“Thợ Giày” Horn có thói quen dành trọn giờ đầu tiên mỗi buổi sáng, sau bữa điểm tâm, tại phòng làm việc cùng cô thư ký của mình. Họ cùng nhau duyệt qua những bức thư cần hồi đáp; rồi sau khi đã chỉ thị rõ ràng cho cô Owen về một số bức thư trong số đó, ông để cô tự quyền định đoạt với những bức còn lại. Trong nhóm thư đầu tiên, thường có vài bức được ông giữ lại để tham khảo ý kiến của ông Durnford. Viên thư ký trẻ có nhiệm vụ rà soát những bức thư đến trong các đợt phát sau; nhưng không bức nào trong số đó được trình lên “Thợ Giày” Horn cho đến sáng hôm sau, trừ khi chúng mang tính chất khẩn cấp.

Một buổi sáng, khoảng một tuần sau khi dọn đến ngôi nhà mới, cánh cửa phòng làm việc bất ngờ bật mở, và “Thợ Giày” Horn bước ra sảnh với vẻ đầy hào hứng, tay cầm một bức thư đang mở.

– Jemima! – ông lớn tiếng gọi.

Đáp lại chỉ là âm thanh của những lời qua tiếng lại đầy giận dữ phát ra từ khu bếp, trong đó ông nhận ra giọng điệu quen thuộc của cô em gái. Chắc chắn là Jemima không đến nỗi gặp rắc rối với đám gia nhân chứ! Tiến lại gần cửa bếp, ông hé mở một chút và ngó vào trong. Cô Jemima đang lớn tiếng ra điều kiện với cô đầu bếp trẻ tuổi xinh xắn. Cô gái đứng tựa lưng vào bàn, đối diện với bà chủ, tay cầm chiếc cán bột làm bánh, trong từng đường nét cơ thể và nét mặt đều lộ rõ vẻ nổi loạn.

– Cô thật là một con ranh hỗn láo, – cô Jemima đang nói với giọng sắc bén nhất.

– Chính cô mới là đồ ranh con ấy, – câu trả lời xấc xược vang lên. – Chẳng có bà chủ nào lại đi chõ mũi vào tôi và công việc của tôi như cô đã làm suốt tuần qua đâu. Nếu cô là một quý bà thực sự, cô đã không hành xử như vậy.

– Đồ con bé vô lễ, tôi sẽ dạy cho cô biết điều phép tắc.

– Tự giữ lấy phép tắc của mình đi, – cô gái đốp chát lại; – và như thế sẽ tốt hơn cho tất cả mọi người đấy. Còn tôi, tôi không thèm làm ở cái xó này nữa, và tôi xin nghỉ việc từ lúc này luôn, rõ chưa!

Đúng lúc đó, cô gái liếc thấy khuôn mặt của ông chủ ở cửa, liền quay phắt người lại phía cái bàn và cắm cúi làm việc tiếp. Cô Jemima trong cơn thịnh nộ bèn tiến lên một hai bước, tay giơ cao, định hướng về tấm lưng rộng của cô đầu bếp nổi loạn; nhưng “Thợ Giày” Horn, nhận thấy tình hình căng thẳng, liền cất giọng quả quyết:

– Jemima, anh muốn em ra đây ngay.

Cô Jemima giật mình, rồi không nói một lời, lẽo đẽo theo anh trai vào phòng ăn.

– Anh à, – vừa bước vào, cô đã cướp lời trước trong cơn giận dữ, – con nhỏ đó đã lăng mạ em một cách thô bạo.

– Đúng vậy, Jemima, anh nghe thấy hết; nhưng em hãy cố quên chuyện đó đi một lát. Anh có tin lớn muốn báo cho em đây. Bức thư này nói về người anh họ Jack.

Ngay lập tức, cô Jemima đã quên bẵng đi cô đầu bếp bất tuân thượng lệnh.

– Vậy là cuối cùng tội nghiệp anh ấy cũng được tìm thấy rồi sao! – cô thốt lên sau khi cầm lấy và đọc bức thư.

– Đúng thế, và tình cảnh hiện tại của anh ấy sẽ càng làm cho tin vui mà anh sắp nhận được trở nên đáng mong chờ hơn gấp bội.

– Thế anh vẫn giữ ý định nhường lại cho anh ta một phần gia tài của chú ruột chứ?

– Dĩ nhiên là anh vẫn giữ ý định đó rồi!

– Chà, – cô Jemima hằn học đáp lại, – thật là đáng tiếc. Số tiền ấy rồi sẽ bị tiêu tán theo một cách còn tồi tệ hơn cả lúc người ta gom góp chúng lại.

– Đừng nói thế, Jemima, – người anh trầm giọng nhắc nhở.

– Thôi được, – cô Jemima hỏi, dẹp bỏ những lời phàn nàn thêm, – thế anh định làm gì tiếp theo?

– Việc đầu tiên là gặp hãng luật Tongs và Ball. Em thấy đấy, họ yêu cầu anh làm vậy mà. Hôm nay thì anh không đi được rồi. Ngày mai, như em biết đấy, anh phải đi thăm ngôi làng của chúng ta; và vì nó nằm trên đường tới London, tính toán hay nhất là cứ đi thẳng tới đó luôn khi đã ở khoảng cách ấy.

Mọi chuyện đã được quyết định như vậy, và cô Owen được chỉ thị viết thư cho văn phòng luật sư, thông báo rằng ông Horn sẽ đến gặp họ vào buổi sáng của ngày thứ ba tính từ hôm đó.

Sáng hôm sau, “Thợ Giày” Horn, sau khi ủy quyền đầy đủ cho cô thư ký trẻ quản lý thư tín trong thời gian mình vắng mặt, đã lên chuyến tàu sớm đi Daisy Lane để ghé qua London trên đường đi. Ông chỉ có một hình dung mơ hồ về ngôi làng mà mình là chủ sở hữu lớn nhất. Tuy nhiên, ông biết rằng tài sản của mình ở đó, bao gồm cả ngôi dinh thự cổ, đang ở trong tình trạng – trích lời ông Ball – “hơi xuống cấp”; và ông rất phấn khởi trước viễn cảnh những sự mục nát ấy sẽ mở ra cơ hội sử dụng một phần đáng kể trong khối tài sản khổng lồ của mình vào những mục đích hữu ích.

Trời gần trưa thì tàu dừng lại ở cái ga nhỏ nơi ông phải xuống. Ông là hành khách duy nhất rời tàu tại nhà ga đó; và gần như chưa kịp đặt chân xuống sân ga, ông đã được chào đón bởi một người đàn ông trung niên giản dị, chiều cao trung bình, vóc người đậm đà, mái tóc nâu đỏ cùng bộ ria mép màu đỏ sẫm, trong khi gương mặt sạm nắng và rạng rỡ của ông ta là minh chứng rõ ràng cho một cuộc sống gắn liền với trời đất bên ngoài. Trông ông ta có vẻ là một con người đàng hoàng, thông minh và đáng tin cậy. Đó chính là John Gray, người quản lý điền trang; và “Thợ Giày” Horn đã có cảm tình với ông ta ngay từ cái nhìn đầu tiên.

– Từ đây vào làng chỉ có một dặm rưỡi thôi thưa ngài, – người đàn ông nói khi họ trèo lên chiếc xe ngựa nhẹ đang đậu sẵn bên ngoài nhà ga; – và chúng ta sẽ đến nơi chớp mắt thôi.

Chiếc xe ngựa nhẹ là một phương tiện kỳ quặc và cũ kỹ, còn con ngựa thì tuyệt đối không phải giống thuần chủng. Thế nhưng toàn bộ chiếc xe trông sạch sẽ không tì vết.

– Trông nó hơi xộc xệch một chút, thưa ngài, – ông Gray thành thật nói. – Nhưng ngài không phải lo đâu. Tôi nghĩ nó vẫn đủ sức chịu đựng cho chuyến đi này.

“Thợ Giày” Horn mỉm cười có phần buồn bã khi bước lên chỗ ngồi. Đây có lẽ chỉ là khởi đầu cho vô số những điều mục nát mà ông sẽ phải chứng kiến trong ngày hôm nay.

– Tỉnh dậy nào, Jack! – ông Gray vừa nói vừa giật nhẹ dây cương. Dáng vẻ của con vật cho thấy nó cần phải hiểu lời răn đe của chủ nhân theo đúng nghĩa đen. Nó giật mình tỉnh giấc, bắt đầu bước đi với tốc độ rùa bò, và phải nhờ đến sự nỗ lực thuyết phục rất nhiều từ người đánh xe, nó mới chịu chuyển sang một cú nước kiệu nhẹ nhàng.

– Nó chẳng bao giờ chạy nhanh hơn thế được đâu, – viên quản lý bộc bạch.

– Ồ! – “Thợ Giày” Horn thốt lên. – Nhưng chúng ta phải tìm cho anh một cỗ xe khác khá khẩm hơn để đi lại chứ, ông Gray.

– Cảm ơn ngài. Thế thì quá tuyệt.

Trong lúc họ thong thả tiến bước trên con đường đồng quê thơ mộng, viên quản lý lần lượt cung cấp cho ông chủ mới những chi tiết về khối điền trang mà ông vừa thừa hưởng.

– Gần như toàn bộ ngôi làng này đều thuộc về ngài, thưa ngài. Chỉ có nhà thờ, nhà xứ, cùng một trang trại kèm theo hai ngôi nhà nhỏ là không thuộc về ngài thôi. Nhưng ngài sẽ thấy tài sản của mình đang ở trong một tình trạng tồi tệ khủng khiếp đấy. Tôi đã làm hết sức có thể để chắp vá lại rồi; nhưng ngài bảo không có tiền thì làm sao mà xoay sở được?

– Tôi hy vọng, ông Gray, – vị chủ nhân mới lên tiếng, – là chúng ta sẽ sớm chấn chỉnh lại tất cả những điều đó.

– Dĩ nhiên là ngài sẽ làm thế rồi, thưa ngài, – viên quản lý bộc trực đáp. – Thật là đau lòng, – ông nói thêm, – khi phải nghe những lời phàn nàn từ người dân.

– Chắc chắn rồi. Anh phải dẫn tôi đi thăm vài người tá điền của tôi; nhưng nhớ là không được nói cho họ biết tôi là ai nhé.

– Kìa có một ngôi nhà tươm tất đấy chứ! – ông nhận xét khi họ nhìn thấy một căn hộ có vẻ thoải mái nằm bên tay trái, ngay lối vào làng.

– À, đó là nhà xứ, – viên quản lý đáp, – còn nhà thờ thì ở phía xa hơn một chút, và đằng kia, ở bên kia đường, là trang trại không thuộc quyền sở hữu của ngài.

Họ lúc này đã tiến vào trong làng, con đường dài ngoằn ngoèo và xập xệ chẳng mấy chốc đã phơi bày trước mắt “Người thợ giày vàng” đầy đủ bằng chứng về sự hà tiện của người chú quá cố. Những ngôi nhà tranh nửa đổ nát và những căn nhà mục nát nằm rải rác khắp nơi; đây đó dọc theo con phố chính là hai hoặc ba cửa hàng ảm đạm; và ngay giữa trung tâm ngôi làng sừng sững một quán rượu trông vô cùng nhếch nhác.

– Tôi ước gì, – “Thợ Giày” Horn nói khi họ đi ngang qua tòa nhà vừa nhắc đến, – ngôi làng của tôi không có lấy một nơi chốn nào như thế này.

– Chẳng có lý do gì, – viên quản lý đáp lại với một nụ cười kín đáo, – mà ngài lại phải dung túng một quán rượu trong làng nếu ngài không thích.

– Chúng ta không thể mở một quán nước không có đồ uống có cồn hay sao?

– Chắc chắn là được chứ, thưa ngài; nhưng nó sẽ chẳng có lãi đâu.

– Ý anh là xét về mặt tiền bạc đúng không. Nhưng điều đó đối với tôi chẳng nghĩa lý gì cả, và mô hình ấy sẽ đem lại lợi ích ở những phương diện khác. Tôi giao phó việc này cho anh, ông Gray, hãy tìm cách tống cổ kẻ đang chiếm giữ quán rượu đó đi ngay khi có thể làm được mà không mang tiếng bất công, rồi cải tạo nó thành một quán nước giải khát thuần túy – một nơi cung cấp chỗ nghỉ ngơi phù hợp cho lữ khách, và là chốn tụ họp vui vẻ vào mỗi buổi tối cho đàn ông và thiếu niên trong làng.

– Cảm ơn ngài, – viên quản lý hào hứng đáp lại với vẻ vô cùng phấn khỉ. – Tôi được toàn quyền quyết định chứ ạ?

– “Toàn quyền quyết định” ư? – “Thợ Giày” Horn thắc mắc với vẻ mặt bối rối. – Để tôi xem nào; đó là…… cái gì nhỉ? À, tôi nhớ ra rồi – chính là được tự do hành động phải không?

– Vâng, thưa ngài, – viên quản lý nghiêm trang đáp.

– Thế thì đúng là ý tôi như vậy rồi.

Khi xe tiếp tục lăn bánh, “Thợ Giày” Horn nhận thấy hầu hết những mảnh vườn gắn liền với các ngôi nhà đều được chăm sóc ngăn nắp, và một số người dân đã phải rất vất vả để che đậy những bức tường mục nát của những căn chòi khốn khổ bằng hoa hồng, kim ngân hoa và đủ loại cây leo. Tràn ngập một cảm giác hổ thẹn đầy chính trực, ông bỗng trở nên nôn nóng đến bồn chồn, chỉ khao khát được vung chiếc đũa thần bằng vàng của mình lên khung cảnh tiêu điều này.

– Đây là nhà tôi đây, thưa ngài, – viên quản lý nói khi họ dừng lại trước cổng một ngôi nhà xám xịt có hai mặt tiền. – Ngài sẽ dùng chút bữa trưa đạm bạc cùng chúng tôi chứ?

– Cảm ơn anh, – “Người thợ giày vàng” đáp, – tôi rất sẵn lòng.