“Thế nào? Ngựa của mụ nào chết thế? Có chuyện gì vậy?” —Falstaff
Chẳng mấy chốc, người ta đã thấy một chiếc xe trượt tuyết lớn cồng kềnh, do bốn con ngựa kéo, lao vút qua những bụi cây trụi lá ven đường. Cặp ngựa dẫn đầu có màu xám, còn cặp ngựa kéo trục xe có màu đen tuyền. Vô số chiếc chuông nhỏ được treo ở mọi ngõ ngách của bộ dây cương có thể buộc được, trong khi tốc độ lao đi chóng mặt của chiếc xe, bất chấp con dốc dựng đứng, cho thấy người đánh xe rất muốn gióng lên những tiếnginh ỏi vang dội hết mức. Chỉ cần liếc qua cách bài trí kỳ lạ này là vị Thẩm phán có thể nhận ngay ra tính cách của những kẻ đang ngồi trên xe. Xe chở bốn bóng nam nhân. Trên một chiếc đẩu thường dùng ở bàn viết, được buộc chặt vào thành xe, là một người đàn ông thấp lùn, quấn trong một chiếc áo choàng dài viền lông thú kín mít đến mức chẳng thể nhìn thấy phần nào ngoài khuôn mặt đỏ lựng một màu. Đầu vị này có thói quen ngẩng cao, như thể đang bất mãn vì nó quá gần mặt đất; và biểu cảm trên gương mặt ông ta là vẻ lo toan bận rộn. Ông chính là kẻ ngự phu, người đã điều khiển bầy ngựa hăng máu vượt qua vách đá với ánh mắt không chút sợ hãi cùng một đôi tay vững vàng. Ngay phía sau ông ta, với khuôn mặt quay về phía hai người còn lại, là một hình bóng cao kều mà ngay cả những chiếc áo choàng mặc chồng lên nhau, cộng thêm một góc tấm chăn ngựa, cũng chẳng tài nào che giấu được vẻ gầy guộc. Gương mặt ông ta nhô ra từ dưới một chiếc mũ ngủ bằng len; và khi ông ta quay về phía chiếc xe của Marmaduke lúc hai xe tiến lại gần nhau, trông ông ta sinh ra là để rẽ bầu không khí với lực cản ít nhất có thể. Chỉ có đôi mắt là dường như tạo ra chút trở ngại, bởi từ hai bên trán, tròng mắt thủy tinh màu xanh nhạt của ông ta lồi ra ngoài. Vẻ da ngăm vàng trên mặt ông ta quá bền vững để có thể bị ảnh hưởng dù là bởi cái giá buốt cắt da cắt thịt của buổi tối hôm đó. Ngồi đối diện nhân vật này là một kẻ có vóc dáng chắc nịch, thấp và vuông vức. Chẳng thể nhìn thấy chút gì cơ thể ông ta qua lớp áo choàng, trừ một khuôn mặt được thắp sáng bởi đôi mắt đen láy, phủ nhận hoàn toàn mọi nét mặt đoan trang trên gương mặt ấy. Một bộ tóc giả vàng óng, vui tươi tạo nên đường nét gọn gàng, tròn trịa cho khuôn mặt ông ta, và cũng như hai người kia, ông đội một chiếc mũ lông mác-mút. Người thứ tư là một người đàn ông có gương mặt dài, vẻ hiền lành, chẳng có sự bảo vệ nào khỏi cái giá lạnh ngoài chiếc áo khoàng đen may có chút kiểu cách nhưng đã khá sờn và rỉ màu. Ông đội một chiếc chiếc mũ có kích thước rất mực đoan trang, dẫu việc chải chuốt thường xuyên đã làm bay sạch lớp lông nhung. Gương mặt ông tái nhợt, lại thêm phần u sầu, hay có thể gọi là mang nét mặt của một người miệt mài kinh sử. Tiết trời lúc này vừa phả lên đó một chút ửng hồng có vẻ hơi sốt. Toàn bộ vẻ bề ngoài của ông, nhất là khi đặt cạnh nét hài hước của kẻ ngồi bên cạnh, mang lại ấn tượng về một nỗi bận tâm tinh thần thường trực.
Hai chiếc xe trượt vừa tiến đến khoảng cách có thể nói chuyện được, người đánh xe của cỗ xe kỳ quái này liền lớn tiếng hô lên,
“Tấp vào hố đá đi—tấp vào nào, hỡi vị vua của xứ Hy Lạp; ghé vào hố đá đi, Agamemnon, kẻo ta chẳng tài nào vượt qua được ngươi. Chào mừng trở về nhà, Anh họ 'Duke—chào mừng, chào mừng, nàng Bess mắt đen. Ngươi thấy đấy, hỡi Marina-duke, ta đã ra trận với một đống hàng hóa linh tinh để tỏ lòng tôn kính với ngươi đấy. Monsieur Le Quoi chỉ mang theo đúng một chiếc mũ; Lão Fritz thì nhất định không chịu ngồi lại để cạn nốt chai rượu; còn ông Grant thì vẫn chưa chịu thêm lời 'kết luận' vào bài giảng của mình nữa chứ. Ngay cả bầy ngựa cũng đòi đi theo tất cả—nhân tiện đây, thưa Thẩm phán, tôi phải bán gấp cặp ngựa đen này cho ngài thôi; chúng cứ vướng vào nhau, và con bên trái thì chạy rất tệ khi kéo đôi. Tôi có thể tống khứ chúng cho—”
“Muốn bán gì thì tùy ngươi, Dickon,” giọng nói vui vẻ của vị Thẩm phán cắt ngang, “miễn là ngươi để lại cho ta con gái và điền trang của ta. Còn Fritz, người bạn già của tôi, quả là một lời khen ngợi tử tế biết bao khi ở tuổi bảy mươi lại cất công đến chào kẻ bốn mươi lăm. Monsieur Le Quoi, tôi là bề tôi của ông. Ông Grant,” vừa nói ông vừa ngả mũ, “tôi rất lấy làm biết điều trước sự chiếu cố của ông. Thưa các vị, xin giới thiệu với các vị đứa con gái của tôi. Tên các vị là những cái tên mà nó đã vô cùng quen thuộc.”
“Chào mừn, chào mừn Tchooge,” người lớn tuổi nhất trong nhóm cất tiếng với giọng Đức đặc sệt. “Cô Petsy sẽ nợ tôi một nụ hôn đấy.”
“Và cháu sẽ vui vẻ trả món nợ ấy, thưa ngài kính mến,” giọng nói dịu dàng của Elizabeth cất lên, vang vọng trong bầu không khí trong lành trên những ngọn đồi như tiếng bạc ngân nga giữa những tiếng kêu lớn của Richard. “Cháu lúc nào cũng có sẵn một nụ hôn cho người bạn già của mình, Thiếu tá Hartmann.”
Đến lúc này, quý ông ở ghế trước, người vừa được gọi là Monsieur Le Quoi, mới đứng dậy với chút khó khăn do vướng víu bởi những lớp áo khoàng, rồi bấu một tay vào chiếc đẩu của người đánh xe để giữ thăng bằng, tay kia cất mũ, cúi đầu lịch sự chào vị Thẩm phán và cúi thật sâu trước Elizabeth để bày tỏ lòng kính trọng.
“Đội mũ vào đi, hỡi người xứ Gaule, đội mũ vào,” người đánh xe chính là ngài Richard Jones hét lên; “đội mũ vào kẻo sương giá nó bứt nốt chỗ tóc thừa thãi trên đầu ông đi đấy. Nếu tóc trên đầu Absalom mà thưa thớt như tóc ông, thì có lẽ hắn đã sống đến tận ngày hôm nay rồi.” Những trò đùa của Richard chưa bao giờ thất bại trong việc chọc cười người khác, bởi hắn luôn tự hào về sự dí dỏm của chính mình; và hắn đã tận hưởng một tràng cười sảng khoái trong dịp này, trong khi ông Le Quoi ngồi lại xuống ghế với một nụ cười nhã nhặn hưởng ứng. Vị mục sư, vì đó chính là chức vụ của ông Grant, một cách khiêm nhường nhưng đầy trìu mến, cũng trao những lời chào hỏi với các lữ khách, đúng lúc Richard chuẩn bị quay đầu bầy ngựa trở về nhà.
Chỉ có tại bố đá này hắn mới có thể thực hiện được mục đích ấy mà không phải leo lên tận đỉnh núi. Một khoảng khai đào khá lớn đã được thực hiện ở sườn đồi, ngay tại điểm Richard vừa chặn đứng các xe trượt, nơi người ta thường lấy đá để xây dựng các ngôi làng, và giờ đây hắn đang định quay đầu xe ở đó. Việc vượt qua đã là một nhiệm vụ khó khăn, và thường xuyên nguy hiểm trên con đường hẹp ấy; nhưng Richard còn phải đối mặt với rủi ro bổ sung là quay cả cỗ xe bốn ngựa kéo. Gã da đen tốt bụng chủ động tình nguyện tháo cặp ngựa dẫn đầu ra, và vị Thẩm phán rất tha thiết ủng hộ biện pháp đó bằng lời khuyên của mình. Richard đối xử với cả hai đề xuất bằng sự khinh miệt tột cùng.
“Này, tại sao và vì cớ gì thế, Anh họ 'Duke?” hắn kêu lên, có chút tức giận; “bầy ngựa hiền lành như cừu vậy. Ngươi thừa biết chính tay ta đã thuần hóa cặp dẫn đầu, còn cặp kéo trục thì đứng quá gần roi của ta nên chẳng dám giở chứng đâu. Kia kìa, có ông Le Quoi đây, hẳn phải biết chút ít về việc đánh xe, vì ông ấy đã đi chơi cùng ta không biết bao nhiêu lần; ta sẽ để ông Le Quoi phân xử xem có chút nguy hiểm nào không.”
Bản chất của người Pháp vốn không cho phép làm thất vọng những kỳ vọng đã được đặt ra một cách chắc chắn như vậy; mặc dù khi Richard điều khiển cặp ngựa dẫn đầu lao vào hố đá, ông vẫn trân trân nhìn xuống vực thẳm trước mặt với một đôi mắt lồi ra như mắt tôm luộc. Các thớ cơ của viên sĩ quan người Đức vẫn bất động, nhưng ánh mắt sắc bén của ông đảo theo từng chuyển động. Ông Grant đặt tay lên thành xe, chuẩn bị cho một cú nhảy, nhưng sự nhút nhát về mặt đạo đức đã ngăn cản ông thực hiện cú nhảy mà nỗi sợ hãi về thể xác đang mạnh mẽ giục giã ông thử sức.
Bằng một cú quất roi bất ngờ, Richard đã ép được cặp ngựa dẫn đầu lao vào đống tuyết phủ kín hố đá; nhưng ngay khoảnh khắc những con vật thiếu kiên nhẫn ấy dẫm phải lớp băng cứng bị phá vỡ ở mỗi bước chân, chúng kiên quyết từ chối không chịu tiến thêm dù chỉ một inch theo hướng đó. Ngược lại, khi thấy tiếng thét và những đòn roi của người đánh xe càng lúc càng dồn dập vào lúc này, cặp ngựa dẫn đầu liền lùi lại đè lên cặp ngựa kéo trục, và chúng lại tiếp tục đẩy lùi chiếc xe trượt. Chỉ có duy nhất một khúc gỗ nằm vắt ngang phía trên đống đất đá chống đỡ con đường ở phía hướng về thung lũng, và giờ đây nó đã bị tuyết vùi lấp. Chiếc xe trượt dễ dàng trượt qua một vật cản nhỏ bé nhường ấy, và trước khi Richard kịp nhận thức được sự nguy hiểm của mình thì một nửa chiếc xe đã chơ vơ treo lơ lửng trên một vực thẳm thẳng đứng sâu hơn trăm thước. Viên người Pháp, nhờ vị trí của mình mà quan sát trọn vẹn thảm cảnh sắp xảy ra, theo bản năng phóng người về phía trước hết mức có thể và gào lên,
“Ôi! mon cher Monsieur Deeck! mon Dieu! que faites vous!”
“Donner und blitzen, Richart!” viên sĩ quan già người Đức kêu lên, ló đầu qua thành xe với vẻ xúc động bất thường, “anh sẽ làm gãy xe và giết chết lũ ngựa mất thôi!”
“Thưa ông Jones tốt bụng,” vị mục sư cất lời, “xin hãy thận trọng, thưa ngài — xin hãy cẩn thận.”
“Đứng lên đi, lũ quỷ cứng đầu!” Richard hét lên, liếc nhanh tình thế của mình từ trên cao, và trong sự sốt sắng muốn tiến lên, hắn đá luôn vào chiếc đẩu mình đang ngồi — “đứng lên, ta bảo chúng mày — Anh họ 'Duke, tao thế nào cũng phải bán luôn cả lũ ngựa xám; chúng là giống ngựa được thuần hóa tệ nhất — Ông Le Quoi” Richard quá bấn loạn nên chẳng màng đến cách phát âm mà hắn vốn thường hay tự đắc: “Monsieur La Quoi, làm ơn tránh ra khỏi chân tôi; ông giữ chặt chân tôi quá bảo sao lũ ngựa chẳng lùi.”
“Hỡi Đấng Quan Phòng nhân từ!” vị Thẩm phán kêu lên; “họ sẽ mất mạng hết mất!” Elizabeth thét lên một tiếng sắc lẹm, và khuôn mặt đen đúa của Agamemnon tái ngoét đi vì bùn đất.
Vào khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc ấy, chàng thợ săn trẻ tuổi, nãy giờ vẫn ngồi im lặng với vẻ mặt có phần đăm chiêu, đã phóng từ chiếc xe của Marmaduke thẳng tới đầu của cặp ngựa đang giở chứng. Bầy ngựa, vẫn đang oằn mình chịu đựng những đòn roi bất cẩn và có phần vô định của Richard, đang nhảy chồm lên xuống với điệu bộ đầy điềm gở báo hiệu một cú chồm tới bất ngờ và không tài nào kiểm soát nổi, trong khi vẫn tiếp tục lùi lại phía sau. Chàng thanh niên giật mạnh dây cương một cú thật lực, khiến chúng lách người sang một bên và quay trở lại mặt đường theo đúng vị trí ban đầu khi chúng dừng lại. Chiếc xe trượt bị văng khỏi vị trí nguy hiểm và lật nhào, với những chiếc càng xe chĩa ra ngoài. Viên người Đức và vị mục sư bị hất văng một cách khá thô bạo xuống lòng đường, nhưng may mắn là không gãy xương cốt nào. Richard xuất hiện giữa không trung, vẽ nên một cung tròn mà dây cương chính là bán kính, rồi cắm đầu xuống đống tuyết mà lũ ngựa vừa hãi sợ ở khoảng cách chừng mười lăm thước. Tại đây, khi hắn theo bản năng tóm chặt lấy dây cương như kẻ sắp chết đuối vớ phải cọng rơm, hắn đã đóng vai trò xuất sắc như một chiếc mỏ neo. Viên người Pháp, vốn đang đứng trên chân mình để chuẩn bị nhảy khỏi xe, cũng thực hiện một cú bay lượn trên không trung, y hệt tư thế của lũ trẻ khi chơi trò nhảy cóc, và văng theo hướng tiếp tuyến với đường cong quỹ đạo của mình, lao đầu xuống đống tuyết, để rồi nằm chỏng chơ ở đó với hai chiếc cẳng gầy đét chổng ngược lên trời trông giống như những hình nộm đuổi chim trên cánh đồng ngô. Thiếu tá Hartmann, người vẫn giữ được sự bình tĩnh đáng ngưỡng mộ trong suốt toàn bộ sự cố, là người đầu tiên trong nhóm đứng vững trên đôi chân và cất tiếng nói.
“Ter deyvel, Richart!” ông thốt lên với giọng nửa nghiêm túc nửa hài hước, “anh trút xe của mình xuống nhanh quá đấy chứ!”
Người ta có thể hoài nghi không biết tư thế mà ông Grant duy trì trong khoảnh khắc sau khi ngã nhào có phải là tư thế ông bị hất văng vào hay không, hay đó là lúc ông đang tự hạ mình trước Đấng Tối Cao mà ông kính ngưỡng để tạ ơn vì đã thoát nạn. Khi đứng dậy từ thảm cỏ gối, ông bắt đầu đảo mắt nhìn quanh với vẻ lo lắng cho sự an nguy của các bạn đồng hành, trong khi mọi khớp xương trên cơ thể ông đều run lẩy bẩy vì cơn chấn động thần kinh. Trí óc của ông Jones cũng có đôi chút mơ hồ; nhưng khi lớp sương mù dần tan trước mắt, hắn thấy rằng mọi sự đều an toàn, và với vẻ mặt đầy tự mãn, hắn kêu lên, “Chà — dẫu sao thì cũng vừa thoát một vạn sự lành! — đúng là một ý kiến may mắn khi tôi biết bám lấy dây cương, kẻo mấy con quỷ hung hãn kia đã bay qua đỉnh núi từ đời nào rồi. Tôi tự cứu mình cừ khôi làm sao chứ, 'Duke! Chậm thêm một nhịp nữa thôi là quá muộn rồi; nhưng tôi biết chính xác chỗ nào cần chạm vào con ngựa dẫn bên phải; cú quất dưới mạn sườn phải của nó cùng cái giật mạnh vào dây cương đã đưa chúng quay về đúng quỹ đạo một cách hoàn hảo, tôi phải tự nhận điều đó đấy.” *
*(Theo thói quen từ ngàn xưa, những người chứng kiến có quyền cười nhạo những tai nạn trong một chuyến đi xe trượt tuyết; và vị Thẩm phán ngay khi chắc chắn không ai bị thương liền tận dụng triệt để đặc quyền ấy.)
“Ngươi giật á! Ngươi tự cứu mình á, Dickon!” ông nói; “nếu không nhờ cậu thanh niên dũng cảm đằng kia, thì ngươi và lũ ngựa của ngươi, hay nói đúng hơn là của ta, đã tan thành mảnh vụn rồi — thế còn Monsieur Le Quoi đâu rồi?”
“Ôi! mon cher Juge! mon ami!” một giọng nói nghẹt thở vang lên, “tạ ơn Chúa, tôi vẫn sống; ngài Mister Agamemnon làm ơn xuống đây ici và kéo tôi đứng lên bằng đôi chân với nào?”
Vị mục sư và người da đen túm lấy chân vị người xứ Gaule đang bị chôn vùi để kéo ông ra khỏi đống tuyết sâu tới ba thước, nơi phát ra giọng nói của ông cứ như từ dưới mộ chui lên. Suy nghĩ của ông Le Quoi ngay khi vừa được giải thoát vẫn chưa hoàn toàn tỉnh táo; và khi ngoi lên được chỗ có ánh sáng, ông liền ngước mắt lên trời để ước lượng khoảng cách mà mình vừa rơi xuống. Tuy nhiên, sự vui tính của ông đã trở lại khi biết mình an toàn, dù phải mất một lúc ông mới hiểu rõ sự tình.
“Sao nào, thưa ngài,” Richard vừa bận rộn phụ giúp gã da đen tháo cặp ngựa dẫn đầu vừa nói; “ông ở dưới đó à? Tôi cứ ngỡ vừa thấy ông bay vút lên tận đỉnh núi khi nãy cơ đấy.”
“Tạ ơn Chúa, tôi không bay tuốt xuống hồ,” vị người Pháp đáp lại với một khuôn mặt vừa đau đớn vì vài vết trầy xước lớn do chui đầu qua lớp băng cứng, vừa mang nét mặt nhã nhặn vốn có của những đường nét linh hoạt trên gương mặt ông.
“Ah! mon cher Mister Deeck, ngài lại định giở trò gì tiếp theo đây?—chẳng có chuyện gì là ngài không dám thử cả.”
“Việc tiếp theo, tôi hy vọng, sẽ là học cách đánh xe,” vị Thẩm phán cất lời trong lúc đang bận rộn ném con hươu đực cùng vài món hành lý khác từ xe của mình xuống đống tuyết; “đây có chỗ ngồi cho tất cả các vị, thưa các quý ông; trời tối đã cắt da cắt thịt, và giờ hành lễ của ông Grant đang đến gần; chúng ta sẽ để mặc bác Jones ở lại khắc phục hậu quả với sự trợ giúp của Agamemnon, và mau chóng về bên ngọn lửa ấm áp. Này Dickon, đây là vài món đồ lỉnh kỉnh của con Bess, ngươi có thể vứt lên xe của ngươi khi nào sẵn sàng; và đằng kia còn có một con hươu do chính tay ta săn được, làm phiền ngươi mang theo giùm. Aggy! hãy nhớ tối nay sẽ có chuyến viếng thăm của Santa Claus đấy nhé.”
*(Những chuyến viếng thăm định kỳ của St. Nicholas, hay Santa Claus theo cách gọi của họ, chưa bao giờ bị lãng quên giữa những cư dân New York, cho đến khi dòng người di cư từ New England mang theo những quan niệm và phong tục của phái Thanh giáo. Giống như “bon homme de Noel”, ông xuất hiện vào mỗi dịp Giáng sinh.)*
Gã da đen nhe răng cười toe toét, hiểu rõ món hối lộ được dâng hiến cho sự im lặng của hắn về vụ con hươu, trong khi Richard, chẳng màng đợi cho câu nói của người anh họ chấm dứt, đã bắt đầu đáp lời:
“Học cách đánh xe, ngươi nói vậy đấy phỏng, Anh họ 'Duke? Có gã nào trong hạt này rành về giống ngựa hơn ta không? Ai là kẻ đã thuần hóa con ngựa cái mà chẳng ai dám trèo lên cưỡi, dẫu cho kẻ đánh xe của ngươi cứ ra vẻ đã thuần hóa nó trước khi ta nhúng tay vào; nhưng ai cũng thấy rõ hắn nói dối — hắn là một kẻ nói dối rành nghề, cái tên John ấy — cái gì thế kia, một con hươu đực á?” Richard bỏ mặc bầy ngựa và chạy thục mạng đến chỗ Marmaduke vừa ném con hươu, “Đích thị là hươu đực rồi! Ta kinh ngạc thật đấy! Ừm, đây có hai lỗ đạn trên mình nó, hắn đã nở cả hai nòng súng và trúng đích cả hai lần. Ôi trời! Marmaduke thế nào cũng khoác lác cho mà xem! Hắn là một kẻ cực kỳ hay khoác lác về mấy chuyện nhỏ nhặt thế này đấy; chà, nghĩ đến chuyện gã 'Duke đã hạ được một con hươu đực trước cả Giáng sinh thế này thì thật! Sống chung với hắn chắc có nước phát điên mất thôi — mà cả hai phát đều là những phát bắn tồi cả, toàn ăn may — ăn may cả thôi — chứ ta đây, chưa hề nợ hai phát súng vào một mục tiêu chẻ móng nào trong đời — đối với ta là trúng hoặc trượt — sống hoặc chuồn — nếu là gấu hay mèo rừng thì người ta mới cần dùng tới cả hai nòng. Này! Cậu Aggy! Lúc con hươu này bị bắn thì Thẩm phán đứng cách xa bao nhiêu?”
“Ôi! Thưa cậu Richard, chắc chừng mười sào chứ mấy,” gã da đen vừa thưa vừa cúi người dưới bụng một con ngựa, làm bộ như đang thắt dây cương, nhưng thực chất là để che giấu nụ cười toe toét đến tận mang tai.
“Mười sào!” Richard nhắc lại; “này, Aggy, con hươu tao bắn được mùa đông năm ngoái đứng cách xa tới hai mươi — ừm! nếu tính kỹ thì phải gần ba mươi chứ chẳng chơi. Tao đời nào thèm bắn hươu ở khoảng cách mười sào: vả lại, mày còn nhớ không, Aggy, tao chỉ bắn đúng một phát duy nhất.”
“Dạ thưa cậu Richard, con nhớ chứ ạ! Cụ Natty Bumppo bắn khẩu súng kia. Cậu thừa biết mọi người đều bảo chính cụ Natty bắn chết nó mà.”
“Mấy kẻ đó nói láo, cái đồ da đen quỷ quái!” Richard giận sôi người thét lên. “Đã bốn năm nay tao chẳng hề bắn một con sóc xám nào mà lão già khốn nạn đó không nhận vơ, hoặc có kẻ khác nhận thay cho lão. Quả là một thế giới đầy đố kỵ mà chúng ta đang sống — người ta lúc nào cũng muốn chia sẻ công trạng của một việc gì đó để hạ thấp giá trị của người khác xuống ngang tầm với họ. Giờ thì họ lại thêu dệt câu chuyện về khu Phổ thông địa hạt rằng Hiram Doolittle đã góp phần thiết kế ngọn tháp của nhà thờ St. Paul; trong khi Hiram thừa biết đó hoàn toàn là công sức của tao; tao thừa nhận có lấy một chút ý tưởng từ bức tranh in của một nhân vật trùng tên với hắn ở London; nhưng về cơ bản, xét đến mọi yếu tố thiên tài thì đó là của tao.”
*(Những mảnh đất được ban cấp, dù bởi hoàng gia hay tiểu bang, chỉ là những văn bản đặc ân dưới ấn triện lớn, và thuật ngữ “đặc ân” thường được áp dụng cho bất kỳ vùng đất rộng lớn nào được nhượng lại theo cách đó; mặc dù dưới triều đình, các quyền lãnh địa thường được ban kèm với đất đai, nên ở các hạt lâu đời hơn, từ “lãnh địa” thường được sử dụng. Có rất nhiều lãnh địa ở New York dẫu cho mọi quyền hành chính trị và tư pháp đã chấm dứt.)*
“Con chẳng biết ông ấy từ đâu tới,” gã da đen nói, đánh mất mọi nét hài hước để thay bằng một vẻ ngưỡng mộ tột độ, “nhưng ai nấy đều bảo ngài tuyệt đẹp.”
“Và họ có nói thế thì cũng chẳng ngoa đâu, Aggy,” Richard rời khỏi con hươu và tiến lại phía gã da đen với phong thái của một kẻ vừa được khơi gợi những hứng thú mới, “Ta nghĩ mình có thể nói mà không cần khoác lác rằng đây chính là ngôi nhà thờ giáo xứ đẹp nhất và mang tính khoa học nhất ở châu Âu lẫn châu Mỹ. Ta biết đám dân định cư Connecticut cứ hay ba hoa về cái nhà họp West Hatfield của họ; nhưng ta chẳng bao giờ tin quá nửa những gì chúng nói, bọn chúng toàn là những kẻ khoác lác trơ trẽn. Cứ khi nào ngươi làm xong việc gì, hễ chúng thấy có vẻ thành công là thể nào chúng cũng xớ rớ nhúng tay vào; rồi thế nào mười mươi chúng cũng đòi nhận vơ một nửa, hay thậm chí là toàn bộ công lao. Mày còn nhớ không, Aggy, khi tao vẽ cái biển hiệu người lính kỵ binh dũng cảm cho Đại úy Hollister, có cái tên gã thợ chuyên trát gạch đỏ lên các nhà ở quanh vùng ấy, một ngày nọ hớt hải chạy đến đề nghị được pha chế cái gọi là màu đen vằn vện cho phần bờm và đuôi; rồi sau đó, chỉ vì trông nó hơi giống lông ngựa, hắn đi loan báo với tất cả mọi người rằng cái biển hiệu đó là do chính hắn và Squire Jones đồng tác phẩm đấy. Nếu Marmaduke không tống cổ cái tên đó khỏi khu Phổ thông, thì từ nay hắn cứ tự tay trang trí lấy cái làng của mình đi,” Đến đây Richard khóc lại giây lát, hắng giọng một tiếng thật to, trong khi gã da đen nãy giờ vẫn bận rộn chuẩn bị cỗ xe, tiếp tục công việc của mình trong sự im lặng đầy kính trọng. Do những nguyên tắc tôn giáo của vị Thẩm phán, Aggy vốn là người hầu của Richard, kẻ nắm quyền sai khiến hắn trong một khoảng thời gian, và dĩ nhiên có đầy đủ quyền hạn pháp lý để đòi hỏi sự tôn trọng từ cậu thanh niên da đen. Thế nhưng, hễ có bất kỳ tranh chấp nào xảy ra giữa người chủ hợp pháp và người chủ thực tế của mình, gã da đen lại cảm thấy quá dè chừng cả hai bên nên chẳng dám bày tỏ ý kiến gì.
*(Việc giải phóng nô lệ ở New York diễn ra một cách tiệm tiến. Khi dư luận nghiêng mạnh về phía họ, một tập tục bắt đầu hình thành là mua lại sức lao động của nô lệ trong sáu hoặc tám năm, kèm theo điều kiện trả tự do cho họ vào cuối thời hạn đó. Sau đó, luật pháp quy định rằng tất cả những ai sinh ra sau một ngày nhất định sẽ được tự do, nam ở tuổi hai mươi tám và nữ ở tuổi hai mươi lăm. Tiếp theo đó, chủ nhân buộc phải dạy cho người hầu của mình biết đọc và biết viết trước khi họ bước sang tuổi mười tám, và cuối cùng, số ít còn lại đều được tự do hoàn toàn vào năm 1826, hoặc sau khi cuốn tiểu thuyết này được xuất bản. Việc những người có liên quan ít nhiều đến phái Quaker — những người chưa từng sở hữu nô lệ — áp dụng biện pháp đầu tiên là điều khá phổ biến.)*
Trong lúc ấy, Richard vẫn tiếp tục quan sát gã da đen thắt từng chiếc khóa dây cương, cho đến khi lén liếc nhìn đối phương với một vẻ mặt đầy ẩn ý, hắn tiếp tục: “Này, nếu cái cậu thanh niên ngồi trên xe của ngươi khi nãy thực sự là một kẻ định cư ở Connecticut, hẳn hắn sẽ đi loan báo với tất cả thiên hạ về chuyện hắn đã cứu bầy ngựa của ta ra sao, trong khi nếu hắn cứ để mặc chúng thêm nửa phút nữa thôi, ta thừa sức đưa chúng về ngon ơ mà chẳng cần lật xe, chỉ bằng roi và dây cương — việc nới lỏng tay cương chỉ làm hỏng ngựa mà thôi, tao mà phải bán đứt cả đội ngựa chỉ vì cái giật tay quái quỷ đó của hắn thì chắc tao tức chết.” Richard ngưng lời và hắng giọng; vì lương tâm hắn đang cắn rứt đôi chút khi dám đi chỉ trích một người vừa mới cứu mạng mình. “Cậu thanh niên đó là ai thế, Aggy — ta không nhớ là đã từng thấy mặt hắn bao giờ?”
Gã da đen sực nhớ lại lời ám chỉ về Santa Claus; và trong khi hắn thuật lại vắn tắt cách họ đã vớt được nhân vật nói trên ở tợ đỉnh núi, hắn kìm nén không thêm thắt bất cứ chi tiết nào về tai nạn hay vết thương, chỉ nói rằng hắn tin là chàng thanh niên ấy là một kẻ tha phương. Việc những người có địa vị cao thường sẵn lòng đón bất kỳ ai họ bắt gặp đang lầm lũi trong tuyết lên xe trượt của mình vốn là chuyện quá đỗi bình thường, nên Richard hoàn toàn cảm thấy thỏa mãn với lời giải thích này. Hắn lắng nghe Aggy với sự chú ý lớn, rồi nhận xét: “Chà, nếu cậu ta chưa bị đám người ở Templeton làm cho hư hỏng thì hẳn là một thanh niên khiêm tốn, và vì cậu ta chắc chắn có ý tốt, ta sẽ để mắt tới cậu ta — biết đâu cậu ta đang đi thăm dò đất đai — này Aggy, hay là cậu ta đi săn?”
“Ạh! vâng, thưa cậu Richard,” gã da đen đáp, có chút lúng túng; bởi vì Richard là kẻ chuyên ra roi, nên sâu thẳm trong lòng hắn rất khiếp sợ người chủ của mình — “Dạ thưa ngài, con tin là vậy ạ.”
“Cậu ta có mang theo túi đeo và rìu không?”
“Không thưa ngài, chỉ có súng trường thôi ạ.”
“Súng trường!” Richard thốt lên, nhận ra vẻ lúng túng giờ đây đã chuyển thành hoảng sợ của gã da đen. “Có trời mới biết, chính cậu ta đã bắn chết con hươu! Tao thừa biết Marmaduke không tài nào hạ nổi một con hươu đang nhảy nhót — thế nào hả Aggy? Kể hết mọi chuyện cho tao nghe đi, tao sẽ nướng chín lão 'Duke nhanh hơn cả cái yên ngựa của lão — thế quái nào hả Aggy? Cậu thanh niên đó bắn được con hươu, rồi Thẩm phán mua lại nó, hả? Và ngài ấy đang đưa cậu thanh niên đó về để trả tiền công à?”
Niềm vui sướng trước phát hiện này đã khiến Richard phấn chấn đến mức nỗi sợ hãi của gã da đen vơi đi phần nào, và hắn sực nhớ đến chiếc bít tất của Santa Claus. Sau vài cái nuốt nước bọt, hắn cũng cố gắng đáp lời:
“Cậu quên mất hai phát súng à thưa ngài?”
“Đừng có mà nói láo, cái đồ da đen khốn kiếp!” Richard hét lên, bước hẳn lên đống tuyết để áng chừng khoảng cách từ ngọn roi của mình đến lưng gã da đen; “khai thật mau, không thì tao cho mày một trận.” Vừa nói, hắn vừa từ từ giơ cao cán roi bằng tay phải trong khi tay trái kéo luồn dây roi theo đúng phong cách khoa học mà các tay trống vẫn dùng để quất roi da; và Agamemnon, sau khi quay cả hai phía người mình về phía chủ rồi nhận thấy hướng nào cũng chẳng muốn ở lại đó chút nào, đành ngoan ngoãn đầu hàng. Chỉ bằng vài từ ngắn ngủn, hắn đã tường thuật lại toàn bộ sự thật cho chủ nhân, đồng thời tha thiết khẩn nài Richard hãy che chở cho hắn khỏi cơn thịnh nộ của vị Thẩm phán. “Tao sẽ lo việc đó, đồ ngốc ạ, tao sẽ lo,” gã kia tay xoa xoa vào nhau vẻ đầy hoan hỉ; “đừng hé môi nửa lời, cứ để mặc tao lo liệu lão Duke. Ta rất muốn vứt xó con hươu trên núi luôn, rồi bắt gã đó phải tự cử người lên khiêng xác về; nhưng thôi không thèm, ta cứ để Marmaduke khoác lác mươi câu về vụ này trước đã rồi tao mới lật tẩy hắn. Nào, mau lên xe đi Aggy, tao phải phụ giúp băng bó vết thương cho cậu thanh niên kia chứ; cái tên bác sĩ Yankee này chẳng biết tí gì về ngoại phẫu — ngày trước tao đã phải giữ chân hộ Milligan để hắn cưa đi đấy.”
*(Ở Mỹ, thuật ngữ Yankee mang ý nghĩa địa phương. Người ta cho rằng nó xuất phát từ cách mà thổ dân da đỏ ở New England phát âm từ “English” hoặc “Yengeese”. Vì New York nguyên thủy là một tỉnh của người Hà Lan, nên thuật ngữ này dĩ nhiên không được biết đến ở đó, và xa hơn về phía nam, các phương ngữ khác nhau giữa chính bản thân người bản địa có lẽ đã tạo ra cách phát âm khác. Marmaduke và người anh họ của ông, vốn là người Pennsylvania chính gốc, không phải là người Yankee theo nghĩa Mỹ của từ này.)*
Richard giờ đây đã an vị trên chiếc đẩu, còn gã da đen ngồi ghế sau, bầy ngựa lại được lệnh cất vó phi thẳng về nhà. Khi chúng phi nước đại lao vút xuống sườn dốc, người đánh xe thỉnh thoảng lại quay đầu về phía Aggy để tiếp tục câu chuyện; bởi vì bất chấp cuộc cãi vã vừa rồi, sự hòa hợp tuyệt đối đã tái thiết lập giữa họ. “Chính vụ này đã chứng minh rằng tao mới là kẻ bẻ lái quay đầu bầy ngựa, bởi chẳng có gã nào bị thương ở vai phải mà lại đủ sức kéo giật một lũ quỷ cứng đầu như thế quay đầu lại được cả. Tao thừa biết mình đã làm điều đó ngay từ phút đầu tiên; nhưng tao không muốn đôi co dài dòng với Marmaduke về chuyện đó thôi. — Mày có muốn cắn không hả cái đồ quỷ sứ này? — hây hố, lũ ngựa! Cả lão Natty nữa chứ, đó mới là điều tuyệt vời nhất! — Thôi được rồi — 'Duke sẽ chẳng dám ho hắng gì về con hươu của tao nữa đâu — và vị Thẩm phán đã nã cả hai nòng súng mà chẳng bắn trúng gì ngoài một cậu thanh niên khốn khổ nấp sau gốc cây thông. Ta phải giúp gã lang băm đó gắp viên đạn chùm ra cho cậu trai tội nghiệp kia mới được.” Cứ thế, Richard hạ sơn; chuông reo leng keng và cái miệng không ngớt buôn chuyện cho đến khi họ tiến vào làng, nơi toàn bộ sự chú ý của người đánh xe dồn cả vào việc biểu diễn tài nghệ ngự phu, trước sự trầm trồ thán phục của tất cả đám đàn bà trẻ con đang há hốc mồm đứng bên cửa sổ để chứng kiến sự trở về của vị chủ đất và ái nữ của ông.