Bạch Học Tập lục lọi ký ức trong đầu một lát rồi nhớ ra, bà tư họ Lý này vốn chẳng phải người dân gốc ở Tửu Tiên Kiều, mới dọn đến vào năm ngoái. Con trai bà ta làm việc ở phòng y tế xưởng cơ khí, được phân căn nhà ở ngõ Thiên Tỉnh, thế nên bà ta cũng từ dưới quê dọn vào nội thành, nói mỹ miều là lên thành phố "hưởng phúc". "Cháu nghe đồn trước kia ở quê bà ta cũng biết chữa ba cái bệnh cảm sốt nhức đầu vặt vãnh, bố đẻ bà ta ngày xưa là bác sĩ chân đất trong thôn, mấy chứng bệnh đơn giản đều xử lý được đôi chút. Cộng thêm việc con trai bà ta làm bác sĩ ở phòng y tế xưởng cơ khí, y thuật coi như khá khẩm, nghe đâu cũng được bà ta truyền thụ chân truyền, nên mọi người mới đồn thổi bà ta lên tận mây xanh."

Thậm chí còn khoa trương tâng bốc nhà họ là "thế gia Đông y", "ba đời làm nghề, gia học uyên thâm".

"Phải đấy, chính vì có cái tiếng tăm như thế nên nhiều người mới thích tìm tới bà ta bốc thuốc uống."

Bạch Học Tập thật ra rất thích Đông y, nhưng cô càng thích bao nhiêu thì lại càng căm ghét những kẻ bên ngoài mượn danh "Đông y" để lừa tiền bấy nhiêu. Bà tư họ Lý thì cô chưa từng tiếp xúc, chẳng dám vội kết luận đối phương thực sự am hiểu Đông y hay chỉ mượn danh để làm lang băm dạo. Nhưng nếu là một bác sĩ chân đất có chút bản lĩnh thật sự thì cô cũng khâm phục từ tận đáy lòng, bởi vì kiếp trước ông nội cô cũng là bác sĩ chân đất, nhiều người làm cả đời có thể không có tấm bằng chứng nhận, song họ thực sự đã cống hiến cho tuyến cơ sở, nhất là sự nghiệp y tế ở những vùng nông thôn hẻo lánh, điều đó rất đáng ghi nhận.

Thế nhưng, phàm việc gì cũng có chữ nhưng, bà tư họ Lý này chẳng hề giống một lương y dân gian thích làm việc thiện như Bạch Thu Hà. Bà ta chữa bệnh lấy tiền đắt hơn bà cụ Bạch nhiều. Bạch Thu Hà xem bệnh hoàn toàn tùy vào tâm trạng, tâm trạng tốt thì chẳng lấy một xu, thậm chí còn tặng thêm dược liệu, tâm trạng không tốt thì không những thu đủ tiền mà còn thẳng thừng từ chối không khám.

Còn bà tư họ Lý này thì chẳng kén chọn bệnh nhân, ai đến cũng thu giá cắt cổ. Đầu tiên là tiền khám ba hào, tương đương với phí đăng ký khám bệnh đúng không? Chiểu theo mức giá cả sinh hoạt hiện thời, tiền đăng ký này đã vượt mặt cả các chuyên gia đầu ngành ở bệnh viện lớn tuyến một rồi, vốn dĩ đã hơi quá đáng. Ai ngờ đến cả tiền thuốc bà ta cũng chẳng công khai minh bạch. Theo lời các cư dân từng đến khám kể lại, bốc ba vị thuốc hay hai mươi vị thuốc đều chung một giá, tất thảy đều năm hào, cầm về vừa vặn đủ sắc uống trong sáu ngày.

Kết quả cuối cùng là bất kể ai tìm đến bà ta chữa bệnh, dù người lớn hay trẻ con, bất kể xem bệnh gì, từ chứng vặt vãnh cho đến nan y vô phương cứu chữa, bà ta đều thu trọn gói tám hào một người, đắt hơn cả bệnh viện tuyến quận chính quy.

Thế nhưng hạng người như vậy mà chuyện "làm ăn" lại khá khẩm ra phết. Mọi người lén lút truyền tai nhau rằng thuốc của bà ta uống vào hiệu nghiệm lắm, bệnh tình viện quận chữa nửa tháng không khỏi, qua tay bà ta chỉ ba đến năm ngày là dứt điểm tận gốc.

Bạch Học Tập khi ấy nghe thấy đã thấy quá đỗi khoa trương, nhưng quả thực cũng tận mắt thấy người xung quanh uống thuốc xong khỏi bệnh, chẳng xảy ra chuyện gì lớn nên cô cũng không can thiệp.

"Ai mà ngờ chuyến này cậu thanh niên kia uống thuốc mãi chẳng thấy đỡ, cả người càng uống lại càng vàng vọt, đến tròng mắt cũng ngả vàng thấy rõ. Cả nhà họ cuống cuồng đưa đi bệnh viện khám, cháu đoán xem thế nào?"

Chẳng cần nói cũng biết, chắc chắn là tổn thương gan rồi.

"Bệnh viện quận bảo bị tổn thương gan, đến muộn hai ngày nữa thì lá gan xem như bỏ đi. Cả nhà người ta càng nghĩ càng tức, bèn lên đồn công an báo án, đồn công an lại bảo chuyện này thuộc thẩm quyền của Cục Vệ sinh, họ lại chạy sang Cục Vệ sinh… Lát nữa bên đó cử người sang, cháu dẫn họ qua đó xem sao."

Tổn thương gan cấp tính đâu phải chuyện đùa, Bạch Học Tập lập tức nhận lời ngay. Lão Tôn nói câu khó nghe thì một chốc một lát chưa chết được, chứ cậu thanh niên bị tổn thương gan này thì khó nói lắm, khó lường vô cùng. Cô quay về văn phòng tìm hồ sơ của bà tư họ Lý ra xem trước.

Bà tư họ Lý là người quận Nam Bình, thành phần nông dân, lý lịch chẳng có gì bất thường, mấy chục năm trước đều sinh sống ở một ngôi làng nhỏ trực thuộc quận Nam Bình, chữa bệnh bốc thuốc cho người ta, nhìn chung chưa có tiền án tiền sự gì.

Buổi chiều, Sở trưởng Lưu quả nhiên dẫn theo một nhóm người sang văn phòng khu phố. Đôi bên giới thiệu sơ lược, Bạch Học Tập vội vàng vừa dẫn đường vừa trình bày tình hình của bà tư họ Lý cho họ nghe, cố gắng không xen lẫn cảm xúc và định kiến cá nhân.

Nhà bà tư họ Lý ở viện số 17 ngõ Thiên Tỉnh, rẽ vào ngõ chừng hai phút là tới trước cổng lớn. Từ đằng xa đã ngửi thấy mùi thuốc bắc nồng nặc. Trong sân cũng bày la liệt nia tre phơi đủ loại dược liệu, đen có, vàng có, trắng có, đỏ có, đều được thái thành từng lát mỏng, trong đó không ít lát mắt thường cũng thấy rõ dính đầy bùn cát và tạp chất, thoạt nhìn là biết rửa không mấy sạch sẽ.

Trong phòng bà tư họ Lý vừa vặn có một nàng dâu trẻ bước ra, cửa mở ra, trông thấy đông người ập tới bất ngờ như vậy thì giật nảy mình: "Bạch cán sự, các đồng chí là…?"

"Ừ, chị về trước đi." Bạch Học Tập khẽ đẩy chị ta rời đi, sau đó dẫn mọi người bước vào gian phòng của bà tư họ Lý. Căn phòng chỉ là một gian sương phòng phía tây bình thường, bày biện lộn xộn bừa bãi, khắp nơi toàn là dược liệu nhét trong bao phân bón hóa học. Trên bao bì in hai chữ "Urê" to tướng khiến người ta mơ hồ ngửi thấy mùi khai ngai ngái, lại thêm đủ loại chai lọ hũ vại to nhỏ hoa văn khác nhau, miệng hũ chỉ tùy tiện nhét nửa khúc nút gỗ hoặc đậy manh ni-lông to cỡ bàn tay.

Môi trường vô trùng cái nỗi gì, điều kiện vệ sinh cái nỗi gì, căn bản là không hề tồn tại. Hỏi bà tư họ Lý ư? Bà ta còn có thể hỏi ngược lại vô trùng là thứ thuốc gì, chữa được bệnh gì.

Thế nhưng trong không gian chật chội ngột ngạt ấy, lại có thể kê vừa một chiếc ghế băng dài, phía trên ngồi kín bốn năm người dân, hẳn đều là bệnh nhân đang ngồi đợi khám.

Bà tư họ Lý là một phụ nữ trung niên sắc mặt đen nhẻm, trạc chừng năm mươi tuổi, gầy gò quắt queo, tóc chải mượt bóng lộn, trong móng tay hai bàn tay còn dính những thứ đen sì chẳng rõ là bùn đất, tro bụi hay cặn bã thuốc, y hệt như ấn tượng rập khuôn về mấy tay lang băm ở phòng khám chui trong tưởng tượng.

Bạch Học Tập thở dài, cứ chờ xem, rắc rối ở Tửu Tiên Kiều lại sắp kéo tới rồi!

Người của Cục Vệ sinh và đồn công an hiển nhiên cũng rất tức giận trước môi trường hành nghề y của bà ta, cố kìm nén để tập trung vào trọng điểm, cất giọng hỏi lớn: "Ai là Lý Tứ Nương?"

"Là tôi, các đồng chí công an có việc gì thế?"

"Cậu thanh niên mấy hôm trước đến nhờ bà chữa đi ngoài bà còn nhớ chứ? Uống thuốc của bà xong người ta bị tổn thương gan cấp tính, giờ đang nằm viện kia kìa. Hiện tại chúng tôi tiến hành kiểm tra nhà bà theo đúng pháp luật, đống này là cái gì?"Tổn thương gan?!

Bà tư họ Lý cũng hoảng loạn. Bà ta đương nhiên biết bác sĩ chân đất ở trong thôn thì được hưởng "quyền miễn trừ", nhưng mình đã vượt quá phạm vi và khu vực hành nghề, lại còn phát sinh hành vi điều trị, thế này chắc chắn là hành nghề y trái phép rồi, huống chi còn gây ra thương tổn nghiêm trọng cho người bệnh. Cả người bà ta lập tức run rẩy như cầy sấy, trán toát mồ hôi hột, hai bàn tay run bần bật.

"Bà đừng cuống, bà nhớ lại xem tình hình hôm đó thế nào." Bạch Học Tập cảm thấy, bất kể lỗi do ai, tuyệt đối không được để nảy sinh rắc rối ở Tửu Tiên Kiều, đây là nguyên tắc hàng đầu, "Cậu thanh niên đó bà còn nhớ không?"

"Tôi nhớ, tôi… hôm đó ban đầu tôi không định khám cho cậu ta đâu, là do cậu ta bảo bị tào tháo đuổi, đi ngoài hơn chục lần kiệt cả sức, không cầm được, nài nỉ tôi bốc cho ít thuốc. Tôi mới kê cho cậu ta chút thuốc cầm tiêu chảy, toàn là mấy vị bạch đầu ông, ngũ vị tử các thứ, ở dưới quê bọn tôi cũng hay dùng mấy vị này để cầm, biết bao nhiêu bà con làng xóm uống vào có làm sao đâu, tôi bị đi ngoài cũng uống thế, có thấy xảy ra chuyện gì đâu."

"Đơn thuốc còn giữ không, bà có ghi bệnh án cho người ta không?" Bạch Học Tập nhắc nhở.

Nào ngờ bà tư họ Lý lại lắc đầu: "Không, lúc đó cậu ta vội quá, người dìu cậu ta tới cũng giục giã cuống cuồng, bảo đang chờ uống gấp, ném cho tôi tám hào rồi cầm thuốc đi luôn."

Không kê đơn thì thiếu đơn thuốc, nếu lại không ghi chép bệnh án thì đến cả hồ sơ bệnh án cơ bản nhất cũng chẳng có. Trước kia bà cụ Bạch cũng hay làm thế, bởi vì mọi người đều quen thói rồi, khó chịu chỗ nào thì nhắm chừng đúng bệnh mà bốc ít thuốc nấy, chẳng ai kiểm tra thì ai rảnh rỗi đi hoàn thiện mấy thứ giấy tờ bệnh án này? Họ đều nghĩ rằng, toàn là chòm xóm láng giềng tin tưởng y thuật của mình mới tìm tới, chứ chẳng hề ngờ rằng, hồ sơ bệnh án không chỉ là quy định pháp luật bắt buộc, bảo vệ không riêng gì quyền lợi của người bệnh, mà còn bảo vệ cả chính người thầy thuốc nữa.

Người bên Cục Vệ sinh nghe xong, lại hỏi các bệnh nhân khác có ghi chép không, bà ta cũng lắc đầu.

Thôi xong, đích thị là một phòng khám chui từ đầu đến chân rồi.

Cục Vệ sinh và công an lập tức thu giữ toàn bộ số dược liệu, chai lọ hũ vại của bà ta, giải cả người lẫn thuốc đi: "Bà đi cùng chúng tôi về đồn công an một chuyến trước đã."

Bạch Học Tập định đi theo xem sao, nhưng người bên Cục Vệ sinh thấy vừa rồi hình như cô có ý ngấm ngầm nhắc nhở "nghi phạm" vài câu nên không cho cô đi cùng.

Bạch Học Tập thấy hơi oan ức, cô đâu có bênh vực ai, càng không thể nào bao che cho một mụ lang băm hành nghề trái phép hại người ta tổn thương gan, cô chỉ muốn nhanh chóng làm sáng tỏ mọi chuyện mà thôi.

Cứ để họ điều tra trước đã vậy, hạng lang băm to gan lớn mật như bà tư họ Lý chắc chắn cần phải chỉnh đốn nghiêm khắc mới được, bằng không sau này còn ra thể thống gì nữa? Tốt nhất là dẹp bỏ triệt để luôn.

Từ thập niên 90 trở đi, mấy tờ rơi xanh đỏ dán đầy cột điện quảng cáo "Đông y gia truyền chuyên trị liệt dương, xuất tinh sớm, bệnh tình d*c, vô sinh hiếm muộn" đã lừa gạt không biết bao nhiêu người, toàn nhắm vào mồ hôi nước mắt của những người dân nghèo khổ, đúng là nên trừng trị thẳng tay bọn họ.

Báo cáo lại tình hình lúc đó với Diêm Phượng Lan, Diêm Phượng Lan cũng chẳng nói gì nhiều: "Đã không cho người của chúng ta nhúng tay vào thì chúng ta cứ đợi tin tức thôi, nếu có việc gì cần chúng ta phối hợp điều tra thì giao cho cháu phụ trách."

Buổi tối về nhà kể lại với bà cụ: "Bà thấy chưa, cháu đã bảo bà nhất quyết phải lưu lại chút giấy tờ ghi chép, đâu có sai đúng không? Chẳng phải bảo chòm xóm láng giềng sẽ tống tiền bà, nhưng những lúc thế này có tờ bệnh án cũng giúp khôi phục lại chân tướng sự việc. Bà tư họ Lý kia thì chẳng có lấy một thứ gì, chốc lại thoái thác bảo trí nhớ kém, chốc lại bảo đối phương vu vạ tống tiền, lúc thì bảo có kẻ muốn hại bà ta, đỏ mắt ghen ăn tức ở không muốn bà ta sống yên ổn, gặng hỏi ráo riết quá thì kêu thót tim tức ngực đau đầu, đòi đi gặp bác sĩ, không chịu nói chuyện với bọn cháu nữa."

Chỉ mới hai ba tiếng đồng hồ mà những người thụ lý vụ án đã bị bà ta làm cho cạn lời, bảo bà ta hoàn toàn giở thói ăn vạ vô lý, chẳng chịu phối hợp một chút nào.

"Bà ta là muốn giở trò lưu manh, ta với bà ta sao giống nhau được, hồi đó lãnh đạo Cục Vệ sinh của quận với xưởng cơ khí còn đích thân đến mời ta tới hướng dẫn người mới cho họ đấy chứ."

"Bà đừng tưởng lúc mời thì họ khách khí, chứ ngộ nhỡ xảy ra chuyện thật thì chẳng ai bảo lãnh nổi cho ai đâu, việc mình làm thì phải lưu lại vết tích, lưu lại chứng cứ bà hiểu không?"

Bà cụ tự biết mình đuối lý: "Được rồi được rồi, cùng lắm sau này ta không xem bệnh nữa là xong, đằng nào ta cũng chẳng sống thêm được mấy năm nữa."

"Lại thế rồi, nói không lại là bảo mình chẳng sống được bao lâu, bà thế này gọi là cậy già làm càn đấy." Bà cụ việc gì cũng tốt, duy chỉ có chuyện chữa bệnh này là chẳng chịu nghe khuyên. Dưới góc nhìn của một người từng mất mạng vì bị người nhà bệnh nhân gây rối như Bạch Học Tập, rất nhiều hành vi của bà cụ nếu đặt vào ngành y tế năm mươi năm sau chẳng khác nào đi trên dây xiếc, hở ra là có thể bị người ta tống tiền đến mức phá sản ngồi tù như chơi.

"Thôi bỏ đi, người già như bà chưa từng chịu thiệt thòi lần nào, âu cũng là một mối phúc phận."

*

Một ngày tháng Sáu, Nghê Hồng Mai đưa cô em họ đến lớp bồi dưỡng ôn thi, tiện đường ghé qua văn phòng khu phố trò chuyện với Bạch Học Tập một lát: "Dạo này tôi phiền lòng chết đi được, bố tôi cứ giục giục giục suốt, tôi chẳng dám về nhà nữa, chỉ muốn ngày nào cũng cắm rễ ở cơ quan, không muốn về nhà chút nào."

,