“Kẻ đo đạc trái đất, tả những vì sao trời, Và ghi lại những dòng niên lịch của vầng trăng.” —Pope.
Phải đến tận tối muộn ngày hôm sau Richard mới hoàn thành công vụ và trở về. Nhiệm vụ của ông là chỉ huy việc bắt giữ một băng nhóm làm tiền giả – những kẻ từ sớm đã ẩn mình trong chốn rừng sâu để đúc tiền giả, rồi sau đó đem đi tiêu thụ khắp từ đầu này đến đầu kia đất cuộc liên bang. Cuộc vây bắt đã thành công mỹ mãn, và khoảng nửa đêm, viên cảnh sát trưởng tiến vào làng dẫn đầu một đội phó và các trủng lại, ở giữa là bốn tên tội phạm bị còng tay. Khi tới cổng dinh thự, họ tách ra; ông Jones chỉ đạo thuộc cấp áp giải phạm nhân thẳng tới nhà giam của hạt, còn bản thân thì thong thả bước lên lối đi trải sỏi với vẻ tự đắc tràn trề của một kẻ vừa lập được một chiến công hiển hách hiếm có.
“Này! Aggy!” viên cảnh sát trưởng quát lớn khi đến trước cửa nhà. “Mày rúc ở xó nào rồi, cái đồ chó đen này? Định để tao đứng mò mẫm trong bóng tối thế này suốt đêm à? Này! Aggy! Brave! Brave! này, này—mày chuồn đi đâu rồi, hở Brave? Lại bỏ trực đấy phỏng! Mọi người ngủ cả rồi chỉ còn mỗi mình ta thức! Khổ thân ta cứ phải chong mắt ra để thiên hạ được ngủ yên giấc. Brave! Brave! Nói gì thì nói, dẫu con chó này dạo này có lười biếng đi chăng nữa, thì đây cũng là lần đầu tiên ta thấy nó để mặc ai muốn đến cửa lúc đêm hôm mà không thèm ngửi xem đó là người ngay hay kẻ gian. Chỉ bằng cái mũi, nó thừa khả năng đánh hơi thính chẳng kém gì ta nhìn tận mặt. Này! Agamemnon! Mày trốn ở đâu rồi? Ồ! Cuối cùng thì con chó cũng ra.”
Lúc này viên cảnh sát trưởng đã xuống ngựa, và thấy một bóng đen mà ông đinh ninh là con Brave đang lết ra từ chuỗi chó; nhưng rồi, điều khiến ông kinh ngạc tột độ là cái bóng ấy lại đứng thẳng lên bằng hai chân chứ không phải bốn, và ánh sao đủ để ông nhận ra mái tóc xoăn tít cùng khuôn mặt ngăm đen của cậu thiếu niên da đen.
“Hừm! Mày đang làm cái quái gì ở đấy thế, cái đồ da đen vô tích sự này?” ông quát lên. “Đêm ấm giời thế này trong nhà chưa đủ nóng đối với cái giống máu nóng Guinea của mày hay sao, mà mày lại dám đuổi con chó tội nghiệp ra ngoài rồi chiếm cái ổ rơm của nó để ngủ?”
Lúc này cậu bé đã tỉnh hẳn, vừa mếu máo sụt sùi vừa cố gắng cất lời đáp lại chủ.
“Ôi! Ngài Richard! Ngài Richard! Có một chuyện tày đình! Một chuyện tày đình ạ! Con không bao giờ ngờ nó lại xảy ra! Không bao giờ ngờ ngài ấy lại chết! Ôi, lạy Chúa tôi! Vẫn chưa chôn—con phải giữ lại đợi ngài Richard về—cả cái huyệt cũng đào xong rồi—” Đến đây thì cảm xúc bùng nổ khiến cậu da đen nghẹn ngào không nói nên lời, thay vì giải thích đầu đuôi nguyên nhân nỗi buồn, cậu ta oà khóc nức nở.
“Hả! Cái gì! Chôn cất! Huyệt mộ! Đã chết!” Richard thốt lên, giọng run rẩy; “Không có chuyện gì nghiêm trọng đấy chứ? Mong là không có chuyện gì xảy ra với Benjamin? Ta biết dạo này lão hay bị bệnh mật, nhưng ta đã cho lão—”
“Ôi, còn tồi tệ hơn thế! Tồi tệ hơn thế nhiều ạ!” cậu thiếu niên nấc nghẹn. “Ôi! Lạy Chúa! Cô Lizzy và cô Grant—đi dạo—trên núi—con Bravy tội nghiệp—bị con thú dữ—giết chết—ôi, lạy Chúa, lạy Chúa!—Natty Bumppo—xé toạc cổ họng nó—ngài Richard ra mà xem—nó ở đây này—nó ở đây này.”
Vì tất cả những điều này quá khó hiểu đối với cảnh sát trưởng, ông đành kiên nhẫn đứng đợi cho đến khi cậu thiếu niên da đen mang chiếc đèn lồng từ bếp ra. Ông đi theo Aggy ra phía chuỗi chó, và quả nhiên tận mắt chứng kiến con Brave tội nghiệp đang nằm chết trong vũng máu, cứng đờ và lạnh ngắt, nhưng được đắp cẩn thận bằng chiếc áo khoác lớn của cậu ta. Ông định cất lời hỏi cho ra lẽ; nhưng nỗi đau buồn của cậu thiếu niên da đen — vốn đã ngủ thiếp đi trong lúc tự nguyện canh gác — nay lại bùng lên dữ dội khi tỉnh giấc, khiến cậu chẳng thể thốt nên lời nào mạch lạc. May thay, đúng lúc đó cánh cửa chính của ngôi nhà mở ra, và bộ mặt thô kệch của Benjamin ló ra qua ngưỡng cửa, tay giơ cao một ngọn nến hắt ánh sáng mờ ảo xung quanh, làm nổi rõ những vùng sáng tối trên gương mặt lão. Richard ném dây cương cho cậu thiếu niên, dặn dò nó chăm sóc con ngựa, rồi bước vào sảnh lớn. “Ý nghĩa của con chó chết này là gì thế?” ông cất tiếng hỏi.
“Cô Temple đâu rồi?”
Benjamin thực hiện một cử động cục mịch quen thuộc, ngón cái của bàn tay trái chỉ ngược qua vai phải, rồi cộc lốc đáp:
“Đã đi ngủ.”
“Thế còn Thẩm phán Temple – ngài ấy đâu?”
“Trong buồng của ngài ấy.”
“Nhưng hãy giải thích xem nào; tại sao con Brave lại chết? Và nguyên nhân gì khiến Aggy khóc lóc thảm thiết thế?”
“Thì tất cả đã ghi rành rành ở đây rồi, thưa quan lớn,” Benjamin vừa nói vừa chỉ vào tấm bảng đá đặt trên chiếc bàn cạnh ly rượu ngọt toddy, một chiếc tẩu ngắn hãy còn đốm thuốc và một cuốn sách cầu nguyện.
Một trong những sở thích cá nhân của Richard là ghi chép lại mọi sự việc diễn ra hằng ngày; cuốn nhật ký của ông, được viết theo lối biên niên sử hoặc sổ nhật ký hàng hải, không chỉ bao gồm các sự kiện liên quan đến bản thân mà còn ghi lại tình hình thời tiết, mọi biến cố trong gia đình, và thường là cả trong làng. Kể từ khi nhậm chức cảnh sát trưởng và phải vắng nhà thường xuyên, ông đã giao cho Benjamin nhiệm vụ ghi chép lên tấm bảng đá bất cứ điều gì đáng nhớ, để rồi khi trở về, ông sẽ cẩn thận chép lại vào sổ nhật ký kèm theo thời gian, cách thức cùng những tiểu tiết khác. Đương nhiên, việc giao trọng trách thư ký cho Benjamin vấp phải một trở ngại lớn mà có lẽ chẳng ai ngoài sự thông minh của Richard có thể khắc phục nổi. Viên quản gia chẳng đọc nổi thứ gì ngoài cuốn sách cầu nguyện của mình, mà cũng chỉ đọc ở vài đoạn quen thuộc nhờ đánh vần kha khá cùng một vài cái tên đọc sai bét nhè; ngặt nỗi lão không thể viết nổi dù chỉ một chữ cái bằng bút mực. Đây sẽ là bức tường thành không thể vượt qua đối với hầu hết mọi người khi muốn viết nhật ký; thế nhưng Richard đã nghĩ ra một thứ ký hiệu tượng hình dùng để ghi chép các sự việc thông thường trong ngày, chẳng hạn hướng gió thổi, trời nắng hay mưa, giờ giấc, v.v.; còn đối với những sự kiện bất thường, sau khi truyền đạt một số bài học vỡ lòng, viên cảnh sát trưởng đành phó mặc vào sự tài tình của vị quản gia. Bạn đọc hẳn sẽ nhận ra ngay rằng, Benjamin đang hướng sự chú ý của cảnh sát trưởng vào cuốn biên niên sử tự chế này thay vì trực tiếp trả lời câu hỏi.
Khi ông Jones đã uống xong ly rượu ngọt, ông lấy cuốn nhật ký chính thức từ chỗ cất giấu ra, ngồi xuống bàn và chuẩn bị chuyển nội dung từ bảng đá sang giấy, đồng thời thỏa sự tò mò của mình. Benjamin đặt một tay lên lưng ghế của cảnh sát trưởng một cách thân mật, trong khi tay kia tự do dùng ngón trỏ — vốn cong queo hệt như mấy nét chữ tượng hình của lão — làm ngón chỉ đường để diễn giải ý nghĩa.
Điều đầu tiên mà cảnh sát trưởng hướng tới là hình vẽ chiếc la bàn được khắc ở một góc bảng để dùng lâu dài. Các phương hướng được đánh dấu rõ ràng, và mọi phân chia thông thường đều được thể hiện rành mạch đến mức không một kẻ nào từng lái tàu có thể nhầm lẫn được.
“Ồ!” viên cảnh sát trưởng thốt lên, ngồi phịch xuống ghế một cách thoải mái, “Suốt đêm qua gió thổi hướng đông nam phải không, ta cứ nghĩ trời sắp nổi giông mưa cơ chứ.”
“Mưa với gió cái nỗi gì, thưa ngài,” Benjamin đáp; “Tôi tin là cái lu nước trên trời đã cạn sạch rồi, vì suốt ba tuần nay lượng nước mưa đổ xuống xứ này chẳng đủ để nổi một chiếc xuồng của lão Indian John, mà ngài biết đấy, thuyền của lão ta chở không trọng tải thì cũng chả ăn thua.”
“Thế nhưng chẳng lẽ sáng nay hướng gió không thay đổi ở đây sao? Nơi ta ở có sự thay đổi đấy.”
“Thì đương nhiên là có rồi, thưa ngài; và chẳng lẽ tôi lại không ghi nhận đó là một đợt đổi gió hay sao?”
“Ta chẳng thấy nó nằm ở chỗ nào cả, Benjamin—”
“Không thấy á!” viên quản gia ngắt lời với giọng hơi cáu kỉnh; “Chẳng lẽ ngài không thấy cái dấu hiệu nằm ngay cạnh hướng Đông-Bắc-lệch-nửa-phương-bắc kia ư, kèm theo cái hình giống như mặt trời mọc ở tận cùng để chỉ rằng nó diễn ra trong ca trực ban sáng à?”
“À đúng rồi, rất rõ ràng; thế còn sự thay đổi gió thì ghi ở đâu?”
“Ở đâu á! Thế ngài không thấy cái hình ấm trà này đây sao, với một đường kẻ kéo dài từ vòi ấm thẳng tắp, hoặc có lẽ hơi cong cong một chút, hướng đến tận hướng Tây-Nam-lệch-nửa-phương-nam à? Thế này thì tôi gọi đó là đổi gió đấy, thưa ngài. Này, ngài có thấy cái đầu con lợn rừng mà ngài đã vẽ hộ tôi nằm ngay cạnh chiếc la bàn kia không—”
“Rồi, rồi — Thần Gió Boreas — ta thấy rồi. Sao cơ, ngươi lại vẽ những đường kẻ phát ra từ mõm nó, kéo dài từ dấu hiệu này sang dấu hiệu khác cơ à.”
“Đâu phải lỗi của tôi, thưa ngài Dickens; chính cái thời tiết khốn kiếp của ngài chứ bộ. Gió đã thổi qua tất cả mấy cái xó xỉnh ấy ngay trong ngày hôm nay, tức là quét sạch một vòng la bàn, ngoại trừ một trận bão kiểu Ailen vào đúng lúc giữa trưa mà ngài sẽ thấy được vẽ thẳng đuột từ trên xuống dưới. Mà này, tôi từng chứng kiến gió tây-nam thổi suốt ba tuần liền ngoài khơi, kèm theo thứ mưa phùn dầm dề đến mức ngài có thể rửa mặt mũi tay chân mà chẳng cần phải nhọc công xách nước từ dưới mạn tàu lên.”
“Được rồi, Benjamin,” viên cảnh sát trưởng vừa nói vừa viết vào nhật ký; “Ta nghĩ là ta hiểu ý ngươi rồi. Ồ! Ở đây có hình đám mây che khuất mặt trời mọc — nghĩa là buổi sáng trời có sương mù phải không?”
“Vâng, vâng, thưa ngài,” Benjamin đáp.
“À, hôm nay là Chủ nhật, và đây là các vạch đo độ dài bài giảng — một, hai, ba, bốn — cái gì! Mục sư Grant giảng tận bốn mươi phút cơ à?”
“Vâng, đại khái thế; tính theo chiếc đồng hồ cát của riêng tôi thì cũng được trọn nửa tiếng rồi, chưa kể thời gian lật ngược đồng hồ, cùng chút ít thời gian hao hụt do lão ta không được nhanh nhẹn cho lắm.”
“Benjamin, bài giảng thế này thì dài dòng chẳng khác gì dân Trưởng lão; ngươi không thể nào mất tới mười phút chỉ để lật cái đồng hồ cát ấy được!”
“Thì thế này nhé, thưa ngài, vị mục sư khi ấy tỏ ra vô cùng trang nghiêm, và tôi chỉ nhắm nghiền hai mắt lại để tiện bề suy ngẫm cho sâu sắc, hệt như lúc ngài đóng sập các cửa chớp chống bão để mọi thứ kín đáo vậy, thế mà khi tôi mở mắt ra thì thấy hội chúng đã rồng rắn kéo nhau về nhà từ đời nào rồi, nên tôi tính toán thêm mười phút nữa để bù đắp cho khoảng thời gian trôi đi sau khi cát đã chảy hết. Chẳng qua chỉ là một giấc chớp mắt chợp mắt thôi mà.”
“Ô hay! Bác Benjamin này, hóa ra ngươi ngủ gật phỏng? Nhưng ta sẽ không đời nào ghi lại lời vu khống báng bổ như thế đối với một vị mục sư chính thống đâu.” Richard liền ghi hai mươi chín phút vào nhật ký, và tiếp tục: “Này, cái gì thế này mà ngươi ghi ngay đối diện mốc mười giờ sáng thế? Một vầng trăng tròn! Chẳng lẽ ban ngày mà ngươi cũng nhìn thấy trăng à? Ta từng nghe về những điềm báo kiểu này trước đây rồi, nhưng mà — ơ kìa! Cái gì vẽ ngay bên cạnh thế này? Một chiếc đồng hồ cát ư?”
“Cái đó á!” Benjamin vừa điềm tĩnh nhìn qua vai cảnh sát trưởng vừa lúng búng nhai cục thuốc lá với vẻ mặt đùa cợt; “Chẳng qua chỉ là một chút chuyện riêng của tôi thôi, thưa ngài. Không phải trăng máng gì đâu, mà chỉ là khuôn mặt của mụ Betty Hollister thôi; bởi vì, ngài thấy đấy, nghe ngóng được tin mụ ấy vừa nhập về một lô hàng rượu Jamaica mới từ dưới sông lên, nên sáng nay trên đường đi lễ nhà thờ — hình như đúng lúc mười giờ thì phải — tôi có ghé vào làm một ly; và thế là tôi ghi lại để nhắc mình nhớ quay lại trả tiền cho mụ ta như một người lương thiện.”
“Thì ra là thế đấy à?” cảnh sát trưởng lên tiếng, có chút khó chịu trước sự phá cách này đối với các ghi chép của mình; “Và ngươi không thể vẽ một ly rượu trông khá khẩm hơn thế này được sao? Trông nó chẳng khác nào đầu lâu với đồng hồ cát cả.”
“Chẳng là vì tôi kết cái hương vị của nó quá, thưa ngài,” vị quản gia đáp, “nên trên đường quay về nhà, tôi lại ghé vào làm thêm ly nữa, và tôi vẽ nó chồng lên đáy ly thứ nhất, thế là thành ra cái hình thù như ngài đang thấy. Nhưng mà tối nay tôi vừa ghé qua đó và thanh toán liền một thể cho cả ba ly rồi, nên ngài cứ lấy bọt biển xóa sạch cả cái vụ này đi cho rảnh nợ.”
“Ta sẽ mua cho ngươi riêng một tấm bảng để lo việc công việc cá nhân, Benjamin,” cảnh sát trưởng nói; “Ta không thích cuốn nhật ký bị vẽ bậy bạ kiểu này chút nào.”
“Ngài khỏi cần — khỏi cần đâu, thưa ngài; vì nghĩ rằng mình còn lui tới buôn bán với mụ ta dài dài chừng nào cái thùng rượu này chưa cạn, nên tôi đã mở hẳn một sổ thanh toán sòng phẳng với mụ Betty rồi, mụ ấy tự ghi nợ ở mặt sau cửa quán, còn tôi thì khắc vạch thanh toán trên cái thanh gỗ này đây.” Vừa nói, Benjamin vừa chìa ra một thanh gỗ trên đó có khắc năm vạch rất to và rõ ràng. Cảnh sát trưởng liếc mắt nhìn cuốn sổ cái mới mẻ này trong giây lát rồi tiếp tục:
“Thế đây là cái gì! Thứ Bảy, hai giờ chiều — Ơ hay, đây lại là cả một bức tranh gia đình thế này! Hai chiếc ly rượu cắm ngược đầu xuống đất!”
“Đấy là hai người đàn bà; cái người ngả về hướng này là cô Lizzy, còn người kia là cô con gái của ông mục sư.”
“Anh họ Bess và cô Grant!” cảnh sát trưởng kinh ngạc thốt lên; “Họ dính líu gì đến cuốn nhật ký của tôi chứ?”
“Họ bận rộn đến mức suýt lọt vào bộ hàm của con hổ vằn hay con báo ấy chứ lị,” vị quản gia điềm nhiên đáp. “Cái thứ lằng nhằng này đây, thưa ngài, trông có vẻ hơi giống con chuột, chính là con quái vật đấy ạ; còn cái thứ nằm chổng kềnh phơi bụng lên trời kia chính là con Brave già tội nghiệp, nó đã hy sinh anh dũng hệt như một vị đô đốc chiến đấu vì vua và tổ quốc vậy; thế còn cái đó—”
“Cái bù nhìn rách rưới ấy á,” Richard ngắt lời.
“Vâng, có lẽ trông hơi kỳ cục một chút thật,” vị quản gia tiếp lời; “nhưng theo phán đoán của tôi, thưa ngài, đây là hình vẽ đạt nhất mà tôi từng làm, vì nó giống y chang nhân vật thật; đấy chính là Natty Bumppo, kẻ đã bắn hạ con ác thú này, con vật đã giết chết con chó nọ – con chó mà nếu không có nó thì mấy cô tiểu thư kia đã bị chúng ăn tươi nuốt sống hoặc chịu số phận còn tồi tệ hơn rồi.”
“Và tất cả những thứ nhảm nhí này có nghĩa là gì chứ?” Richard sốt ruột kêu lên.
“Có nghĩa á!” Benjamin lặp lại; “Nó chuẩn xác y như cuốn sổ hải trình của nữ hoàng Boadicea vậy—” Lão bị ngắt lời bởi cảnh sát trưởng, người vừa tung ra một loạt câu hỏi trực diện nhằm khai thác những câu trả lời rành mạch hơn, nhờ đó ông dần nắm bắt được một bức tranh khá chính xác về sự thật. Khi nỗi kinh ngạc — và phải công bằng mà nói, cả những xúc cảm dâng trào trong lòng Richard — đã phần nào lắng xuống, viên cảnh sát trưởng lại hướng ánh mắt về cuốn nhật ký, nơi những ký hiệu tượng hình kỳ quái tiếp đập vào mắt ông.
“Chúng ta có gì ở đây thế này?” ông kêu lên; “Hai gã đàn ông đang đấm bốc à? Đã có vụ gây rối trật tự công cộng nào xảy ra phỏng? À, đúng là thói đời, cứ hễ tôi vắng nhà là—.”
“Đó là Ngài Thẩm phán và Cậu chủ trẻ Edwards đấy,” vị quản gia thản nhiên ngắt lời.
“Sao cơ! ‘Duke đang tỉ thí với Oliver ư! Chuyện quái quỷ gì đang xảy ra với tất cả các người thế hả? Trong vòng ba mươi sáu giờ qua số sự việc xảy ra còn nhiều hơn cả sáu tháng trước cộng lại.”
“Vâng, đúng là thế thật đấy, thưa ngài,” vị quản gia đáp lại, “Tôi từng tham gia những chuyến rượt đuổi nghẹt thở và những trận đánh nhau sứt đầu mẻ trán mà số lượng sự việc ghi lại còn ít hơn những gì tôi đã khắc trên tấm bảng này đấy. Dù sao thì họ cũng chẳng đến mức đấm đá thượng cẳng chân hạ cẳng tay đâu, chỉ là đôi bên lời qua tiếng lại đôi câu thôi.”
“Giải thích mau! Giải thích ngay!” Richard giục giã; “Có phải chuyện về các mỏ quặng không, hả? À, à, ta hiểu rồi, hiểu rồi; đây là hình một gã đang vác cuốc trên vai. Thế ra ngươi nghe được hết cơ à, Benjamin?”
“Thì vâng, đại loại là họ bàn về những dự định của mình, thưa ngài,” vị quản gia đáp; “và theo những gì tôi hóng được, họ đã nói thẳng thừng vào mặt nhau không chút kiêng nể. Quả thực, tôi phải thú nhận là chính tai tôi cũng nghe lõm bõm được một ít, vì lúc ấy cửa sổ mở toang mà tôi lại đứng ngay gần đó. Nhưng mà đây không phải là cái cuốc đâu, mà là một chiếc mỏ neo vác trên vai một gã; còn cái ngàm mỏ neo thứ hai quặp sát xuống tận lưng áo thế kia, có lẽ hơi sát quá trớn một chút, ngụ ý rằng chàng trai trẻ đã nhổ neo cởi giàn và rời khỏi bến đỗ rồi.”
“Edwards đã rời khỏi nhà rồi ư?”
“Đúng vậy.”
Richard không bỏ lỡ cơ hội; sau một hồi tra hỏi dồn dập và kỹ lưỡng, cuối cùng ông cũng moi ra được từ miệng Benjamin toàn bộ sự thật, không chỉ về mối bất hòa giữa họ, mà còn về vụ đột nhập lục soát căn lều cùng kết cục thảm hại của Hiram. Ngay khi nắm bắt được những sự thật này — vốn được Benjamin kể lại với tất cả sự xót xa dành cho người thợ săn già Leather-Stocking — viên cảnh sát trưởng vội vợp lấy chiếc mũ, dặn dò vị quản gia ngạc nhiên hãy khóa chặt cửa rồi đi ngủ, sau đó sải bước rời khỏi nhà.
Ít nhất là trong năm phút sau khi Richard biến mất, Benjamin vẫn đứng chống nũng, mắt dán chặt vào cánh cửa; rồi khi đã gom lại được ý thức sau cơn kinh ngạc, lão mới lững thững đi thực hiện mệnh lệnh vừa nhận.
Như đã đề cập từ trước, “tòa án cứu xét chung và các phiên họp hòa giải đại hình hạt”, hay thường được gọi là “tòa án hạt”, do Thẩm phán Temple chủ tọa, sẽ tổ chức một trong các phiên họp định kỳ vào sáng hôm sau. Những người đi theo Richard vốn là các viên chức đến làng vừa để làm nhiệm vụ thường niên tại tòa án này, vừa để áp giải các tù nhân; và cảnh sát trưởng hiểu rõ thói quen của họ đến mức tự tin rằng ông sẽ tìm thấy phần lớn, nếu không muốn nói là toàn bộ bọn họ, đang ngồi trong phòng chung của nhà giam để thưởng thức những ly rượu của tay ngục tốt. Cội nguồn theo đó, ông lặng lẽ bước qua những con đường vắng lặng trong làng, hướng thẳng đến tòa nhà nhỏ bé kiêm luôn nhà tù nhếch nhác — nơi giam giữ toàn bộ những con nợ bất hạnh cùng một số tội phạm của hạt, và là nơi công lý được ban phát cho những kẻ nhẹ dạ cả tin đến mức ném đi hai đô-la chỉ để mong đòi lại một đô-la từ hàng xóm. Sự xuất hiện của bốn tên tội phạm dưới sự áp giải của một tá viên chức là một sự kiện hiếm hoi ở Templeton vào thời điểm bấy giờ; và khi cảnh sát trưởng tới nơi, ông thấy rõ mười mươi những dấu hiệu cho thấy các thuộc cấp của mình đang định “quẩy” thâu đêm suốt sáng.
Chỉ một cái gật đầu của cảnh sát trưởng đã kéo hai viên phó tràng ra cửa, và họ lại tiếp tục gọi thêm sáu, bảy tráng đinh nữa. Dưới sự dẫn dắt của Richard, lực lượng này băng qua ngôi làng hướng về phía bờ hồ, không bị làm phiền bởi bất kỳ âm thanh nào ngoại trừ tiếng sủa của một, hai con chó hoang vốn đang hoảng sợ trước tiếng bước chân đều đặn của đoàn người, cùng những tiếng thì thầm khe khéf truyền qua hàng ngũ khi họ trao đổi vài câu hỏi đáp thận trọng liên quan đến mục tiêu của cuộc hành trình. Khi họ đã vượt qua chiếc cầu gỗ nhỏ bắc qua dòng Susquehanna, họ rời khỏi con đường cái quan và rẽ vào cánh đồng từng là bãi chiến trường tiêu diệt lũ bồ câu. Từ đây, họ nối gót người dẫn đường đi vào những rặng thông và dẻ gai thấp mọc lúp xúp dọc theo bờ hồ — nơi những luống cày chưa kịp thế chỗ cho những thân cây ngã đổ — rồi nhanh chóng bước vào khu rừng già. Tại đây, Richard ra hiệu dừng lại và tập hợp đám đông vây quanh mình.
“Ta cần sự giúp đỡ của các đồng chí,” ông cất giọng trầm trầm, “để bắt giữ Nathaniel Bumppo, người mà thiên hạ thường gọi là Leather-Stocking. Gã đã hành hung một vị quan tòa và chống lại lệnh khám xét bằng cách đe dọa tước đoạt tính mạng một viên tráng đinh bằng khẩu súng trường của hắn. Tóm lại, các đồng chí ạ, gã đã nêu gương xấu về hành vi nổi loạn chống lại luật pháp và trở thành một kẻ ngoài vòng pháp luật. Gã còn bị tình nghi thực hiện nhiều hành vi phạm pháp khác xâm phạm quyền sở hữu tư nhân; và đêm nay, dựa trên uy quyền của chức vụ cảnh sát trưởng, ta quyết định tự mình bắt giữ tên Bumppo ấy, áp giải hắn về nhà giam của hạt để hắn có mặt đối chất và trả lời cho những tội trạng nghiêm trọng này trước tòa vào sáng mai. Khi thực thi nhiệm vụ này, các đồng chí và toàn thể đồng bào hãy nhớ kết hợp giữa lòng dũng cảm và sự khôn ngoan; dũng cảm để không bị chùn bước trước bất kỳ hành vi liều lĩnh nào mà gã có thể dùng súng trường và bầy chó để chống trả; và khôn ngoan, ở đây có nghĩa là sự cẩn trọng và mưu trí, nhằm ngăn không cho tên tội phạm trốn thoát khỏi cuộc tấn công bất ngờ này — cùng một số lý do chính đáng khác mà ta không tiện kể ra. Các đồng chí hãy tản ra tạo thành một vòng vây kín quanh căn lều của hắn, và khi nghe khẩu lệnh ‘tiến lên’ hô lớn bởi chính ta, tất cả hãy đồng loạt lao lên, không cho tên tội phạm dù chỉ một phút suy tính, cưỡng chế phá cửa xông vào và bắt sống hắn. Hãy phân tán lực lượng để thực hiện nhiệm vụ này, trong khi ta sẽ cùng một viên phó tràng tiến xuống bờ hồ để kiểm soát hướng đó; mọi thông tin liên lạc phải được báo cáo trực tiếp cho ta dưới triền dốc trước căn lều, nơi ta sẽ túc trực để tiếp nhận.”
Bài diễn văn mà Richard đã cẩn thận nhẩm học suốt dọc đường đi đã mang lại hiệu quả y như mọi lần biểu diễn tương tự, đó là bày biện ngay trước mắt đội ngũ thuộc cấp những hiểm nguy chực chờ của cuộc hành trình. Đám đông bắt đầu tản ra, kẻ thì lủi sâu hơn vào lòng rừng rậm để chiếm vị trí mai phục mà không làm động tĩnh, người thì tiếp tục tiến bước với nhịp độ nhịp nhàng để giữ trọn đội hình; nhưng ai nấy đều đang bận rộn vạch ra kế hoạch hoàn hảo nhất để đẩy lùi đòn tấn công của con chó dữ hoặc né tránh viên đạn súng trường. Đó là khoảnh khắc của sự hồi hộp và căng thẳng đến nghẹt thở.
Khi ước lượng thời gian đã đủ để các cánh quân kịp di chuyển đến vị trí được phân công, cảnh sát trưởng cất cao giọng xé tan sự tĩnh mịch của chốn rừng thiêng và hô vang khẩu lệnh. Âm thanh vọng vang qua những vòm cây cong cong thành những nhịp điệu trầm đục; nhưng khi âm vang cuối cùng chìm hẳn vào thinh lặng, thay vì những tiếng gầm gừ quen thuộc của loài chó, chẳng có âm thanh nào dội lại ngoài tiếng bẻ gãy cành khô và lá mục vang lên dưới những bước chân đang tiến đến của đám tráng đinh. Ngay cả những tiếng động ấy cũng nhanh chóng lịm đi như thể theo một sự đồng thuận ngầm, khi sự tò mò và thiếu kiên nhẫn của cảnh sát trưởng lấn át hoàn toàn lý trí, khiến ông lao vút lên triền dốc và trong chốc lát đã đứng sừng sững trên khoảng đất trống trước cửa căn lều nơi Natty đã gắn bó suốt bao năm qua. Trước sự kinh ngạc tột độ của mình, thay vì căn lều tranh, trước mắt ông giờ đây chỉ là một đống tro tàn hãy còn bốc khói nghi ngút.
Đám đông dần tụ tập lại quanh đống tro tàn và những khúc củi còn đang âm ỉ cháy; trong khi ngọn lửa leo lét ở trung tâm tàn tích, vẫn cố tìm kiếm chút nhiên liệu tàn dư để duy trì sự sống leo lắt, hắt thứ ánh sáng nhợt nhạt chập chờn theo những luồng gió thoảng qua soi rọi khắp vòng tròn — lúc thì chiếu vào một gương mặt đang trố mắt kinh hoàng, khi lại quét qua một sắc diện khác, để lại gương mặt trước chìm khuất vào bóng tối mịt mùng của màn đêm. Chẳng một ai cất lời hỏi han, cũng chẳng có tiếng kêu thán nào vang lên vì quá đỗi sửng sốt. Sự chuyển biến quá đột ngột từ trạng thái phấn khích sang hụt hẫng quá đỗi mãnh liệt đã cướp đi khả năng ngôn ngữ của tất cả; thậm chí ngay cả Richard cũng đánh mất thứ công cụ bẩm sinh hiếm khi nào chịu phản chủ của mình.
Cả nhóm vẫn còn đang chìm đắm trong cơn bàng hoàng tột độ, thì một bóng dáng cao gẫy từ trong màn đêm bước ra vòng vây, dẫm đạp lên đống tro nóng hừng hực và những tàn than sắp tắt bằng đôi bàn chân chai sạn; rồi đứng sừng sững dưới ánh lửa, hắn cất mũ, để lộ mái đầu trọc lóc cùng những nét mặt phong trần dãi dầu sương gió của người thợ săn già Leather-Stocking. Lão đứng lặng trong giây lát, đưa mắt nhìn quanh đám đông vây kín xung quanh với ánh nhìn đượm buồn nhiều hơn là giận dữ, đoạn mới cất lời.
“Các người muốn gì ở một lão già cô độc vô tích sự này?” lão nói. “Các người đã xua đuổi những sinh vật của Chúa khỏi chốn hoang vu nơi Ngài đã đặt để chúng theo ý muốn của Ngài; và các người mang đến đây những rắc rối cùng thói hư tật xấu của luật pháp vào chốn xưa nay vốn chẳng bóng người nào dám quấy rầy ai. Các người đã bức ép ta – kẻ đã trải qua bốn mươi năm dài đằng đẵng của quãng đời còn lại tại chính mảnh đất này – phải rời xa mái nhà và nơi che chở cho tấm thân già, chỉ vì sợ rằng những bước chân nhơ bẩn và thói quen phá hoại của các người sẽ xâm phạm túp lều này. Các người đã ép ta phải châm lửa thiêu rụi những khúc gỗ này – nơi ta từng ăn uống, với thức ăn là món quà đầu tiên từ Thiên đàng và nước uống từ dòng suối tinh khiết, suốt một nửa thế kỷ qua; để rồi giờ đây phải tiếc thương đống tro tàn dưới chân mình hệt như kẻ khóc thương chính những đứa con ruột thịt do mình rứt ruột đẻ ra. Các người đã làm vấy bẩn trái tim của một lão già chưa từng làm hại bất kỳ ai trong số các người hay họ hàng nhà các người, gieo rắc vào lòng lão những cảm giác cay đắng đối với giống loài của mình vào thời điểm lẽ ra tâm trí lão phải hướng về một thế giới tốt đẹp hơn; và các người đã đẩy lão đến mức ước gì loài muông thú trong rừng – những kẻ chưa bao giờ ăn tươi nuốt sống đồng loại của mình – mới chính là thân tộc và dòng dõi của lão; để rồi giờ đây, khi lão quay về nhìn ngọn lửa cuối cùng của túp lều trước khi nó lụi tàn thành tro bụi, các người lại bám theo sau lão vào lúc nửa đêm hệt như bầy chó đói lùng sục dấu vết của một con hươu già cỗi sắp chết. Các người còn muốn gì nữa đây? Vì ta đã ở đây rồi – một kẻ thừa thãi. Ta đến đây để than khóc chứ không phải để giao tranh; và nếu đó là ý muốn của Chúa, các người cứ việc định đoạt số phận ta.”
Khi lão già dứt lời, lão đứng yên đó, với thứ ánh sáng leo lét hắt hiu quanh mái đầu thưa tóc, đăm đăm nhìn vào đám đông đang bất giác lùi lại phía sau ngoài tầm với của những tia sáng chập chờn, vô tình mở ra một lối đi thông thoáng cho lão rút lui vào lẩn khuất trong các lùm cây, nơi việc truy đuổi trong đêm tối sẽ trở nên vô vọng. Natty dường như chẳng mảy may bận tâm đến lợi thế ấy, lão đứng nhìn thẳng vào từng khuôn mặt trong vòng vây một cách tuần tự, như thể muốn xem kẻ nào sẽ là người đầu tiên xông lên bắt giữ mình. Sau vài phút im lặng, Richard mới sực tỉnh khỏi sự bối rối, bước lên cất lời cáo lỗi vì phận sự bất đắc dĩ rồi chính thức tuyên bố bắt giữ lão. Cả nhóm lúc bấy giờ mới xúm lại, và dưới sự dẫn đầu của viên cảnh sát trưởng, với Natty ở chính giữa, họ cất bước quay trở về ngôi làng.
Suốt dọc đường đi, vô số câu hỏi đã được ném về phía tù nhân nhằm gặng hỏi lý do vì sao lão lại thiêu rụi túp lều và Mohegan đã rút lui về đâu, nhưng đối với tất cả những điều đó, lão đều giữ một sự im lặng tuyệt đối, cho đến khi mệt nhoài vì những nhiệm vụ bận rộn trước đó cùng thời điểm đêm đã khuya, viên cảnh sát trưởng và đám thuộc cấp cuối cùng cũng về tới làng, mạnh ai nấy tản về chỗ nghỉ ngơi sau khi đã xoay vòng khóa sắt giam chặt lão thợ săn già Leather-Stocking cô độc và dường như chẳng một thân thích ở đời.