phòng đã đầy kín người. Tôi cảm thấy cực kỳ căng thẳng. Mọi chỗ ngồi đều có người, và thậm chí không còn một khoảng trống nào sót lại dọc theo các bức tường hai bên và phía trong cùng. Hàng chục nhiếp ảnh gia đang ngồi hoặc nằm trên sàn trước bàn nhân chứng, bấm máy liên tục khi tôi ngồi xuống. Tất cả các mạng lưới truyền hình đều cử các nhóm quay phim đến để ghi lại sự kiện.

Tôi đã làm việc rất chăm chỉ để chuẩn bị cho các cứ liệu của mình. Trong một lần chuẩn bị, Mandy Grunwald, người cố vấn nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông, từng làm việc với James Carville trong chiến dịch tranh cử năm 1992 của chúng tôi và vẫn còn làm việc cho Ủy ban Quốc gia thuộc Đảng Dân chủ, hỏi tôi về những điều tôi thực sự muốn truyền đạt.

Tôi biết là tôi không thể để phạm bất kỳ sai lầm nào, nhưng tôi cũng không muốn những câu chuyện nhân văn về sự lo âu và chịu đựng của con người bị lẫn trong những vấn đề sâu xa của chính sách công. Tôi muốn nhưng lời tôi nói diễn đạt được tầm mức thực của vấn đề chăm sóc y tế. Tôi quyết định bắt đầu từ cá nhân tôi: tại sao tôi quan tâm quá sâu vào việc cải thiện hệ thống chăm sóc y tế. Đúng vào 10 giờ sáng, Dan Rostenkowski, một chính trị gia thô lỗ và bạo dạn ở Chicago, Chủ tịch Ủy ban xem xét ngân sách chi tiêu của chính phủ thuộc Hạ nghị viện, dùng cây búa nhỏ để ra lệnh mọi người giữ trật tự và giới thiệu tôi.

Tôi trình bày: "Trong suốt những tháng qua, khi tôi làm việc để tự tìm hiểu những khó khăn mà đất nước chúng ta và những công dân Mỹ đang phải đương đầu về hệ thống chăm sóc y tế, tôi đã học được rất nhiều điều. Lý do chính tôi có mặt ở đây ngày hôm nay là vì tôi có trách nhiệm đối với những vấn đề đó. Nhưng điều quan trọng hơn đối với tôi là tôi đến đây với tư cách của một người mẹ, một người vợ, một người con gái, một người chị và một người phụ nữ. Tôi đến đây với tư cách là một công dân Mỹ, quan tâm đến sức khỏe của gia đình mình cũng như của dân tộc mình".

Trong hai giờ tiếp theo, tôi trả lời những câu hỏi của các thành viên trong Ủy ban. Sau ngày hôm ấy, tôi đưa ra các bằng chứng trước Ủy ban về các vấn đề Thương mại và Năng lượng của Hạ viện do Dân biểu John Dingell ở bang Đảng Dân chủ làm chủ tọa. Ông John Dingell là một trong những thành viên phục vụ lâu năm nhất trong Hạ viện và cũng là người có thâm niên nhất trong việc tham gia cải cách hệ thống chăm sóc y tế. Hai ngày sau, tôi lại xuất hiện trước một Ủy ban khác thuộc Hạ viện và hai Ủy ban thuộc Thượng viện. Tôi đã trải qua những giờ phút đầy thú vị, đầy thách thức và mệt mỏi đến kiệt sức. Tôi rất mừng vì có được cơ hội để nói một cách công khai về kế hoạch của chúng tôi và cảm thấy hài lòng vì hầu hết những thông tin phản hồi đều mang tính tích cực. Các thành viên Quốc hội đã vỗ tay tán dương những cứ liệu của tôi và theo các bài tường thuật của báo chí, họ đều ấn tượng về việc tôi biết được cả những phức tạp của hệ thống chăm sóc y tế. Điều này làm cho tôi có thêm hy vọng. Có lẽ, những chứng liệu của tôi đã giúp cho mọi người hiểu được tại sao cuộc cải cách là rất quan trọng với người dân Mỹ và gia đình họ, cũng như đối với nền kinh tế của đất nước. Tôi cũng chỉ đơn giản cảm thấy được an ủi là những điều đó ủng hộ cho việc tôi làm và không gây cản trở cho bản thân tôi cũng như cho chồng tôi, người đã liều lĩnh chọn tôi đại diện cho mình để thực hiện nhiệm vụ lớn lao như vậy.

Trong khi nhiều thành viên đều thật sự hiểu tường tận những điểm hay trong cuộc thảo luận về hệ thống chăm sóc y tế, tôi nhận ra rằng một vài trong số những lời tán dương các chứng liệu của tôi chỉ là ví dụ mới nhất của cái gọi là "hội chứng chó sủa" mà tôi biết được khi là Đệ nhất Phu nhân ở bang Arkansas. Tôi cũng có suy nghĩ tương tự khi Boswell nói với Tiến sĩ Samuel Johnson: "Thưa ngài, một người phụ nữ lên lớp người khác thì cũng giống như một con chó đi trên hai chân sau của nó. Nó không thể nào làm tốt; nhưng ông sẽ cảm thấy ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng nó làm được điều đó".

Nhiều người đã dành lời khen ngợi cho tôi không sử dụng bất kỳ mẩu ghi chú nào cũng như không tham vấn các phụ tá của tôi và rằng nói chung, tôi nắm được vấn đề. Tóm lại, dù cho có nhiều thành viên Ủy ban ca ngợi và đánh giá cao sự hiện diện của tôi nhưng họ không nghĩ rằng mình cần phải hết lòng với những vấn đề cơ bản của kế hoạch cải cách.

Tôi cũng biết rằng tôi được người dân ở khắp mọi miền đất nước yêu mến. Việc tôi được đón tiếp tại Điện Capitol và thiện chí rõ ràng của Quốc hội trong việc xem xét những cải cách hệ thống chăm sóc y tế đã rung một hồi chuông báo động giữa những người thuộc Đảng Cộng hòa. Nếu Bill Clinton thông qua được một dự luật cung cấp bảo hiểm y tế cho mọi người dân Mỹ, anh sẽ là người chắc chắn giành được thắng lợi trong nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai. Đó là một kết quả mà những nhà hoạch định kế hoạch của Đảng Cộng hòa quyết tâm cản trở. Các chuyên gia về chính trị của chúng tôi cảm nhận được chiến lược phá hoại đang nảy sinh ở phe cánh hữu. Steve Ricchetti, liên lạc viên chính giữa Nhà Trắng và Thượng viện, cảm thấy lo lắng. Một buổi trưa, tại văn phòng của tôi, ông ấy bảo rằng: "Họ đang đuổi theo bà. Lúc này, bà quá mạnh. Vì vậy bằng cách này hay cách khác, họ phải gây tổn thất cho bà".

Tôi trấn an Steve rằng trước đây tôi đã từng bị lên giàn thiêu và ít ra bây giờ tôi cũng cố gắng chịu đựng vì những điều mà tôi tin vào.

Sau khi tôi đưa ra các dữ liệu cũng là lúc Nhà Trắng gọi hệ thống chăm sóc y tế mới là "kế hoạch triển khai"- gồm một loạt những bài diễn văn và sự kiện, qua đó Tổng thống bày tỏ sự quan tâm và hỗ trợ cho chính sách cải cách. Bill đã lên chương trình thực hiện việc giới thiệu cuộc cải cách vào những tuần lễ đầu tiên trong tháng Mười, bắt đầu bằng chuyến đi California vào ngày 3 tháng 10. Tại đây, anh tổ chức các cuộc họp cấp thành phố để thận về vấn đề cải cách và thuyết phục được càng nhiều người ủng hộ càng tốt. Tuy nhiên, bất kỳ lịch trình nào của Tổng thống cũng có thể bị các sự việc bên ngoài làm ảnh hưởng. Bill đang trên đường đi đến California vào ngày 3 tháng 10 thì phụ tá của anh nhận được một cuộc gọi khẩn từ Phòng Tình huống ở Nhà Trắng. Hai trực thăng Chim Ưng Đen (Black Hawk) bị bắn rơi tại Somalia. Các thông tin cụ thể vẫn còn mơ hồ, nhưng rõ ràng là những người lính Mỹ đã bị sát hại và chứng tỏ rằng bạo lực vẫn đang tiếp diễn. Lúc đầu, Tổng thống Bush đã gửi những nhóm quân trên đất nước bị nạn đói tàn phá nhằm thực thi nhiệm vụ viện trợ nhân đạo, nhưng nhiệm vụ của họ lại tiến triển thành nỗ lực gìn giữ hòa bình mang tính năng động hơn nhiều.

Mọi Tổng thống đều phải nhanh chóng thông qua một chiến lược khi những sự cố khó khăn phát sinh: Tổng thống có thể ngưng những việc khác và công khai tập trung vào cuộc khủng hoảng hoặc xử lý tình huống trong khi vẫn cố gắng bám theo lịch trình chính thức của mình. Bill vẫn ở California nhưng vẫn giữ liên lạc thường xuyên với nhóm an ninh quốc gia của mình. Sau đó tình hình đã trở nên xấu đi: xác của một quân nhân Mỹ bị kéo lê trên các đường phố Mogadishu, một hành động dã man khủng khiếp do một lãnh chúa Somalia - tướng Mohamed Aideed - sắp đặt.

Bill cũng nhận được tin tức tồi tệ về nước Nga: có một cuộc đảo chính quân sự đang cố gắng chống lại Tổng thống Boris Yeltsin. Ngày 5 tháng 10, tại thành phố Culver, bang California, Bill đã rút ngắn cuộc họp tại tòa thị chính về hệ thống chăm sóc y tế và quay trở về Washington. Trong suốt mấy tuần sau, Bill, các phương tiện thông tấn báo chí và cả nước bị cuốn hút vào những thông tin từ Somalia và tình hình bất ổn ở nước Nga, thế là cuộc cải cách hệ thống chăm sóc y tế bị gác lại.

Ban đầu, chúng tôi đã chuẩn bị trình bày cho Quốc hội một bản phác thảo các nguyên tắc hình thành hành lang cuộc cải cách hệ thống chăm sóc y tế. Nhưng rồi sau đó chúng tôi hiểu rằng vị đại biểu Quốc hội Dan Rostenkowski mong đợi chúng tôi làm luôn một dự luật cụ thể, đầy đủ bằng ngôn ngữ luật. Việc đưa ra trước Quốc hội một dự luật hoàn chỉnh ngay từ đầu hóa ra lại là một thử thách lớn lao và là một sai lầm về sách lược của chúng tôi. Chúng tôi cho rằng một dự luật tối đa là 250 trang, nhưng do việc soạn thảo vẫn cứ tiếp tục, nên rõ ràng là dự luật sẽ dài hơn nhiều, một phần là vì mức độ phức tạp của kế hoạch và phần khác là do chúng tôi chấp thuận một số yêu cầu cụ thể của những nhóm hữu quan. Chẳng hạn như, Học viện Nhi khoa Mỹ yêu cầu dự luật phải bảo đảm trẻ em được tiêm chủng 9 lần theo kế hoạch phúc lợi trọn gói cũng như được khám bệnh 6 lần đối với những trẻ khỏe mạnh. Những yêu cầu này có lẽ là đã phù hợp với quy định của luật pháp, nhưng mức độ cụ thể lẽ ra phải được bàn bạc thảo luận sau khi công bố dự luật chứ không phải bàn luận trong quá trình dự thảo. Đạo luật Chăm sóc Y tế đã được Nhà Trắng trình cho Quốc hội vào ngày 27 tháng 10, dài 1.342 trang. Một tuần sau, vào ngày cuối cùng của phiên họp Quốc hội và với một chút phô trương, ông George Mitchell - Thủ lĩnh phe đa số trong Thượng viện - đã giới thiệu đạo luật. Mặc dù nhiều dự luật khác đề cập đến những vấn đề phức tạp như năng lượng hoặc ngân sách dài hơn 1.000 trang, nhưng các phe phái đối lập đã lấy độ dài dự luật của chúng tôi để chống lại chúng tôi. Chúng tôi đang đề xuất việc sắp xếp hợp lý hóa và đơn giản hóa một số chính sách xã hội trọng yếu, nhưng có vẻ như chúng tôi không thể sắp xếp hợp lý hóa và đơn giản hóa được dự luật của chính mình. Đó là một chiến thuật thông minh, vì nó che đậy một cách hiệu quả sự việc rằng quy chế pháp lý cho hệ thống chăm sóc y tế của chúng tôi lẽ ra sẽ cắt bớt hàng ngàn trang về những quy định và điều luật liên quan đến vấn đề sức khỏe trong các cuốn sách.

Có tôi đã quên mất ngày sinh nhật của mình vào hôm 26 tháng 10 do xảy ra quá nhiều chuyện. Nhưng nhân viên của tôi không bao giờ bỏ lỡ một dịp có thể tổ chức tiệc tùng. Nhóm Hillaryland đã mời trên 100 thành viên gia đình tôi và bạn bè của tôi đến từ khắp đất nước để dự bữa tiệc sinh nhật bất ngờ mừng tôi 46 tuổi tại Nhà Trắng. Tôi biết có điều gì đó đang được chuẩn bị sẵn khi tôi trở về dinh Tổng thống vào buổi tối sau những cuộc họp với Thượng nghị sĩ Moynihan và Thượng nghị sĩ Barbara Mikulski ở Maryland, một cựu chiến binh ở khu vực Điện Capitol, còn được gọi là "yếu nhân” của các nữ nghị sĩ.

Tất cả các đèn trong dinh đều được tắt. Người ta bảo với tôi là điện tạm thời bị ngắt. Đó là manh mối đầu tiên để tôi nhận ra có điều gì đó khác thường vì điện ở Nhà Trắng không bao giờ bị cúp cả. Tôi được dẫn lên cầu thang và được bảo rằng phải đội một bộ tóc giả màu đen và mặc cái váy phồng - cố gắng bắt chước cách ăn mặc của bà Dolley Madison. Sau đó tôi được dẫn xuống State Floor, ở đó có hơn một chục nhân viên đội tóc giả màu vàng hoe đại diện cho cả tá bà Hillary khác nhau - nào là Hillary buộc băng trên đầu, Hillary đang nướng bánh, Hillary chăm sóc y tế - chào đón tôi. Bill hóa trang thành Tổng thống thứ 4 của Hoa Kỳ James Madison (cũng đội tóc giả và áo bó màu trắng). Tôi yêu quý anh ấy vì anh đã làm như vậy nhưng tôi rất vui mừng vì chúng tôi đang sống trong giai đoạn cuối thế kỷ hai mươi. Anh trông sẽ tuyệt vời hơn khi mặc một bộ vest.