Khi thư ký của “Thợ giày” Horn thức dậy vào sáng hôm sau, cô lại trải qua cảm giác quen thuộc với không gian xung quanh như lúc cô mới bước chân vào ngôi nhà này. Căn phòng ngủ nhỏ quét vôi trắng với những món đồ nội thất giản dị trông giống như một ảo ảnh từ quá khứ. Cô có một ấn tượng mơ màng rằng mình đã từng ngủ trong căn phòng trắng nhỏ này rất nhiều lần trước đây. Cụ thể là có một sự quen thuộc đến giật mình ở một bức tranh nào đó treo trên tường, phía cuối giường. Đó là một bức tranh in màu theo kiểu cổ, nằm trong khung đen, vẽ lại giấc ngủ của Giac-cốp. Cô đăm đăm ngắm nhìn bức tranh một hồi lâu. Sau đó, cô tự lắc đầu mình, thở dài, và bật lên một tiếng cười nhỏ đầy vẻ xót xa.

“Thật ngớ ngẩn!” cô thầm nghĩ. “Làm sao mà mình từng ở đây trước kia, hay từng nhìn thấy bức tranh này cho được chứ! Dù rằng chắc là mình đã thấy một bức tương tự ở đâu đó khác rồi.”

Rồi cô xốc lại tinh thần và bước xuống giường. Thế nhưng khi đã thay trang phục xong và đi xuống lầu, cảm giác quen thuộc ấy lại một lần nữa dâng ngập trong cô. Cầu thang hộp dường như không phải là lối đi xa lạ với cô; và khi cô bước ra căn phòng bếp ở chân cầu thang, nhìn thấy chiếc bàn tròn bằng gỗ thông bày biện bữa sáng với những món ăn đạm bạc, cô suýt lảo đảo trước sự quen thuộc của khung cảnh đó.

“Thợ giày” Horn đang ở trong xưởng của ông, còn cô Jemima thì đã ra ngoài sân; và khi cô gái trẻ đưa mắt nhìn quanh căn phòng mộc mạc, nơi này dường như, theo một cách kỳ lạ nào đó, đã từng thuộc về cuộc đời quá khứ của cô. Chính tiếng lóc cóc của chiếc búa gõ từ “Thợ giày” Horn, vang lên vui vẻ từ xưởng làm việc phía sau, đã đánh thức những âm hưởng kỳ quái trong đại não cô, góp phần làm cho ảo giác ấy trở nên trọn vẹn.

Suốt bữa sáng, cô cảm thấy mình giống như một kẻ đang mơ màng. Cô có cảm tưởng như mình đang trôi dạt vào một cuộc đời mới nhưng lại chẳng hề mới mà vốn rất cũ kỹ; và cô gần như cảm thấy như thể mình vừa được về nhà. Cô hoàn toàn không thể tưởng tượng nổi lời giải thích cho trải nghiệm kỳ lạ này là gì. Cô chẳng mang mảy may nhận thức nào về sự thật đang diễn ra. Cô chống lại cảm giác đang ngự trị trong mình, và phần nào vượt qua được nó; nhưng nó cứ lặp đi lặp lại trong suốt thời gian cô ở lại ngôi nhà, dù với cường độ có phần giảm bớt.

Sau bữa sáng, “Thợ giày” Horn mời cô thư ký bắt tay vào giải quyết khối lượng thư từ ùn ứ đang chờ được xử lý.

“Cô thấy đấy, cô Owen,” ông nói ngầm ngợi như một lời xin lỗi vì đã bảo cô bắt đầu công việc quá sớm, “chồng thư ngày càng lớn hơn; và nếu chúng ta không làm gì để giảm bớt nó ngay lập tức, mọi chuyện sẽ thực sự vượt ngoài tầm kiểm soát.”

Cô Owen quay đôi mắt đen láy và lấp lánh nhìn người chủ của mình.

“Ôi, ông Horn,” cô thốt lên khi ngồi xuống ghế bên bàn, “càng sớm bắt tay vào việc càng tốt chứ ạ! Cháu đến đây đâu phải để chơi đùa, ông thừa biết mà.”

“Thợ giày” Horn trút một bọc thư chưa trả lời xuống bàn, ngay trước mặt cô thư ký trẻ tuổi đầy nhiệt huyết của ông.

“Đó là cả một đống tuyết dày cho cô đấy, cô Owen ạ!” ông nói.

“Cảm ơn ông,” cô đáp lại một cách vui vẻ, “chúng ta phải cố gắng hết sức để dọn sạch nó thôi.”

Cô Owen đã bắt đầu cảm thấy vô cùng thoải mái khi ở bên “Thợ giày” Horn; và lúc này, cô thậm chí còn mạnh dạn trêu chọc ông về vẻ mặt đầy lo lắng khi ông nhìn đống thư từ của mình.

“Ông có nghĩ rằng,” cô hỏi với một nụ cười rạng rỡ, “chút ánh nắng mặt trời có thể giúp chúng ta không ạ?”

“Thợ giày” Horn giật mình, đưa mắt nhìn về phía cửa sổ. Buổi sáng trời đang u ám.

“Có chứ,” ông nói; “nhưng chúng ta đâu thể bắt thời tiết——” Rồi ông chợt hiểu ý cô, liền dừng lại và mỉm cười. “Chắc chắn rồi; cô nói đúng, cô Owen ạ. Tôi thật sai lầm khi cứ mang một gương mặt ủ dột thế này. Nhưng cô thấy đấy, mọi chuyện kiểu này với tôi quá ư mới mẻ và lạ lẫm; thế nên cô cũng chẳng có gì phải ngạc nhiên khi thấy tôi hoang mang cả.”

“Vâng,” cô thư ký đáp lại, với một chút vẻ bề trên thoảng qua trong giọng điệu; “trong trường hợp của ông thì điều đó cũng không có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng cháu thì không hề hoang mang chút nào. Trả lời thư từ trước nay vẫn luôn là niềm vui của cháu.”

“Thế thì tốt,” “Thợ giày” Horn nghiêm túc nói; “Và tôi nghĩ cô cũng sẽ phải đóng góp phần lớn ‘ánh nắng mặt trời’ ấy nữa đấy, cô Owen ạ.”

“Cháu sẽ cố gắng,” cô đáp gọn lỏn với một nụ cười rạng rỡ; rồi cô xắn hai tay áo gọn gàng lên, cúi mái tóc sẫm màu xuống, và bắt đầu công việc một cách đầy hào hứng, trong khi “Thợ giày” Horn, nhìn cô từ phía bên kia chiếc bàn, bị giằng xé giữa hai điều bí ẩn: làm thế nào mà cô có thể viết nhanh và hay đến thế, và điều gì đã khiến ông có cảm giác như thể mình đã biết cô suốt cả cuộc đời?

Hầu hết các bức thư đều chứa đựng những lời xin tiền. Một số ít đến từ đại diện của các hội từ thiện nổi tiếng; rất nhiều bức khác là những lời kêu gọi giúp đỡ cho các quỹ từ thiện hoặc hiệp hội địa phương; và một tỷ lệ không nhỏ là đơn từ của các cá nhân, hoặc là đang gặp cảnh khốn cùng, hoặc là vô cùng xảo quyệt, hoặc là cả hai.

Những lời kêu gọi cá nhân mang đủ mọi sắc thái khác nhau. “Thợ giày” Horn kinh ngạc khi nhận ra có biết bao nhiêu người đang ở bờ vực tuyệt vọng chỉ vì thiếu đi đúng sự trợ giúp mà ông có thể trao đi. Thật khó mà tin nổi có một số lượng lớn con người đến vậy mà ông có cơ hội cứu vớt khỏi cảnh lầm than, và với mỗi trường hợp thì chỉ cần một số tiền nhỏ bé nhường nào là có thể làm được điều đó. Quả là một bức tranh muôn màu phơi bày nỗi khốn khổ và sự tuyệt vọng của con người qua những bức thư ấy, hoặc ít ra chúng trông có vẻ là như vậy! Chắc chắn có những bức thư đã được viết bằng những trái tim tan vỡ và được chấm phá bằng những giọt nước mắt; nhưng bức nào mới là bức như thế?

“Tôi không hề ngờ rằng trên đời lại có nhiều rắc rối đến thế!” “Thợ giày” Horn hoảng hốt kêu lên.

“Có lẽ số rắc rối ấy không nhiều như những gì các bức thư của ông ngụ ý đâu, thưa ông,” cô thư ký gợi ý.

“Cô nghĩ vậy sao?” “Thợ giày” Horn gặng hỏi.

“Cháu cảm thấy chắc chắn là như vậy,” cô gái trẻ nói với cái lắc đầu đầy vẻ hiểu biết. “Nhưng chúng ta phải cố gắng hết sức để sàng lọc. Cháu sẽ ném thẳng một số bức thư này vào lò sưởi ngay lập tức, nếu cháu là ông đấy, thưa ông Horn.”

“Nhưng chúng phải được trả lời trước chứ!”

“Phải vậy không thưa ông? Bức nào cũng thế ạ?” cô thư ký hỏi, nhướng đôi chân mày đen lên. “Sao mà tốn của ông cả một gia tài nhỏ tiền mua tem đấy, ông Horn ạ!”

“Nhưng cô quên mất tôi giàu cỡ nào rồi sao, cô Owen. Và tôi thà bị lừa gạt một nghìn lần, còn hơn là từ chối, dù chỉ trong một trường hợp duy nhất, sự giúp đỡ mà đáng lẽ tôi phải trao đi.”

“Vâng, thưa ông Horn, cháu là thư ký của ông, và cháu phải tuân theo mệnh lệnh của ông, dù cháu có đồng tình với chúng hay không.”

Cô nói kèm theo một tiếng cười khúc khích vui vẻ; và “Thợ giày” Horn, chẳng những không hề phật lòng, lại còn nở nụ cười rạng rỡ đáp lại cô.

Họ xử lý từng bức thư theo thứ tự gửi đến. Đối với một số đơn xin giúp đỡ, “Thợ giày” Horn cảm thấy hoàn toàn có thể tự mình quyết định. Những lời thỉnh cầu từ các tổ chức từ thiện có uy tín đều nhận được từ ông sự hồi đáp vô cùng hào phóng, và số tiền lớn đến mức cô thư ký trẻ tuổi cảm thấy buộc phải lên tiếng can ngăn.

“Cô quên mất,” ông đáp lại, “mình có bao nhiêu tiền rồi sao.”

“Nhưng—xin lỗi ông—hình như ông quyết định đem cho hết sạch tiền luôn hay sao ấy!”

“Vâng, gần như thế,” câu trả lời vang lên điềm tĩnh.

Hơn nữa, việc giải quyết các yêu cầu hỗ trợ vì lợi ích địa phương cũng gặp rất ít khó khăn. Chính những lời kêu gọi cá nhân mới là thứ gây ra nhiều phiền toái nhất. Mọi trường hợp đều phải được tranh luận gay gắt với cô Owen, người vẫn luôn khẳng định rằng không một ai trong số những kẻ gửi thư nài nỉ kia đáng được giúp đỡ, cho đến khi “Thợ giày” Horn tự làm cho mình thỏa mãn rằng đó là một hoàn cảnh thực sự ngặt nghèo và đáng thương thực sự. Nhờ sự kiên trì lớn lao, cô đã thành công trong việc thuyết phục người chủ của mình rằng rất nhiều lời kêu gọi cá nhân đó chẳng đáng để bận tâm dù chỉ một phút. Đối với mỗi người viết những lá thư ấy, một bức thư từ chối lịch sự sẽ được gửi đi. Còn lại những trường hợp khác, người ta quyết định sẽ gửi thư yêu cầu cung cấp giấy tờ giới thiệu.

“Cháu sẽ phải làm người phụ nữ lo việc kinh doanh cho ông, thưa ông Horn,” cô Owen nói, “cũng như làm thư ký của ông vậy; và giữa chúng ta, cháu nghĩ mình có thể xoay sở được.”

Cô cảm thấy rằng có một công việc mang tính Cơ Đốc chân chính đang chờ đón mình khi làm những gì có thể để giúp đỡ người đàn ông giàu có, đạo đức nhưng đang gặp rắc rối và nghèo túng này.

“Thợ giày” Horn vô cùng say đắm cô thư ký của mình. Cô có vẻ như đang lấp đầy một chỗ trống vốn bỏ ngỏ trong cuộc đời ông. Mọi thứ diễn ra tự nhiên như thể cô sinh ra là để ở đó và viết thư thay cho ông vậy. Giá mà cô bé Marian của ông không rời xa ông từ nhiều năm trước, thì bây giờ con bé cũng có thể đã làm thư ký cho ông rồi. Ông thở dài khi nghĩ đến điều đó; và rồi, khi đưa mắt nhìn sang gương mặt rạng rỡ của cô Owen lúc cô cúi đầu làm việc, để những lọn tóc dày buông xõa trên mặt bàn, lòng ông được an ủi biết bao.

Sự tôn trọng phép tắc của cô Jemima khiến cô ngần ngại không muốn rời đi quá lâu khỏi căn phòng nơi em trai cô và cô thư ký duyên dáng đang cùng nhau làm việc trong bầu không khí thú vị ấy; và thỉnh thoảng, cô lại bày tỏ sự quan tâm đầy sống động đối với tiến độ công việc của họ.