Một khó khăn mới lạ đối với người giàu có.

Rắc rối của hầu hết mọi người, dù giàu hay nghèo, nằm ở chỗ làm sao giữ được tiền của; còn với “Người thợ giày vàng”, khó khăn của ông lại là làm sao để tống khứ nó đi cho bằng hết. Mục đích bất di bất dịch của Horn, ông thợ giày, là không giữ lại cho bản thân nhiều hơn một phần nhỏ tài sản. Kể từ khi phất lên, ông đã cho đi một khoản tiền không nhỏ, nhưng chừng đó vẫn chẳng thấm vào đâu so với khối gia sản đồ sộ ông đang nắm giữ. Hơn nữa, ông biết mình ngày càng giàu hơn. Kể từ khi tài sản rơi vào tay ông, các khoản đầu tư lại sinh lời tốt hơn bao giờ hết; và ông không thể cam lòng nhìn những khoản tiền khổng lồ ấy cứ thế chất chồng lên mình trong khi thế giới ngoài kia vẫn còn quá nhiều cảnh lầm than, túng quẫn. Ông tin rằng sự giàu sang vô biên này là do Chúa trao cho ông giữ hộ, chứ không hoàn toàn thuộc về ông. Mục đích của Chúa khi ban cho ông của cải là để ông dùng nó giúp đỡ bất kỳ ai đang cần đến; và vì vậy, xét cho cùng, số của cải ấy không thuộc về chính “Người thợ giày” Horn, mà thuộc về những người có quyền được hưởng lợi từ nó dưới sự dẫn dắt của Chúa. Ông tin chắc rằng chưa có vị mục sư nào được kêu gọi thi hành chức vụ “Lời Chúa” một cách rõ ràng hay trang trọng hơn chính mình, “Người thợ giày vàng”, trong chức vụ quản lý của cải. Và đó là một sứ mệnh hợp với tâm khảm ông. Tràn đầy tình yêu thương và lòng trắc ẩn như Chúa dành cho những kẻ túng thiếu, khổ đau và tội lỗi, ông say sưa tận hưởng những cơ hội đầy ân điển đang ùa đến trong đời mình. Những ngày này, ít có niềm vui nào lớn hơn niềm vui được đặt bút ký chi phiếu đối với ông. Việc thuyết phục ông đóng góp cho một mục đích xứng đáng là một phương thế của ân điển, bởi ông luôn hồi đáp lời kêu gọi bằng tấm lòng hào sảng, hân hoan, và tỏ vẻ vô cùng biết ơn vì cơ hội mà việc đó mang lại.

Có lẽ chưa bao giờ những chức phận của một tín hữu giàu có lại được thấu hiểu rõ ràng, hay những khả năng phước hạnh ẩn chứa trong sự giàu sang lại được hiện thực hóa đầy đủ đến thế như ở trường hợp của “Người thợ giày” Horn. Ông thường tự nhủ rằng, bằng cách dùng tiền của mình để đem lại hạnh phúc cho người khác, ông đã đạt được lợi ích cao nhất mà tiền bạc có thể mang lại. Khi được cho đi theo cách ấy, tiền bạc đem đến cho ông sự thỏa mãn lớn hơn vô vàn so với việc chỉ dành nó cho những mục đích cá nhân.

Nhưng “Người thợ giày vàng” vẫn chưa cảm thấy thỏa mãn. Tiền của ông không vơi đi đủ nhanh. Những khoản ông đã phân phát chỉ như vài vệt bọt biển trào ra từ đại dương. Ông cần những kênh để dẫn dòng chảy từ thiện của mình. Khó khăn của ông thật hiếm có. Hầu hết những người giàu có đều thấy mình chẳng bao giờ đủ phương tiện để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của chính bản thân. Còn ông, dù có thể thỏa mãn những nhu cầu vô tận ngoài kia, lại vô cùng phiền não vì không biết phải làm sao để thực hiện điều đó. Tuy nhiên, ông quyết tâm sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi tìm ra cách để tống khứ từng xu còn sót lại, sau khi đã trang trải các nhu cầu khiêm tốn của chính mình, vào công việc phụng sự Chúa.

Với mục đích đó, “Người thợ giày” Horn quyết định đến thăm vị mục sư của mình một lần nữa. Ông Durnford đã giúp ông trước đây, và chắc chắn sẽ giúp ông lần nữa. Ông cố tình chọn sáng thứ Hai cho chuyến thăm này. Trừ khi công việc kinh doanh thực sự khẩn cấp, ông sẽ không liều lĩnh làm phiền ông Durnford trong giờ học tập bằng cách đến thăm vào bất kỳ buổi sáng nào khác ngoài ngày này. Nhưng ông biết rằng, vào sáng thứ Hai, vị mục sư thường để bản thân được thư thả đôi chút, và thậm chí còn vui lòng đón tiếp một vị khách tâm giao vào thời điểm đó.

Như thường lệ, ông Durnford dành cho bạn mình một sự chào đón nồng hậu. Trong giáo đoàn của ông, không ai chiếm vị trí cao hơn trong sự quý trọng của ông như “Người thợ giày” Horn.

“Rất vui được gặp ông, ông Horn!” ông nói khi bước vào phòng ăn, nơi người hầu đã dẫn vị khách của ông vào; và ông bắt tay “Người thợ giày vàng” thật nồng nhiệt. “Đây đúng là một ngày ‘Thứ Hai buồn bã’ của tôi, thực ra hầu hết các ngày thứ Hai của tôi đều như vậy; và một cuộc trò chuyện huynh đệ thế này sẽ giúp tôi vực dậy tinh thần. Những triệu bảng của ông thế nào rồi?”

Đến lúc này, họ đã ngồi đối diện nhau trên hai chiếc ghế êm ái trước lò sưởi ấm áp. Câu hỏi nửa đùa nửa thật của vị mục sư chạm đúng vào nỗi bận tâm của “Người thợ giày” Horn lúc bấy giờ, đến mức ông đón nhận nó một cách hoàn toàn nghiêm túc và trả lời bằng vẻ mặt rất nghiêm trang.

“Thưa ông, những ‘triệu bảng’ ấy không đi nhanh được; thực tế là chúng đi rất chậm. Và, để nói thật lòng, đó chính là lý do tôi đến đây sáng nay.”

“Ồ!” ông Durnford thốt lên, đầy sự quan tâm.

“Nhưng, thưa ông,” “Người thợ giày” Horn nói thêm, hơi đứng dậy và giơ tay ra, “đừng để tôi làm phiền ông. Tôi có thể đến vào lúc khác nếu ông đang bận.”

“Đừng nói những điều đó, bạn thân mến của tôi!” vị mục sư kêu lên, cũng giơ tay ra. “Hãy ngồi xuống đi. Tôi chẳng bao giờ bận rộn vào sáng thứ Hai cả—nếu có thể tránh được. Tôi luôn sẵn sàng, trong khoảng từ chín giờ đến một giờ vào ngày thứ Hai, cho bất kỳ sự tiêu khiển vô hại nào ghé qua. Tôi giữ cái gọi là ‘Ngày thứ Hai thánh’—ít nhất là vào buổi sáng. Nếu tôi bị quấy rầy vào bất kỳ buổi sáng nào khác, tôi—chà, tôi không thích điều đó. Nhưng bất kỳ ai hợp lý tìm thấy tôi ở nhà vào sáng thứ Hai—điều mà tôi phải thừa nhận là xác suất không cao, vì tôi thường hay đi dạo chơi đâu đó—thì tôi đều rất sẵn lòng tiếp đón vào thời gian ấy.”

“Tôi cũng đoán là như vậy, thưa ông,” “Người thợ giày” Horn đáp.

“À, ông đúng là một người biết nghĩ! Nhưng giờ, về những triệu bảng đó thì sao?”

“Người thợ giày vàng” mỉm cười.

“Không phải ‘triệu bảng’, thưa ông—chưa được một triệu nữa—thực ra trong tay tôi hiện tại còn ít hơn thế rất nhiều; mặc dù tôi thực sự lo lắng về những gì nó có thể trở thành. Tất cả các khoản đầu tư của tôi đều sinh lời tốt đến mức tiền cứ đổ về nhanh hơn cả mức tôi có thể tống khứ đi! Thật là khủng khiếp! Tôi sẽ phải tăng các khoản quyên góp của mình lên rất nhiều theo cách nào đó.”

Vị mục sư giơ hai tay lên vẻ ngạc nhiên giả bộ; và trong đôi mắt xám sắc sảo của ông ánh lên niềm vui chân thành.

“Ông Horn, tôi tin ông là người đầu tiên kể từ khi thế giới hình thành cảm thấy phiền muộn vì tiền của mình không tiêu đi đủ nhanh!”

“Vâng, thưa ông, chính là như vậy đấy.”

Khối tài sản cồng kềnh ấy đè nặng lên trái tim và lương tâm khiến ông không thể nào đón nhận cái nhìn nửa đùa cợt về tình thế mà ông Durnford dường như đang có.

“Nhưng chắc chắn là, ông Horn,” vị mục sư thúc giục, trở nên nghiêm túc, “có rất nhiều cách để dùng tiền của ông. Kiếm tiền thì thường khó; còn tiêu tiền đi thì lẽ ra phải dễ dàng chứ.”

“Vâng, thưa ông, có rất nhiều cách. Thư ký tận tụy của tôi cũng biết điều đó rõ như tôi vậy. Nhưng câu đố là làm sao tìm được những cách đúng đắn. Nếu tôi chỉ đơn thuần muốn tống khứ tiền đi, thì số thư từ nhận được trong một tuần cũng đủ để giúp tôi làm việc đó rồi.”

“Vâng, vâng,” ông Durnford nói, “tất nhiên. Tôi hiểu chính xác tình hình thế nào. Nếu chỉ cần thế, ông có thể gom tiền vào một cái bao rồi ném thẳng xuống biển.”

“Đúng vậy,” “Người thợ giày” Horn đáp với một nụ cười nhẹ; và ông khẽ thở dài như thể ước rằng giá như mình có thể trút bỏ gánh nặng vàng bạc ấy một cách dễ dàng như thế.

“Nhưng không chỉ có vậy đâu, thưa ông Durnford,” sau đó ông nói.

“Không, ông Horn, ông cảm thấy không thể cứ ném bánh mì xuống nước theo nghĩa đen như vậy được. Ông bị thôi thúc phải gieo nó, không phải xuống biển, mà như những hạt giống quý, vào mảnh đất của những trái tim và cuộc đời con người—mảnh đất đã được cày xới bởi sự nghèo khó và bừa xới bởi nỗi khổ đau. Có phải vậy không, bạn của tôi?”

“Người thợ giày” Horn nghiêng người về phía trước trên ghế, mắt long lanh.

“Đúng thế, thưa ông; hãy nói tiếp đi; ông là một người đọc thấu tư tưởng tuyệt vời.”

“Ông cảm thấy rằng việc chỉ đơn thuần tống khứ tiền đi bằng bất cứ cách nào—mà không có sự phân biệt—thì còn tệ hơn cả việc tích trữ nó lại?”

“Chính xác, thưa ông!”

“Đó không phải tiền của ông, mà là của Chúa; và ông muốn dùng từng xu một theo cách mà Ngài sẽ chấp thuận?”

“Vâng, thưa ông,” “Người thợ giày” Horn khẳng định đầy dứt khoát; “và tôi lo lắng về điều đó đến mức nhiều đêm không ngủ được. Tôi cho rằng Chúa ban cho tôi tất cả số tiền này vì Ngài biết tôi sẽ muốn dùng nó vì Ngài; và tôi quyết tâm không làm Ngài thất vọng. Tôi cảm thấy vấn đề này càng mạnh mẽ hơn vì trên thế giới này có biết bao nhiêu tiền của Chúa mà Ngài chẳng bao giờ nhận được lợi ích gì từ đó cả.”

Vị mục sư lắng nghe một cách nghiêm túc.

“Vậy ông muốn tôi tư vấn?”

“Vâng, thưa ông; và sự giúp đỡ của ông nữa. Khó khăn của tôi là những kẻ không xứng đáng lại là những người hăng hái nhất đòi hỏi sự giúp đỡ. Những người thực sự xứng đáng thì thường là những người cuối cùng lên tiếng; và nhiều người trong số họ thà chết còn hơn phải van xin. Giờ đây, thưa ông, tôi muốn ông giúp tôi tìm ra những trường hợp thực sự cần thiết, cho tôi biết về bất kỳ mục đích tốt đẹp nào mà ông biết; và gợi ý càng nhiều cách càng tốt để sử dụng tiền của tôi một cách hiệu quả. Ông sẽ làm điều này cho tôi chứ, thưa ông? Mặc dù ông đã giúp tôi quá nhiều rồi, tôi không nghĩ ông sẽ từ chối yêu cầu của tôi.”

Vị mục sư lắng nghe lời khẩn cầu này từ “Người thợ giày vàng” với một cảm giác hoan hỷ thánh thiêng.

“Không, bạn thân mến,” ông nói, “tôi sẽ không từ chối yêu cầu của ông. Sao tôi có thể chứ? Cùng tin với ông rằng tài sản của ông là một sự ủy thác của Thần linh, tôi coi lời kêu gọi của ông là mệnh lệnh từ chính Chúa. Hơn nữa, ông không thể đòi hỏi ở tôi một công việc nào phù hợp hơn thế này. Ông sẽ nhận được tất cả sự giúp đỡ tôi có thể mang lại; và giữa chúng ta,” ông nói thêm, với một tia sáng hài hước lóe lên trở lại, “chúng ta sẽ khiến những triệu bảng ấy phải bay đi.”

“Cảm ơn ông, thật lòng cảm ơn ông. Nhưng tôi phải cảnh báo ông rằng ông đã nhận một nhiệm vụ không hề nhẹ nhàng. Chúng ta sẽ phải phân phối nhiều nghìn……”

“Chúng ta sẽ làm chúng biến mất,” vị mục sư ngắt lời, “như những đồng xu trong tay một ảo thuật gia vậy.”

“Tôi biết,” “Người thợ giày” Horn nói với một nụ cười, “rằng các ông mục sư rất giỏi trong việc phân phối tiền bạc.”

“Vâng, tôi cho là chúng tôi giỏi khoản đó. Nhưng, người bạn thân mến, hãy hiểu rằng ngay từ đầu, tôi sẽ không tiếp tay cho việc ông tự lừa dối bản thân đâu.”

“Đó đều là tiền của Chúa,” “Người thợ giày vàng” nói.

“Đúng vậy; nhưng nếu ông dùng nó vì Ngài, Ngài muốn ông nhận phần thưởng cho mình.”

“Ồ, về điều đó thì, chỉ một chút thôi là đủ rồi. Nhu cầu của tôi ít lắm.”

“Bạn thân mến,” vị mục sư can ngăn, “ông không thấy mình đang có nguy cơ rơi vào một sai lầm sao? Chúa đã ban cho ông quyền năng để có được rất nhiều điều tốt đẹp của thế giới này; và tôi không nghĩ sẽ là đúng đắn nếu ông không tận dụng triệt để những cơ hội của mình. Dù ông có hào phóng với bản thân đến đâu, và sống một cuộc đời đầy đủ và sung túc đến nhường nào, ông vẫn sẽ có thể cho đi những khoản tiền khổng lồ; và một cuộc sống như vậy sẽ giúp ông phục vụ Chúa tốt hơn trong cương vị mới của mình.”

“Ông nghĩ vậy sao, thưa ông?” “Người thợ giày” Horn hỏi, rõ ràng là bị thuyết phục.

“Tôi chắc chắn là như vậy.”

“Vâng, tôi sẽ cân nhắc điều đó; vì tôi dám chắc là ông nói đúng. Nhưng quay lại điều chúng ta đang nói lúc nãy, có lẽ, thưa ông, ông có thể cho tôi một vài gợi ý trong sáng nay về tiền bạc của tôi không?”

Được mời như vậy, ông Durnford mạo muội nhắc đến một vài trường hợp túng thiếu cá nhân mà ông biết, và chỉ ra nhiều kế hoạch từ thiện rộng khắp mà một người giàu có có thể dấn thân vào.

“Người thợ giày” Horn chăm chú lắng nghe; và sau khi đã ghi vào sổ tay những cái tên ông Durnford cung cấp, ông cũng hứa sẽ cân nhắc những gợi ý chung hơn mà ông Durnford đã đưa ra.

“Tôi rất biết ơn ông, thưa ông; và sẽ thường xuyên đến gặp ông để xin những lời khuyên kiểu này.”

“Cứ bất cứ khi nào ông muốn, ông Horn,” vị mục sư cười lớn; “cho lời khuyên thì chẳng tốn mấy công sức. Những người làm theo lời khuyên đó mới là người phải trả giá.”

“Vâng,” “Người thợ giày” Horn đáp lại; “và tôi sẽ làm điều đó một cách vui vẻ nhất.”

Nói đoạn, ông đứng dậy khỏi ghế và đưa tay ra.

“Chào buổi sáng, thưa ông!”

“Chào buổi sáng, người bạn thân mến của tôi!” vị mục sư nói, nắm lấy bàn tay được đưa ra. “Nhân tiện, cô Owen dạo này thế nào rồi?”

“Ôi, tôi nợ ông lòng biết ơn vĩnh viễn vì đã cho tôi quen biết cô gái đó!”

“Tôi rất vui vì điều đó, nhưng không chút ngạc nhiên đâu.”

“Cô ấy là sự giúp đỡ lớn hơn những gì tôi có thể kể. Và thật là một quá khứ buồn bã mà cô ấy dường như đã trải qua—ý tôi là thời niên thiếu ấy! Thời thơ ấu của cô ấy có vẻ là một khoảng thời gian buồn bã.”

“À, vậy là cô ấy đã kể với ông rồi à?”

“Vâng, chuyện tình cờ lộ ra thôi. Cô ấy không hề phô trương nó chút nào.”

“Tôi chắc chắn là cô ấy sẽ không làm thế.”

“Và thực tế là cô ấy từng là một cô bé bị ruồng bỏ càng làm tôi quan tâm đến cô ấy nhiều hơn.”

“Điều đó,” vị mục sư nói, “là lẽ đương nhiên thôi.”