[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương XII: “Thợ giày” Horn đến thăm chủ nhà.

Hôm sau chuyến đi London, “Thợ giày” Horn đến thăm người chủ nhà cho thuê. Mục đích của ông là mua lại ngôi nhà mình đang ở. Dù nhận ra rằng giờ đây bản thân phải dọn đến một nơi ở thích hợp hơn với gia cảnh đã đổi khác, ông vẫn muốn giữ lại quyền sở hữu và sử dụng chốn cũ mà mình đã gắn bó suốt bao năm. Căn nhà nhỏ bé ấy lưu giữ biết bao kỷ niệm thân thương. Nơi đây đã chứng kiến phần đẹp đẽ nhất trong cuộc đời ông. Nơi đây từng là tổ ấm của một cuộc hôn nhân ngắn ngủi nhưng hạnh phúc viên mãn, và cũng chính tại nơi này, người vợ hiền quý giá của ông đã qua đời. Ngôi nhà ấy từng ngập tràn ánh sáng và niềm vui từ cô con gái nhỏ bé yêu dấu của ông; và tinh thần tươi vui, trìu mến của con bé dường như vẫn vương vấn đâu đây. Những ký ức ấy, được củng cố thêm bởi một tâm nguyện rộng lượng dành cho những người hàng nghèo khó mà ông từng hay giúp đỡ, đã thôi thúc ông quyết tâm mua đứt ngôi nhà này.

“Thợ giày” Horn không hề hé lộ với em gái về ý định mua nhà của mình. Sau bữa sáng, ông chỉ bảo rằng mình ra ngoài có việc trong một chốc; và dẫu cô Jemima nhìn ông đầy dò xét, cô vẫn để ông đi mà không gặng hỏi câu nào.

Chủ nhà của “Thợ giày” Horn, người vốn nổi tiếng là giàu sụ, sống tại một trong những khu vực khuất nẻo nhất thị trấn, nơi phải qua một mê cung gồm những con hẻm ngoằn ngoèo, nhớp nhúa mới đến được. Trên bước đường vòng vèo tìm đến chốn ẩn dật ấy, “Thợ giày” Horn không khỏi băn khoăn và hoài nghi về khả năng thành công của chuyến đi. Ông thừa nhận chủ nhà là một kẻ cứng đầu và lắm chứng dở hơi; thế nên ông chẳng hề tự tin chút nào về cách mà đề nghị sắp tới của mình sẽ được tiếp đón. Điển hình là khi nghĩ đến những khó khăn của việc này, ông đã thành kính cầu nguyện rằng, nếu Chúa muốn, xin Người hãy cho tâm nguyện hiện tại của ông được toại nguyện. Rồi với sự tự tin dâng cao cùng bước chân nhanh nhẹn hơn, ông tiếp tục rảo bước cho đến khi đứng trước ngôi nhà của chủ nhà.

Ngôi nhà là một công trình gạch thấp lè tè, tối tăm, nằm chắn ngang cuối một con phố tồi tàn và bịt kín lối đi. Phía trên cửa ra vào có một chiếc biển hiệu nhọ nhem, trên đó lờ mờ hiện lên dòng chữ chung chung nhưng mập mờ:

“D.FROUD,

Đại lý.”

Lớp sơn trên cánh cửa xiêu vẹo đã phồng rộp và tróc ra từng mảng lớn méo mó; bậc cửa gần như mòn vẹt làm đôi; những ô cửa sổ thì mờ đục bởi lớp bụi bám qua bao năm tháng.

Cánh cửa được mở bởi một mụ già còm cõi. Trước câu hỏi liệu ông Froud có nhà không, mụ đáp với giọng hằn học rằng “có, ông ấy có nhà; lúc nào mà chẳng có;” và vừa nói, mụ vừa đẩy thô bạo vị khách bước vào căn phòng bên trái lối ra vào rồi biến mất tăm. Căn phòng vô cùng tối tăm, phải một lúc lâu “Thợ giày” Horn mới có thể quan sát được không gian xung quanh. Nhưng dần dần, khi mắt đã quen với bóng tối, ông nhận ra giữa phòng đặt một chiếc bàn gỗ gụ cũ kỹ, bề bộn sách vở và giấy tờ. Kê sát bức tường đối diện cửa sổ là một chiếc tủ đựng đồ cổ kính, phình to như bị phù thũng. Đối diện cửa ra vào là lò sưởi đã ngả màu nâu vì rỉ sét, trống hoắc trống hoác chẳng có lấy một bộ dụng cụ lò sưởi nào, lại chất đầy những rác rưởi tạp nham. Tường nhà và bệ lò sưởi hoàn toàn trống trơn không có nổi một vật trang trí. Giấy dán tường đã rách nát, bẩn thỉu, thậm chí còn rủ xuống thành từng dải. Trên bệ lò sưởi bày chiêng chỏng vài vỏ chai mực và lọ keo đã cạn, một chiếc thước kẻ cũ, cùng vô số những thứ linh tinh thập cẩm khác. Tiện nghi duy nhất dành cho khách khứa chỉ là hai chiếc ghế gỗ đã trầy xước tả tơi.

Ban đầu “Thợ giày” Horn cứ nghĩ mình chỉ có một mình; nhưng ngay khoảnh khắc tiếp theo, ông nghe thấy có tiếng quát lạnh lùng hướng về phía mình, dù không gọi tên.

— Này, chưa đến kỳ nộp tiền thuê nhà đâu nhé. Anh đến có việc gì?

Đó là một giọng nói gắt gỏng vang lên từ góc tối giữa cửa sổ và lò sưởi. Hướng mắt về phía đó, “Thợ giày” Horn lờ mờ nhận ra bóng dáng của người mà ông lặn lội đến gặp. Ông Daniel Froud vừa quay người lại từ một chiếc bàn đứng cao mà ông ta đang cặm cụi viết trong bóng râm. Làm thế nào mà lão có thể nhìn thấy đường trong một góc tối như thế là một điều bí ẩn gắn liền với khả năng thị lực tinh tường siêu phàm vốn nổi tiếng của lão. Bọn trẻ con trong xóm từng quả quyết rằng lão có thể nhìn trong đêm tối như loài mèo. Giờ đây, lão bước lại gần “Thợ giày” Horn thêm một bước và hiện nguyên hình là một gã đàn ông lớn tuổi, người hơi thấp, tóc điểm hoa râm, gân guốc và xù xì, khoác trên mình bộ y phục cũ kỹ, lỗi thời.

— Chào buổi sáng, thưa ông Froud, — “Thợ giày” Horn cất lời, chìa tay ra, — tôi đến gặp ông có chút việc công chuyện.

— Đương nhiên là anh có việc rồi, — câu trả lời vang lên đầy giận dữ; phớt lờ bàn tay đang đưa ra của vị khách, lão dậm chân một cách thiếu kiên nhẫn xuống mặt sàn không trải thảm. — Chẳng có ai đến tìm tôi vì bất cứ chuyện gì khác ngoài công việc cả. Và tôi cũng chẳng muốn họ làm thế, — lão nói thêm với một tiếng cười khẩy lạnh lùng. — Nào, giải quyết nhanh đi. Thời gian của tôi quý giá lắm, nếu của anh không thế.

— Thời gian của tôi cũng không phải là vô giá trị, — ông đáp lại một cách nhanh chóng. — Thưa ông Froud, tôi muốn hỏi liệu ông có đồng ý bán lại cho tôi ngôi nhà tôi đang ở hay không.

Nếu Daniel Froud có ngạc nhiên đi nữa, lão cũng che giấu điều đó rất hoàn hảo.

— Nếu tôi có bán đi chăng nữa, — lão cộc cằn đáp lại, — thì anh, một gã thợ giày nghèo, cũng đời nào mua nổi.

— Tôi hoàn toàn đủ khả năng mua lại ngôi nhà đó, thưa ông Froud, — câu trả lời điềm tĩnh vang lên.

Daniel Froud đăm đăm dò xét nét mặt của vị khách.

— Tôi tin là anh nghĩ mình đang nói thật đấy, — lão nói. — Vá giày cho lũ ăn mày chắc phải là một nghề kiếm bộn lắm nhỉ?

— Tôi vừa được thừa kế một khoản tiền, — “Thợ giày” Horn đáp.

Sự chú ý của Daniel Froud lập tức bị khơi gợi.

— À! — lão thốt lên, — ra là vậy ư? Thế nhưng mời ngồi, thưa ông Horn, — rồi gã già gân guốc đồi bại ấy đẩy dịch về phía vị khách, nãy giờ vẫn đứng, một trong những chiếc ghế ọp ẹp phủ đầy bụi bặm của lão.

“Thợ giày” Horn nhìn chiếc ghế được mời đầy vẻ hoài nghi và đáp rằng ông thích đứng hơn.

— Nếu ông sẵn lòng bán nhà cho tôi, thưa ông Froud, xin cứ ra giá đi. Tôi không có ý định làm mất thời gian của ông đâu.

Daniel Froud ngẫm nghĩ một lát. Lúc này vấn đề không còn là việc lão có nên bán ngôi nhà cho “Thợ giày” Horn nữa hay không: lão đã bắt đầu tính toán xem nên thét giá bao nhiêu rồi.

— Vậy là anh thực sự muốn mua ngôi nhà đó chứ, thưa ông Horn? — lão hỏi.

— Vâng, đó là nguyện vọng của tôi.

— Và anh nghĩ mình trả nổi giá chứ?

— Tôi không mảy may nghi ngờ về điều đó.

— Nào, — lão đột ngột chồm mặt về phía trước với vẻ mặt đầy ác cảm, — anh thấy sáu trăm bảng thì thế nào?

Dù là một người chân chất, “Thợ giày” Horn vẫn cảm thấy mức giá đó là quá đỗi cắt cổ.

— Chắc là ông đang nói đùa đấy chứ? — ông nói.

— Anh thấy giá đó là quá rẻ à?

— Tôi thấy nó quá đắt thì có.

— Chà, có lẽ tôi đang đùa thật, như anh vừa nói đấy. Thế còn năm trăm bảng thì sao?

— E rằng từng đó vẫn còn quá nhiều. Tôi chỉ trả bốn trăm năm mươi bảng thôi.

Daniel Froud chần chừ suốt mấy phút, nhưng cuối cùng cũng lên tiếng: — Thôi được, tôi nhận lời đề nghị của anh, ông Horn; nhưng đây quả là một sự hy sinh lớn lao đấy.

Chỉ vài phút là đủ để hoàn tất thỏa thuận; và rồi, khi chuẩn bị ra về, “Thợ giày” Horn nhân cơ hội gửi gắm vài lời răn đày đối với người chủ nhà keo kiệt.

— Anh bạn không biết rằng việc cố gắng bán một thứ với giá cao hơn giá trị thực của nó là một tội lỗi lớn lắm sao? — ông nói. — Lại còn ham hố tiền tài đến mức đê tiện như thế nữa chứ! Tiền bạc xem chừng chẳng phải là thứ đáng để khao khát đến thế đâu, nhất là khi nó chẳng mang lại cho anh điều gì tốt đẹp hơn những gì nó đang làm cho anh lúc này. Chào anh bạn nhé; nguyện xin Chúa ban cho anh sự ăn năn sám hối.

Ông Froud trố mắt lắng nghe bài giáo lý thẳng thắn đến rợn người ấy. Khi định thần lại, lão lao chồm tới, vung nắm đấm định giáng một cú thật mạnh nhưng vừa lúc trượt khỏi tấm lưng của vị khách đang bước ra khỏi phòng.

Đứng chắn ngay trước cửa ra vào là mụ già giữ nhà.

— Có phải lão Horn thợ giày vừa mới ra về không? — mụ hỏi.

— Phải, mụ kia.

— Có phải cái lão Horn vừa mới vớ được khối gia tài kết xù không?

— Ừ... thì cũng xấp xỉ thế.

— “Xấp xỉ thế!” Nghe đồn là có tới cả triệu bạc cơ đấy! Nhìn đây này! — và mụ chìa cho lão xem một mẩu báo nhọ nhem, nhàu nát, đăng tải toàn bộ câu chuyện về gia tài của “Thợ giày” Horn.

Với một tiếng thét gào, Daniel Froud chồm lấy mụ đàn bà và lắc mạnh đến mức tưởng chừng xương cốt trong người mụ như muốn rời ra.

— Đồ quạ cái địa ngục! Sao mày không nói cho tao biết sớm hơn?

Mụ sinh vật khốn khổ lùi phắt lại, thở hồng hộc ngã người vào cánh cửa ở phía bên kia hành lang.

— Daniel Froud, — mụ nói sau khi đã lấy lại hơi sức, — lần sau mà ông còn dám làm thế với tôi, tôi sẽ dọn đi đấy.

Thốt ra lời đe dọa đáng sợ ấy xong, mụ thu người lại rồi lững thững quay về khu vực riêng của mình trong căn nhà tối tăm, để mặc cho ông Froud tha hồ tiếc nuối ngẩn ngơ vì những điều khoản dễ dãi một cách ng u ngốc mà lão vừa thỏa thuận với “Gã thợ giày vàng”.

— Phải chi lúc đó mình biết sớm hơn! — lão rên rỉ. — Phải chi mình biết được điều đó sớm hơn!

Tối hôm đó, “Thợ giày” Horn kể cho em gái nghe chuyện ông đã làm và lý do vì sao ông lại làm thế; nghe xong, cô chắp tay lên ngực đầy kinh hãi.

— Thứ nhất, — cô nói, — em chẳng hiểu tại sao anh lại phải mua cái ngôi nhà đó làm gì; và thứ hai, anh đã trả một cái giá quá hời cho nó so với giá trị thực rồi đấy.