Anh từng nghĩ đó là từ ngữ, những âm thanh tuyệt vời
thốt ra từ miệng bạn bè?
Không, những từ ngữ thực sự còn tuyệt vời hơn thế.
Thân thể con người là những từ ngữ, muôn vàn từ ngữ,
(Trong những vần thơ hay nhất lại hiện về thân thể, của nam hay nữ,
cân đối, tự nhiên, tươi vui,
Mọi bộ phận đều khỏe khoắn, năng động, rộng mở, không hổ thẹn hay cần gì phải hổ thẹn.)
Không khí, đất, nước, lửa—đó chính là những từ ngữ,
Chính tôi cũng là một từ ngữ cùng chúng—những phẩm chất của tôi hòa quyện với chúng—tên tuổi tôi đối với chúng chẳng có nghĩa gì,
Dù được kể ra trong ba nghìn thứ tiếng, thì không khí, đất, nước, lửa nào có hay biết tên tôi?
Một sự hiện diện khỏe khoắn, một cử chỉ thân thiện hay uy quyền, chính là những từ ngữ, những lời hay ý đẹp, những tầng nghĩa,
Sức hút đi cùng ánh nhìn thuần khiết của một số người đàn ông và phụ nữ,
cũng là những lời hay và ý đẹp.
Công phu của các tâm hồn được tạo nên từ những từ ngữ vô thanh ấy của trái đất,
Những bậc thầy thấu hiểu từ ngữ của trái đất và dùng chúng nhiều hơn những từ ngữ có âm thanh.
Sự tiến hóa là một trong những từ ngữ của trái đất,
Trái đất chẳng chậm trễ cũng chẳng vội vàng,
Nó mang trong mình mọi đặc tính, sự sinh trưởng, kết quả, ẩn giấu từ thuở ban đầu,
Nó không chỉ đẹp một nửa, khuyết điểm và sự thừa thãi cũng hiển hiện rõ ràng không kém gì sự hoàn mỹ.
Trái đất không hề giữ lại, nó đủ hào phóng,
Những chân lý của trái đất hoài hoãn đợi chờ, chúng cũng chẳng hề bị giấu giếm quá kỹ,
Chúng bình thản, tinh tế, không thể truyền tải qua trang in,
Chúng thấm đượm qua muôn loài tự nguyện dung chứa,
Truyền đi một nỗi niềm và lời mời gọi, tôi cất lên rồi lại cất lên,
Tôi không nói, thế nhưng nếu anh chẳng nghe tôi thì tôi nào có ích gì cho anh?
Để gánh vác, để làm cho tốt hơn, thiếu những điều ấy thì tôi nào có ích chi?
(Hãy sinh nở! hãy vượt cạn!
Anh sẽ để hạt giống của chính mình thối rữa trong tủi hờn ở đó sao?
Anh sẽ mãi co quắp và nghẹt thở ở đó ư?)
Trái đất không tranh biện,
Không bi lụy, không có những sắp đặt,
Không gào thét, vội vã, thuyết phục, đe dọa, hứa hẹn,
Không phân biệt đối xử, chẳng hề có thất bại nào có thể tưởng tượng được,
Không khép lại điều gì, không từ chối điều gì, không loại trừ ai,
Trong mọi quyền năng, đối tượng, trạng thái mà nó báo hiệu, nó chẳng loại trừ một ai.
Trái đất không tự phô bày cũng không từ chối phô bày, nó vẫn ẩn chứa thẳm sâu bên dưới,
Bên dưới những âm thanh bề ngoài, bản hợp xướng uy nghi của các anh hùng, tiếng than khóc của nô lệ,
Lời ve vãn của những kẻ yêu nhau, những lời nguyền rủa, tiếng thở dốc của người hấp hối, tiếng cười của tuổi trẻ, giọng điệu của những kẻ buôn bán,
Bên dưới tất cả những điều ấy là những từ ngữ trường tồn chẳng bao giờ phai.
Đối với những đứa con của mình, từ ngữ của người mẹ lớn câm lặng và hùng biện chẳng bao giờ lụi tàn,
Những từ ngữ chân chính không phai mờ, bởi sự vận động không dứt và sự chiêm nghiệm không suy,
Cả ngày và đêm cũng không dứt, và cuộc hành trình chúng ta theo đuổi cũng chẳng bao giờ lụi tàn.
Về những người chị em vô tận,
Về những điệu cô-ti-lông không dứt của những người chị em,
Về những người chị em hướng tâm và ly tâm, những người chị và người em,
Người chị em xinh đẹp mà chúng ta biết vẫn tiếp tục khiêu vũ cùng tất cả mọi người.
Với tấm lưng rộng quay về phía mọi người ngắm nhìn,
Với vẻ quyến rũ của tuổi trẻ và sức hút tương đương của tuổi già,
Bà ngồi đó, người mà tôi cũng yêu mến như bao người khác, ngồi lặng yên không chút xao động,
Tay giơ cao vật mang hình chiếc gương, trong khi đôi mắt bà ánh lên từ tấm gương ấy,
Ánh lên khi bà ngồi đó, chẳng mời mọc ai, chẳng từ chối ai,
Mệt mỏi ngày đêm giơ cao tấm gương trước chính khuôn mặt mình.
Dù nhìn ở gần hay nhìn từ xa,
Đúng hẹn, hai mươi tư người xuất hiện nơi công cộng mỗi ngày,
Đúng hẹn, họ tiến đến và bước qua cùng những người đồng hành hoặc một người bạn đồng hành,
Nhìn không phải từ gương mặt của chính họ, mà từ gương mặt của những kẻ đi cùng họ,
Từ gương mặt của trẻ thơ, phụ nữ, hay từ gương mặt nam tính,
Từ gương mặt cởi mở của muôn loài vật hay từ những vật vô tri,
Từ phong cảnh, sông nước hay từ sự hiện hiện tuyệt diệu của bầu trời,
Từ gương mặt của chúng ta, của tôi và của anh, trung thực phản chiếu lại chúng,
Ngày ngày xuất hiện chốn đông người không lỡ hẹn, nhưng chẳng bao giờ đi cùng hai lần một người bạn đồng hành.
Ôm ấp con người, ôm ấp vạn vật, ba trăm sáu mươi lăm ngày tiến bước không gì cản nổi vòng quanh mặt trời;
Ôm ấp vạn vật, vỗ về, nâng đỡ, theo sát phía sau là ba trăm sáu mươi lăm phần phụ của thể nguyên thủy, chắc chắn và thiết yếu như chính chúng.
Lăn đi vững vàng, chẳng sợ hãi điều chi,
Nắng gió, bão bùng, giá lạnh, hơi nóng, mãi mãi chống chịu, lướt qua, mang theo,
Vẫn gìn giữ sự thấu hiểu và quyết tâm của tâm hồn,
Vẫn tiến vào và rẽ lối khoảng không lưu chuyển xung quanh và phía trước,
Không vấp váp cản trở, không mỏ neo níu giữ, không đâm vào bãi đá ngầm nào,
Nhanh nhẹn, vui tươi, thỏa nguyện, chẳng mất mát, chẳng tổn hao,
Luôn sẵn sàng và có thể bất cứ lúc nào đưa ra bản phúc trình nghiêm ngặt,
Con tàu thần thánh giương buồm vượt biển khơi thần thánh.
2
Bất kể anh là ai! sự vận động và chiêm nghiệm dành riêng cho anh,
Con tàu thần thánh giương buồm vượt biển khơi thần thánh vì anh.
Bất kể anh là ai! anh chính là người nam hay người nữ mà vì đó trái đất trở nên rắn rỏi và lỏng bay,
Anh là người nam hay người nữ mà vì đó mặt trời và mặt trăng treo lơ lửng trên bầu trời,
Vì không ai hơn anh sở hữu hiện tại và quá khứ,
Vì không ai hơn anh nắm giữ sự bất tử.
Mỗi người nam với chính mình và mỗi người nữ với chính mình, là từ ngữ của quá khứ và hiện tại, và là từ ngữ chân chính của sự bất tử;
Không ai có thể giành lấy cho kẻ khác—dù chỉ một người,
Không ai có thể lớn lên thay cho kẻ khác—dù chỉ một người.
Bài hát thuộc về người ca sĩ, và trở về nhiều nhất với chính anh ta,
Bài học thuộc về người thầy, và trở về nhiều nhất với chính anh ta,
Tội ác thuộc về kẻ sát nhân, và trở về nhiều nhất với chính hắn,
Vụ trộm thuộc về kẻ trộm, và trở về nhiều nhất với chính hắn,
Tình yêu thuộc về kẻ si tình, và trở về nhiều nhất với chính người ấy,
Món quà thuộc về người trao tặng, và trở về nhiều nhất với người ấy—nó chẳng thể trật đi đâu được,
Bài diễn văn thuộc về nhà hùng biện, diễn xuất thuộc về nam và nữ diễn viên chứ không phải khán giả,
Và chẳng ai hiểu được sự vĩ đại hay lòng tốt nào ngoài của chính mình, hoặc dấu hiệu từ chính mình.
3
Tôi thề rằng trái đất chắc chắn sẽ trọn vẹn đối với người nam hoặc người nữ nào sống trọn vẹn,
Trái đất vẫn xù xì và rách nát chỉ đối với kẻ nào vẫn còn xù xì và rách nát.
Tôi thề rằng không có sự vĩ đại hay quyền lực nào mà không noi theo những điều của trái đất,
Sẽ chẳng có học thuyết nào có giá trị trừ phi nó củng cố học thuyết của trái đất,
Không chính trị, bài ca, tôn giáo, hạnh kiểm, hay bất cứ thứ gì khác có giá trị,
Trừ phi nó sánh kịp với sự bao la của trái đất,
Trừ phi nó đối diện được với sự chính xác, sức sống, sự vô tư, và tính trực trực của trái đất.
Tôi thề rằng tôi bắt đầu nhìn thấy tình yêu với những cơn co thắt ngọt ngào hơn cả thứ tình yêu đáp lại tình yêu,
Đó là thứ tình yêu tự chứa đựng chính mình, chẳng bao giờ mời gọi và chẳng bao giờ từ chối.
Tôi thề rằng tôi bắt đầu thấy rất ít hoặc chẳng thấy gì ở những từ ngữ phát thành tiếng,
Mọi thứ đều hòa quyện hướng về sự biểu đạt những tầng nghĩa không lời của trái đất,
Hướng về kẻ cất lên khúc ca của thân thể và của những chân lý từ trái đất,
Hướng về kẻ biên soạn cuốn từ điển của những từ ngữ mà trang in chẳng thể chạm tới.
Tôi thề rằng tôi thấy có những điều còn tuyệt vời hơn cả việc kể ra điều tuyệt vời nhất,
Đó là luôn để lại điều tuyệt vời nhất ở trạng thái chưa từng được kể.
Khi tôi nhận làm nhiệm vụ kể ra điều tuyệt vời nhất thì tôi nhận ra mình không thể,
Cỗ lưỡi tôi tê liệt trên những khớp quay của nó,
Hơi thở của tôi chẳng chịu tuân lệnh các cơ quan của nó,
Tôi trở thành một kẻ câm.
Điều tuyệt vời nhất của trái đất dẫu sao cũng không thể kể hết được, tất cả hay bất cứ điều gì đều là tuyệt nhất,
Nó không phải thứ anh mong đợi, nó rẻ hơn, dễ dàng hơn, gần gũi hơn,
Mọi sự vật không hề bị tước bỏ vị trí chúng từng nắm giữ trước đây,
Trái đất vẫn tích cực và trực diện như thủa nào,
Sự thật, tôn giáo, tiến bộ, chính trị, thương mại, vẫn chân thực như trước đây,
Nhưng tâm hồn cũng chân thực không kém, nó cũng tích cực và trực diện,
Không có lý luận, không có bằng chứng nào xác lập được nó,
Chính sự sinh trưởng không thể chối cãi đã xác lập nên nó.
4
Những điều này để vang vọng âm điệu của các tâm hồn và câu chữ của các tâm hồn,
(Nếu chúng không vang vọng câu chữ của các tâm hồn thì chúng là gì?
Nếu chúng không nhắm đến riêng anh thì chúng là gì?)
Tôi thề từ nay về sau tôi sẽ không dính líu đến thứ đức tin kể ra điều tuyệt vời nhất,
Tôi sẽ chỉ gắn bó với thứ đức tin để lại điều tuyệt vời nhất ở dạng chưa được kể.
Hãy cất lời đi, những người cất lời! hãy cất tiếng hát, những người ca sĩ!
Hãy đào sâu! hãy nhào nặn! hãy chất chồng những từ ngữ của trái đất!
Hãy tiếp tục làm việc, qua bao thời đại, không có gì bị mất đi,
Nó có thể phải chờ đợi lâu, nhưng chắc chắn nó sẽ được mang ra sử dụng,
Khi các nguyên liệu đã được chuẩn bị và sẵn sàng, những kiến trúc sư sẽ xuất hiện.
Tôi thề với anh rằng các kiến trúc sư sẽ xuất hiện mà không lỡ hẹn,
Tôi thề với anh rằng họ sẽ hiểu anh và minh oan cho anh,
Vĩ đại nhất trong số họ sẽ là kẻ thấu hiểu anh nhất, bao trùm tất cả và trung thành với tất cả,
Hắn và những người khác sẽ không quên anh, họ sẽ nhận ra rằng anh chẳng kém cạnh họ dù chỉ một mảy may,
Anh sẽ được tôn vinh trọn vẹn trong họ.