“Các tín điều và giáo điều của một giáo hội uyên bác
Có thể dựng nên một công trình, rực rỡ nét đẹp luân lý;
Nhưng có lẽ chỉ có bàn tay dũng mãnh của Chúa
Mới có thể quét sạch ma quỷ khỏi cõi lòng.”
—Duo.
Khi giáo đoàn bắt đầu giải tán, ông Grant liền bước đến chỗ Elizabeth và cha cô đang ngồi, dắt theo người thiếu nữ trẻ tuổi mà chúng ta đã nhắc tới ở chương trước, rồi giới thiệu cô là con gái mình. Sự đón tiếp nồng hậu và cởi mở chẳng kém gì phong cách phóng khoáng nơi vùng đất mới và giá trị của một tầng lớp thượng lưu chân chính; hai người trẻ tuổi lập tức cảm thấy họ không thể thiếu nhau để mang lại sự thoải mái trong cuộc sống. Vị Thẩm phán vốn chưa quen biết con gái của vị mục sư cũng rất vui mừng khi tìm được một người mà qua nếp sống, giới tính và độ tuổi, có lẽ sẽ góp phần lớn lao vào niềm vui cho đứa con gái độc châu của ông trong những ngày tháng thiếu thốn đầu tiên khi rời xa chốn đô hội để đến với chốn thâm sơn cùng cốc Templeton này. Về phần Elizabeth, người đã vô cùng ấn tượng trước sự dịu dàng và lòng thành kính của người thiếu nữ thỉnh cầu nợ ân huệ ấy, cô đã xua tan đi sự bẽn lẽn thoảng qua của vị khách lạ nhút nhát bằng chính phong thái tự nhiên của mình. Họ nhanh chóng trở thành bạn bè; và chỉ trong vòng mười phút khi ngôi “học viện” đang dần thưa vắng người, những lời hẹn hò đã được hai cô gái thiết lập không chỉ cho ngày hôm sau, mà có lẽ họ đã muốn hoạch định sẵn cho cả nửa mùa đông, nếu như vị mục sư không lên tiếng ngắt lời:
“Khoan đã, khoan đã, cô Temple kính mến, kẻo cô lại làm cho con bé nhà tôi đâm ra ham chơi mất thôi. Cô quên mất rằng nó còn là người lo chuyện nội trợ cho tôi, và mọi công việc gia đình sẽ chẳng ai chăm lo nếu Louisa nhận lấy một nửa nhã ý tốt đẹp mà cô đang rộng lòng dành cho nó rồi đấy.”
“Và thưa ngài, tại sao những việc ấy lại không thể bị bỏ bê hoàn toàn cơ chứ?” Elizabeth ngắt lời. “Hai bác cháu ngài chỉ có hai người; và con chắc chắn rằng nhà của cha con không những đủ chỗ cho cả hai người, mà còn rộng mở tấm lòng chào đón những vị khách quý như thế. Xã hội là một điều tốt đẹp không thể vì những nghi thức lạnh lẽo mà chối bỏ ở chốn hoang dã này, thưa ngài; và con từng nghe cha con nói rằng lòng hiếu khách vốn không phải là một đức tính ở một xứ sở tân lập, bởi chính người khách mới là người ban ơn.”
“Cách mà Thẩm phán Temple thực thi những nghi thức ấy thật sự minh chứng cho quan điểm đó; nhưng chúng ta không thể quá lạm dụng lòng tốt. Chắc chắn là ngài sẽ thấy chúng tôi ghé thăm thường xuyên, con gái ạ, đặc biệt là trong những chuyến đi thường kỳ mà cha buộc phải thực hiện đến các vùng hẻo lánh của xứ sở này. Nhưng để có được sức ảnh hưởng đối với một cộng đồng như thế này,” ông tiếp tục, liếc mắt về phía vài người hãy còn nán lại với sự tò mò quan sát cuộc gặp gỡ, “một vị mục sư không được khơi dậy lòng đố kỵ hay sự hoài nghi bằng cách sống dưới một mái nhà lộng lẫy như dinh thự của Thẩm phán Temple.”
“Thế ra ngài thích mái nhà ấy đấy chứ, thưa ông Grant,” Richard lên tiếng; ông nãy giờ vẫn đang chỉ đạo việc dập tắt đống lửa cùng các công việc cần thiết lặt vặt khác, và vừa bước đến kịp lúc để nghe đoạn cuối câu nói của vị mục sư. “Tôi rất vui khi cuối cùng cũng tìm được một người có gout thẩm mỹ. Này nhé, chính ’Duke cứ hay tìm đủ mọi lời chê bai cay độc nhất để đặt điều cho nó; nhưng dẫu ’Duke có là một vị thẩm phán tạm được đi chăng nữa, thì xin thưa với ông rằng anh ta lại là một tay thợ mộc tồi tệ hết chỗ nói. À này ngài sĩ, à này, tôi nghĩ chúng ta có thể tự hào mà nói rằng buổi lễ chiều nay được tiến hành suôn sẻ chẳng kém gì những gì ngài thường thấy đâu; tôi cho rằng, thậm chí còn trọn vẹn chẳng kém gì lúc tôi còn tham dự ở nhà thờ Trinity cổ kính—nếu chúng ta không tính đến cây đàn phong cầm. Nhưng bù lại, thầy giáo làng đã bắt nhịp thánh ca với một âm điệu rất tuyệt. Xưa kia chính tôi hay bắt nhịp cơ, nhưng dạo gần đây tôi chỉ toàn hát bè trầm. Hát bè trầm đòi hỏi rất nhiều kỹ thuật cao siêu, và đó là cơ hội tuyệt vời để khoe trọn một chất giọng đầy đặn, sâu lắng. Benjamin cũng hát bè trầm rất khá, dẫu anh ta hay quên lời. Ngài đã bao giờ nghe Benjamin hát bài ’Vịnh Biscay’ chưa?”
“Tôi tin là anh ta đã trổ tài một phần bài ấy vào chiều nay rồi đấy,” Marmaduke vừa cười vừa nói. “Thỉnh thoảng lại có một tiếng rung đáng sợ phát ra từ giọng hát của anh ta, và có vẻ như ông Penguillian cũng giống như hầu hết những ai làm giỏi một việc đặc biệt nào đó: ông ta chẳng biết gì ngoài việc ấy. Quả thực, ông ta có một sự si mê kỳ lạ đối với đúng một giai điệu duy nhất, và lại vô cùng tự tin vào giai điệu ấy đến mức cất giọng vang dội như một trận cuồng phong tây bắc quét qua mặt hồ. Thôi nào các vị, đường sá đã quang đãng, và xe trượt tuyết đang đợi kìa. Chào buổi tối, ông Grant. Chúc ngủ ngon, thưa tiểu thư—nhớ rằng ngày mai cô sẽ dùng bữa dưới mái vòm Corinth với Elizabeth đấy nhé.”
Mọi người bắt đầu tản ra, riêng Richard vẫn vừa đi vừa say sưa bàn luận với ông Le Quoi dọc theo bậc thềm về nghệ thuật hát thánh ca, và khép lại câu chuyện bằng một lời ca tụng nức nở dành cho giai điệu “Vịnh Biscay, Ồ”, gắn liền đặc biệt với màn trình diễn của người bạn thân thiết Benjamin.
Trong suốt cuộc đối thoại vừa rồi, Mohegan vẫn ngồi nguyên tại chỗ, trùm kín đầu trong tấm chăn choàng, tỏ ra thờ ơ với cảnh vật xung quanh chẳng khác nào giáo đoàn đang rời đi đối với sự hiện diện của vị tù trưởng già cự phách. Natty cũng tiếp tục ngồi trên khúc gỗ mà anh đã chọn từ đầu, đầu gối lên một tay, tay kia cầm khẩu súng trường vắt hờ hững ngang đùi. Nét mặt anh lộ rõ vẻ bất an, và những cái liếc nhìn đầy bồn chồn thỉnh thoảng đảo quanh trong suốt buổi lễ đã ngầm cho thấy một vài nguyên nhân bất thường khiến anh phiền muộn. Dù vậy, việc anh tiếp tục ngồi lại là để bày tỏ lòng kính trọng đối với vị tù trưởng da đỏ—người mà anh luôn dành cho sự tôn sùng tuyệt đối trong mọi hoàn cảnh, dẫu điều đó đôi khi đan xen với phong thái thô mộc của một thợ săn.
Người bạn đồng hành trẻ tuổi của hai vị cao niên chốn rừng sâu này cũng đứng lại trước những tàn than đã nguội lạnh, có lẽ vì không nỡ rời đi khi chưa có các chiến hữu của mình. Căn phòng giờ đây đã vắng lặng, chẳng còn ai ngoài nhóm người này cùng vị mục sư và con gái ông. Khi nhóm người từ dinh thự đã khuất dạng, John liền đứng dậy, hất tấm chăn trùm khỏi đầu, rũ tung mái tóc đen dày phủ che gương mặt, rồi tiến đến gần ông Grant, chìa tay ra và trang trọng cất lời:
“Cha ơi, con cảm ơn ngài. Những lời vừa được cất lên kể từ lúc vầng trăng mọc đã bay thấu tầng cao, và Đấng Tối Cao cảm thấy vô cùng hoan hỉ. Những gì ngài bảo ban các con của mình, chúng sẽ khắc ghi và sống thật tốt.” Ông dừng lại một thoáng, rồi vươn cao vóc dáng uy nghi của một tù trưởng da đỏ, nói thêm rằng: “Nếu Chingachgook còn sống để bước về phía mặt trời lặn theo dấu chân bộ tộc mình, và Đấng Tối Cao dùng hơi thở của ngài để đưa ông vượt qua những hồ nước cùng non cao, ông sẽ kể cho thần dân của mình nghe những lời răn dạy tốt lành mà ông đã được lắng nghe; và họ sẽ tin tưởng ông; bởi ai dám nói rằng Mohegan từng hé lời gian dối?”
“Hãy để anh phó thác đời mình vào lòng nhân từ khôn cùng của ơn trên,” ông Grant cất lời; đối với vị mục sư, niềm tự hào kiêu hãnh mang đậm chất da đỏ ấy nghe có vẻ hơi lệch chuẩn đạo giáo, “và Ngài sẽ chẳng bao giờ bỏ rơi anh. Khi tâm hồn ngập tràn tình yêu thương hướng về Chúa, thì chẳng còn chỗ cho tội lỗi nữa. Nhưng hỡi chàng trai trẻ, ta không chỉ mang ơn anh cùng những người mà anh đã cứu giúp trên núi tối nay, mà còn phải gửi lời cảm ơn vì thái độ đáng kính và tôn nghiêm khi anh phụ giúp cử hành buổi lễ vào một thời điểm đầy bối rối. Ta sẽ rất vui nếu thỉnh thoảng anh ghé thăm nhà ta, biết đâu những cuộc trò chuyện của ta có thể củng cố thêm cho anh trên con đường mà anh dường như đã chọn. Thật hiếm hoi khi tìm thấy một người ở độ tuổi và vẻ ngoài như anh giữa chốn rừng thiêng này lại am tường đến thế về nghi thức thánh thiện của chúng ta, điều đó lập tức rút ngắn khoảng cách giữa đôi bên, khiến ta cảm thấy chúng ta chẳng còn là những kẻ xa lạ. Anh tỏ ra vô cùng quen thuộc với buổi lễ; ta thậm chí chẳng thấy anh cầm một cuốn sách nào, dẫu bác Jones tốt bụng đã đặt sẵn vài cuốn ở khắp các góc phòng.”
“Sẽ thật lạ lùng nếu con lại mù mờ về nghi lễ của giáo hội chúng ta, thưa ngài,” chàng thanh niên khiêm nhường đáp lời; “bởi con đã chịu phép rửa tội trong cộng đồng ấy và chưa từng tham dự buổi cầu nguyện chung nào khác ngoài nơi này. Việc con sử dụng các nghi thức của bất kỳ giáo phái nào khác mới là điều kỳ lạ, hệt như những gì mà giáo phái của chúng ta vừa thể hiện trước người dân ở đây vào tối nay vậy.”
“Anh mang lại cho ta niềm vui lớn lao biết bao, bạn trẻ kính mến ạ,” vị mục sư thốt lên, nắm chặt tay chàng trai và siết lấy thật nồng hậu. “Anh sẽ về nhà với ta ngay bây giờ—thực sự là anh phải đi—con gái ta vẫn chưa kịp gửi lời cảm ơn vì anh đã cứu mạng ta đâu. Ta sẽ không nghe bất kỳ lời thoái thác nào đâu. Người da đỏ đáng kính này cùng người bạn của anh sẽ đi cùng chúng ta. Chúa tôi ơi! Thật khó tin khi anh ấy đã trưởng thành giữa chốn hoang dã này mà chưa từng đặt chân bước vào một nhà thờ ly giáo nào!”*
*(Các mục sư của Giáo hội Tin lành Giám mục tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ thường gọi các giáo phái khác là những người ly giáo, dù rằng chưa từng có một giáo hội quốc gia nào được thiết lập chính thức trên quê hương họ!)
“Không, không,” Người Da Chân Dài xen vào, “tôi phải quay về lán trại của mình; ở đó có bao nhiêu công việc không thể quên được chỉ vì mấy buổi lễ lạt hay tiệc tùng vui vẻ của các ông. Cứ để cậu thanh niên đi cùng với các ông cho phải phép; cậu ta vốn quen giao du với các mục sư và bàn chuyện kinh kệ rồi; lão John già đây cũng vậy, từng được người Moravian cải đạo từ thời chiến tranh cũ. Nhưng tôi chỉ là một gã thợ săn nghèo hèn, dốt nát, từng phục vụ cả nhà vua lẫn đất nước trong những năm tháng chống lại người Pháp và thổ dân, chứ chưa từng dòm ngó lấy một cuốn sách hay học lấy một chữ nghĩa nào trong suốt cuộc đời sinh ra. Tôi chưa bao giờ thấy việc giam mình trong nhà làm việc gì ra hồn, dẫu tôi nay đã hói đầu một nửa, và trong quãng đời mình từng hạ gục hai trăm con hải ly chỉ trong một mùa, đấy là còn chưa tính đến các loài thú khác. Nếu các ông còn hoài nghi những điều tôi nói, cứ việc hỏi Chingachgook kia kìa, bởi tôi đã làm tất cả những điều ấy giữa lòng xứ sở người Delaware, và cụ già ấy rõ hơn ai hết tính xác thực trong từng lời tôi nói.”
“Ta không mảy may nghi ngờ việc anh từng là một dũng sĩ kiên cường và một thợ săn cự phách trong thời trai trẻ, bạn của ta ạ,” vị mục sư điềm tĩnh nói; “nhưng vẫn cần nhiều hơn thế để chuẩn bị cho hồi kết đang đến gần. Chắc hẳn anh từng nghe câu châm ngôn rằng ‘người trẻ có thể chết, nhưng người già thì chắc chắn phải ra đi’.”
“Tôi chắc chắn là mình chưa bao giờ ngốc nghếch đến mức mong được sống đời sống kiếp,” Natty cất lên một tiếng cười thầm quen thuộc; “chẳng ai đi săn lùng thổ dân qua những chốn rừng thiêng nước độc như tôi từng làm, lại sống qua những tháng hè bên các con suối ven hồ mà lại nghĩ quẩn như thế cả. Tôi có một thể chất tráng kiện, phải công nhận là thế, ai nhìn vào cũng thấy rõ; bởi tôi đã uống nước sông Onondaga cả trăm lần trong lúc rình rập ở những bãi đất mặn dụ nai, khi mà mầm mống bệnh sốt rét xuất hiện nhan nhản rõ mồn một hệt như số lượng rắn chuông trên đỉnh Crumhorn già cỗi vậy. Nhưng ngặt một nỗi tôi chưa từng mong mình sống mãi muôn đời; dẫu xung quanh vẫn còn những người từng chứng kiến vùng đất German Flats chỉ là một chốn hoang vu; à phải! cả những kẻ có học thức và am tường kinh thánh nữa; dẫu cho bây giờ các ông có tìm kiếm ròng rã suốt một tuần, cũng chẳng thấy nổi một gốc thông sót lại trên những mảnh đất ấy; mà dòng gỗ ấy lại có thể tồn tại trong lòng đất suốt cả trăm năm sau khi cây đã chết.”
“Đó chỉ là chuyện trần thế thôi, bạn thân mến ạ,” ông Grant đáp lời, bắt đầu cảm thấy quan tâm đến phúc phận của người quen mới này, “nhưng ta muốn anh hãy chuẩn bị cho cõi vĩnh hằng. Anh có bổn phận phải tham dự những nơi thờ phượng chung, giống như ta rất vui khi thấy anh đã làm tối nay. Chẳng lẽ anh lại bất cẩn đến mức lên đường cho một ngày săn bắn vất vả mà lại bỏ quên cây gậy thông nòng cùng hòn đá lửa ở nhà hay sao?”
“Chắc phải là một tay non tay trong chốn rừng xanh,” Natty ngắt lời với một tiếng cười khẩy, “mới không biết cách vạt một cành tro làm gậy thông nòng hay tìm một viên đá lửa trên chốn núi non này. Không, không, tôi chưa từng mong sống đời sống kiếp; nhưng tôi thấy thời thế ở những ngọn núi này nay đã khác xa so với ba mươi năm trước, hoặc thậm chí là mười năm về trước. Thế nhưng bạo lực thắng công lý, và luật pháp thì luôn mạnh mẽ hơn một lão già, dù cho lão có là kẻ uyên bác hay chỉ đơn thuần như tôi, nay đã giỏi đứng canh ở những đèo dốc hơn là rượt đuổi theo bầy chó săn như thuở nào. Than ôi! Tôi chưa từng thấy việc giảng đạo bước vào một khu định cư nào mà lại không làm cho thú rừng trở nên khan hiếm và đẩy giá thuốc súng lên cao; mà thuốc súng thì đâu phải thứ muốn làm ra dễ dàng như gậy thông nòng hay hòn đá lửa của người da đỏ.”
Nhận ra rằng mình vừa tự cung cấp cho đối thủ một luận điểm phản bác từ chính sự so sánh kém may mắn của bản thân, vị mục sư rất khôn ngoan quyết định từ bỏ cuộc tranh luận; dù trong lòng ông vẫn kiên quyết sẽ khơi lại nó vào một thời điểm thích hợp hơn. Lặp lại lời thỉnh cầu với chàng thợ săn trẻ bằng vẻ tha thiết vô cùng, chàng trai và người da đỏ cuối cùng cũng đồng ý đồng hành cùng ông và con gái về căn ngụ sở tạm thời mà sự chu đáo của ông Jones đã chuẩn bị sẵn. Riêng Người Da Chân Dài vẫn giữ vững ý định quay về tán lá lán trại, và họ chia tay nhau ngay trước ngưỡng cửa tòa nhà.
Sau khi đi một đoạn ngắn theo một con đường làng, ông Grant—người đang dẫn đầu—rẽ vào một cánh đồng qua hai thanh xà chắn đã mở sẵn, rồi bước vào một lối mòn nhỏ chỉ vừa đủ chỗ cho một người bước đi. Lúc này vầng trăng đã leo lên cao, chiếu những tia sáng vuông góc xuống thung lũng; và bóng dáng rõ nét của nhóm người lướt đi dọc theo đôi bờ tuyết bạc trông tựa như những thực thể chốn hư không đang dồn bước về điểm hẹn đã định. Đêm lạnh buốt thấu xương, dẫu chẳng mảy may cảm nhận được một luồng gió thoảng. Lối mòn đã bị nện chặt đến mức người thiếu nữ mỏng manh trong đoàn vẫn bước đi dễ dàng qua những khúc quanh khúc khuỷu; dẫu lớp sương giá vẫn phát ra tiếng kêu cọt kẹt nho nhỏ dưới mỗi bước chân nhẹ tênh của cô.
Vị mục sư trong bộ y phục bằng vải dạ sẫm màu, với gương mặt hiền từ, đôn hậu thỉnh thoảng quay sang nhìn các bạn đồng hành, phảng phất nét ưu tư điềm tĩnh vốn là đặc trưng của ông, đã tạo nên hình ảnh đầu tiên trong nhóm người kỳ lạ này. Sát bên cạnh ông là người da đỏ, mái tóc xõa ngang mặt, đầu trần, và toàn bộ thân hình còn lại được giấu kín dưới tấm chăn choàng. Khi khuôn mặt sạm nắng với những thớ cơ ngưng đọng trong vẻ điềm nhiên cứng cỏi ấy hiện ra dưới ánh trăng chiếu xiên ngang, trông ông tựa như hiện thân của tuổi già trầm tĩnh, kẻ từng hiên ngang chống chọi lại những cơn bão giông mùa đông suốt gần một thế kỷ qua; thế nhưng khi ông quay đầu lại và ánh trăng chiếu trực diện vào đôi mắt đen sẫm đầy hoang dại, chúng lại kể câu chuyện về những niềmm dam mê bùng cháy không tùng khuất phục và những suy nghĩ phóng khoáng tự do như gió trời. Vóc dáng mảnh dẻ của tiểu thư Grant bước theo ngay sau, dù khoác lớp áo quá đỗi mỏng manh trước cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông, lại tạo nên một sự tương phản rõ rệt với y phục hoang dã cùng ánh mắt bồn chồn của vị tù trưởng Delaware; và không chỉ một lần trong suốt cuộc hành trình, bản thân chàng thợ săn trẻ—vốn chẳng hề kém phần nổi bật trong nhóm—đã bị cuốn vào việc ngẫm nghĩ sự khác biệt giữa các dáng hình con người, khi khuôn mặt của Mohegan và nét mặt dịu dàng của tiểu thư Grant với đôi mắt sánh ngang sắc thái dịu êm của bầu trời thu vào tầm mắt anh đúng khoảnh khắc mỗi người quay đầu liếc nhìn thiên thể lộng lẫy đang soi sáng lối đi. Lộ trình của họ dẫn qua những cánh đồng nằm cách xa phía sau những dãy nhà, được khuấy động bằng những cuộc trò chuyện lúc trầm lúc bổng tùy theo chủ đề. Người cất lời trước là vị mục sư.
“Thật sự,” ông nói, “thật là một hoàn cảnh kỳ lạ khi gặp được một người ở độ tuổi như anh, chưa từng vì sự tò mò vô bổ mà ghé thăm bất kỳ nhà thờ nào khác ngoài nơi anh đã được giáo dục trưởng thành, khiến ta dâng lên một nỗi tò mò mãnh liệt muốn thấu hiểu câu chuyện đằng sau một cuộc đời được uốn nắn tốt đẹp nhường ấy. Nền giáo dục của anh chắc hẳn phải vô cùng xuất sắc; điều đó hiển hiện rõ ràng qua phong thái và ngôn từ của anh. Anh vốn là người tiểu bang nào vậy, thợ săn Edwards? Bởi ta tin đó là cái tên mà anh vừa giới thiệu với Thẩm phán Temple.”
“Ở ngay đây ạ.”
“Ở đây ư! Ta đành chịu thua không sao đoán nổi qua giọng điệu của anh, vốn chẳng mang chút đặc trưng nào của bất kỳ vùng miền quen thuộc đối với ta. Thế thì chắc hẳn anh từng sinh sống lâu năm ở các thành phố lớn, bởi chẳng có nơi nào khác trên đất nước này may mắn được tận hưởng liên tục phụng vụ thánh thiện tuyệt vời của chúng ta cả.”
Chàng thợ săn mỉm cười lắng nghe vị mục sư vô tình tự bộc lộ rõ ràng anh ta xuất thân từ vùng nào; nhưng vì những lý do có lẽ gắn liền với hoàn cảnh hiện tại, anh không đáp lời.
“Ta vô cùng vui mừng khi được gặp anh, bạn trẻ của ta, bởi ta tin rằng một tâm hồn ngay thẳng, thứ mà ta chắc chắn anh phải có, sẽ hội tụ đầy đủ những ưu điểm của một tín điều vững chắc và một nghi thức sùng kính. Anh cũng thấy ta đã phải nhượng lại trước tâm trạng của giáo đoàn tối nay rồi đấy. Bác Jones tốt bụng muốn ta đọc phần hiệp lễ, và thực ra là toàn bộ buổi lễ ban sáng, nhưng may thay các giáo luật không bắt buộc ta phải làm thế vào buổi tối. Điều đó sẽ làm lu mờ sự kiên nhẫn của một giáo đoàn mới; nhưng ngày mai ta dự định sẽ cử hành bí tích. Anh có tham gia hiệp lễ không, bạn trẻ?”
“Dư lào con không rõ, thưa ngài,” chàng trai đáp, mang theo chút bối rối chẳng hề thuyên giảm khi tiểu thư Grant bất chợt dừng bước và ngạc nhiên quay sang nhìn anh; “con e rằng bản thân chưa đủ tư cách; con chưa từng tiến đến bàn thờ; và cũng chẳng muốn làm thế khi trong lòng vẫn còn vướng bận quá nhiều bụi trần thế tục.”
“Mỗi người phải tự phán xét lấy bản thân,” ông Grant nói; “dù ta cho rằng một thanh niên chưa từng bị cuốn đi bởi những cơn gió của tà giáo, lại được thụ hưởng những tinh hoa từ nghi thức của chúng ta trong suốt bao nhiêu năm thanh khiết, hoàn toàn có thể bước đến đó một cách an toàn. Tuy nhiên, anh bạn ạ, đó là một ngày lễ thiêng liêng mà không ai nên cử hành cho đến khi có cơ sở để hy vọng rằng đó không phải là sự báng bổ. Ta nhận thấy tối nay, trong cách ứng xử của anh đối với Thẩm phán Temple, có một sự oán giận suýt chạm ngưỡng một trong những tội lỗi tồi tệ nhất của con người. Chúng ta sẽ băng qua con suối này trên lớp băng; ta nghĩ nó đủ sức nâng đỡ tất cả chúng ta một cách an toàn. Cẩn thận kẻo trượt chân nhé con gái.” Vừa nói, ông vừa bước xuống một gò đất nhỏ dọc theo lối mòn và băng qua một trong những dòng suối nhỏ đang đổ nước xuống hồ; rồi quay đầu quan sát con gái đi qua, ông nhận thấy chàng trai đã tiến lên phía trước và đang ân cần hướng dẫn từng bước chân cho cô. Khi tất cả đã qua bờ bên kia an toàn, ông tiến lên con dốc đối diện và tiếp tục câu chuyện. “Thật sai lầm, bạn trẻ thân mến ạ, vô cùng sai lầm khi để những cảm xúc ấy trỗi dậy trong bất kỳ hoàn cảnh nào, và đặc biệt là trong hoàn cảnh hiện tại, nơi mà ác ý vốn không hề tồn tại từ trước.”
“Có sự thật trong lời nói của người cha,” Mohegan đột ngột dừng chân, buộc những người đi sau cũng phải khựng lại; “đó là lời nói của Miquon. Người da trắng có thể hành xử theo lời tổ tiên họ đã dạy; nhưng ‘Đại Bàng Trẻ’ mang trong mình dòng máu của một tù trưởng Delaware; nó có màu đỏ, và vết nhơ nó tạo ra chỉ có thể được gột rửa bằng máu của một kẻ Mingo.”
Ông Grant bất ngờ trước sự ngắt lời của người da đỏ, bèn dừng lại và đối mặt với người vừa cất tiếng. Những nét mặt hiền từ của ông đối lập trực diện với ánh nhìn hung hãn, cương quyết của vị tù trưởng, biểu lộ nỗi kinh hoàng khi nghe những tư tưởng ấy thốt ra từ một kẻ tuyên xưng tôn giáo của Đấng Cứu Thế. Đưa hai tay lên ngang đầu, ông thốt lên:
“John, John! Đây có phải là tôn giáo mà anh đã học được từ những người Moravian không? Nhưng không—ta không nỡ buông lời cay nghiệt để suy diễn điều đó. Họ là một cộng đồng sùng đạo, dịu dàng và đền hậu, chưa bao giờ dung thứ cho những thứ cảm xúc này. Hãy lắng nghe lời răn của Đấng Cứu Thế: ‘Nhưng ta bảo các ngươi, hãy yêu kẻ thù của mình, chúc phước cho kẻ nguyền rủa các ngươi, làm ơn cho kẻ ghét các ngươi, và cầu nguyện cho những kẻ lăng mạ, bách hại các ngươi.’ Đó là mệnh lệnh của Thượng Đế, hỡi John, và nếu không phấn đấu vun đắp những cảm xúc ấy, chẳng ai có thể diện kiến Ngài.”
Người da đỏ lắng nghe vị mục sư với sự chú tâm; ngọn lửa kỳ lạ trong đôi mắt ông dần dịu lại, và các thớ cơ dãn ra trở về vẻ điềm nhiên thường ngày; thế nhưng, khẽ lắc đầu, ông ra hiệu đầy uy quyền bảo ông Grant tiếp bước, rồi lặng lẽ bước theo sau. Sự xao động khiến vị mục sư bước đi nhanh hơn hẳn bình thường trên lối mòn sâu thẳm, và người da đỏ vẫn duy trì nhịp bước tương đương mà chẳng hề lộ vẻ tốn sức nào; nhưng chàng thợ săn trẻ nhận ra người thiếu nữ đang chậm dần bước chân, cho đến khi một khoảng cách nhỏ xuất hiện giữa hai người đi đầu và cô. Bị thu hút bởi hoàn cảnh đó và chẳng thấy vật cản nào khác cản trở bước chân cô, chàng trai liền ngỏ ý giúp đỡ.
“Cô Grant, cô mệt rồi phải không?” anh nói; “tuyết lún xuống theo mỗi bước chân, và cô không sao theo kịp những bước sải dài của chúng tôi đâu. Xin hãy bước lên lớp vỏ tuyết cứng kia, tôi nài nỉ đấy, và hãy vịn lấy cánh tay tôi. Ánh sáng đằng kia, tôi tin là nhà của cha cô; nhưng xem chừng vẫn còn cách một đoạn.”
“Tôi vẫn đủ sức đi hết quãng đường này,” một giọng nói khẽ khàng, run rẩy đáp lại; “nhưng tôi sợ hãi trước thái độ của người da đỏ đó. Ồ! Ánh mắt ông ta thật đáng sợ làm sao khi quay nhìn vầng trăng lúc nói chuyện với cha tôi. Nhưng tôi quên mất, thưa anh; ông ấy là bạn của anh, và qua ngôn từ của anh, có lẽ còn là họ hàng của anh nữa; vậy mà đứng trước anh tôi lại chẳng hề cảm thấy sợ hãi.”
Chàng trai bước lên gò tuyết—nơi vững chắc nâng đỡ trọng lượng cơ thể anh, và bằng một cử chỉ nhẹ nhàng thúc giục người đồng hành đi theo. Luồn tay cô vào tay mình, anh cất chiếc mũ trên đầu, để những lọn tóc đen buông xõa thành những đường cong trù phú trên vương trán rộng mở, rồi sánh bước bên cô với vẻ kiêu hãnh ngầm, tựa như đang mời gọi một sự soi xét thấu đáo nhất đối với tận tâm can anh. Louisa chỉ liếc trộm anh một cái rồi lặng lẽ bước đi, với nhịp độ nhanh hơn hẳn nhờ sự hỗ trợ từ cánh tay anh.
“Cô vốn ít tường tận về tộc người kỳ lạ này, tiểu thư Grant,” anh nói, “bằng không cô sẽ hiểu rằng sự trả thù chính là một đức tính đối với người da đỏ. Họ được dạy dỗ từ tấm bé cho đến lúc trưởng thành rằng việc để một mối hận trôi qua mà không báo thù là một bổn phận bất khả kháng; và chẳng có gì ngoài những ràng buộc mạnh mẽ của lòng hiếu khách mới có thể bảo vệ một người khỏi sự phẫn nộ của họ khi họ nắm trong tay quyền lực.”
“Chắc chắn rồi, thưa anh,” tiểu thư Grant nói, vô thức rút tay mình khỏi tay anh, “anh đâu có lớn lên cùng những tư tưởng nghịch đạo đến thế phải không?”
“Đó có lẽ là câu trả lời thỏa đáng dành cho vị cha kính yêu của cô nếu tôi nói rằng mình lớn lên trong giáo hội,” anh đáp; “nhưng với cô, tôi xin bổ sung rằng tôi đã được dạy những bài học sâu sắc và thực tế về lòng vị tha. Tôi tin rằng về vấn đề này, bản thân mình chẳng có mấy lý do để tự trách; và tôi sẽ tiếp tục nỗ lực để nó ngày càng ít đi hơn nữa.”
Vừa nói, anh vừa dừng lại, đứng chờ với cánh tay lại chìa ra sẵn sàng giúp đỡ. Khi anh dứt lời, cô lặng lẽ đón nhận nhã ý ấy và họ tiếp tục hành trình.
Ông Grant và Mohegan đã đặt chân đến ngưỡng cửa nhà của vị mục sư, đứng chờ ở đó sự xuất hiện của hai người bạn đồng hành trẻ tuổi. Người lớn tuổi hơn đang bận rộn say sưa tìm cách uốn nắn, thông qua những lời răn dạy của mình, những bản tính tồi tệ mà ông vừa phát hiện ở người da đỏ trong suốt cuộc trò chuyện; trong khi người kia lắng nghe với một sự tập trung sâu sắc nhưng đầy tôn kính. Khi chàng thợ săn và người thiếu nữ trẻ tới nơi, họ cùng bước vào trong nhà. Căn nhà tọa lạc cách xa ngôi làng, nằm giữa một cánh đồng, xung quanh là những gốc cây nhô lên khỏi lớp tuyết, đội những chiếc mũ trắng tinh dày đến gần hai thước. Chẳng có lấy một bóng cây hay bụi rễ nào ở gần đó; thế nhưng bề ngoài của ngôi nhà lại phô bày cái vẻ trống trải, lạnh lẽo vốn rất quen thuộc ở những căn nhà được dựng lên vội vã nơi vùng đất mới. Tuy nhiên, tính chất kém thu hút ở bên ngoài ấy lại được xoa dịu một cách tốt đẹp bởi sự ngăn nắp tinh tế và sự ấm cúng dễ chịu bên trong.
Họ bước vào một căn phòng được bố trí làm phòng khách, dẫu lò sưởi lớn cùng những dụng cụ nấu nướng đã tố cáo công năng sinh hoạt đôi khi được dùng đến nơi đây. Ngọn lửa rực sáng từ lò sưởi khiến ánh sáng phát ra từ ngọn nến do Louisa thắp lên trở nên thừa thãi; bởi đồ đạc thưa thớt trong phòng có thể dễ dàng nhìn thấy và quan sát qua ánh lửa ấy. Sàn nhà được phủ ở chính giữa bằng một tấm thảm làm từ những mảnh vải vụn, một loại sản phẩm thủ công vào thời đó và đến nay vẫn rất phổ biến ở vùng nội địa; trong khi những rìa sàn lộ ra bên ngoài lại sạch sẽ không tì vết. Có một chút dáng dấp của đời sống khá giả hơn qua chiếc bàn uống trà và chiếc bàn để đồ khâu vá, cũng như chiếc tủ sách bằng gỗ gụ theo lối cổ; nhưng những chiếc ghế, chiếc bàn ăn và phần đồ đạc còn lại đều có kiểu dáng đơn giản và rẻ tiền nhất. Trên tường treo một vài mẫu thêu tay và tranh vẽ, những bức thêu được thực hiện vô cùng ngăn nắp, dù bố cục có phần mơ hồ khó đoán, trong khi các bức tranh lại thiếu thốn rõ rệt ở cả hai mặt.
Một trong những bức tranh thêu miêu tả một ngôi mộ, với một thiếu nữ trẻ đang khóc thương bên trên, làm nổi bật khung cảnh một nhà thờ với những ô cửa sổ hình vòm ở hậu cảnh. Trên ngôi mộ khắc tên tuổi cùng ngày tháng năm sinh, năm mất của vài cá nhân, tất cả đều mang họ Grant. Một cái liếc mắt thoáng qua bản ghi chép ấy cũng đủ để chàng thợ săn nhận ra tình trạng gia đình của vị mục sư. Anh đọc được rằng ông là một người góa vợ; và người thiếu nữ ngây thơ, nhút nhát vốn là người đồng hành cùng ông chính là người con sống sót duy nhất trong số sáu người con. Nhận thức về sự lệ thuộc lẫn nhau để tìm kiếm hạnh phúc của những tín đồ ngoan đạo ấy đã tô điểm thêm một nét quyến rũ bao quanh những ân cần dịu dàng nhưng đầy trắc ẩn mà người con gái dành cho người cha.
Những quan sát ấy diễn ra trong lúc nhóm người đang ổn định chỗ ngồi trước lò sưởi ấm cúng, khoảng thời gian mà các cuộc trò chuyện tạm ngưng. Nhưng khi mọi người đã an vị thoải mái, và Louisa—sau khi cởi bỏ chiếc áo khoác lụa mỏng đã phai màu cùng chiếc mũ gypsy vốn phù hợp với gương mặt ngây thơ, chân chất của cô hơn là thời tiết mùa giải—ngồi xuống chiếc ghế giữa cha cô và chàng thanh niên, vị mục sư liền tiếp tục câu chuyện.
“Ta tin rằng, bạn trẻ của ta,” ông nói, “nền giáo dục mà anh thụ hưởng đã xóa sạch phần lớn những nguyên tắc trả thù mà anh có thể đã mang trong huyết thống, bởi ta hiểu từ những biểu hiện của John rằng anh mang trong mình một phần dòng máu của bộ tộc Delaware. Xin đừng hiểu lầm ta, ta nài xin đấy, bởi màu da hay dòng dõi không làm nên phẩm giá; và ta chẳng biết liệu kẻ nhận mình có mối thâm tình với những chủ nhâních thực của mảnh đất này có đang nắm giữ quyền lực chính đáng nhất để bước đi trên những ngọn đồi này với một lương tâm thanh thản nhất hay không.”
Mohegan trang trọng quay sang hướng người nói, và bằng những cử chỉ mang ý nghĩa vô cùng đặc trưng của người da đỏ, ông cất lời:
“Cha ơi, ngài vẫn chưa qua mùa hạ của cuộc đời; gân cốt ngài hãy còn trẻ trung. Hãy đi đến ngọn đồi cao nhất và phóng tầm mắt nhìn quanh. Tất cả những gì ngài thấy, từ hướng mặt trời mọc đến mặt trời lặn, từ thượng nguồn của dòng suối lớn cho đến nơi ‘dòng sông uốn khúc’ * bị những ngọn đồi che khuất, đều thuộc về cậu ấy. Cậu ấy mang dòng máu Delaware, và quyền lợi của cậu ấy vô cùng vững chắc.
*(Sông Susquehannah nghĩa là dòng sông uốn khúc; “hannah,” hoặc “hannock,” có nghĩa là dòng sông trong nhiều thổ ngữ bản địa. Do đó chúng ta tìm thấy sông Rappahannock ở tận phía nam Virginia.)*
“Nhưng người anh em của Miquon là một kẻ công minh; ông ấy sẽ chia đôi xứ sở này, hệt như dòng sông cắt ngang những vùng đất thấp, và sẽ bảo với ‘Đại Bàng Trẻ’: ‘Hỡi đứa con của người Delaware! Hãy nhận lấy nó—giữ lấy nó; và trở thành một tù trưởng trên chính mảnh đất của tổ tiên anh.’”
“Không bao giờ!” chàng thợ săn thốt lên, với một sự phẫn nộ làm tan biến đi sự chú tâm say sưa mà vị mục sư và con gái đang dành để lắng nghe người da đỏ. “Con sói chốn thung lũng sâu còn chẳng tham lam con mồi bằng sự thèm khát vàng bạc của con người ấy; vậy mà những bước đi bước vào vinh hoa phú quý của hắn lại xảo quyệt tựa như chuyển động của loài rắn độc.”
“Khoan đã, khoan đã con trai ta, hãy dừng lại,” ông Grant ngắt lời. “Những cảm xúc giận dữ này phải được kìm nén. Sự tổn thương vô tình mà ngài Thẩm phán Temple gây ra cho anh đã làm gia tăng cảm thức về những bất công mang tính gia truyền. Nhưng hãy ghi nhớ rằng một bên là vô tình, còn bên kia là hệ quả của những biến động chính trị vốn theo dòng chảy của nó đã hạ thấp đáng kể niềm kiêu hãnh của các vị vua và quét sạch những quốc gia hùng cường khỏi mặt đất. Giờ đây những người Philistine từng nhiều lần bắt dân gian Israel làm nô lệ đang ở đâu? Hay thành phố Babylon từng chìm đắm trong xa hoa trụy lạc và tự xưng là Nữ hoàng của các quốc gia trong sự say sưa của ngạo mạn ấy đang ở đâu? Hãy nhớ đến lời cầu nguyện trong phụng vụ thánh thiện của chúng ta, nơi chúng ta khẩn cầu Đấng Toàn Năng—‘rằng xin Chúa hãy tha thứ cho kẻ thù, kẻ bách hại và kẻ vu khống chúng con, đồng thời hoán cải tâm can họ.’ Tội lỗi của những bất công đã giáng xuống người bản địa chỉ bị chia sẻ bởi Thẩm phán Temple chung với toàn thể một dân tộc, và cánh tay của anh sẽ sớm hồi phục lại sức mạnh vốn có.”
“Cánh tay này ư!” chàng trai lặp lại, sải bước khắp căn phòng trong cơn chấn động dữ dội. “Ngài nghĩ rằng, thưa ngài, tôi xem gã đàn ông đó là kẻ sát nhân sao? Ồ, không! Hắn quá quỷ quyệt, quá hèn nhát để phạm một tội ác như thế. Nhưng cứ để hắn và con gái hắn chìm đắm trong sự giàu sang—ngày phán xét rồi sẽ đến. Không, không, không,” anh tiếp tục, khi bước đi trên sàn nhà bình tĩnh hơn một chút—“chính Mohegan mới là kẻ nghi ngờ hắn có ý đồ hãm hại tôi; nhưng chuyện vặt vãnh đó chẳng đáng để bận tâm lần thứ hai.” Anh ngồi xuống, giấu mặt vào hai bàn tay đang chống trên đầu gối.
“Đó là sự bạo liệt mang tính di truyền từ bản tính của người bản địa, con gái ạ,” ông Grant thì thầm bằng giọng điệu nhỏ nhẹ với cô con gái đang sợ hãi bấu chặt lấy cánh tay ông. “Như con đã nghe, anh ta mang một phần dòng máu của người da đỏ; và chẳng có sự tinh tế của giáo dục hay những lợi thế từ phụng vụ tuyệt vời của chúng ta có thể tận gốc nhổ bỏ hoàn toàn cái ác đó. Nhưng sự quan tâm và thời gian sẽ làm thay đổi anh ta rất nhiều.”
Dẫu vị mục sư nói bằng giọng khẽ khàng, những lời ông thốt ra vẫn lọt vào tai chàng thanh niên; anh ngẩng đầu lên, nở một nụ cười với sắc thái mơ hồ và điềm tĩnh cất lời:
“Xin đừng hoảng sợ, tiểu thư Grant, trước sự hoang dã trong phong thái hay trang phục của tôi. Tôi đã bị cuốn đi bởi những cảm xúc mà lẽ ra tôi phải nén chịu. Tôi buộc phải quy kết điều đó, giống như cha cô, là do dòng máu chảy trong huyết quản, dẫu tôi chẳng đời nào muốn hạ thấp nguồn cội của chính mình; bởi đó là tất cả những gì còn sót lại để tôi tự hào. Phải! Tôi tự hào về dòng dõi xuất thân từ một tù trưởng Delaware—người từng là một chiến binh làm rạng danh bản chất con người. Lão Mohegan chính là bạn của ông ấy và sẽ đứng ra bảo chứng cho những phẩm hạnh ấy.”
Lúc này ông Grant tiếp lời, và nhận thấy chàng thanh niên đã bình tĩnh hơn cùng vị tù trưởng già đang chăm chú lắng nghe, ông bắt đầu đi sâu vào một cuộc tranh luận mang tính thần học về bổn phận tha thứ. Cuộc trò chuyện kéo dài hơn một tiếng đồng hồ, cho đến khi các vị khách đứng dậy, và sau khi trao nhau những lời chúc tốt đẹp với gia chủ, họ ra về. Ngay trước ngưỡng cửa, họ chia tay nhau: Mohegan rẽ theo con đường thẳng hướng về ngôi làng, trong khi chàng thanh niên bước về phía hồ nước. Vị mục sư đứng túc trực trước hiên nhà, ngước nhìn bóng dáng vị tù trưởng già đang lướt đi với tốc độ đáng kinh ngạc so với tuổi tác dọc theo lối mòn sâu; mái tóc đen thẳng của ông lấp ló phía trên bọc chăn choàng, thỉnh thoảng hòa lẫn vào lớp tuyết dưới ánh trăng bạc phếch. Từ phía sau ngôi nhà có một cửa sổ nhìn ra hồ nước; và tại đây Louisa được cha mình tìm thấy khi ông bước vào, đang đăm đăm hướng ánh nhìn về một vật thể ở phương hướng ngọn núi phía đông. Ông tiến lại gần và nhìn thấy bóng dáng của chàng thợ săn trẻ, ở khoảng cách nửa dặm, đang sải những bước chân kinh ngạc băng qua những cánh đồng tuyết đông cứng bao phủ mặt hồ, tiến về phía vị trí mà ông biết rõ là tán lán trại của Người Da Chân Dài nằm ẩn mình bên mép hồ, dưới một vách đá được phủ bóng bởi những hàng thông và lãnh sam. Khoảng khắc tiếp theo, dáng hình mang nét hoang dã ấy bước vào khoảng bóng râm do những tán cây sà xuống hắt ra và khuất hút vào tầm mắt.
“Thật kỳ diệu làm sao khi bản tính của giống người hoang dã ấy lại có thể kéo dài lâu đến thế trong dòng giống đặc biệt đó,” vị mục sư nhân hậu nhận xét; “nhưng nếu anh ta kiên trì như những gì đã khởi đầu, sự đắc thắng của anh ta rồi sẽ trọn vẹn. Hãy nhắc ta, Louisa, cho anh ta mượn bài giảng ‘chống lại hiểm họa thờ thần tượng’ vào lần ghé thăm kế tiếp của anh ta nhé.”
“Chắc chắn rồi, thưa cha, cha đâu nghĩ rằng anh ấy có nguy cơ tái phạm việc thờ cúng tổ tiên đấy chứ?”
“Không, con gái của ta,” vị mục sư đáp, đặt nhẹ bàn tay đầy trìu mến lên những lọn tóc màu lanh của cô và mỉm cười; “dòng máu da trắng trong người sẽ ngăn cản điều đó; nhưng trên đời này vẫn tồn tại một thứ gọi là sự sùng bái những cảm xúc mù quáng của chính chúng ta.”