Sancho vô cùng mãn nguyện khi thấy mình, theo như cậu tưởng, đã trở thành một sủng thần được công nương quý mến; bởi cậu vẫn hằng mong sẽ tìm thấy ở lâu đài này những gì từng thấy ở nhà Don Diego hay nhà Basilio. Vốn là kẻ hảo ngọt và mê ăn uống, cậu chẳng bao giờ bỏ lỡ bất kỳ cơ hội tiệc tùng nào bày ra trước mắt. Lịch sử kể lại rằng trước khi họ đến trang viên hay lâu đài, công tước đã đi trước để dặn dò mọi gia nhân cách đối xử với Don Quixote. Thế nên, ngay khi chàng cùng công nương tiến đến cổng lâu đài, có hai gã hầu hoặc thị vệ mặc áo choàng dài chấm gót bằng lụa sa-tanh đỏ thẫm loại hảo hạng đã hối hả chạy ra. Họ ôm chầm lấy Don Quixote trước khi chàng kịp nhìn hay nghe thấy gì, rồi cất lời: "Xin điện hạ hãy xuống ngựa để dìu phu nhân công nương của chúng tôi xuống."

Don Quixote tuân lệnh, và một màn cung kính khách sáo diễn ra giữa hai người xung quanh việc này; nhưng cuối cùng quyết định của công nương vẫn chiếm ưu thế. Bà từ chối không chịu bước xuống hay rời khỏi yên ngựa nếu không phải do chính tay công tước đỡ xuống, viện cớ rằng bản thân không xứng đáng để trút một gánh nặng không cần thiết như vậy lên vai một vị hiệp sĩ vĩ đại. Cuối cùng, công tước đành bước ra để dìu bà xuống. Khi họ vừa bước vào một khoảng sân rộng rãi, hai thiếu nữ xinh đẹp tiến đến khoác lên vai Don Quixote một chiếc áo choàng lớn làm bằng thứ vải đỏ thẫm đẹp nhất. Ngay lúc ấy, tất cả các hành lang quanh sân đều xếp hàng đầy gia nhân nam nữ trong nhà, cùng reo vang: "Hoan hô bông hoa và tinh hoa của giới hiệp sĩ giang hồ!" Đồng thời, hầu hết bọn họ đều vẩy những viên đạn nhỏ chứa đầy nước hoa vào người Don Quixote, công tước và công nương. Trước tất cả những điều đó, Don Quixote vô cùng kinh ngạc; và đây là lần đầu tiên chàng thực sự cảm nhận và tin chắc mình là một hiệp sĩ giang hồ bằng xương bằng thịt chứ không chỉ trong tưởng tượng, khi thấy bản thân được đối đãi chẳng khác nào những bậc hiệp sĩ mà chàng từng đọc trong sách vở thuở xưa.

Sancho bỏ mặc con Dapple, bám sát theo công nương bước vào lâu đài. Nhưng lòng áy náy vì đã để con lừa đứng một mình, cậu bèn đến gần một mụ nữ quản gia đáng kính cũng ra đón công nương từ trước, hạ giọng nói: "Thưa bà Gonzalez, hay bất cứ tên họ tôn quý nào của bà..."

Nữ quản gia đáp lại: "Ta tên là Dona Rodriguez de Grijalba. Ngươi có việc gì thế, hả huynh đài?" Sancho liền thưa: "Tôi xin bà rủ lòng thương ra tới cổng lâu đài, ở đó bà sẽ thấy một con lừa xám của tôi; xin bà vui lòng bảo người dắt nó vào chuồng, hoặc tự tay bà dắt giúp tôi với, vì con vật tội nghiệp ấy nhát lắm và không tài nào chịu nổi cảnh ở một mình."

Nữ quản gia liền bảo: "Nếu chủ nào tớ nấy thì chúng ta vớ được một mẻ ra trò đây. Cút đi cho khuất mắt, đồ huynh đài kia, chúc cho ngươi và kẻ nào dẫn ngươi đến đây gặp vận rỗi đi! Mau đi mà lo cho con lừa của ngươi, chứ đám nữ quản gia trong cái nhà này không quen làm mấy việc đó đâu."

Sancho cãi lại: "Thế thì, thưa quả thật, tôi từng nghe chủ tôi — một kẻ sành sỏi chuyện cổ tích — kể câu chuyện về Lancelot khi ngài từ nước Anh trở về rằng các tiểu thư đã hầu hạ ngài còn các nữ quản gia thì chăm sóc con ngựa chiến của ngài; và nếu nói về con lừa của tôi, tôi đời nào đổi nó lấy con ngựa chiến của ngài Lancelot đâu."

Nữ quản gia bèn nói: "Nếu ngươi là kẻ hề pha trò, hỡi huynh đài, thì hãy giữ lại mấy cái trò hề ấy ở nơi nào mà người ta chấp nhận và trả tiền cho ngươi; chứ ở chỗ ta thì ngươi chẳng kiếm được gì ngoài một trái vả khô đâu."

Sancho đáp: "Dẫu sao thì đó cũng là một trái vả cực kỳ chín mọng đấy, vì bà chẳng thèm bớt đi chút nào cái thói đành hanh tuổi tác đâu."

Nữ quản gia nổi giận đùng đùng, thét lên: "Đồ con hoang! Ta già hay trẻ thì việc gì đến ngươi, hằng phải đối chất với Chúa chứ có phải với ngươi đâu, cái đồ khốn mồm đầy mùi tỏi!" Mụ ta quát to đến mức công nương nghe thấy. Quay lại và thấy nữ quản gia đang cơn giận dữ sục sôi, mắt hằm hằm tóe lửa, công nương bèn hỏi mụ đang cãi nhau với ai.

Nữ quản gia thưa: "Dạ thưa với cái tên gã tốt lành này đây, hắn khẩn khoản nài nỉ tôi ra cổng lâu đài dắt con lừa của hắn vào chuồng, lại còn đem chuyện đâu đâu ra để ví von rằng — chẳng biết ở cái xứ sở nào đó — các tiểu thư từng hầu hạ một gã Lancelot nào đấy, còn các nữ quản gia thì dắt ngựa cho hắn; và tệ hơn nữa, để kết luận, hắn dám chửi tôi già."

Công nương liền nói: "Điều đó, theo ta nghĩ, chính là sự sỉ nhục lớn nhất có thể giáng xuống đời ta." Rồi quay sang Sancho, bà quở trách: "Ngươi phải biết rằng, bạn Sancho ạ, Dona Rodriguez vẫn còn rất trẻ trung, và mụ có đội cái khăn trùm đầu ấy chủ yếu là vì uy quyền và phép tắc lâu đời chứ chẳng phải vì tuổi tác đâu."

Sancho liền thưa: "Nguyện cho quãng đời còn lại của tôi gặp toàn xui xẻo nếu tôi có ý đó! Tôi chỉ nói thế vì lòng quý mến con lừa của mình quá lớn, và tôi tưởng chẳng thể gửi gắm nó cho một người nhân hậu nào hơn phu nhân Dona Rodriguez."

Don Quixote nãy giờ vẫn lắng nghe, bèn quở: "Sancho, đây có phải là chuyện đáng nói ở chốn này không?"

Sancho đáp: "Thưa ngài, ai nghĩ gì thì nói nấy dẫu ở bất cứ đâu; tôi nghĩ đến con Dapple ở đây thì tôi nói về nó ở đây; nếu tôi nghĩ đến nó ở trong chuồng thì tôi đã nói ở trển rồi."

Nghe vậy, công tước liền lên tiếng: "Sancho nói rất đúng, chẳng có lý do gì để trách cứ cậu ta cả; con Dapple sẽ được cho ăn uống thỏa thích, và Sancho cứ việc yên tâm, cậu ta sẽ được đối đãi như chính bản thân mình vậy."

Trong lúc cuộc trò chuyện vốn làm vui lòng tất cả mọi người trừ Don Quixote ấy đang diễn ra, họ cùng bước lên cầu thang và đưa Don Quixote vào một căn phòng được treo thảm vàng thêu kim tuyến cùng gấm vóc sang trọng. Sáu thiếu nữ cởi áo giáp và hầu hạ chàng như những tiểu đồng, tất cả đều đã được công tước và công nương dặn dò, hướng dẫn kỹ lưỡng về những việc phải làm cũng như cách đối xử với Don Quixote sao cho chàng thấy và tin rằng mình đang được tiếp đón như một hiệp sĩ giang hồ thực thụ. Khi lớp áo giáp được tháo bỏ, Don Quixote lộ nguyên hình trong bộ quần chẽn ôm sát và áo lót da sơn dương: gầy gò, lêu khêu, cao ngòng, với hai má hóp vào như đang tự hôn nhau bên trong. Trông bộ dạng chàng thảm hại đến mức nếu các thiếu nữ phục dịch không cố kìm nén tiếng cười — vốn là một trong những chỉ thị nghiêm ngặt mà chủ nhân đã giao phó — thì họ đã cười phá lên rồi. Họ mời chàng cởi áo ngoài để mặc áo lót vào, nhưng chàng nhất quyết khước từ, viện lẽ rằng sự đoan trang cũng rất xứng với các hiệp sĩ giang hồ chẳng kém gì lòng dũng cảm. Tuy nhiên, chàng bảo họ cứ đưa chiếc áo lót ấy cho Sancho; rồi đóng cửa lại cùng tên hầu trong một căn phòng có chiếc giường nguy nga, chàng tự cởi đồ và mặc áo lót vào. Khi chỉ còn lại hai thầy trò, chàng mắng xối xả: "Nói cho ta nghe xem, cái đồ hề mới tập tễnh và gã ngốc già đời kia, ngươi có thấy việc xúc phạm và lăng mạ một nữ quản gia đáng kính trọng như thế là phải phép không? Đấy có phải là lúc để ngươi nghĩ đến con Dapple hay sao, hay mấy vị quý tộc này lại để cho súc vật nhịn đói trong khi họ đối xử với chủ nhân của chúng một cách tao nhã thế kia? Vì Chúa, hỡi Sancho, hãy kiềm chế lại đi và đừng để lộ cái bản chất thô tục, quê mùa dốt nát của mình ra nữa. Hãy nhớ lấy, cái đồ tội lỗi kia, một ông chủ càng được kính trọng khi gia nhân của ông ta càng tao nhã và lịch thiệp; và một trong những lợi thế lớn nhất mà các vương hầu có được so với người thường chính là họ có những kẻ hầu người hạ giỏi giang chẳng kém gì mình. Ngươi không thấy sao — hỡi kẻ cận thị kia và gã khốn khổ là ta đây! — rằng nếu họ nhận ra ngươi là một tên hề thô kệch hoặc kẻ đần độn ngốc nghếch, họ sẽ nghi ngờ ta chỉ là một kẻ mạo danh hay lừa đảo? Không, không, bạn Sancho ạ, hãy tránh xa, ngàn lần tránh xa những chướng ngại vật ấy; bởi kẻ nào sa vào thói ba hoa, đùa cợt thì ngay cú vấp đầu tiên sẽ biến thành một tên hề khốn nạn. Hãy kìm giữ cái lưỡi lại, suy ngẫm và cân nhắc lời nói trước khi thốt ra khỏi miệng, và hãy nhớ rằng chúng ta hiện đang ở những nơi mà nhờ ơn Chúa và sức mạnh cánh tay ta, chúng ta sẽ bước ra với danh vọng và vận mệnh vô cùng lớn lao."

Sancho thành kính hứa hẹn với chủ sẽ ngậm chặt miệng lại và thà cắn đứt lưỡi còn hơn thốt ra một lời nào không đúng chỗ hoặc chưa được suy nghĩ cẩn trọng, đồng thời bảo chủ nhân cứ yên tâm về điểm đó, vì sẽ chẳng ai qua miệng cậu mà dò ra được bản chất thực sự của họ.

Don Quixote mặc quần áo chỉnh tề, đeo đai kiếm, khoác chiếc áo choàng đỏ thẫm lên vai, đội chiếc mũ phớt sa-tanh xanh do các thiếu nữ tặng lên đầu, và trong bộ dạng ấy, chàng bước ra căn phòng lớn. Ở đó, chàng thấy các thiếu nữ đứng thành hai hàng dọc đối xứng nhau, mỗi bên một số lượng bằng nhau, trên tay cầm đầy đủ dụng cụ rửa tay và cung kính cúi chào dâng lên chàng. Tiếp theo là mười hai tiểu đồng cùng viên quản gia đến mời chàng dùng bữa, vì chủ nhà đã đợi sẵn. Họ vây quanh chàng ở giữa, với vẻ uy nghi trọng thể dẫn chàng vào một căn phòng khác có bày một chiếc bàn nguy nga dọn sẵn bốn chỗ ngồi. Công tước và công nương đã ra tận cửa phòng để đón chàng, đi cùng họ là một vị giáo sĩ nghiêm nghị — một trong những kẻ chuyên cai quản dinh cơ của các nhà quý tộc; một trong số những kẻ bản thân không mang dòng máu quyền quý nên chẳng bao giờ biết cách dạy cho những người mang dòng máu ấy phải cư xử ra sao cho đúng bậc; một trong những kẻ muốn đo lường tầm vóc của giới thượng lưu bằng chính sự hẹp hòi trong tâm trí của mình; một trong những kẻ khi cố gắng áp dụng tiết kiệm vào gia đình do họ cai quản thì lại đẩy nó đến chỗ bủn xỉn. Phải là một kẻ thuộc mẫu người như thế, ta dám chắc, chính là vị giáo sĩ nghiêm khắc đã bước ra cùng công tước và công nương để đón tiếp Don Quixote.

Vô số lời thăm hỏi xã giao được trao đổi, và cuối cùng, đặt Don Quixote vào giữa, họ tiến đến bàn ăn. Công tước nài nỉ Don Quixote ngồi vào ghế chủ tiệc, và dẫu chàng từ chối, nhưng trước những lời mời mọc khẩn thiết của công tước, chàng đành phải nhận lời.

Vị giáo sĩ ngồi đối diện với chàng, còn công tước và công nương ngồi ở hai bên. Suốt thời gian ấy, Sancho vẫn đứng bên cạnh, há hốc mồm kinh ngạc trước sự tôn kính mà những nhân vật lỗi lạc này dành cho chủ nhân của mình. Quan sát mọi nghi thức nài ép qua lại giữa công tước và Don Quixote để giục chàng ngồi vào ghế đầu bàn, cậu liền lên tiếng: "Nếu ngài cho phép, tôi xin kể cho quý vị nghe một câu chuyện đã xảy ra ở làng tôi liên quan đến cái vụ chỗ ngồi này."

Ngay khi Sancho vừa dứt lời, Don Quixote run lên bần bật, chắc mẩm thể nào cậu ta cũng chuẩn bị thốt ra điều gì ngớ ngẩn. Sancho liếc nhìn chủ, đoán được suy nghĩ ấy, bèn phân bua: "Xin ngài đừng sợ tôi nói bậy bạ hay thốt ra điều gì không đúng chỗ; tôi chưa quên lời khuyên mà ngài vừa ban cho tôi hồi nãy về việc nói nhiều hay nói ít, nói hay hay nói dở đâu."

Don Quixote đáp: "Ta chẳng nhớ gì sất, Sancho ạ; ngươi muốn nói gì thì nói, nhưng nói cho nhanh lên."

Sancho bèn thưa: "Vâng, thế thì điều tôi sắp kể đây chuẩn xác đến mức chủ nhân Don Quixote của tôi đang có mặt ở đây sẽ làm chứng cho tôi là không hề nói dối."

Don Quixote gạt đi: "Ngươi cứ nói dối thoải mái đi, Sancho, ta chẳng thèm bận tâm cản trở ngươi đâu, nhưng hãy suy nghĩ kỹ trước khi nói."

Sancho đáp: "Tôi đã suy tới suy lui kỹ càng lắm rồi, giống như bác đánh chuông ngồi nơi an toàn vậy; lát nữa quý vị sẽ thấy."

Don Quixote thốt lên: "Giá như điện hạ ra lệnh tống cổ tên ngốc này ra ngoài thì tốt biết mấy, vì hắn sắp tuôn ra một đống chuyện nhảm nhí rồi đấy."

Công nương liền cười: "Nhân mạng sống của công tước, tuyệt đối không được đưa Sancho đi đâu cả; tôi rất quý cậu ta vì biết cậu ta là một kẻ vô cùng khôn ngoan."

Sancho tâng bốc: "Nguyện cho những ngày tháng của điện hạ mãi khôn ngoan nhờ vào thiện cảm mà ngài dành cho trí tuệ của tôi, dẫu thực ra tôi chẳng có tí tẹo nào; thế nhưng câu chuyện tôi muốn kể thế này. Có một lời mời từ một quý tộc trong làng tôi, một người rất giàu có và thuộc dòng dõi quý phái, bởi ông ta thuộc dòng họ Alamos ở Medina del Campo, và kết hôn với bà Dona Mencia de Quinones — con gái của Don Alonso de Maranon, Hiệp sĩ Dòng Santiago — người đã chết đuối ở Herradura trong vụ tranh chấp cách đây nhiều năm ở làng chúng ta mà theo trí nhớ của tôi thì chủ nhân Don Quixote của tôi cũng có nhúng tay vào một chút, khiến cho tên Tomasillo ngỗ ngược, con trai của thợ rèn Balbastro, bị thương. — Thưa chủ nhân, chẳng phải tất cả những chuyện này đều là sự thật sao? Nhân danh sự sống của ngài, hãy xác nhận đi để mấy vị quý nhân này không coi tôi là một kẻ ba hoa chuyên nói dối."

Vị giáo sĩ lạnh lùng nhận xét: "Qua những gì ngươi vừa nói, ta thấy ngươi giống một kẻ ba hoa hơn là một kẻ nói dối; nhưng lát nữa không biết ta sẽ phải coi ngươi là gì đây."

Don Quixote sốt ruột: "Ngươi viện dẫn quá nhiều nhân chứng và bằng chứng, Sancho, đến mức ta chẳng còn cách nào khác ngoài việc thừa nhận là ngươi đang nói thật; hãy mau nói tiếp và cắt ngắn câu chuyện lại đi, vì cách làm của ngươi chẳng khác nào kéo dài mãi suốt hai ngày chưa dứt."

Công nương liền can thiệp: "Không được bắt cậu ta cắt ngắn; trái lại, để làm tôi vui lòng, cậu ta cứ kể theo đúng những gì mình biết, dẫu có mất đến sáu ngày cũng không sao; và nếu tốn ngần ấy thời gian thì đó cũng sẽ là những ngày tuyệt vời nhất mà tôi từng trải qua."

Sancho tiếp tục: "Thưa quý vị, tôi xin kể tiếp rằng chính người quý ông ấy — kẻ mà tôi rành rẽ như lòng bàn tay vì nhà tôi cách nhà hắn chưa tới một tầm cung tên — đã mời một người lao động tuy nghèo nhưng đáng kính..."

Vị giáo sĩ giục giã: "Nói nhanh lên hỡi huynh đài; với tốc độ này thì câu chuyện của ngươi phải sang tận thế giới bên kia mới chấm dứt mất."

Sancho đáp: "Xin ơn trên phù hộ, tôi sẽ dừng lại chưa tới nửa đường đâu; và thế là tôi xin kể tiếp, người lao động ấy đến nhà vị quý ông đã mời mình — cầu Chúa cho hương hồn ngài được siêu thoát, giờ ngài đã qua đời rồi; hơn nữa nghe nói ngài chết một cái chết thanh thản như thiên thần vậy, vì lúc đó tôi không có mặt ở nhà, ngặt nỗi vừa hay lúc ấy tôi đã đi gặt lúa ở Tembleque..."

Vị giáo sĩ ngao ngán: "Nhân mạng sống của ngươi, hỡi con trai ta, hãy mau chóng quay về từ Tembleque và kết thúc câu chuyện đi, đừng có chôn cất vị quý ông ấy nữa trừ phi ngươi muốn tổ chức thêm vài đám tang."

Sancho bèn tiếp lời: "Vâng, thế rồi sự thể là, khi hai người bọn họ chuẩn bị ngồi vào bàn ăn — và hình ảnh ấy hiện lên trong đầu tôi lúc này còn rõ mồn một hơn bao giờ hết..."

Công tước và công nương vô cùng thích thú trước sự bực bội mà vị giáo sĩ đáng kính biểu lộ ra mặt trước lối kể chuyện dài dòng, ngắt quãng của Sancho, trong khi Don Quixote thì đang sôi sục vì giận dữ và phật ý.

Sancho nhơn nhơn kể tiếp: "Thế nên, như tôi đang nói dở, lúc hai người họ chuẩn bị ngồi vào bàn ăn, thì người lao động khăng khăng nhường cho vị quý ông ngồi ghế đầu bàn, còn vị quý ông lại khăng khăng bắt người lao động phải ngồi, vì đó là nhà của ông ấy nên mọi mệnh lệnh phải tuân theo. Thế nhưng người lao động, vốn tự hào về phép lịch sự và sự giáo dục của mình, nhất quyết không chịu ngồi cho bằng được, cho đến khi vị quý ông hết kiên nhẫn, đưa hai tay đặt lên vai hắn, dùng vũ lực ép hắn ngồi xuống và mắng rằng: 'Ngồi xuống đi, đồ nhà quê ngốc nghếch, vì tao ngồi ở đâu thì chỗ đó cũng sẽ là ghế đầu đối với mày.' Câu chuyện là thế đấy, và quả thật, tôi nghĩ nó được đưa vào đây hoàn toàn hợp cảnh hợp tình."

Mặt Don Quixote đổi sắc liên hồi, trên làn da rám nắng, những nét biến đổi trông giống như đá cẩm thạch. Công tước và công nương phải cố nén tiếng cười để không làm Don Quixote thêm bẽ mặt, bởi họ thừa hiểu sự xấc xược của Sancho. Để chuyển hướng câu chuyện và ngăn Sancho thốt ra thêm những lời ngớ ngẩn, công nương bèn hỏi Don Quixote có tin tức gì về phu nhân Dulcinea không, và dạo này chàng có gửi cống phẩm là những tên khổng lồ hay ác nhân nào cho nàng không, vì chắc chắn chàng đã hạ gục được khá nhiều kẻ địch.

Don Quixote liền đáp: "Thưa phu nhân, những bất hạnh của tôi, dẫu từng có khởi đầu, nhưng sẽ chẳng bao giờ có điểm kết. Tôi đã đánh bại những tên khổng lồ và đã gửi cho nàng không ít kẻ tù binh cùng ác nhân; nhưng ngặt nỗi nàng đang bị phù phép và biến thành một ả nhà quê thô kệch khó coi nhất tưởng tượng được, thì bọn chúng biết tìm nàng ở đâu cơ chứ?"

Sancho Panza liền cướp lời: "Tôi thì chẳng biết thế nào; chứ theo mắt tôi thấy thì nàng là sinh vật xinh đẹp nhất trần đời; ít ra thì về sự nhanh nhẹn và tài nhảy nhót, nàng chẳng thua kém bất kỳ nghệ sĩ nhào lộn nào đâu; thưa phu nhân công nương, xin thề trên danh dự là nàng nhảy từ dưới đất lên lưng lừa lẹ như một con mèo vậy."

Công tước hỏi dồn: "Ngươi đã tận mắt thấy nàng bị phù phép bao giờ chưa, hả Sancho?"

Sancho đáp: "Tận mắt thấy chứ lị! Nào, thử hỏi còn ai vào đây ngoài chính cái đầu tôi là kẻ nghĩ ra cái mưu kế phù phép đầu tiên cơ chứ? Nàng bị phù phép đích thị là cái chắc, chẳng khác nào bố đẻ tôi vậy."

Vị giáo sĩ khi nghe họ bàn luận về những tên khổng lồ, ác nhân và bùa phép liền bắt đầu hoài nghi rằng đây chính là cái tên Don Quixote xứ La Mancha — nhân vật trong cuốn sách mà công tước vẫn hay đọc ngấu nghiến. Bản thân ông ta cũng từng nhiều lần quở trách công tước về chuyện đó, bảo rằng thật dại dột khi đọc những thứ nhảm nhí ấy. Nay khi đã đinh ninh phỏng đoán của mình là chính xác, ông ta liền quay sang công tước, giận dữ lên án: "Thưa ngài, điện hạ rồi sẽ phải trả giá trước Chúa vì những gì mà con người tốt lành này đang làm. Cái tên Don Quixote này, hay Don Khờ Khạo gì đó, theo ta tưởng tượng thì chẳng thể nào là một kẻ đần độn như cách mà điện hạ đang cố vẽ ra để khích lệ hắn tiếp tục những hành vi lang thang điên rồ." Rồi quay phắt sang Don Quixote, ông ta nhiếc móc: "Còn ngươi, cái đồ đầu đất kia, kẻ nào đã tiêm vào đầu ngươi cái hoang tưởng rằng mình là một hiệp sĩ giang hồ, chuyên đi hạ gục người khổng lồ và bắt sống ác nhân hả? Cút về nhà đi cho được việc, và mong sao điều may mắn đến với ngươi. Hãy về nhà mà nuôi dạy con cái nếu ngươi có đứa nào, lo liệu việc múa men của mình đi, và chấm dứt cái thói lang thang khắp chốn, há hốc mồm làm trò hề cho thiên hạ — từ những kẻ biết ngươi cho đến kẻ chẳng quen biết. Nơi quỷ quái nào trên trời này mà ngươi dám quả quyết rằng có hoặc từng có các hiệp sĩ giang hồ tồn tại cơ chứ? Ở Tây Ban Nha này chỗ nào có người khổng lồ, hay ở La Mancha có ác nhân, hay những ả Dulcinea bị phù phép, hay bất kỳ thứ nhảm nhí nào khác mà người taa bịu miệng đồn đại về ngươi?"

Don Quixote chăm chú lắng nghe từng lời của vị giáo sĩ đáng kính. Ngay khi nhận ra đối phương vừa dứt lời, chẳng màng đến sự hiện diện của công tước và công nương, chàng phắt đứng dậy với vẻ mặt giận dữ cùng ánh mắt hừng hực lửa giận, rồi cất lời — nhưng lời đáp trả ấy xứng đáng được dành riêng cho một chương mới.