Don Quixote đã trải qua ba ngày ba đêm cùng với Roque, và dẫu ông có ở đó ba trăm năm đi chăng nữa, ông vẫn tìm thấy vô vàn điều để quan sát và kinh ngạc trong lối sống của họ. Lúc rạng đông, họ ở nơi này; khi giờ ăn tới, họ lại ở chỗ khác; đôi khi họ phải trốn chạy mà chẳng biết từ ai, có lúc lại phục kích mà chẳng rõ vì điều gì. Họ ngủ trong tư thế đứng, giấc ngủ chập chờn bị ngắt quãng để di chuyển từ chốn này sang chốn khác. Chẳng có gì ngoài việc phái thám báo và trinh sát, đặt lính canh và thổi ngòi súng hỏa mai, dẫu họ mang theo chẳng mấy khẩu, bởi hầu hết đều dùng súng kíp. Roque trải qua những đêm dài ở một nơi nào đó tách biệt với đám thuộc hạ, để chúng không biết ngài đang ở đâu, bởi những tráp đòi bắt sống do phó vương Barcelona ban hành đã khiến ngài luôn sợ hãi, bất an, và ngài chẳng dám tin tưởng bất kỳ ai, lại thêm nỗi sợ rằng chính những thuộc hạ của mình sẽ sát hại hoặc nộp ngài cho nhà chức trách; quả thật là một cuộc đời mệt mỏi và khốn khổ làm sao! Cuối cùng, qua những con đường vắng vẻ, những lối tắt và những đường mòn bí mật, Roque, Don Quixote và Sancho, cùng với sáu cận vệ, đã lên đường hướng về Barcelona. Họ đến bãi biển vào đêm vọng lễ Thánh John; và Roque, sau khi ôm lấy Don Quixote và Sancho (người mà ngài trao tặng mười đồng vàng đã hứa nhưng đến lúc đó mới đưa), đã từ biệt họ với biết bao lời lẽ thiện chí từ cả hai phía.
Roque quay trở lại, trong khi Don Quixote vẫn ở trên lưng ngựa, nguyên vẹn như thế, chờ trời sáng, và chẳng mấy chốc, dung nhan của nàng Aurora xinh đẹp đã bắt đầu hiện rạng trên các ban công phía đông, làm rân rinh cỏ cây hoa lá, dẫu chưa làm vui tai người, dẫu cho để làm vui tai ấy, ngay khoảnh khắc đó đã vang lên âm thanh của kèn đồng và trống trận, cùng tiếng chuông rộn rã, tiếng bước chân dồn dập, và những tiếng thét “Tránh đường ra nào!” của mấy kẻ chạy đường, dường như phát ra từ phía thành phố.
Ánh rạng đông nhường chỗ cho mặt trời với khuôn mặt rộng hơn cả chiếc khiên bắt đầu nhô lên chầm chậm phía trên đường chân trời thấp; Don Quixote và Sancho đưa mắt nhìn quanh bốn phía; họ chiêm ngưỡng biển cả, một cảnh tượng mà cho đến lúc đó họ chưa từng được thấy; nó đập vào mắt họ là vô cùng mênh mông và rộng lớn, vượt xa cả những hồ nước ở Ruidera mà họ từng thấy ở La Mancha. Họ nhìn thấy những chiếc thuyền galleys neo dọc bờ biển, khi hạ tấm bạt che nắng xuống, liền phô bày những sắc áo rực rỡ được trang hoàng bằng các dải lụa và cờ đuôi nheo đang rung rẩy trong gió, mơn man và lướt quét trên mặt nước, trong khi ở trên tàu, kèn tò te, kèn trumpet và kèn đồng đang tấu lên, lấp đầy bầu không gian gần xa bằng những âm điệu hào hùng tựa khúc ca ra trận. Rồi chúng bắt đầu chuyển động và thực hiện một màn giao chiến giả định trên mặt nước phẳng lặng, trong khi một số lượng lớn kỵ sĩ trên những tuấn mã tuyệt đẹp và khoác những bộ trang phục rực rỡ, từ trong thành phố túa ra, cũng tham gia vào một cuộc di chuyển tương tự. Những người lính trên các thuyền galleys liên tục khai hỏa không dứt, thứ mà lực lượng trên tường thành và pháo đài của thành phố đáp trả lại, và những khẩu đại bác hạng nặng xé toạc bầu không gian bằng tiếng gầm vang trời dậy đất, được tiếp lời bởi những cỗ pháo dọc mạn thuyền galleys. Biển cả rực rỡ, mặt đất tươi cười, bầu không gian trong trẻo — dẫu đôi lúc bị che khuất bởi làn khói súng — tất cả dường như lấp đầy tâm hồn đám đông bằng niềm hân hoan bất ngờ. Sancho chẳng thể hiểu nổi vì sao những khối cồng kềnh di chuyển trên mặt biển ấy lại có lắm chân đến thế.
Và giờ đây, những kỵ sĩ mặc trang phục lồng lộn đang phi nước đại tới cùng những tiếng hò reo, những âm thanh kỳ lạ và những lời tung hô hướng về nơi Don Quixote đang đứng sững sờ ngạc nhiên; và một người trong số họ, kẻ mà Roque đã nhắn gửi đôi lời, tiến lại cất tiếng: “Chào mừng ngài đến với thành phố của chúng tôi, hỡi tấm gương, ngọn hải đăng, ngôi sao và là chốn hướng về của mọi hiệp sĩ giang hồ trong cõi rộng lớn này! Chào mừng ngài, tôi xin được nói vậy, hỡi Don Quixote dũng cảm xứ La Mancha; không phải kẻ giả mạo, kẻ bịp bợm, kẻ ngụy danh mà những ngày gần đây đã bày ra cho chúng ta trong những trang sử dối trá, mà là con người đích thực, chính thống và bằng xương bằng thịt mà Cide Hamete Benengeli, đóa hoa của các sử gia, đã mô tả cho chúng ta!”
Don Quixote chẳng đáp lời, và các kỵ sĩ cũng chẳng đợi câu trả lời ấy, mà quay đầu ngựa cùng toàn bộ đoàn tùy tùng, họ bắt đầu phi kiệu vòng quanh Don Quixote, người lúc này quay sang nói với Sancho rằng: “Những vị quý ông này rõ ràng đã nhận ra chúng ta; ta cá là họ đã đọc sử ký của chúng ta, và thậm chí cả cuốn sách mới được in của gã người xứ Aragon ấy.”
Vị hiệp sĩ từng cất lời chào Don Quixote lại tiến đến gần ông và bảo: “Xin hãy đi cùng chúng tôi, thưa ngài Don Quixote, bởi tất cả chúng tôi đều là tôi tớ của ngài và là những người bạn lớn của Roque Guinart;” đáp lại lời đó, Don Quixote nói: “Nếu sự lịch thiệp sinh ra sự lịch thiệp, thì thưa ngài hiệp sĩ, sự lịch thiệp của ngài chính là con gái hoặc có họ hàng gần gũi với ngài Roque vĩ đại; hãy đưa tôi đến bất cứ nơi nào ngài muốn; tôi sẽ chẳng có ý chí nào ngoài ý chí của ngài, nhất là khi ngài rủ lòng thương dùng đến nó cho việc phục vụ ngài.”
Vị kỵ sĩ đáp lại bằng những lời lẽ lịch thiệp không kém, rồi tất cả quay quần xung quanh ông, họ cùng ông lên đường tiến vào thành phố, trong tiếng nhạc rộn rã của kèn đồng và trống trận. Khi họ vừa bước qua cổng, tên ác quỷ, kẻ vốn là cội nguồn của mọi điều rủi ro, cùng với bấy nhiêu đứa trẻ con còn ranh ma hơn cả quỷ dữ, đã xoay sở sao cho một cặp nhóc tì táo tợn và lì lợm ấy len lỏi qua đám đông, rồi một đứa nhấc bổng đuôi con Dapple lên còn đứa kia nhấc đuôi con Rocinante, nhanh chóng nhét một búi gai gừa vào dưới đuôi mỗi con. Hai con vật tội nghiệp cảm nhận được cặp cựa kỳ lạ ấy và càng tăng thêm nỗi khổ sở bằng cách kẹp chặt đuôi lại, đến mức chúng lồng lộn nhảy nhót vô số cú ngoạn mục, hất văng những người chủ của mình xuống đất. Don Quixote, ngập tràn sự hổ thẹn và bẽ bàng, vội chạy đến nhổ búi gai khỏi đuôi con chiến mã tội nghiệp của mình, trong khi Sancho cũng làm điều tương tự với con Dapple. Những kẻ dẫn đường cố gắng trừng phạt sự táo tợn của lũ trẻ, nhưng chẳng tài nào làm được, bởi chúng đã nhanh chóng ẩn mình giữa hàng trăm đứa trẻ khác đang bám theo sau. Don Quixote và Sancho lại một lần nữa leo lên yên ngựa, và giữa tiếng âm nhạc cùng những lời tung hô y hệt, họ đã đến được dinh thự của người dẫn đường; đó là một cơ ngơi rộng lớn và uy nghi, tóm lại là dinh thự của một nhà quý tộc giàu có; và tại nơi ấy, tạm thời chúng ta hãy để họ lại, bởi đó là ý nguyện của Cide Hamete.
