Chúng ta đã để Don Quixote chìm đắm trong những suy ngẫm mà khúc nhạc của nàng hầu si tình Altisidora khơi nguồn. Ông mang theo chúng lên giường, và chúng bám riết lấy ông chẳng khác gì loài bọ chét, không để ông được chợp mắt hay yên tĩnh lấy một khắc, lại thêm phần những đường chỉ rách trên đôi bít tất tiếp tay cho chúng. Nhưng vì thời gian vốn mau qua và chẳng thế lực nào cản nổi bước chân nó, các giờ trôi đi mang theo buổi sáng đến rất nhanh. Thấy vậy, Don Quixote liền rời khỏi chiếc giường êm ái, chẳng chút chậm trễ, ông khoác lên mình bộ đồ da sơn dương và xỏ đôi bối ngoa để che giấu đi thảm trạng của đôi bít tất. Ông quàng tấm áo choàng đỏ thắm lên vai, đội chiếc mũ trùm đầu bằng nhung xanh viền bạc, vắt qua vai chiếc đai đeo thanh gươm bén ngọt, cầm lấy chuỗi tràng hạt lớn vẫn luôn mang theo bên mình, rồi với dáng điệu vô cùng trang nghiêm và chuẩn xác, ông bước tới phòng khách nơi công tước và phu nhân đã yêm phục trang hoàng đang chờ sẵn. Nhưng khi ông vừa đi qua một hành lang, Altisidora và người thiếu nữ nọ, cô bạn của nàng, đang mai phục sẵn ở đó; và khoảnh khắc trông thấy ông, Altisidora liền giả vờ ngất xỉu, trong khi người bạn đỡ lấy nàng vào lòng và vội vã nới lỏng chiếc áo trước ngực nàng.

Don Quixote chứng kiến cảnh ấy, liền tiến lại gần và nói: “Ta thừa biết cơn ngất này bắt nguồn từ đâu.”

“Thiếp chẳng biết nó bắt nguồn từ đâu nữa,” người bạn đáp, “bởi Altisidora là thiếu nữ khỏe mạnh nhất trong cả cái lâu đài này, và suốt quãng thời gian quen biết, thiếp chưa từng nghe nàng phàn nàn lấy một lời. Nguyền rủa tất cả các hiệp sĩ giang hồ trên cõi đời này, nếu bọn họ đều là những kẻ vô ơn! Xin ngài hãy đi cho; vì đứa trẻ tội nghiệp này sẽ chẳng thể tỉnh lại chừng nào ngài hãy còn ở đây.”

Đáp lại lời ấy, Don Quixote bảo: “Xin ngài phu nhân hãy thương tình cho đặt một cây đàn luýt trong phòng tôi tối nay; tôi sẽ hết sức mình an ủi thiếu nữ tội nghiệp này; bởi trong giai đoạn đầu của tình yêu, việc vạch trần ảo tưởng một cách dứt khoát chính là phương thuốc đã được chứng thực là hiệu quả;” nói rồi ông lui ngay để không bị ai trông thấy ở đó.

Ông vừa khuất bóng thì Altisidora, hồi tỉnh sau cơn ngất, liền bảo bạn mình: “Nhất định phải để lại đàn luýt thôi, vì không chừng Don Quixote có ý định tấu khúc nhạc nào đó; và đã là nhạc của chàng thì chắc chắn không tồi đâu.”

Họ liền đi ngay để bẩm báo với phu nhân mọi chuyện đang diễn ra cùng chiếc đàn luýt mà Don Quixote vừa đòi hỏi, và phu nhân, vô cùng đắc ý, bèn cùng công tước và hai thiếu nữ bàn mưu chơi khăm ông một vố vừa vui nhộn lại vừa vô hại; cao hứng biết bao, họ chờ đợi màn đêm buông xuống, thứ đến nhanh hệt như ban ngày vậy; còn ban ngày, công tước và phu nhân đã dành trọn thời gian để trò chuyện đầy thú vị cùng Don Quixote.

Khi đồng hồ điểm mười một giờ, Don Quixote tìm thấy một cây đàn ghi-ta trong phòng; ông thử gảy vài tiếng, mở cửa sổ ra và nhận thấy có bóng người đang đi dạo trong khu vườn; sau khi lướt ngón tay trên phím đàn và lên dây hết mức có thể, ông hắng giọng, khạc đờm, rồi bằng chất giọng hơi khàn nhưng vang rõ, ông cất tiếng hát bài thơ ca dao sau đây do chính tay ông sáng tác trong ngày:

Tình yêu quyền uy khuấy đảo lòng,

Khiến cho thiếu nữ luống bận lòng,

Và ngọn nguồn gây bao rắc rối,

Chính là nhàn rỗi chốn thâm khuê.

May vá, thêu thùa, công việc tay,

Lúc nào bận rộn suốt cả ngày,

Ấy là phương thuốc trừ độc dược,

Tình yêu tiêm nhiễm thật hay thay.

Còn với những ai gái đoan trang,

Mong cầu danh phận chốn gia đàng,

Đức hạnh chính là hồi môn quý,

Cũng là cao nhất tiếng ngợi vang.

Bậc trí giả cùng trang tuấn sĩ,

Hiệp sĩ hào hoa, khách phong lưu,

Thường hay đùa cợt bên gái lẳng,

Nhưng cưới đoan trang mới ngẩng đầu.

Có thứ tình yêu tựa gió thoảng,

Gửi gắm đôi lời chốn lữ quan,

Vừa lúc bình minh tàn lúc xế,

Khách đi tình cũng dứt ngang tàng.

Tình yêu chợt đến rồi chợt đi,

Hôm nay vừa đó, mai biệt ly,

Qua đi chẳng để lại dấu vết,

Chẳng chút hình hài khắc tâm ghi.

Bức tranh chồng chất lên tranh vẽ,

Nào có phô bày vẻ đẹp chi;

Nơi nào cái đẹp đã chiếm ngự,

Chẳng chỗ cho ai bước chen vì.

Dulcinea del Toboso hỡi,

Trái tim ta khắc bóng hình người;

Chưa từng, chưa từng phai mờ được,

Dung nhan người ấy mãi muôn đời.

Phẩm chất người yêu quý nhất đời,

Chính là lòng dạ dạ sắt son;

Nhờ đây tình yêu làm phép lạ,

Đưa họ bay bổng tận mây trời.

Don Quixote mới hát đến đó — khi công tước, phu nhân, Altisidora cùng hầu như toàn thể gia nhân trong lâu đài đang lắng nghe — thì bỗng nhiên từ ban hành lang phía trên ngay sát cửa sổ phòng ông, người ta thả xuống một sợi dây thừng gắn hơn một trăm chiếc chuông, và ngay sau đó đổ ập xuống một cái bao tải lớn đầy những con mèo, ở đuôi chúng cũng buộc những chiếc chuông nhỏ hơn. Tiếng chuông kêu inh ỏi cùng tiếng mèo kêu gào thảm thiết vang lên dữ dội đến mức dẫu công tước và phu nhân là những kẻ chủ mưu trò đùa này vẫn phải giật mình thon thót, trong khi Don Quixote đứng chết sững vì hoảng sợ; và trớ trêu thay, hai hay ba con mèo đã lọt được qua chấn song cửa sổ phòng ông, nhảy nhót từ góc này sang góc khác trông chẳng khác nào một binh đoàn ma quỷ đang lộng hành. Chúng làm tắt ngấm những ngọn nến đang cháy trong phòng, lao đi tứ tung tìm đường thoát thân; sợi dây gắn những chiếc chuông lớn cứ thế không ngừng kéo lên thả xuống; và hầu hết người trong lâu đài, vốn chẳng rõ thực hư ra sao, đều hoảng hốt đến mức mất hồn mất vía. Don Quixote chồm dậy, rút gươm chém túi bụi về phía chấn song cửa sổ, miệng thét lớn: “Biến đi, lũ phù thủy độc ác! Biến đi, lũ yêu ma quỷ quái! Ta là Don Quixote xứ La Mancha đây, mọi mưu mô đen tối của chúng mày chẳng thể làm gì nổi ta đâu.” Rồi quay phắt lại tấn công đám mèo đang chạy tung tóe trong phòng, ông vung gươm chém mấy nhát. Bọn mèo lao bổ về phía chấn song và tẩu thoát qua đó, ngoại trừ một con thấy bị những đường kiếm của Don Quixote dồn ép ngặt nghèo liền chồm chớp lấy mặt ông, bấu chặt lấy cái mũi bằng cả răng lẫn móng, khiến ông đau đớn gào lên thảm thiết. Công tước và phu nhân nghe tiếng hét ấy, đoán biết sự tình, liền vội vã chạy đến phòng ông, và khi thấy vị quý ông tội nghiệp đang dốc toàn lực giật con mèo ra khỏi mặt mình, họ bèn dùng chìa khóa vạn năng mở cửa bước vào cầm theo ánh đèn để chứng kiến cuộc chiến không cân sức. Công tước lao tới để tách hai bên ra, nhưng Don Quixote lớn tiếng thét lên: “Đừng ai giưc hắn khỏi tay ta; hãy để ta đối đầu tay đôi với con ác quỷ, gã phù thủy, tên ma mãnh này; chính ta sẽ cho hắn biết Don Quixote xứ La Mancha là ai.” Thế nhưng con mèo kia, nào thèm ka ngợi những lời đe dọa ấy, vẫn gừ gừ bấu chặt không buông; cuối cùng công tước đành phải giật nó ra rồi ném thẳng qua cửa sổ. Mặt Don Quixote chi chít những vết thủng như cái sàng, chiếc mũi cũng chẳng còn nguyên vẹn là bao, và ông vô cùng bực tức vì họ không để mình kết thúc trận chiến đang đánh nhau hăng hái với gã phù thủy đê tiện ấy. Người ta sai đi lấy dầu ban-chiều, và chính tay Altisidora dùng đôi bàn tay ngọc ngà của nàng băng bó tất cả các vết thương cho ông; vừa làm nàng vừa thì thầm bên tai ông rằng: “Tất cả những tai họa này giáng xuống đầu ngươi, hỡi hiệp sĩ nhẫn tâm, chính là vì tội lỗi vô cảm và bướng bỉnh của ngươi; và cầu trời cho lão giám mã Sancho của ngươi quên mất việc tự quất roi, để cho nàng Dulcinea vô vàn kính yêu của ngươi mãi mãi không được giải nguyền, và để ngươi chẳng bao giờ được bước lên giường nàng, ít nhất là khi ta, người đang tôn thờ ngươi, hãy còn sống trên cõi đời này.”

Trước những lời ấy, Don Quixote chẳng đáp lại gì ngoài những tiếng thở dài sườn sượt, rồi ngả người nằm dài trên giường, cất lời cảm ơn công tước và phu nhân vì lòng tốt của họ, không phải vì ông sợ hãi lũ phù thủy trá hình mèo rung chuông ấy, mà vì ông nhận ra thiện ý của họ khi đến giải cứu mình. Công tước và phu nhân để mặc ông nghỉ ngơi rồi lui ra, lòng vô cùng buồn rầu trước kết cục bất ngờ của trò đùa; bởi họ chưa từng nghĩ cuộc phiêu lưu ấy lại giáng một đòn nặng nề đến vậy lên Don Quixote hay bắt ông trả giá đắt như thế, vì nó khiến ông phải nằm liệt giường liền năm ngày trời. Trong suốt thời gian ấy, ông còn trải qua một cuộc phiêu lưu khác, thú vị hơn cuộc vừa rồi, nhưng người chép sử xin phép tạm chưa kể ra đây để chuyển hướng chú ý sang Sancho Panza, người đang vô cùng tháo vát và hài hước thực hiện nhiệm vụ cai trị của mình.