Có lẽ, kết thúc thế này còn tốt hơn bất kỳ phương thức nào khác. Chỉ là, tôi lại thất bại rồi. Tên của Phỏng Kính Bần không những bị gạch đi, mà đó còn là ý kiến của đảng ủy công xã. Đã là ý kiến của đảng ủy công xã, thì hầu như tương đương với kết luận. Tôi, một giáo viên trường tiểu học nông thôn, làm sao có thể thay đổi được chứ.

Phỏng Kính Bần đáng thương, dù thành tích của em có giỏi đến đâu, em có muốn phấn đấu vươn lên đến đâu, nhưng trên đầu bị đội cái mũ lật lại bản án cho người cha phản động, thì em chỉ đáng bị đuổi về Chìa Khóa Trại để làm lụng. Đúng vậy, Phỏng Kính Bần thông minh, tháo vát, lại chịu khó nhổ cỏ cày bấy, dù ở trong thôn trại núi non, em ấy vẫn có thể làm ra những việc khiến người ta ngưỡng mộ. Nhưng ai dám đoán trước, bao nhiêu năm sau, đứa con địa chủ này của em sẽ không bị những kẻ như Phạm Tín Nghĩa đeo cho một chiếc mũ địa chủ chứ!

Tư tưởng của tôi chán nản, thất vọng đến cực điểm, cảm giác tiêu cực, xám xịt bao trùm lấy toàn thân tôi.

Trong phòng Tất Tuyết Mông, một sự tĩnh mịch bao trùm.

“Cậu thật là chuyện gì cũng lo bao đồng, lo đến tận chân tường!” Vẫn là Phùng Sĩ Mẫn không nhịn được, giọng khàn khàn có phần nghẹt mũi của cậu ta cắt ngang bầu không khí trầm mặc khó xử, “Cậu xem, vốn là lỗi của cô ta, lúc này, cô ta lại nhẹ nhàng nắm lấy cái cớ rằng cậu mất lập trường, ranh giới giai cấp không rõ ràng, rồi đá quăng cậu đi tìm người khác, lý do quá đủ đầy!”

Không trách Phùng Sĩ Mẫn thẳng thắn, hoàn cảnh hiện tại của tôi chính là tình thế lợn cợn này. Tôi cúi đầu, thở dài một tiếng, buồn bã hỏi Phùng Sĩ Mẫn: “Có thuốc lá không, cho tớ một điếu.”

Để làm gương cho học sinh, bình thường tôi không hút thuốc. Nhưng lúc này, trong lòng tôi đắng ngắt. Nhận điếu thuốc do Phùng Sĩ Mẫn đưa tới, tôi liền sà vào que diêm cậu ta vừa quẹt cháy.

“Phụt!” Tất Tuyết Mông từ bên cạnh thổi tắt que diêm, uyển chuyển nói: “Đừng vội hút thuốc. Trang Nhan, tớ hỏi cậu, cái học sinh tên Phỏng Kính Bần kia, lại mê hoặc cậu đến thế cơ à? Cậu cứ hết lần này đến lần khác đứng ra nói thay cho em ấy. Rốt cuộc em ấy giỏi ở điểm nào chứ? Tớ đều có chút không hiểu nổi.”

“Đúng thế.” Phùng Sĩ Mẫn cũng gật đầu đồng tình.

“Các cậu tưởng mọi chuyện chỉ liên quan đến một mình Phỏng Kính Bần thôi sao? Không, chuyện tuy xảy ra trên người Phỏng Kính Bần, nhưng việc này lại liên quan trực tiếp đến vận mệnh của tớ, liên quan đến trường tiểu học Chìa Khóa Trại nơi tớ đang giảng dạy đấy!” Tôi giật lấy bao diêm từ tay Phùng Sĩ Mẫn, quẹt mấy cây mới châm được thuốc, vị thuốc đủ cay, xộc thẳng vào cổ họng, tôi ho khan hai tiếng, mặt mày cay đắng nói: “Từ đầu mùa xuân năm nay, chính sách nông nghiệp được nới lỏng, Chìa Khóa Trại cũng giống như bao đội sản xuất khác, áp dụng toàn diện chế độ trách nhiệm khoán sản lượng theo nhóm. Thay đổi ở thôn bản lớn lắm chứ! Phùng Sĩ Mẫn phải biết chứ, những hộ nông dân đã được khoán sản lượng, ai mà chẳng muốn vượt sản lượng, ai mà chẳng muốn bỏ ra nhiều sức lực, thu nhập nhiều hơn chứ! Cứ như vậy, tình hình sản xuất đã thay đổi hoàn toàn, nhưng trường tiểu học của tớ lại gặp phải nguy cơ. Nhất là lớp năm do tớ chủ nhiệm, học sinh đều đã mười hai, mười ba tuổi, con trai thì biết làm việc nặng, con gái thì biết bồng em, nấu cơm ở nhà. Trong nhà bận rộn một cái, những đứa trẻ nhà quê vốn không thích đọc sách ấy như hẹn trước, đều không đến trường nữa. Tớ đứng trên bục giảng, hoàn toàn không thể lên lớp được. Phải làm sao đây? Trong lòng tớ sốt ruột chứ! Bọn trẻ tại sao cứ phải đến phòng học để nhìn tớ nhai mép chứ, mấy đứa trẻ mười hai mười ba tuổi, đi theo cha, anh, bác đi làm thuê bên ngoài trộn hồ vữa, xách thùng nước, xách vòi nước xối cát sỏi, tiền công nhỏ một đồng hai hào tư một ngày ấy, là chắc chắn kiếm được. Chúng ngồi trong phòng học, có thể lấy được từ chỗ tớ cái gì chứ? Chỉ dựa vào mấy câu chuyện trước đây của tớ, chỉ dựa vào những đạo lý lớn tớ nói, đã không thể thu hút được lũ trẻ nữa rồi. Tớ phải đưa ra phương pháp mới, tớ đến từng nhà thăm hỏi phụ huynh, thuyết phục từng bậc cha mẹ học sinh, tớ phải dùng những ví dụ dễ hiểu để giảng giải thấu đáo đạo lý này, một quốc gia muốn tiến bộ, một dân tộc muốn hùng cường, thì phải nâng cao trình độ khoa học văn hóa của tất cả mọi người. Vùng núi hẻo lánh của chúng ta vì sao lạc hậu, nghèo đói chứ, chính là liên quan đến giáo dục đấy. Phạm vi lớn thì tớ không dám nói, tớ chỉ dám nói về huyện của chúng ta thôi, hai cậu biết đấy, năm ngoái tớ tham gia đợt tổng điều tra văn hóa của huyện, tỷ lệ mù chữ ở nông thôn là bao nhiêu chứ, năm mươi phần trăm đấy! Phải nghĩ xem chúng ta đã giải phóng được ba mươi năm, làm chủ nghĩa xã hội được ba mươi năm rồi đấy, không thể để xuất hiện thêm một thế hệ mù chữ mới nữa! Tớ là một giáo viên tiểu học nông thôn, cha mẹ tớ cũng đều là giáo viên, sau khi đánh đổ 'Bè lũ bốn tên', họ đều được khôi phục địa vị được mọi người kính trọng trong xã hội. Tớ đương nhiên không thể so sánh với cha mẹ đã dạy học mấy chục năm, nhưng tớ sẵn sàng dạy học cho tốt, sẵn sàng góp một phần sức lực cho sự nghiệp giáo dục vùng núi. Có lẽ chính những lời này của tớ đã làm cảm động các bậc phụ huynh. Họ bất ngờ để cho con cái mình đến trường. Trong phòng học của tớ lại ngồi đầy học sinh, tớ lại có thể giảng bài bằng giọng nói vang dội rồi. Phải biết rằng, cục diện này là do tớ đã tốn chín trâu hai hổ, khó khăn lắm mới chống đỡ lên được đấy! Thành tích xuất sắc của Phỏng Kính Bần là điều ai nấy trong cả công xã đều biết. Khi giảng bài cho bọn trẻ, ngoài việc đưa ra rất nhiều ví dụ khác, tớ cũng thường xuyên nhắc đến em ấy, bởi vì em ấy đối với bọn trẻ mà nói thực tế hơn nhiều! Tớ nói chỉ cần em ấy giữ vững nhiệt huyết học tập này, giữ vững đà này, tương lai của em ấy nhất định sẽ có sự phát triển rất lớn. Tên của em ấy vừa bị gạch bỏ, mối đe dọa đối với tớ quá lớn, thậm chí trường tiểu học của tớ liệu có còn duy trì được nữa hay không, cũng khó nói lắm chứ! Lũ trẻ sẽ nói, nhìn kìa, Phỏng Kính Bần học giỏi như vậy, mà còn phải về nhà làm việc ruộng đồng, chúng ta còn đọc sách làm gì nữa? Đọc một lúc chẳng phải cũng cầm cuốc sao, chi bằng sớm đi làm việc kiếm tiền sớm còn hơn. Các cậu đều từng sống ở thôn bản, chẳng phải là không biết tư duy thực tế kiểu này của nông dân. Tớ làm sao có thể không sốt ruột chứ, ai ai cũng như vậy, một thế hệ mù chữ mới chẳng phải lại mọc lên sao?”

Tôi hưng phấn tinh thần, cảm xúc kích động, tuôn trào như đang diễn thuyết một hồi, rồi chán nản cúi gằm đầu xuống. Ồ, tương lai của tôi, những ngày tháng xám xịt sau này của tôi. Cuộc sống dạy học ở nông thôn mà tôi từng tràn ngập ảo mộng lãng mạn, năm đó chẳng phải tôi cũng ôm ấp lý tưởng này mà cắm rễ lại đây sao! Nhưng giờ đây, tôi dự cảm được rằng, tất cả những điều này sắp kết thúc rồi. Tôi, một giáo viên tiểu học nông thôn nhỏ bé không đáng kể, có mấy ai để mắt tới tôi chứ, có mấy ai coi lời nói của tôi ra gì chứ?

“Phì!” Phùng Sĩ Mẫn nhổ một bãi nước bọt kèm đầu mẩu thuốc lá xuống đất, giậm chân một cái thật mạnh nói: “Tớ đã nói từ lâu rồi, ở cái xó núi này, muốn làm nên sự nghiệp, khó lắm! Trang Nhan, thôi đi, không có ai đến lớp, chẳng phải cậu càng rảnh rỗi, chẳng phải cậu vẫn nhận lương đều đều sao. Cứ như tớ đi, sống cho qua ngày, làm sư gọi mõ qua ngày đi.”

“Tớ lại đang nghĩ,” Tất Tuyết Mông lấy tay trái che miệng, trầm ngâm chen lời vào, “Những tình huống mà Trang Nhan vừa nói đã nêu lên một số vấn đề mới ở nông thôn. Cuộc tranh cãi giữa cậu ấy và Thư Ngâm cũng mang tính đại diện một phần, đối xử với con người thế nào, đánh giá con người thế nào, không chỉ vùng núi hẻo lánh của chúng ta có vấn đề này, mà ở đâu cũng có cả. Bao nhiêu năm nay, đối với vấn đề con người, chúng ta đã hình thành rất nhiều cách nhìn quen thuộc, muốn thay đổi, đâu phải chuyện dễ dàng gì……”

Tất Tuyết Mông nói được nửa chừng, thì tôi ngẩng đầu lên, chăm chú nhìn chằm chằm vào cô ấy. Những lời nói vô cùng sâu sắc này, chẳng lẽ lại xuất phát từ miệng cô ấy, một nhân viên bán hàng bình thường, một cô gái ngày qua ngày bị chứng xuất huyết dạ dày hành hạ? Xem ra, tiếp xúc bao nhiêu năm như vậy, tôi không chỉ không quen thuộc với Thư Ngâm, mà ngay cả Tất Tuyết Mông, tôi cũng chẳng hề hiểu rõ!

Phùng Sĩ Mẫn sốt ruột hỏi dồn: “Vậy theo cậu thì phải làm sao bây giờ?”

“Tớ thấy,” Ánh mắt dò hỏi của Tất Tuyết Mông rơi lên mặt tôi, vừa vặn chạm phải ánh mắt tôi đang nhìn cô ấy, cô ấy chần chừ một lúc rồi nói: “Tớ thấy, Trang Nhan nên đi tìm bí thư công xã Vu Kha, đem những lời vừa rồi kể cho ông ấy nghe. Người này không giống Phạm Tín Nghĩa. Hơn nữa, tớ cũng không tin lời Thư Ngâm, vì một học sinh thi vào cấp ba mà đảng ủy công xã còn phải họp hành nghiên cứu cơ chứ.”

Đúng vậy, tôi thầm nghĩ, Thư Ngâm đã có thể lừa dối tôi về mặt tình cảm, thì tại sao lại không thể mang đảng ủy công xã ra để dọa tôi cơ chứ? Xem ra, vẫn là Tất Tuyết Mông nhìn thấu triệt Thư Ngâm hơn.

Phùng Sĩ Mẫn ban nãy còn xuôi theo điệu bộ của tôi để cằn nhằn, chớp mắt cái đã hết sức tán thành lời của Tất Tuyết Mông: “Đúng, có thể tìm Vu Kha! Hồi ông ấy mới tới, chưa quen đường đi lối lại dưới xã, đã cùng tớ đi vòng quanh thôn bản, tư tưởng cởi mở lắm! Tớ hỏi ông ấy, chế độ trách nhiệm khoán sản lượng, trong phạm vi công xã có vạch ra tỷ lệ nào không? Ông ấy nói, vạch ra làm cái gì? Người dân tự phát điều chỉnh quan hệ sản xuất, đừng có trói buộc họ vào khuôn khổ.”

“Vậy thì,” Tất Tuyết Mông nghiêng đầu một cái, “Cậu có đi cùng Trang Nhan không?”

“Đi chứ!” Phùng Sĩ Mẫn vỗ ngực một cái, “Có phải đi gặp bí thư tỉnh ủy đâu, gặp bí thư công xã thì có gì mà phải sợ?”

Trong lòng tôi đang tự nhủ: Giữa Phùng Sĩ Mẫn và Tất Tuyết Mông thật kỳ lạ, mấy năm trước Phùng Sĩ Mẫn theo đuổi cô ấy, đã bị từ chối, vậy mà họ vẫn đối xử với nhau rất hòa thuận. Ánh mắt Tuyết Mông lại rơi trên mặt tôi, tôi ôm lấy tâm trạng thử vận may, đứng bật dậy.

À, tôi còn cần gì nữa đây, mọi chuyện đều được giải quyết viên mãn và tốt đẹp biết bao. Rời khỏi căn phòng nhỏ của Vu Kha, tôi trút ra một tiếng thở phào nhẹ nhõm.

“Lần này cậu thấy thỏa mãn rồi chứ?” Tất Tuyết Mông mỉm cười hỏi tôi.

Mang theo tâm trạng biết ơn, tôi ngoảnh đầu nhìn cô ấy: “Thực sự phải cảm ơn cậu, đã hiến một kế sách hay như vậy. Lúc cậu kết hôn, tớ nhất định sẽ tặng cậu một món quà thật quý giá.”

Vì tâm trạng vui vẻ, tôi và cô ấy đùa giỡn với nhau. Phùng Sĩ Mẫn cất giọng to hết cỡ, cười sảng khoái. Còn Tất Tuyết Mông ngẩn người ra một lúc, lấy tay che đi gương mặt đỏ bừng rồi chạy biến đi không nói một lời.

Nếu không có chút dư ba ngoài ý muốn nào đó, thì sự việc này coi như đã kết thúc rồi.

Mấy ngày sau, bác của Phỏng Kính Bần là Phỏng Tư Rong quả nhiên đã về quê hương, hơn nữa còn nói, hôm sau sẽ đến thăm trường tiểu học Chìa Khóa Trại. Cán bộ đại đội đến hỏi tôi, có cần quét vôi lại trường tiểu học một lượt hay không, tôi dứt khoát từ chối, cần gì phải làm ra cái vẻ mặt tiền giả tạo đó chứ, nó vốn ra sao thì cứ bày ra thế ấy cho người ta xem. Chỉ có điều, hôm sau vừa khéo là thứ Bảy, lúc tan học buổi chiều, tôi vẫn bảo lũ học sinh dọn dẹp sạch sẽ cả trong lẫn ngoài phòng học, cửa kính cũng được lau chùi sáng bóng.

Ngày Chủ nhật, là một ngày mùa hè nắng chói chang, từ sáng sớm nhiệt độ đã rất cao. Ve sầu kêu raả trên cành cây, hầu như không có một làn gió thổi. Những tán lá xanh dày đặc trên sườn núi lấp lánh gợn sóng dưới ánh mặt trời rực rỡ. Tôi ngồi trong căn phòng nhỏ nằm sát cạnh phòng văn hóa, lật xem một cuốn tiểu thuyết, lặng lẽ chờ đợi sự ghé thăm của khách quý.

“Hà, chăm chỉ thật đấy!” Một bóng người thoáng qua ở cửa, kèm theo một câu nói dịu dàng được đưa vào. Tôi ngạc nhiên ngẩng đầu nhìn lên, ồ, Tất Tuyết Mông đã đến chỗ tôi rồi, tôi nhảy dựng lên:

“Hoan nghênh cậu, Tuyết Mông, ngọn gió nào đã thổi cậu đến đây thế?”

“Gió lành!” Cô ấy mím môi, trong mắt ánh lên ý cười, “Tớ đến để làm thuyết khách đây……”

“Chuyện gì thế? Chỉ cần tớ làm được……”

“Cậu làm được mà.” Sắc mặt Tất Tuyết Mông trở nên nghiêm trang, hạ thấp giọng nói: “Thư Ngâm đã đến rồi, đang ở ngay cạnh bụi trúc bồng bềnh bên trường tiểu học ấy……”

Tôi lập tức sầm mặt xuống: “Cô ấy…… cô ấy đến đây làm gì?”

“Người phụ trách tiếp đón khách của trường trung học Xà Tràng Bình chính là cô ấy.” Tất Tuyết Mông giải thích: “Tuy nhiên, cô ấy đến sớm là để tìm cậu. Trang Nhan, cậu không biết đấy thôi, Phạm Tín Nghĩa đã được điều đến trạm cung tiêu khu rồi. Thư Ngâm đã bị lừa, cán bộ ngân hàng huyện Phạm Kiên Sâm kia vốn đã có bạn gái, lại còn đính hôn rồi nữa. Thư Ngâm hối hận lắm……”

“Đáng đời!” Tôi buột miệng nói với vẻ hả hê.

“Cậu không nên nói vậy.” Tất Tuyết Mông nhanh chóng khuyên nhủ tôi, ngẫm nghĩ một hồi, rồi bồi thêm một câu: “Cô ấy cần được an ủi.”

“Tớ không phải là loại áo mặc hai mặt, muốn cởi thì cởi, muốn mặc thì mặc.” Tôi hoàn toàn không nghe lời khuyên của Tất Tuyết Mông.

Tất Tuyết Mông mở to hai mắt đăm đăm nhìn tôi, lại uyển chuyển nói: “Thế nhưng cô ấy đã đến rồi, kiểu gì cậu cũng phải gặp cô ấy chứ. Hơn nữa, cùng làm việc một chỗ, ngày tháng còn dài, dù có không nói chuyện được nữa, thì cũng là quan hệ đồng chí mà……”

Lời nói đều đúng cả. Chỉ có điều trong tình cảm của tôi, làm thế nào cũng không thể vượt qua được khúc cua này. Tất Tuyết Mông thấy tôi không hé răng, chắc là nghĩ rằng tôi đã nghe lời khuyên của cô ấy, liền lúng túng nói: “Tớ đi gọi cô ấy tới đây, đừng để cô ấy đợi lâu.”

Vừa nói cô ấy vừa bước ra cửa. Tôi đuổi theo ra cửa, định mở miệng gọi cô ấy lại, nhưng chợt nghĩ lại, đằng nào Tất Tuyết Mông cũng ở đó, tôi mỉa mai Thư Ngâm vài câu, cũng coi như trút được giận. Quay lại ghế ngồi xuống, chưa đọc được hai dòng chữ, Thư Ngâm đã vội vã bước vào căn phòng nhỏ của tôi, không đợi tôi ngẩng đầu lên, cô ấy đã “rầm” một tiếng đóng sập cửa lại. Lúc này tôi mới phát hiện ra, Tất Tuyết Mông đã không đi vào cùng. Cô ấy chuồn đi đâu mất rồi nhỉ? Trong đầu tôi đang tìm kiếm những câu mỉa mai Thư Ngâm, vừa ngẩng đầu lên, Thư Ngâm đã dùng khăn tay lau nước mắt, nức nở, ngắt quãng nói với tôi rằng: “Em sai rồi…… Em sai rồi, Trang Nhan, em…… em không nên đối xử với Phỏng Kính Bần như thế…… Tuy nhiên, em cũng là…… hết cách thôi, Bí thư công xã Phạm ép buộc em, anh ấy, anh ấy…… anh anh có biết không, chiếc mũ địa chủ của Phỏng Tư Quý, là do anh ấy…… đeo cho đấy……”

Tôi nhìn cái bộ dạng khó coi của cô ấy, trong lòng chán ghét thầm nghĩ, cô ấy lại bắt đầu diễn kịch rồi. Chẳng lẽ chuyện cô ấy và Phạm Kiên Sâm cùng đi xem phim cũng là do người ta ép buộc sao? Hừ! Tôi sẽ không bao giờ mắc lừa nữa đâu.

Thấy tôi ngồi im không nhúc nhích, cô ấy ngừng nức nở, tay nắm chặt chiếc khăn tay, đôi mắt đẫm lệ nhìn tôi, từng bước từng bước tiến lại gần tôi, với vẻ cầu xin nói: “Trang Nhan, anh…… anh tha thứ cho em nhé? Em, em không biết chuyện của Phỏng Tư Quý……”

Tôi kiên quyết lắc đầu, buồn bã trả lời: “Không!”

“Trang Nhan, Trang Nhan, đều tại em không tốt! Anh, anh tha thứ cho em đi!” Nước mắt Thư Ngâm tuôn như mưa, vừa khóc vừa dang rộng hai tay, nhào vào người tôi, hai tay ôm chặt lấy cổ tôi, áp chặt gương mặt đầy vết nước mắt lên đầu tôi.

Tôi tuyệt đối không ngờ rằng, cô ấy lại hối hận đến mức khóc lóc thảm thiết và đau đớn nhường này. Những lời châm chọc cay độc vừa nổi lên trong đầu không biết đã bay đi đâu mất, tôi liếc nhìn cô ấy, cô ấy đang tràn ngập mong đợi nhìn tôi, thân hình ấm áp áp sát vào người tôi, đôi môi hé mở cách mặt tôi rất gần, hơi thở nóng bỏng ấy xộc thẳng vào má tôi. Đầu óc tôi nóng bừng bừng, cơ thể tê rần đi chẳng còn chút sức phản kháng nào, tôi chỉ cần có chút biểu hiện đồng tình nào đó, thì mọi mâu thuẫn, xung đột, đối lập của chúng tôi sẽ theo một cái ôm, một nụ hôn mà tan biến đi mất, rồi mọi chuyện đã qua trong quá khứ sẽ lại lặp lại. Chúng tôi sẽ lại tiếp tục tiến hành mối tình bình lặng không gợn sóng. Thế nhưng, đột nhiên, trước mắt tôi lại thoáng hiện lên cảnh tượng Thư Ngâm và Phạm Kiên Sâm đi xem phim với nhau, tôi lập tức tỉnh táo lại, mọi sự do dự và chần chừ đều bị gạt bỏ, tôi nhanh chóng đứng phắt dậy khỏi ghế, đẩy cô ấy sang một bên, nói: “Có một số việc có thể tha thứ, nhưng có một số việc tuyệt đối không thể tha thứ!”