“Xem kìa, Mùa đông đã đến, thống trị năm tháng đổi thay,
U sầu và ảm đạm, kéo theo đoàn tùy tùng đang trỗi dậy;
Sương mù, cùng mây đen, và những trận cuồng phong.”—Thomson.
Gần trung tâm tiểu bang New York có một vùng đất rộng lớn, địa hình nối tiếp bởi những đồi cùng dốc, hay nói chính xác hơn theo định nghĩa địa lý, là núi non và thung lũng. Chính từ giữa những ngọn đồi này, sông Delaware bắt nguồn; và chảy ra từ những hồ nước trong veo cùng hàng ngàn con suối của vùng này, vô số nguồn lưu vực của sông Susquehanna uốn lượn qua các thung lũng cho đến khi hợp dòng, tạo thành một trong những con sông kiêu hãnh nhất nước Mỹ. Những ngọn núi ở đây phần lớn đều có thể trồng trọt đến tận đỉnh, dẫu không thiếu những nơi vách đá nhô ra lởm chởm, góp phần tạo nên vẻ lãng mạn và kỳ vĩ đặc trưng cho vùng đất này. Các thung lũng hẹp, phì nhiêu và được canh tác tốt, luôn có một dòng suối uốn lượn chảy qua. Những ngôi làng đẹp đẽ, trù phú nằm rải rác ven hồ nhỏ, hoặc đặt tại các điểm ven sông thuận lợi cho sản xuất; những trang trại ngăn nắp, dễ chịu, mang mọi dấu hiệu của sự giàu có, xuất hiện trù phú khắp các thung lũng và lên tận đỉnh núi. Đường xá tỏa ra khắp mọi hướng từ lòng thung lũng bằng phẳng, duyên dáng đến những đèo núi hiểm trở, gập ghềnh nhất. Những học viện và cơ sở giáo dục nhỏ đập vào mắt người phương xa sau mỗi vài dặm đường trên vùng đất gồ ghề này, cùng các nơi thờ phụng Chúa xuất hiện dày đặc, thể hiện một dân tộc sống có đạo đức và tư duy, với sự đa dạng về hình thức bên ngoài lẫn quản trị giáo hội xuất phát từ tự do lương tâm tuyệt đối. Nói ngắn gọn, toàn vùng mỗi giờ đều phô diễn biết bao điều có thể làm được, ngay cả trên một vùng đất gồ ghề và khí hậu khắc nghiệt, dưới sự trị vì của những đạo luật ôn hòa, nơi mỗi người dân đều thấy mình có lợi ích trực tiếp vào sự thịnh vượng của cộng đồng mà họ biết mình là một phần trong đó. Những phương kế tạm thời của những người tiên phong khai phá vùng đất này đã được tiếp nối bằng những cải tiến lâu dài của người nông dân có ý định để lại thân xác mục nát dưới lớp đất mình cày xới, hoặc của người con sinh ra trên mảnh đất này, thành kính muốn quấn quýt bên phần mộ của cha mình. Mới chỉ có bốn mươi năm * trôi qua kể từ khi vùng lãnh thổ này còn là một nơi hoang vu.
* Câu chuyện của chúng ta bắt đầu vào năm 1793, khoảng bảy năm sau khi khởi sự một trong những khu định cư sớm nhất, vốn đã góp phần tạo nên sự thay đổi kỳ diệu về sức mạnh và vị thế của Tiểu bang như chúng ta đã nhắc đến.
Rất ngắn sau khi nền độc lập của các Tiểu bang được thiết lập bằng hòa ước năm 1783, tinh thần dám nghĩ dám làm của người dân đã hướng vào việc phát triển các lợi thế tự nhiên trên vùng lãnh thổ rộng lớn của họ. Trước cuộc Chiến tranh Cách mạng, những vùng có người ở thuộc thuộc địa New York chỉ giới hạn ở chưa đầy một phần mười diện tích. Một dải đất hẹp kéo dài một đoạn ngắn ở hai bên sông Hudson, cùng dải đất tương tự dài năm mươi dặm dọc bờ sông Mohawk, cộng với các đảo Nassau và Staten, cùng một vài khu định cư cô lập trên những vùng đất chọn lọc ven sông, đã tạo thành toàn bộ vùng đất khi đó chỉ có chưa đầy hai trăm ngàn dân sinh sống. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi mà chúng ta vừa nhắc tới, dân số đã lan rộng qua năm độ vĩ độ và bảy độ kinh độ, tăng vọt lên một triệu rưỡi người, họ sống trong sự ấm no và có thể nhìn về nhiều thế kỷ phía trước trước khi ngày đen tối đến, khi mà tài sản không còn đủ đáp ứng nhu cầu của họ.
Vào lúc mặt trời gần lặn, trong một ngày tháng Chạp trời quang và lạnh giá, có một chiếc xe trượt tuyết đang chậm rãi bò lên một ngọn núi trong vùng đất chúng ta vừa mô tả. Ngày hôm đó thời tiết rất đẹp so với mùa, chỉ có hai hoặc ba đám mây lớn, màu sắc dường như sáng bừng lên nhờ ánh sáng phản chiếu từ thảm tuyết bao phủ mặt đất, lơ lửng trên bầu trời xanh trong vắt. Con đường uốn lượn dọc theo mép một bờ vực, một bên được nâng đỡ bởi nền móng làm từ những khúc gỗ xếp chồng lên nhau, trong khi phía đối diện là một rãnh khoét nhỏ vào lòng núi tạo thành lối đi đủ rộng cho phương tiện di chuyển thông thường thời đó. Nhưng gỗ, rãnh khoét, và mọi thứ không cao hơn mặt đất vài feet đều bị vùi lấp như nhau dưới tuyết. Một vệt bánh xe duy nhất, vừa đủ rộng để lọt chiếc xe trượt tuyết, * đánh dấu con đường chính, và vệt này bị lún sâu gần hai feet so với mặt tuyết xung quanh.
* "Sleigh" là từ được dùng ở khắp mọi nơi trên nước Mỹ để chỉ loại xe trượt tuyết (traineau). Từ này được dùng cục bộ ở miền tây nước Anh, nơi có lẽ người Mỹ đã tiếp nhận nó. Người Mỹ phân biệt giữa "sled" (hoặc sledge) và "sleigh", trong đó "sleigh" được bọc sắt ở đế trượt. Xe trượt tuyết sleigh còn được chia thành loại hai ngựa và một ngựa. Loại một ngựa gồm có "cutter" với càng xe xếp lệch để ngựa chạy bên vệt tuyết bên cạnh; loại "pung" hoặc "tow-pung" được điều khiển bằng một cây sào; và loại "gumper", một kết cấu thô sơ dùng tạm thời ở các vùng đất mới khai phá. Nhiều chiếc xe trượt tuyết của Mỹ rất trang nhã, mặc dù việc sử dụng phương tiện này đã giảm đi nhiều cùng với sự ấm lên của khí hậu do việc phát quang các khu rừng.
Dưới thung lũng, nằm thấp hơn vài trăm feet, có một nơi mà theo ngôn ngữ địa phương gọi là vùng phát quang, cùng tất cả những công trình cải tạo thường thấy của một khu định cư mới; những công trình này thậm chí còn mở rộng lên đồi đến điểm con đường ngoặt gấp và chạy qua dải đất bằng phẳng trên đỉnh núi; nhưng chính đỉnh núi thì vẫn là rừng rậm. Bầu khí quyển lấp lánh như thể chứa đầy những hạt sáng vô số; và những con ngựa hồng tuyệt đẹp kéo xe trượt bị bao phủ nhiều phần bởi một lớp sương giá. Hơi nước từ mũi chúng phả ra như khói; và mọi vật trong tầm mắt, cũng như mọi sự chuẩn bị của du khách, đều biểu thị sự sâu sắc của một mùa đông nơi vùng núi. Bộ yên cương màu đen sẫm, thô nhám, khác với lớp sơn bóng đẩy thời nay, được trang trí bằng những tấm và khóa đồng khổng lồ, tỏa sáng như vàng dưới những tia nắng chéo ngắn ngủi lọt qua đỉnh cây. Những chiếc yên lớn, đính đinh nốt và lót vải làm chăn đắp vai cho ngựa, nâng đỡ bốn ngọn tháp cao đỉnh vuông, nơi những dây cương chắc chắn xỏ qua từ miệng ngựa đến tay người xà ích, vốn là một thanh niên da đen chừng hai mươi tuổi. Gương mặt anh ta, vốn được tự nhiên ban cho màu đen bóng, nay đốm lại vì lạnh, và đôi mắt to sáng ngấn nước mắt; một sự đầu hàng trước cái lạnh cắt da mà mùa đông vùng này luôn vắt ra từ những người có nguồn gốc châu Phi như anh. Tuy nhiên, trên gương mặt vui vẻ của anh vẫn rạng rỡ một nụ cười hòa nhã, tạo nên từ suy nghĩ về ngôi nhà và bếp lửa đêm Giáng sinh với những trò vui mùa lễ. Chiếc xe trượt tuyết thuộc loại xe lớn, thoải mái, kiểu cổ, có thể chứa cả một gia đình trong lòng nó, nhưng lúc này chỉ chở hai hành khách ngoài người xà ích. Bên ngoài xe sơn màu xanh lá nhã nhặn, còn bên trong màu đỏ rực. Màu đỏ này nhằm đem lại cảm giác ấm áp trong khí hậu lạnh giá. Những tấm da bò rừng lớn viền vải đỏ cắt hình uốn lượn phủ sau lưng xe, trải rộng dưới sàn và kéo phủ quanh chân hành khách—một người là người đàn ông trung niên và người kia là một thiếu nữ mới bước vào độ tuổi trưởng thành. Người đàn ông có vóc dáng đồ sộ; nhưng những lớp đồ phòng hộ chống lạnh khiến người ta khó nhìn rõ thân hình ông. Chiếc áo khoác đại triều trang trí đầy lông thú bọc kín toàn thân ông ngoại trừ cái đầu, vốn được đội một chiếc mũ da rái cá lót da dê thuộc, hai bên mũ có thể thả xuống nếu cần và lúc này đang được kéo áp sát tai, buộc dưới cằm bằng một dải ruy băng đen. Đỉnh mũ cắm chiếc đuôi của chính con vật đã cung cấp da làm mũ, rủ về phía sau một cách khá duyên dáng, cách đầu vài inch. Đằng sau lớp che chắn này có thể thấy một phần gương mặt nam tính, đẹp đẽ, đặc biệt là đôi mắt xanh to lớn đầy biểu cảm, hứa hẹn một trí tuệ phi thường, sự hóm hỉnh ngầm và lòng nhân ái bao la. Vóc dáng người bạn đồng hành của ông hoàn toàn giấu sau những lớp trang phục cô mặc. Mấy vạt lông thú và lụa ló ra từ dưới chiếc áo khoác trùm bằng vải camlet lớn có lót dạ dày, mà theo kiểu dáng và kích thước thì rõ ràng dành cho nam giới. Chiếc mũ trùm đầu khổng lồ bằng lụa đen chần lông vũ che kín toàn bộ đầu cô, chỉ chừa một khoảng nhỏ phía trước để thở, thỉnh thoảng lại lấp lánh một đôi mắt màu đen tuyền tràn đầy sức sống.
Cả hai cha con (vì đó là mối quan hệ giữa hai người du khách) đều quá mải mê với suy nghĩ của riêng mình nên không ai lên tiếng phá tan sự tĩnh lặng vốn chẳng mấy bị xáo trộn bởi tiếng lướt êm ru của chiếc xe trượt tuyết. Người cha đang nghĩ về người vợ từng ôm đứa con duy nhất này vào lòng, khi bốn năm trước, bà đã miễn cưỡng đồng ý xa con để cô có thể hưởng thụ một nền giáo dục mà chỉ thành phố New York thời đó mới có thể cung cấp. Vài tháng sau, cái chết đã cướp đi người bạn đời còn lại trong sự cô độc của ông; nhưng ông vẫn đủ lòng thương yêu con để không đưa cô về vùng hoang vắng nơi ông sinh sống cho đến khi hết thời hạn ông định ra cho việc học hành của cô. Những suy tư của người con gái ít u sầu hơn, hòa lẫn với sự kinh ngạc thích thú trước cảnh trí mới lạ cô gặp ở mỗi khúc ngoặt trên đường.
Ngọn núi họ đang đi qua phủ đầy những cây thông mọc thẳng tắp không vươn nhánh nào trong khoảng bảy tám mươi feet, và thường tăng gấp đôi chiều cao đó nhờ phần đỉnh. Qua vô số tầm nhìn mở ra dưới những vòm cây cao vút, mắt người có thể đâm xuyên cho đến khi gặp một khoảng gồ ghề xa xa của mặt đất, hoặc bị chặn lại bởi đỉnh ngọn núi nằm ở phía bên kia thung lũng mà họ đang vội vã tiến về. Những thân cây tối màu vươn lên từ sắc trắng tinh khôi của tuyết thành những cột trụ đều đặn, cho đến khi ở độ cao lớn, các nhánh cây mới đâm ngang, mang những chùm lá thưa thớt của loài cây xanh quanh năm, tạo nên một sự tương phản buồn bã với sự đóng băng của thiên nhiên bên dưới. Với những người du khách, dường như không có gió; nhưng những ngọn thông này vẫn đung đưa uy nghi ở các cành cao nhất, phát ra âm thanh trầm đục, than van rất phù hợp với phần còn lại của cảnh trí u buồn.
Chiếc xe trượt đã lướt đi được một đoạn trên mặt đường bằng phẳng, và ánh mắt người thiếu nữ đang tò mò, và có lẽ hơi sợ hãi, nhìn vào những khoảng sâu của khu rừng, thì một tiếng hú lớn và kéo dài vang lên dưới những vòm cây hun hút như tiếng gầm của một đàn chó săn đông đúc. Ngay khoảnh khắc âm thanh chạm vào tai người đàn ông, ông kêu lớn với người da đen:
“Dừng lại, Aggy; đó là con Hector già; ta có thể nhận ra tiếng sủi của nó trong mười ngàn con chó! Lão Điệp Bì đã thả chó săn lên đồi vào ngày quang mây này rồi, và chúng đã đánh động được thú săn. Có vệt chân hươu phía trước vài thước kìa; và giờ thì, Bess, nếu con đủ can đảm để chịu được tiếng súng, ta sẽ cho con một vế hươu cho bữa tối Giáng sinh.”
Người da đen dừng xe lại với một nụ cười tươi trên gương mặt lạnh giá, rồi bắt đầu đập hai tay vào nhau để máu lưu thông lại ở các ngón tay, trong khi người vừa nói đứng thẳng dậy, gạt bỏ lớp áo khoác ngoài và bước từ xe trượt xuống một bờ tuyết vốn nâng đỡ được trọng lượng của ông mà không bị sụt.
Trong chốc lát, người đàn ông đã lôi được một khẩu súng săn hai nòng ra khỏi đống rương hòm và hộp đựng mũ. Sau khi tháo đôi găng tay dày đang bọc tay ra, lộ ra một đôi găng tay da có viền lông thú; ông kiểm tra thuốc nổ ở mồi súng, và chuẩn bị tiến về phía trước thì nghe thấy tiếng động nhẹ nhàng của một con thú đang nhảy chồm qua khu rừng, và một con hươu đực đốm tuyệt đẹp lao ra đường ngay phía trước ông một đoạn ngắn. Con thú xuất hiện đột ngột và đà chạy của nó nhanh đến không tưởng; nhưng người du khách dường như là một thợ săn quá dạn dĩ nên không hề bị bất ngờ bởi điều đó. Ngay khi con thú vừa xuất hiện, ông đưa khẩu súng săn lên vai và với đôi mắt kinh nghiệm cùng bàn tay vững vàng, ông bóp cò. Con hươu vẫn lao về phía trước không chút sợ hãi, và dường như không bị thương. Không hạ súng xuống, người du khách chĩa nòng súng về phía nạn nhân và nổ súng lần nữa. Tuy nhiên, cả hai phát súng đều không có hiệu quả.
Toàn bộ cảnh tượng diễn ra với một tốc độ khiến người thiếu nữ bối rối, cô đang vô thức mừng rỡ vì con hươu đực đã thoát nạn khi nó lao qua đường như một sao băng chứ không phải đang chạy, thì một âm thanh sắc lẹm, đanh gọn đập vào tai cô, hoàn toàn khác với tiếng nổ rền, tròn trịa từ súng của cha cô, nhưng vẫn đủ rõ ràng để nhận biết đó là tiếng chấn động do hỏa khí tạo ra. Cùng lúc cô nghe thấy tiếng nổ bất ngờ này, con hươu đực bật nhảy từ tuyết lên một độ cao lớn trên không trung, và ngay lập tức một phát súng thứ hai, âm thanh tương tự phát đầu, nối tiếp theo, con thú rơi xuống đất, cắm đầu xuống và lăn lộn trên lớp tuyết cứng bằng chính vận tốc của nó. Một tiếng reo lớn vang lên từ tay súng giấu mặt, và hai người đàn ông lập tức xuất hiện từ sau thân hai cây thông, nơi họ rõ ràng đã đứng chờ con hươu đi qua.
“Chà! Natty, nếu ta biết anh đang phục kích thì ta đã không nổ súng,” người du khách kêu lên, bước về phía con hươu đang nằm—gần đó người da đen vui sướng lái chiếc xe trượt đi theo; “nhưng tiếng của con Hector già nghe phấn kích quá không thể ngồi yên được; dẫu ta không nghĩ là mình bắn trúng nó.”
“Không—không——Quan tòa,” người thợ săn đáp lại với một tiếng cười thầm trong cổ họng, và với vẻ đắc thắng thể hiện sự tự tin vào tay nghề vượt trội của mình, “ngài chỉ đốt thuốc nổ để làm ấm mũi vào chiều lạnh này thôi. Ngài nghĩ có thể chặn một con hươu đực trưởng thành, khi Hector và con chó cái đang đuổi theo ngay trong tầm tiếng động, bằng khẩu súng đồ chơi trên tay ngài sao! Có đầy trĩ trong các đầm lầy kìa; và chim tuyết đang bay quanh cửa nhà ngài, nơi ngài có thể cho chúng ăn vụn bánh và bắn chúng tùy thích bất cứ ngày nào; nhưng nếu ngài muốn săn hươu đực, hay một ít thịt gấu, thưa Quan tòa, ngài sẽ phải dùng khẩu súng trường dài với miếng lót mỡ, bằng không ngài sẽ lãng phí nhiều thuốc nổ hơn là làm đầy dạ dày đấy, tôi nghĩ thế.”
Nói xong, người thợ săn quệt bàn tay trần qua mu bàn mũi, rồi lại mở cái miệng rộng ngoác ra cười thầm.
“Súng này bắn tỏa rộng tốt đấy chứ, Natty, và nó từng hạ hươu rồi đấy,” người du khách mỉm cười vui vẻ nói. “Một nòng nạp đạn đạn hoa cải, còn nòng kia chỉ nạp đạn bắn chim. Ở đây có hai vết thương này; một vết qua cổ, và vết kia đâm thẳng qua tim. Không chắc đâu nhé, Natty, biết đâu ta đã trúng một trong hai phát.”
“Cứ để ai giết thì giết,” người thợ săn nói với vẻ hơi cằn cỗi.
“Tôi đoán con thú này là để ăn thịt.” Nói rồi, lão rút một chiếc dao lớn từ bao da giắt ở thắt lưng, hay dải đai, và cắt cổ con thú. “Nếu có hai viên đạn qua con hươu, tôi xin hỏi liệu có phải đã có hai khẩu súng trường nổ không—ngoài ra, có ai từng thấy cái lỗ rách rưới thế này từ một khẩu súng nòng trơn như vết qua cổ này chưa? Và ngài phải tự thừa nhận, thưa Quan tòa, rằng con hươu ngã xuống ở phát súng cuối cùng, vốn được phóng ra từ một bàn tay chuẩn xác hơn và trẻ trung hơn tay ngài hay tay tôi; nhưng về phần tôi, dù là một kẻ nghèo hờn nhưng tôi vẫn sống được mà không cần thịt hươu này, có điều tôi không thích từ bỏ quyền lợi hợp pháp của mình ở một đất nước tự do. Dù rằng, về chuyện đó, sức mạnh thường tạo ra lẽ phải ở đây, cũng như ở cựu lục địa, theo những gì tôi thấy.”
Một bầu không khí bất mãn u sầu bao trùm thái độ của người thợ săn trong suốt lời phát biểu của lão; tuy nhiên lão thấy khôn ngoan khi nói phần cuối câu bằng một giọng nhỏ đến mức chỉ còn nghe thấy những tiếng rì rầm cằn nhằn.
“Thôi nào, Natty,” người du khách đáp lại với sự hòa nhã không hề bị xáo trộn, “chính vì danh dự mà ta tranh luận đấy chứ. Mấy đô la có thể trả tiền thịt hươu; nhưng cái gì sẽ bù đắp cho ta danh dự bị mất của một cái đuôi hươu trên mũ? Hãy nghĩ xem, Natty, ta sẽ chiến thắng thế nào trước gã Dick Jones hay chế giễu đó, kẻ đã thất bại bảy lần trong mùa này rồi và chỉ mang về được một con giúi với vài con sóc xám.”
“Ái chà! Thú săn quả thực đang trở nên khó tìm, thưa Quan tòa, với những vùng phát quang và công trình cải tạo của các người,” lão thợ săn nói với một sự nhẫn nại gượng ép. “Đã có thời tôi bắn mười ba con hươu mà không tính những con hươu con đứng ngay cửa túp lều của mình; còn về thịt gấu, nếu muốn một cái đùi hay gì đó, người ta chỉ cần thức đêm quan sát, và có thể bắn một con dưới ánh trăng qua các kẽ hở của khúc gỗ, chẳng lo mình ngủ quên đâu, vì tiếng sói hú chắc chắn sẽ giữ cho mắt luôn mở. Kìa con Hector già”—lão âu yếm vuốt ve một con chó săn cao lớn có đốm đen vàng, bụng và chân màu trắng, vừa mới theo vết mùi chạy đến, cùng với con chó cái mà lão đã nhắc tới; “xem chỗ sói cắn vào cổ nó cái đêm tôi đuổi chúng khỏi miếng thịt hươu đang bốc khói trên đỉnh ống khói kìa—con chó đó đáng tin cậy hơn nhiều người Cơ Đốc giáo; vì nó không bao giờ quên bạn bè, và yêu quý bàn tay cho nó bánh mì.”
Có một điểm kỳ lạ trong thái độ của người thợ săn khiến cô gái trẻ chú ý, cô đã quan sát kỹ lưỡng và đầy hứng thú diện mạo cùng trang bị của lão từ khoảnh khắc lão xuất hiện. Lão cao và gầy đến mức trông như vượt quá cả chiều cao sáu feet thực tế khi đi tất. Trên đầu, vốn chỉ phủ một lớp tóc vàng xơ xác, thưa thớt, lão đội một chiếc mũ làm bằng da cáo, hình dáng tương tự chiếc mũ chúng ta đã mô tả trước đó, dù về độ hoàn thiện và trang trí thì kém xa. Gương mặt lão gầy giơ xương đến mức gần như hóp lại; nhưng nó không hề mang dấu hiệu bệnh tật—ngược lại, nó có mọi dấu hiệu của một sức khỏe dẻo dai và bền bỉ nhất. Cái lạnh và sự dầm sương giun gió đã cùng nhau tạo cho nó một màu đỏ đồng nhất. Đôi mắt màu xám của lão lấp lánh dưới cặp lông mày rậm rạp, rủ xuống những sợi tóc xám dài lẫn với màu tự nhiên của chúng; cái cổ gầy giơ xương để trần, bị cháy nắng thành cùng tông màu với gương mặt; dù một phần nhỏ cổ áo sơ mi làm bằng vải kẻ ô địa phương có thể thấy phía trên lớp áo ngoài lão mặc. Một loại áo khoác làm bằng da hươu đã thuộc, còn nguyên lông, được thắt chặt vào thân hình gầy guộc bằng một dải đai len màu. Dưới chân lão là đôi giày mộc da hươu trang trí bằng lông nhím theo cách của người Da đỏ, và đôi chân được bảo vệ bằng những xà cạp dài cùng chất liệu với giày, buộc túm qua đầu gối chiếc quần da hươu đã sờn màu, điều này đã mang lại cho lão biệt danh Lão Điệp Bì (Leather-Stocking) giữa những người định cư. Qua vai trái của lão đeo một dải đai da hươu, từ đó rủ xuống một cái sừng trâu khổng lồ được nạo mỏng đến mức lộ ra thuốc nổ bên trong. Đầu lớn được lắp khéo léo và chắc chắn bằng một đáy gỗ, còn đầu kia được cắm chặt bằng một cái nút nhỏ. Một chiếc túi da treo trước mặt lão, từ đó, khi kết thúc lời phát biểu cuối cùng, lão lấy ra một cái ly đo nhỏ, đong chính xác thuốc nổ rồi bắt đầu nạp lại đạn cho khẩu súng trường, vốn khi báng súng đặt trên tuyết trước mặt lão thì cao gần đến đỉnh chiếc mũ da cáo.
Người du khách đã tỉ mỉ kiểm tra các vết thương trong suốt những thao tác này, và giờ đây, không thèm chấp nhặt thái độ bực bội của người thợ săn, ông kêu lên:
“Ta muốn xác lập quyền đối với danh dự của cái chết này, Natty; và chắc chắn nếu vết thương ở cổ là của ta thì đã đủ rồi; vì phát súng vào tim là không cần thiết—cái mà chúng ta gọi là một hành động dư thừa, Lão Điệp Bì ạ.”
“Ngài muốn gọi bằng cái tên chữ nghĩa nào tùy ngài, thưa Quan tòa,” người thợ săn nói, vắt khẩu súng trường qua tay trái, bật một cái nắp đồng ở báng súng ra, lấy ra một miếng da nhỏ bôi mỡ và bọc một viên đạn vào đó, dùng sức mạnh ấn chúng xuống lớp thuốc nổ, nơi lão tiếp tục nện xuống trong khi nói. “Gọi tên thì dễ hơn nhiều so với việc bắn một con hươu đang nhảy; nhưng con thú này chết dưới tay một người trẻ hơn cả ngài lẫn tôi, như tôi đã nói trước đó.”
“Cậu thấy sao, anh bạn của tôi,” người du khách quay sang người bạn đồng hành của Natty một cách vui vẻ; “chúng ta tung đồng đô la này lên để lấy danh dự nhé, và cậu giữ lấy đồng bạc nếu thua; cậu thấy sao, anh bạn?”
“Rằng tôi đã giết con hươu,” người thanh niên trả lời với một chút kiêu hãnh, khi anh dựa vào một khẩu súng trường dài khác tương tự như của Natty.
“Ở đây hai đấu một thật rồi,” Quan tòa mỉm cười đáp; “tôi bị áp đảo số phiếu—bị bác bỏ, như chúng tôi thường nói trên nghị viện. Có Aggy ở đây, nó không được bỏ phiếu vì là nô lệ; còn Bess thì chưa đến tuổi trưởng thành—nên tôi đành phải chấp nhận thôi. Nhưng cậu sẽ gửi thịt hươu cho tôi chứ; và quỷ bắt tôi đi nếu tôi không bịa ra một câu chuyện hay về cái chết của nó.”
“Thịt này không phải của tôi để bán,” Lão Điệp Bì nói, nhiễm một chút kiêu ngạo từ người bạn đồng hành; “về phần tôi, tôi đã biết những con thú đi chuyển nhiều ngày với những phát súng ở cổ, và tôi không phải loại người đi cướp quyền lợi hợp pháp của người khác.”
“Anh thật kiên quyết giữ quyền lợi của mình trong buổi chiều lạnh giá này, Natty,” Quan tòa đáp lại với sự hòa nhã không thể lay chuyển; “nhưng cậu thấy sao, thanh niên; ba đô la có đủ trả cho cậu con hươu đực này không?”
“Trước tiên hãy xác định câu hỏi về quyền lợi sao cho cả hai chúng ta cùng hài lòng đã,” người thanh niên nói một cách kiên định nhưng kính trọng, với phát âm và ngôn ngữ vượt xa diện mạo của mình: “ngài đã nạp bao nhiêu viên đạn vào súng của mình?”
“Với năm viên, thưa cậu,” Quan tòa nói, hơi ngạc nhiên trước thái độ của người kia; “chúng không đủ để hạ một con hươu đực như thế này sao?”
“Một viên là đủ rồi; nhưng,” bước đến gốc cây nơi anh vừa xuất hiện từ phía sau, “ngài biết đấy, thưa ngài, ngài đã bắn về hướng này—ở đây có bốn viên đạn cắm vào cây này.”
Quan tòa kiểm tra những vết mới trên vỏ cây thông, và lắc đầu, cười nói:
“Cậu đang tự lập hồ sơ chống lại mình đấy, vị luật sư trẻ của tôi; viên thứ năm đâu?”
“Ở đây,” người thanh niên nói, gạt chiếc áo khoác thô tháp mình đang mặc ra, và để lộ một lỗ hổng trên lớp áo trong, nơi những giọt máu lớn đang rỉ ra.
“Chúa ơi!” Quan tòa kêu lên đầy kinh hoàng; “chẳng lẽ ta lại đang đùa giỡn ở đây về một sự phân biệt hão huyền, trong khi một đồng loại đang chịu đựng tổn thương từ chính tay ta mà không một lời than van? Nhưng mau lên—nhanh lên—lên xe trượt của ta—chỉ còn một dăm nữa là đến làng, nơi có thể nhận được sự trợ giúp y tế—mọi chi phí ta sẽ chịu, và cậu sẽ sống với ta cho đến khi vết thương lành lặn, phải, và mãi mãi về sau.”
“Tôi cảm ơn ý tốt của ngài, nhưng tôi phải từ chối lời đề nghị. Tôi có một người bạn sẽ lo lắng nếu nghe tin tôi bị thương và ở xa ông ấy. Tấy thương chỉ là nhẹ thôi, và viên đạn đã trượt khỏi xương; nhưng tôi tin rằng, thưa ngài, giờ đây ngài sẽ thừa nhận quyền của tôi đối với con hươu.”
“Thừa nhận ư!” vị Quan tòa xúc động nhắc lại; “ta trao cho cậu quyền bắn hươu, hay gấu, hay bất cứ thứ gì cậu thích trong rừng của ta, mãi mãi. Lão Điệp Bì là người duy nhất khác mà ta đã trao đặc quyền tương tự; và thời điểm đang đến khi điều đó sẽ có giá trị. Nhưng ta mua con hươu của cậu—đây, tờ tiền này sẽ trả cho cậu, cả cho phát súng của cậu lẫn của chính ta.”
Lão thợ săn già vươn thân hình cao lớn của mình lên thành một vẻ kiêu hãnh trong cuộc đối thoại này, nhưng lão chờ cho đến khi người kia nói xong.
“Có những người đang sống nói rằng quyền bắn súng của Nathaniel Bumppo trên những ngọn đồi này có từ trước khi Marmaduke Temple có quyền cấm đoán lão,” lão nói. “Nhưng nếu có một đạo luật về điều đó, dù ai từng nghe nói về một đạo luật cấm người ta giết hươu ở nơi họ thích chứ!—nhưng nếu có một đạo luật, thì nó nên là để giữ người ta khỏi việc sử dụng súng nòng trơn. Người ta không bao giờ biết đạn chì của mình sẽ bay đi đâu khi bóp cò một trong những khẩu hỏa khí không chắc chắn đó.”
Không chú ý đến lời tự thoại của Natty, người thanh niên lặng lẽ cúi đầu trước lời đề nghị trao tờ tiền ngân hàng, và đáp:
“Xin lỗi ngài: tôi cần thịt hươu.”
“Nhưng số tiền này sẽ mua cho cậu nhiều con hươu,” Quan tòa nói; “nhận lấy đi, ta xin cậu;” và hạ giọng xuống thành tiếng thì thầm, ông nói thêm, “Nó là một trăm đô la đấy.”
Chỉ trong một khoảnh khắc, người thanh niên dường như do dự, và rồi, đỏ mặt ngay cả qua màu da đỏ ửng vì lạnh trên má, như thể vì sự xấu hổ ngầm trước sự yếu đuối của chính mình, anh lại từ chối lời đề nghị.
Trong cảnh tượng này, người thiếu nữ đứng dậy, và không hề bận tâm đến luồng khí lạnh, cô hất chiếc mũ trùm đang che khuất đường nét gương mặt ra, và giờ đây cất lời đầy khẩn thiết.
“Chắc chắn, chắc chắn rồi—anh thanh niên—thưa anh—anh không muốn làm cha tôi đau lòng đến mức nghĩ rằng ông ấy để lại một đồng loại trong vùng hoang vu này, người bị thương do chính tay ông ấy gây ra chứ. Tôi xin anh hãy đi cùng chúng tôi, và nhận sự trợ giúp y tế.”
Liệu vết thương của anh có trở nên đau đớn hơn, hay có điều gì đó không thể cưỡng lại được trong giọng nói và thái độ của người người bào chữa xinh đẹp cho cảm xúc của cha cô, chúng ta không rõ; nhưng sự xa cách trong thái độ của người thanh niên đã dịu đi trông thấy trước lời thỉnh cầu này, và anh đứng đó trong sự hoài nghi rõ rệt, như thể ngần ngừ không muốn tuân theo nhưng lại không đành lòng từ chối yêu cầu của cô. Quan tòa, vì chức vụ đó nên từ nay sẽ là danh xưng của ông, quan sát với sự hứng thú không nhỏ sự thể hiện của cuộc xung đột kỳ lạ này trong cảm xúc của người thanh niên; và tiến lại gần, ông ân cần nắm lấy tay anh, và khi kéo nhẹ anh về phía chiếc xe trượt, ông giục anh bước vào.
“Không có sự trợ giúp nào của con người gần hơn Templeton đâu,” ông nói, “và túp lều của Natty cách đây trọn ba dặm—nào, nào, anh bạn trẻ của tôi, hãy đi cùng chúng tôi, và để bác sĩ mới xem xét cái vai này của cậu. Ở đây có Natty sẽ mang tin tức về sự an toàn của cậu đến cho bạn cậu; và nếu cậu yêu cầu, cậu sẽ được trở về nhà vào buổi sáng.” Người thanh niên đã gỡ được bàn tay mình ra khỏi cái nắm tay ấm áp của Quan tòa, nhưng anh vẫn tiếp tục nhìn chằm chằm vào gương mặt của người thiếu nữ, người bất chấp cái lạnh vẫn đang đứng để lộ những đường nét xinh đẹp, vốn thể hiện thứ cảm xúc bổ trợ một cách hùng hồn cho yêu cầu của cha cô. Lão Điệp Bì trong lúc đó đứng dựa vào khẩu súng trường dài, đầu hơi nghiêng sang một bên như thể đang trầm ngâm suy tính; khi dường như đã giải tỏa được những hoài nghi bằng cách xoay chuyển vấn đề trong đầu, lão lên tiếng. “Có lẽ tốt nhất là đi đi, cậu con trai ạ; vì nếu viên đạn đọng lại dưới da, tay tôi đang trở nên quá già để mổ xẻ vào thịt người như tôi từng làm ngày trước. Dù khoảng ba mươi năm trước, trong cuộc chiến cũ, khi tôi ra ngoài dưới quyền ngài William, tôi đã đi bảy mươi dặm một mình trong vùng hoang vu gầm hú với một viên đạn súng trường trong đùi, và rồi tự mổ nó ra bằng chiếc dao gập của chính mình. Lão Da đỏ John biết rõ thời gian đó. Tôi gặp lão cùng một toán người Delaware trên vệt đường của người Iroquois, những kẻ đã xuống và lấy đi năm da đầu ở Schoharie. Nhưng tôi đã để lại một vết sẹo trên kẻ da đỏ mà tôi đảm bảo hắn sẽ mang xuống mồ! Tôi bắn trúng mông hắn, miễn lễ trước mặt tiểu thư đây, khi hắn đứng dậy từ chỗ phục kích, và nện ba viên đạn hoa cải vào thắt lưng trần của hắn, gần đến mức ngài có thể đặt một đồng vàng lớn lên tất cả chúng”—ở đây Natty vươn cái cổ dài ra, thẳng người lên khi mở miệng ra, lộ ra một chiếc răng nanh duy nhất bằng xương màu vàng, trong khi mắt lão, mặt lão, thậm chí toàn bộ thân hình lão dường như đang cười, mặc dù không có âm thanh nào phát ra ngoại trừ một loại tiếng rít dày đặc khi lão hít thở thành từng tiếng rung. “Tôi đã mất khuôn đúc đạn khi qua cửa sông Oneida, và phải xoay xở với đạn hoa cải; nhưng khẩu súng trường rất chuẩn và không bắn tỏa rộng như cái thứ hai nòng của ngài ở đây đâu, thưa Quan tòa, thứ mà tôi thấy không dùng để đi săn chung được.”
Lời xin lỗi của Natty đối với sự tế nhị của cô gái trẻ là không cần thiết, vì trong khi lão đang nói, cô quá bận rộn giúp cha di chuyển một số hành lý nên không nghe thấy. Không thể cưỡng lại sự giục giã khẩn thiết của những người du khách thêm nữa, người thanh niên, dù vẫn với một sự miễn cưỡng không giải thích được, đã để bản thân bị thuyết phục bước vào xe trượt. Người da đen với sự giúp đỡ của chủ mình đã quăng con hươu đực qua đống hành lý và tự mình bước lên xe, Quan tòa mời người thợ săn làm điều tương tự.
“Không, không,” lão thợ săn già lắc đầu nói; “tôi có việc phải làm ở nhà vào đêm Giáng sinh này—cứ đánh xe đi với cậu con trai đi, và để bác sĩ của ngài xem xét cái vai; dù nếu ông ta chỉ cắt viên đạn ra, tôi có những loại thảo dược sẽ chữa lành vết thương nhanh hơn tất cả các loại thuốc mỡ ngoại quốc của ông ta.” Lão quay đi và chuẩn bị bước đi, thì đột nhiên nhớ ra, lão lại quay mặt về phía đoàn người và nói thêm: “Nếu ngài thấy người Da đỏ John ở quanh chân hồ, tốt hơn ngài nên đưa ông ấy đi cùng và để ông ấy phụ bác sĩ một tay; vì già như ông ấy rồi nhưng ông ấy rất thạo về các vết cắt và vết bầm, và nhiều khả năng ông ấy sẽ mang chổi đến để quét dọn bếp lửa Giáng sinh của ngài đấy.”
“Chờ đã, chờ đã,” người thanh niên kêu lên, chộp lấy tay người da đen khi anh ta chuẩn bị thúc ngựa tiến về phía trước; “Natty—anh không cần nói gì về phát súng, cũng như về nơi tôi đang đến—hãy nhớ nhé, Natty, như anh yêu quý tôi.”
“Hãy tin Lão Điệp Bì,” người thợ săn đáp lại một cách đầy ẩn ý; “lão chưa sống mươi năm trong vùng hoang vu mà không học được từ những người dã man cách giữ cái lưỡi của mình—hãy tin tôi, cậu con trai; và nhớ đến Lão Da đỏ John.”
“Và, Natty,” người thanh niên hăng hái nói, vẫn giữ lấy tay người da đen. “Tôi chỉ cần rút viên đạn ra, và sẽ mang lên cho anh tối nay một phần tư con hươu cho bữa tối Giáng sinh.”
Anh bị ngắt lời bởi người thợ săn, người giơ ngón tay lên với một cử chỉ đầy biểu cảm yêu cầu sự im lặng. Sau đó lão bước nhẹ nhàng dọc theo mép đường, mắt giữ chặt vào các cành của một cây thông. Khi đã đạt được vị trí như mong muốn, lão dừng lại, giương búa đập khẩu súng trường, duỗi một chân ra xa phía sau, và vươn cánh tay trái đến mức tối đa dọc theo nòng súng, lão bắt đầu chậm rãi nâng nòng súng lên thành một đường thẳng với thân cây thẳng tắp. Ánh mắt của nhóm người trên xe trượt tự nhiên đi trước chuyển động của khẩu súng trường, và họ sớm phát hiện ra mục tiêu của Natty. Trên một cành cây nhỏ đã chết của cây thông, vốn ở độ cao bảy mươi feet so với mặt đất, đâm ngang ra ngay bên dưới các cành sống của cây, có một con chim đang đậu, mà theo ngôn ngữ thông thường của vùng này người ta gọi chung là gà rừng hoặc trĩ. Về kích thước, nó chỉ nhỏ hơn một chút so với con gà nhà thông thường. Tiếng chó sủi và cuộc trò chuyện diễn ra gần gốc cây nơi nó đậu đã làm con chim hoảng sợ, lúc này nó đang thu mình lại gần thân cây thông, với đầu và cổ dựng đứng đến mức gần như tạo thành một đường thẳng với chân nó. Ngay khi súng trường nhắm trúng nạn nhân, Natty bóp cò, và con trĩ rơi từ trên cao xuống với một lực vùi lấp nó vào trong tuyết.
“Nằm xuống, đồ ác quỷ già này,” Lão Điệp Bì kêu lên, lắc cái que thông nòng súng về phía Hector khi nó lao về phía gốc cây, “nằm xuống, ta bảo.” Con chó tuân lệnh, và Natty tiếp tục với tốc độ rất nhanh, dù với độ chính xác tuyệt đối, nạp lại đạn cho khẩu súng của mình. Khi việc này kết thúc, lão nhặt con thú săn của mình lên, và giơ nó ra cho đoàn người xem trong tình trạng mất đầu, lão kêu lên: “Đây là một miếng mồi ngon cho Giáng sinh của một lão già—đừng bận tâm đến thịt hươu nữa, cậu con trai, và hãy nhớ đến Da đỏ John; thảo dược của ông ấy tốt hơn tất cả các loại thuốc mỡ ngoại quốc đấy. Đây, thưa Quan tòa,” giơ con chim lên lần nữa, “ngài có nghĩ một khẩu súng nòng trơn sẽ tỉa được thú săn khỏi chỗ đậu của chúng mà không làm xáo trộn một sợi lông nào không?” Lão già lại cất lên một tiếng cười kỳ lạ khác của mình, vốn mang đậm tính đắc thắng, vui vẻ và mỉa mai, rồi lắc đầu, lão quay đi, tay xách khẩu súng trường, bước vào khu rừng với những bước chân nằm giữa bước đi và bước chạy việt dã. Theo mỗi chuyển động lão tạo ra, thân hình lão hạ thấp vài inch, đầu gối khuỵu xuống với một độ nghiêng vào trong; nhưng khi chiếc xe trượt ngoặt ở một khúc cua trên đường, người thanh niên nhìn lại để tìm người bạn đồng hành già của mình, và anh thấy lão đã gần như giấu mình sau những thân cây; trong khi những con chó của lão đang lặng lẽ nối gót theo sau, thỉnh thoảng lại đánh hơi vệt chân hươu, vốn dĩ chúng dường như bản năng biết rằng giờ đây không còn tác dụng gì với chúng nữa. Chiếc xe trượt lại giật mạnh một cái nữa, và Lão Điệp Bì đã khuất khỏi tầm mắt.