Công tước và nữ công tước vô cùng mừng rỡ khi thấy Don Quixote dễ dàng sập bẫy kế hoạch của họ; nhưng đúng lúc ấy, Sancho cất lời: “Tôi chỉ mong bà phu nhân thị vệ này đừng gây khó dễ cho lời hứa ban chức cai quản của tôi; bởi vì tôi từng nghe một tay dược sĩ ở Toledo, kẻ ăn nói ngọt ngào như chim hoàng yến, bảo rằng cứ hễ dính líu đến các bà phu nhân thị vệ thì chẳng có chuyện tốt lành nào xảy ra được. Chúa phù hộ tôi, hắn căm ghét họ biết bao, cái tên dược sĩ ấy đấy! Thế nên tôi đang nghĩ, nếu tất cả các bà phu nhân thị vệ, dù ở bất kỳ hạng người hay hoàn cảnh nào đi nữa, đều là những tai ương và kẻ chõ mũi vào chuyện người khác, thì những người ưu phiền như Nữ bá tước Ba Vạt Áo hay Ba Chiếc Đuôi này sẽ ra sao chứ! — bởi vì ở quê tôi, vạt áo hay đuôi áo, đuôi áo hay vạt áo, thì cũng chỉ là một.”

Don Quixote liền bảo: “Im lặng nào, bạn Sancho; vì vị phu nhân thị vệ này lặn lội từ một xứ sở xa xôi đến đây để tìm ta, bà ấy không thể là một trong số những kẻ mà tay dược sĩ kia đã nhắc đến; hơn nữa, đây lại là một nữ bá tước, và khi các nữ bá tước làm phu nhân thị vệ thì đó là phục vụ cho các bậc vương hậu và hoàng hậu, bởi vì tại dinh thự của chính mình, họ là những nữ chúa tối cao và có các phu nhân thị vệ khác hầu hạ.”

Nghe vậy, Dona Rodriguez, người lúc ấy có mặt ở đó, liền đáp lời: “Thưa phu nhân nữ công tước, trong dinh thự của ngài có những phu nhân thị vệ thừa sức làm nữ bá tước nếu vận mệnh đưa đẩy; ‘nhưng phép vua thua lệ làng’; xin đừng ai nói lời cay độc về các phu nhân thị vệ, nhất là những người vẫn còn là trinh nữ lúc về già; dẫu bản thân tôi không phải là một người như thế, nhưng tôi thừa hiểu và biết rõ lợi thế của một phu nhân thị vệ còn trinh so với một người đã góa bụa; thế nhưng ‘kẻ đã hớt tóc chúng ta vẫn giữ chiếc kéo trong tay.’”

Sancho liền cất giọng: “Dẫu vậy đi nữa, có quá nhiều điều để mà hớt về các phu nhân thị vệ, như lời bác thợ cạo của tôi đã nói, rằng ‘tốt hơn hết là đừng khuấy nồi cơm lên dù cho nó có khê.’”

Dona Rodriguez đáp trả: “Những tên hầu cận này lúc nào cũng là kẻ thù của chúng ta; và vì chúng cứ lảng vảng như những bóng ma quanh các phòng chờ rồi săm soi chúng ta từng bước một, nên những lúc không đọc kinh (mà số lần đó cũng chẳng là bao), chúng lại dành thời gian để ngồi lê đôi mách về chúng tôi, bới lông tìm vết và vùi dập danh dự của chúng tôi. Nhưng tôi xin nói thẳng với mấy khúc gỗ di động ấy rằng chúng tôi vẫn cứ sống sờ sờ ra đấy, bất chấp sự ganh ghét của chúng, lại còn sống trong những dinh thự lớn nữa là đằng khác, dẫu cho chúng tôi có phải chết đói và lấy khăn tang che đậy tấm thân mình — dù nó có ngọc ngà hay không — hệt như người ta che đậy hoặc giấu giếm một đống phân rác vào ngày lễ rước kiệu vậy. Thưa đức tin của tôi, nếu cho phép và thời gian cho phép, tôi có thể chứng minh cho không chỉ những người có mặt ở đây, mà cho cả thế giới thấy rằng chẳng có đức hạnh nào là không thể tìm thấy ở một phu nhân thị vệ.”

Nữ công tước liền nói: “Ta không mảy may nghi ngờ rằng Dona Rodriguez kính yêu của ta đã hoàn toàn đúng, và rất đúng nữa; nhưng tốt hơn là bà ấy nên chờ thời cơ thích hợp để tự chiến đấu cho bản thân và cho cả các phu nhân thị vệ khác, nhằm đập tan những lời vu khống của tên dược sĩ đê tiện kia, đồng thời nhổ tận gốc định kiến trong tâm trí của ngài Sancho Panza vĩ đại.”

Đáp lại lời đó, Sancho thưa: “Từ khi ngửi thấy mùi vị của chức quan tổng trấn, tôi đã vứt bỏ hết những tính khí thất thường của một tên hầu cận rồi, và tôi chẳng thèm đếm xỉa gì đến tất cả các phu nhân thị vệ trên cõi đời này dù chỉ bằng một hạt vả khô.”

Họ đã có thể tiếp tục cuộc tranh cãi về các phu nhân thị vệ ấy thêm nữa nếu không nghe thấy tiếng sáo và tiếng trống vang lên một lần nữa, từ đó họ suy đoán rằng Nữ phu nhân Ưu phiền đang tiến vào. Nữ công tước bèn hỏi công tước xem có nên ra tận nơi để đón tiếp bà ấy hay không, vì bà là một nữ bá tước và là một nhân vật có vai vế.

Sancho nhanh nhảu đáp lời trước khi công tước kịp cất tiếng: “Xét việc bà ấy là nữ bá tước, tôi hoàn toàn ủng hộ việc hai ngài ra ngoài đón tiếp; nhưng xét việc bà ấy là một phu nhân thị vệ, theo ý kiến của tôi, hai ngài không nên nhích dù chỉ một bước.”

Don Quixote quở trách: “Ai cho phép ngươi xía vào chuyện này hả, Sancho?”

Sancho liền cãi: “Thưa ngài, ai vào đây chứ? Tôi xía vào vì tôi có quyền được xía vào, với tư cách là một tên hầu cận đã học được những phép tắc lịch sự ở ngôi trường của ngài — vị hiệp sĩ lịch thiệp nhất và tao nhã nhất trên toàn thế giới hào hoa này; và trong những chuyện này, như tôi từng nghe ngài nói, thừa một lá bài cũng tệ hại chẳng kém gì thiếu một lá bài, và với người tai thính mắt tinh thì chỉ cần vài lời là đủ hiểu.”

Công tước gật đầu: “Sancho nói đúng đấy; chúng ta hãy xem vị nữ bá tước ấy ra sao, rồi dựa vào đó mà đối xử cho đúng mực.”

Và giờ đây, tiếng trống và tiếng sáo lại vang lên như trước; đến đây, tác giả khép lại chương ngắn này và bắt đầu chương tiếp theo, tiếp tục câu chuyện phiêu lưu ấy, một trong những cuộc phiêu lưu đáng chú ý nhất trong lịch sử.