Sự tuyệt chủng của rất nhiều loài động vật ở hậu kỳ kỷ Pleistocene và trong những kỷ nguyên mới gần đây đã được mô tả một cách toàn diện trong cuốn sách của Paul Martin và Richard Klein, Quaternary Extinctions (Tucson: University of Arizona Press, 1984). Tìm đọc thêm về lịch sử của nạn phá rừng, có thể tham khảo cuốn sách của John Perlin có tựa đề A Forest Journey (New York: Norton, 1989).
Những dẫn liệu tương đối đầy đủ và toàn diện về hệ động - thực vật, điều kiện địa chất và khí hậu của New Zealand có thể được tìm thấy trong cuốn sách của G. Kuschel, Biogeography and Ecology in New Zealand (Hague: Junk, V. T, 1975). Những cuộc tuyệt chủng diễn ra ở New Zealand được tổng kết trong chương 32-34 của cuốn sách đã được nêu tên ở phía trên của hai tác giả Martin và Klein. Atholl Anderson tổng quát những hiểu biết của chúng ta về loài moa trong cuốn sách của ông có nhan đề Prodigious Birds (Cambridge: Cambridge University Press, 1989). Moa cũng là đối tượng cho việc nghiên cứu bổ sung trong cuốn tạp chí New Zealand journal of Ecology, số 12 (1989); các bạn có thể chú ý tìm đọc những bài báo của Richard Hold nằm ở trang 11-25, và bài báo của tác giả Ian Atkinson và R. M. Greenwood trong trang 67-96. Những bài báo quan trọng khác có liên quan tới loài moa, là của tác giả G. Caughley, “The colonization of New Zealand by the Polynesians” Journal of the Royal Society of New Zealand 18: 245-270 (1988), và A. Anderson, “Mechanics of overkill in the extinction of New Zealand moas” Journal of Archaeological Science16: 137-151 (1989).
Những cuộc tuyệt chủng ở Madagascar và Hawaii được mô tả lần lượt trong chương 26 và chương 35 của cuốn sách vừa được nhắc tới ở trên của Martin and Klein. Câu chuyện về hòn đảo Henderson được kể lại bởi David Steadman và Storrs Olson, trong bài báo có nhan đề “Bird remains from an archaeological site on Henderson Island, South Pacific: mancaused extinctions on an ‘uninhabited’ island” Proceedings of the National Academy of Sciences 82: 6191-6195 (1985). Hãy xem xét trong phần gợi ý đọc thêm của chương 18 về những tài liệu viết về nạn tuyệt chủng ở châu Mỹ.
Kết cục rùng rợn của nền văn minh trên đảo Phục Sinh được tái khẳng định trong cuốn sách của tác giả Patrick V. Kirch mang tên: The Evolution of the Polynesian Chiefdoms (Cambridge: Cambridge University Press, 1984). Nạn chặt phá rừng bừa bãi trên đảo Phục Sinh cũng được tái hiện bởi J. Flenley trong bài viết, “Stratigraphic evidence of environmental change on Easter Island,” Asian Perspectives 22: 33(1979). Và cả của J. Flenley và s. King, “Late Quaternary pollen records from Easter Island,” Nature 307: 47-50 (1984).
Một vài luận chứng về thời kỳ hoàng kim và sự sụp đổ của những người Anasazi đến định cư ở Chaco Canyon bao gồm những tác phẩm như: J. L. Betancourt và T. R. Van Devender, “Holocene vegetation in Chaco Canyon, New Mexico,” Science 214: 656-658 (1981); M. L. Samuels và J. L. Betancourt, “Modeling the longterm effects of fuelwood harvests on pinyon-jumper woodlands,” Environmental Management 6: 505-515 (1982); J. L. Betancourt và cộng sự, “Prehistoric long-distance transport of construction beams, Chaco Canyon, New Mexico,” American Antiquity 51: 370-375 (1986); Kendrick Frazier, People of Chaco: A Canyon and Its Culture (New York: Norton, 1986); và Alden C. Hayes và cộng sự. Archaeological Surveys of Chaco Canyon (Albuquerque: University of New Mexico Press, 1987).
Mọi điều chúng ta muốn biết về những nghiên cứu trên phân của các loài chuột túi đều được mô tả trong cuốn sách có tiêu đề: Packrat Middens của tác giả Julio Betancourt, Thomas Van Devender và Paul Martin (Tucson: University of Arizona Press, 1990). Đặc biệt chương 19 của cuốn sách này phân tích kỹ hơn những đống phân của loài linh cẩu đến từ Petra.
Mối liên hệ có thể giữa sự tàn phá môi trường và sự suy sụp của nền văn minh Hy Lạp được khám phá trong bài báo của K. O. Pope và T. H. van Andel với tựa đề, “Late Quaternary civilization and soil formation in the southern Argolid: its history, causes and archaeological implications”, Journal of Archaeological Science II: 281-306(1984); hay T. H. van Andel và cộng sự, “Five thousand years of land use and abuse in the southern Argolid,” Hesferia55:103-128 (1986); và c. Runnels và T. H. van Andel, “The evolution of settlement in the southern Argolid, Greece: an economic explanation”, Hesferia 56: 303-334 (1987).
Những cuốn sách viết về sự xuất hiện và rồi suy vong của nền văn minh của người Maya bao gồm những tác phẩm như: T. Patrick Culbert, The Classic Maya Collapse (Albuquerque: University of New Mexico Press, 1973); Michael D. Coe, The Maya. 3rd. ed. (London: Thames và Hudson. 1984); Sylvanus G. Morley và cộng sự. The Ancient Maya, 4th ed. (Stanford: Stanford University Press, 1983); Charles Galienkamp, Maya: The Riddle and Rediscovery of a Lost Civilization, tái bản lần thứ (New York: Viking Penguin, 1985); và Linda Scheie và David Freidel, A Forest of Kings (New York: William Morrow, 1990).
Để có những luận điểm so sánh về những sự sụp đổ của các nền văn minh, các bạn có thể tìm đọc cuốn sách được viết bởi Norman Yoffee và George L. Cowgill, The Collapse of Ancient States and Civilizations (Tucson: University of Arizona Press, 1988).
Chương 18CUỘC TẤN CÔNG CHỚP NHOÁNG VÀNGÀY LỄ TẠ ƠN Ở TÂN THẾ GIỚI
Ba cuốn sách cung cấp những điểm xuất phát rất hữu ích và rất nhiều những kiến thức tham khảo liên quan tới trình độ văn hóa rộng lớn và gây nhiều tranh cãi của những người đến định cư và sự tuyệt chủng hàng loạt của rất nhiều động vật có vú kích thước lớn ở Tân Thế giới. Chúng bao gồm: cuốn sách của các tác giả Paul Martin và Richard Klein đã được nhắc tới trong chương 17; Brian Fagan, The Great Journey (New York: Thames and Hudson, 1987); và Ronald C. Carlisle (người biên tập), Americans Before Columbus: Ice-Age Origins (Ethnology Monograph so 12, Department of Anthropology, University of Pittsburgh, 1988).
Học thuyết về những cuộc tấn công chớp nhoáng được vắn tắt nêu ra trong một bài báo của Paul Martin có tựa đề “The discovery of America,” Science 179: 969-974 (1973), còn mô hình tính toán về điều này được J. E. Mosimann và Martin xây dựng nên trong bài báo “Simulating overkill by Paleoindians,” American Scientist63: 304-313 (1975).
Một loạt những bài báo của c. Vance Haynes, Jr., được xuất bản về văn hóa Clovis và nguồn gốc của nó nằm ở một chương (từ trang 345- đến 353) của cuốn sách Martin and Klein (nếu trên), cùng với những bài báo đã được lựa chọn sau đây: “Fluted projectile points: their age and dispersion,” Science 145: 1408-1413 (1961); “The Clovis culture,” Canadian Journal of Anthropology 1:115-121 (1980); và “Clovis origin update,” The Kiva 52: 83-93 (1987).
Viết về sự tuyệt chủng ngẫu nhiên của các loài lười sống dưới đất ở Shasta và loài dê núi thuộc vùng Harrington, độc giả có thể tìm đọc cuốn sách của J. I. Mead và cộng sự, “Extinction of Harrington’s mountain goat,” Proceedings of the National Academy of Sciences 83: 836-839 (1986). Những bài phê phán tuyên bố về nền văn hóa tiền Clovis cũng được cung cấp bởi Roger Owen trong chương “The Americas: the case against an Ice-Age human population,” trang 517-563 của cuốn sách được Fred H. Smith và Frank Spencer biên tập, The Origins of Modern Humans (New York: Liss, 1984); và bài báo của Dena Dincauze, “An archaeological evaluation of the case for pre-Clovis occupations,” trong tạp chí Advances in World Archaeology 3: 275- 323 (1984); ngoài ra còn có Thomas Lynch, “Glacial-age man in South America: A critical review,” trong American Antiquity 55: 12-36 (1990). Những tranh cãi nhằm cung cấp thêm niên đại của sự cư trú của loài người trong thời kỳ tiền Clovis ở dãy núi Meadowcroft được tổng kết lại trong cuốn sách của James Adovasio “Meadowcroft Rockshelter, 1973-1977: a synopsis,” trang 97-131 cuốn sách của tác giả J. E. Ericson và cộng sự. Peopling of the New World (Los Altos, Calif.: Ballena Press, 1982), và cả bài “Who are those guys?: some biased thoughts on the initial peopling of the New World,” trang 45-61 của cuôín sách đã được trích dẫn ở trên Americans Before Columbus: Ice-Age Origins, biên tập bởi Ronald C. Carlisle. Số đầu tiên nằm trong một loạt những nghiên cứu trong dự án, trong đó có những mô tả chi tiết về địa điểm Monte Verde là của tác giả T. D. Ditlehay, Monte Verde: A Late Pleistocene Settlement in Chile, Số I: Palaeoenvironment and Site Contexts (Washington, DC.: Smithsonian Institution Press, 1989).
Những bạn đọc nào quan tâm theo dõi câu chuyện về những nguời châu Mỹ đầu tiên và những con voi ma mút cuối cùng sẽ rất thích thú để đặt mua cuốn tạp chí ấn bản bốn lần trong một tháng, Mammoth Trumpet, được cung cấp bởi Trung tâm nghiên cứu về cư dân châu Mỹ đầu tiên - Center for the Study of the First Americans, Anthropology Department, Oregon State University, Corvallis, Ore., 97331.
