Có một nhân vật khác cảm thấy vô cùng chướng tai gai mắt trước lối sống phá cách của “Thợ đóng giày vàng”, đó chính là ông đánh xe Bounder. Trong vai trò người đánh xe, Bounder hoàn hảo không chê vào đâu được. Tài nghệ bẩm sinh của ông đã được tôi luyện và chín muồi qua bề dày kinh nghiệm hạng sang. Về phép xã giao trong phạm vi công việc của mình, Bounder cực kỳ chuẩn mực. Cư xử đúng mực giữa chủ và người đánh xe, theo quan điểm của ông, là “toàn bộ phận sự của con người”. Ông khinh bỉ như nhau trước một kẻ đánh xe xấc láo và một người chủ không biết giữ đúng vị trí của mình.
Bounder sớm nhận ra rằng, ở lão “Thợ giày” Horn, ông có một người chủ thật không sao bề chấp nhận nổi. Bounder “thấy ngay từ đầu rằng ông Horn vốn chẳng phải quý ông gì cả.” Mọi chuyện vẫn thường là thế đối với “mấy kẻ bỗng dưng giàu xổi.” Và Bounder phồng hai má đỏ lựng lên cho đến khi trông chúng chẳng khác nào hai quả bóng bay đồ chơi. Chuyện “phải đợi chờ mòn mỏi bên ngoài nhà ga thì đã đành một lẽ, trong khi chủ nhân cứ đứng đôi co với một lão trông rách rưới chẳng khác nào kẻ đi nhặt ve chai; nhưng đến mức bắt dừng xe lại để đón từng kẻ lang thang gặp dọc đường, thì thật là quá quắt lắm rồi.” Ý sau này có phần hơi phóng đại từ phía Bounder. Sự thật chính xác là có một lần, chủ nhân của ông đã dừng xe để cho một người đi bộ đáng kính nhưng nghèo khó quá giang, và trong một dịp khác, một người phụ nữ lao động cùng đứa con nhỏ mệt mỏi đã được mời lên ngồi trên những chiếc đệm thiêng liêng của Bounder, chính ngài chủ nhân thân thiết của ông đã cúi xuống bế đứa trẻ đầy bụi đường đặt vào chỗ ngồi.
Nhưng đây chưa phải là điều tồi tệ nhất. Người phụ nữ sống trong ngôi nhà nhỏ mà Marian từng hí hửng chạy qua vào buổi sáng mất tích thuở nào, có một cô con gái bị tật nguyền do bệnh cột sống. Đó là người con gái duy nhất, và nếu khỏe mạnh, ở độ tuổi thiếu niên này, cô hẳn đã là chỗ dựa đắc lực cho mẹ mình. “Thợ giày” Horn vô cùng xúc động trước đôi má xanh xao và thân hình còng cọc, yếu ớt của cô thiếu nữ bệnh tật. Ông liền khuyên em gái mình đến thăm túp lều đó, và họ đã đón nhận tội nghiệp ấy vào sự chăm sóc của mình. Sẽ chẳng có gì lạ khi cô thư ký trẻ cũng tham gia vào nghĩa cử cao đẹp này. Thoạt đầu, cô được sai đến căn nhà nhỏ với những món đồ ăn ngon miệng để bồi bổ cho cô gái bệnh; rồi sau đó cô bắt đầu tự nguyện đến đó. Trong một lần ghé thăm, người mẹ tình cờ nói rằng:
“Thưa cô, con bé cần nhất là không khí trong lành. Nhưng làm sao để hít thở nó đây? Nó chỉ có thể đi bộ vài bước chân là cùng; mà ngay cả một mùa đông ôn hòa thì cũng chẳng phải lúc để ngồi ra ngoài trời.”
Người phụ nữ nói chẳng hề có dụng ý gì sâu xa; nhưng những lời ấy đã gợi lên trong tâm trí cô Owen một ý tưởng hay ho. Đến lúc này, cô thư ký trẻ đã tạo được chỗ đứng vững chắc trong lòng người chủ đến mức cô có thể tiếp cận ông mà chẳng chút dè dặt. Thế nên, cô bộc trực bày tỏ suy nghĩ của mình với ông bằng sự tự nhiên của một người con gái cưng. Một người con gái ruột thịt hẳn đã vòng tay ôm lấy cổ ông và tô điểm cho lời đề nghị bằng một nụ hôn. Cô Owen không làm thế; nhưng giọng điệu đầy cung kính mà cũng vô cùng gần gũi, tin tưởng của cô cũng đạt được hiệu quả tương tự.
“Thưa ông Horn” — họ đang giữa bộn bề giải quyết thư từ hằng ngày — “bác sĩ bảo rằng tội nghiệp Susie Martin cần được hít thở thật nhiều không khí trong lành. Ông có nghĩ rằng lâu lâu cho nó đi dạo bằng xe ngựa sẽ là một ý kiến hay không?”
Sự thấu hiểu của cô đối với “Thợ giày” Horn đảm bảo rằng đề xuất của cô sẽ được chấp thuận. Bằng không, cô đã chẳng ngần ngại mà cất lời.
“Thợ giày” Horn đặt chiếc bút mà ông vừa dùng để ghi chép vài ý cho cô thư ký xuống, rồi đăm đăm nhìn cô trong chốc lát. Kế đó, khuôn mặt ông bừng sáng lên một niềm hân hoan bất chợt.
“Đúng thế chứ! Sao ta lại không nghĩ ra nhỉ? Cô gái thân mến của tôi ơi, cô chính là thiên thần hộ mệnh của tôi đấy!”
Tối hôm đó, cô Owen được nhờ chuyển một lời nhắn đến ngôi nhà nhỏ; và ngày hôm sau, Bounder vô cùng hoang mang khi nhận được lệnh chở cô Owen cùng cô gái tật nguyền đi dạo vùng ngoại ô trên chiếc xe ngựa kéo bằng lùn. Bounder trân trân trợn mắt, mặt tái mét như người sắp đứt mạch máu não, rồi lắp bắp xin được nhắc lại mệnh lệnh. Chủ nhân của ông đã chiều ý anh ta; và Bounder quay lưng bước đi với dáng vẻ kiêu kỳ để làm theo lệnh. Lòng anh ta hừng hực một nỗi nhục nhã ê chề. Lần này thì anh ta nhịn, nhưng tuyệt đối không có lần sau. Anh ta chẳng khác nào con lạc đà trong câu thành ngữ, gục ngã dưới cọng rơm cuối cùng. Rất nhanh thôi, giới hạn chịu đựng lâu nay sẽ phải vỡ òa.
Một nỗi bức xúc lớn của Bounder là anh ta hiếm khi được lệnh lái xe đến những biệt thự lớn. Anh ta phải đánh xe rẽ vào bao ngõ ngách lạ lùng. Gần như ngày nào anh ta cũng nhận lệnh lái xe vào những con phố mà anh ta cảm thấy xấu hổ khi có ai trông thấy, và dừng bánh trước những cánh cửa mà anh ta coi là nỗi nhục nhã khi buộc phải kéo cương dừng lại những cỗ mãnh thú đang chồm lên lồng lộn. Bounder chỉ thở phào nhẹ nhõm trong những dịp được giao nhiệm vụ chở cô Jemima đi chơi. Khi ấy, anh ta hoàn toàn yên tâm sẽ không phải nhận lệnh thực hiện những việc hạ thấp phẩm giá của một người đánh xe vốn từ trước tới nay chỉ phục vụ cho tầng lớp thượng lưu. Những dịp như thế đã xoa dịu phần nào tâm hồn bị tổn thương của anh ta. Nhưng vết thương ấy lại bị cào rách mỗi ngày bởi những nhục mạ mới từ chính chủ nhân của mình. Anh ta đã phải nhấm nhúm cái sự thật cay đắng là lái xe chở cô gái tật nguyền hết lần này đến lần khác. Thế nhưng ngọn triều nổi loạn trong lồng ngực anh ta đang dâng lên ngày một cao, tích tụ sức mạnh qua từng ngày; và cuối cùng, Bounder quyết định “cảnh cáo” chủ nhân, từ bỏ một môi trường không hợp gu này. Anh ta không thích lấy việc chủ nhân đối xử tử tế với cô gái bệnh tật làm lý do bề nổi để xin đổi việc; và trong lúc đang tìm kiếm một cái cớ hợp lý, dòng sự kiện đã mang đến cho anh ta chính xác thứ mà anh ta đang tìm kiếm.
Bounder vẫn chưa hề hay biết về những chuyến ghé thăm hằng ngày của chủ nhân đến xưởng cũ. Anh ta bị giấu kín chuyện này đơn giản vì chẳng có lý do đặc biệt nào buộc phải thông báo cho anh ta biết cả. Một buổi chiều nọ, khi rời nhà, “Thợ giày” Horn đã nhắn lại với cô Jemima bảo người đánh xe đánh xe ngựa hai bánh đến ngôi nhà cũ vào lúc ba giờ. Bounder nhận lệnh với vẻ ngạc nhiên dửng dưng không biết lão chủ lại chuẩn bị giở trò kỳ quặc gì để bắt mình dung túng và hỗ trợ đây. Đến đầu con phố nơi có ngôi nhà cũ tọa lạc, anh ta vô thức kìm cương ngựa. Sau đó, với vẻ khinh miệt khôn tả, anh ta từ từ đánh xe tiến lên và đi đến đúng số nhà đã được chỉ định.
Gọi giật một cậu bé đang đi ngang qua, anh ta ra lệnh cho nó đập cửa. Cậu bé toan chống lệnh; nhưng liếc thấy chiếc roi da trong tay Bounder liền khiến nó đổi ý, và nó giáng một cú đập rầm rầm vào cánh cửa. Cánh cửa nhanh chóng mở ra, và chủ nhân của Bounder hiện hình. Nhưng ngụy trang khéo đến mức Bounder phải dụi mắt mấy bận. Cởi bỏ chiếc áo khoác ngoài và thắt chiếc tạp dề bằng da, “Thợ giày” Horn đứng ngay khung cửa, tay để trần, chìa ra một đôi giày đinh vừa được đóng vá lại.
“Được đấy,” ông bảo; “ta rất mừng vì cậu đúng giờ. Phiền cậu mang đôi giày này đến số 17, phố Drake, ngay khúc cua đằng kia; rồi quay lại đây nhé;” và bước ra vỉa hè, ông đặt đôi giày lên chiếc đệm trống của chiếc xe ngựa hai bánh, sát bên cạnh thân hình uy nghi của Bounder.
Bounder chạm tay lên vành mũ theo lệ thường; nhưng trong lòng anh ta là một ngọn lửa hờn căm, và khi anh ta chậm rãi đánh xe đi, một dòng nham thạch của những suy nghĩ cuồng nộ đang cuồn cuộn chảy trong tâm trí. Rằng anh ta, một Bounder “từng đánh xe chở toàn quý ông quý bà thực thụ, như là một nghị sĩ quốc hội với cả một lão tước sĩ,” lại bị sai đi giao một đôi giày lao động! Đây đúng là “cọng rơm cuối cùng” rồi còn gì nữa!
Đến số 17 phố Drake, Bounder dứt khoát từ chối không thèm chạm vào đôi giày đáng ghét ấy. Anh ta chỉ hất chiếc roi về phía người phụ nữ đang ngỡ ngàng ra mở cửa, phớt lờ lời cảm ơn của mụ, rồi quay đầu ngựa thui thủi phóng đi.
Đêm hôm đó, người đánh xe bị tổn thương danh dự của “Thợ giày” Horn đã tìm gặp chủ nhân.
“Tôi muốn xin thôi việc, thưa ông,” anh ta nói, tay chạm vành mũ và cất giọng hoàn toàn cung kính.
Chủ nhân của Bounder giật mình. Ông vốn định sẽ tiếp tục trọng dụng người đánh xe của mình.
“Sao lại thế, Bounder?” ông hỏi. “Ta trả lương chưa đủ cho cậu, hay có chuyện gì khác?”
“Ồ,” Bounder đáp, “tiền nong thì không có gì phải bàn; nhưng mà, nói thật lòng nhé, công việc ở đây chẳng giống lắm với những gì tôi từng quen làm. Tôi vốn không quen lái xe vòng vèo qua những con hẻm nhỏ, dừng lại ở mấy căn lều tranh hay đại loại thế; rồi đón rước đủ thứ kẻ lang thang mà ông gặp; hay chở cả giày bốt của thợ thuyền trên ghế xe ngựa.”
“Tôi e rằng, anh Bounder,” “Thợ giày” Horn mỉm cười rộng lượng nói, “tôi đã làm tổn thương lòng tự tôn của anh rồi.”
“Vâng, nói về chuyện đó thì, thưa ông,” người đánh xe bứt rứt đáp, “tất cả những gì tôi muốn nói là tôi đã quen phục vụ ở tầng lớp cao cấp; và tôi nhận việc ở đây do hiểu lầm mà ra.”
“Được rồi, Bounder,” “Thợ giày” Horn điềm tĩnh đáp lời, “vậy chúng ta nên đường ai nấy đi thì hơn. Vì tôi không thể hứa sẽ thay đổi cách phục vụ nào khác được, xét thấy ý định của tôi là dùng những chiếc xe của mình để phục vụ lợi ích của người khác nhiều y như cho chính bản thân mình vậy; và chắc chắn là tôi sẽ chẳng mấy khi lái xe dạo chơi giữa giới thượng lưu đâu. Anh muốn nghỉ việc từ bao giờ, hở anh Bounder?”
Thế này thì rất ra dáng làm ăn. Bounder không vội vàng trả lời ngay.
“Bởi vì,” chủ nhân của anh ta tiếp lời, “tôi sẽ cho anh nghỉ vào tuần tới, nếu anh muốn.”
“Vâng, thưa ông,” Bounder chầm chậm đáp, “tôi không muốn nghỉ trước khi tròn tháng.”
“Được thôi. Nhưng cậu phải biết điều này, Bounder, là tôi chẳng có điểm gì phàn nàn về cậu cả. Chính cậu là người xin nghỉ việc đấy nhé.”
Bounder ngẩng cao đầu hết cỡ. “Phàn nàn” về anh ta á! Chỉ nghe gợi ý thôi đã là một sự sỉ nhục rồi. Nhưng Bounder nén nó vào trong.
“Nếu bây giờ cậu đang cần giấy giới thiệu,” “Thợ giày” Horn tiếp lời, “tôi sẽ——”
“Cảm ơn ông, thưa ông,” Bounder kiêu kỳ ngắt lời, “tôi đã lo liệu xong chuyện đó rồi. Có không ít vị quý ông sẵn sàng đứng ra bảo lãnh cho tôi,” và Bounder quay ngoắt người, hiên ngang bước đi với cái mũi hếch lên tận vì sao.
