Tiếng kèn trỗi vang. Alcibiades dẫn quân tiến vào.
Alcib. Hãy gióng lên cho cái thành trì hèn nhược và trác táng này biết
Cuộc tiến quân kinh thiên động địa của chúng ta. [Tiếng kèn thương thuyết nổi lên.
Các Nghị viên xuất hiện trên mặt thành.
Từ trước đến nay các người cứ mặc sức tung hoành, lấp đầy năm tháng
Bằng mọi trò phóng túng vô luân, lấy ý chí riêng mình
Làm chuẩn mực cho công lý; từ trước đến nay, ta cùng những kẻ
Từng ngủ yên dưới bóng uy quyền của các người
Đã phải khoanh tay lang bạt, uổng công than vãn
Về nỗi đoạn trường cam chịu: nay thời cơ đã chín muồi,
Khi nỗi nhẫn nhục dồn nén trong tấm thân tráng kiện
Tự cất tiếng thét: "Đủ rồi!": giờ đây nỗi oan khiên đứt hơi
Sẽ ngồi thở dốc trên những chiếc ghế êm ấm quyền quý của các người,
Và thói ngạo mạn phì nộn kia sẽ phải hụt hơi đứt thở
Trong nỗi khiếp đảm cùng cuộc tháo chạy kinh hoàng.
Nghị viên 1. Hỡi bậc hào kiệt trẻ tuổi,
Thuở những uất ức đầu tiên của ngài hãy còn là mối bận lòng đơn thuần,
Trước khi ngài có binh quyền hay chúng tôi có cớ để sợ hãi,
Chúng tôi đã phái người đến với ngài, xoa dịu những cơn lôi đình,
Lấy ân tình đượm nồng gấp bội
Để xoá bỏ vết nhơ bội bạc.
Nghị viên 2. Chúng tôi cũng từng khẩn cầu
Một Timon đã đổi thay quay về với tình yêu của thành bang,
Bằng những lời khiêm nhường và bao phương tiện hứa hẹn chu cấp:
Chúng tôi đâu phải thảy đều cạn tình cạn nghĩa, nào phải hết thảy đều đáng chịu
Lằn roi chung của hoạ đao binh.
Nghị viên 1. Những bức tường thành này của chúng tôi
Đâu phải do bàn tay của những kẻ gây ra nỗi uất hận cho ngài dựng nên;
Và những kẻ ấy cũng chẳng đáng giá đến mức
Khiến các toà tháp sừng sững, đài chiến tích cùng những chốn học viện này phải sụp đổ
Chỉ vì lỗi lầm riêng tư của chúng.
Nghị viên 2. Những kẻ từng châm ngòi
Khiến ngài thoạt tiên phải dứt áo ra đi, nay cũng chẳng còn sống trên đời;
Nỗi hổ thẹn vì thiếu mưu mô sâu độc đã giày vò quá mức
Làm tan nát cõi lòng chúng. Xin ngài tiến bước, hỡi vị tướng quân cao quý,
Phất cờ dong trống bước vào thành lũy chúng tôi:
Bằng hình phạt xử tử cứ mười chọn một—
Nếu lòng báo thù của ngài khát khao thứ huyết nhục
Mà lương tri vốn tởm lợm—thì xin cứ lấy đi một phần mười theo số mệnh,
Và qua sự may rủi của con xúc xắc vấy đốm,
Hãy để những kẻ vấy tội phải đền mạng.
Nghị viên 1. Đâu phải ai ai cũng mang tội lỗi;
Với những kẻ đã khuất, thật chẳng công bằng chút nào khi trút hờn căm
Lên đầu những người còn đang sống: tội ác, chẳng như ruộng đất,
Đâu thể lưu truyền cho hậu thế thừa kế. Vậy nên, hỡi người đồng bào kính yêu,
Hãy đưa hàng ngũ của ngài vào, nhưng xin để cơn thịnh nộ lại ngoài kia:
Hãy dong thứ cho chiếc nôi Athens đã nuôi nấng ngài, cùng những người ruột thịt,
Những kẻ, giữa cơn bão táp lôi đình của ngài, ắt sẽ phải gục ngã
Cùng với những đứa tội đồ: tựa như người chăn chiên,
Hãy đến bên đàn và lọc riêng những con nhiễm bệnh mang đi,
Chớ nên giết sạch chẳng chừa một ai.
Nghị viên 2. Bất cứ điều gì ngài mong muốn,
Ngài thà dùng nụ cười để khuất phục lòng người
Còn hơn dùng gươm đao mà chém phạt.
Nghị viên 1. Chỉ cần ngài đặt chân
Trước cánh cổng kiên cố của chúng tôi, chúng sẽ tự khắc mở toang;
Miễn là ngài chịu gửi tấm lòng độ lượng đi trước,
Để báo rằng ngài sẽ bước vào với tư cách một người bạn thiện chí.
Nghị viên 2. Xin hãy ném găng tay xuống,
Hoặc bất kỳ tín vật danh dự nào khác của ngài,
Chứng thực rằng ngài dùng đao binh để rửa hờn sửa sai
Chứ chẳng phải để đẩy chúng tôi vào cảnh diệt vong, thì toàn thể quân mã của ngài
Sẽ được đón rước trú ngụ trong thành lũy chúng tôi, cho tới khi chúng tôi
Thực thi trọn vẹn mọi nguyện vọng của ngài.
Alcib. Vậy thì đây là chiếc găng tay của ta;
Hãy bước xuống, và mở rộng những cổng thành không bị công phá của các người:
Những kẻ thù của Timon, và của chính ta,
Kẻ nào do chính tay các người vạch mặt chỉ tên để chịu trừng phạt,
Thì chỉ mình chúng phải đền mạng, không hơn: và, để xoa dịu nỗi sợ hãi của các người
Bằng ý định cao thượng hơn của ta, sẽ chẳng một người lính nào
Rời khỏi vị trí đóng quân, hay xâm phạm đến dòng chảy
Của nền công lý chuẩn mực nơi cương thổ thành bang các người,
Mà bất cứ ai vi phạm sẽ bị nộp cho quốc pháp của các người
Để chịu hình phạt nghiêm khắc nhất.
Cả hai. Lời lẽ thật muôn phần cao quý!
Alcib. Hãy bước xuống, và giữ trọn lời hứa.
[Các Nghị viên bước xuống và mở cổng thành.
Một người lính tiến vào.
Lính. Thưa vị chủ tướng cao quý, Timon đã tạ thế;
Người được an táng ngay nơi mép sóng đại dương;
Và trên bia mộ người có khắc bài minh này,
Con đã dùng sáp in lại mang về, để vết dấu mềm mại ấy
Bày tỏ thay cho sự dốt nát thô thiển của con.
Chú thích
[2644]
Hồi v. Cảnh i.] Capell. Hồi v. Cảnh ii. Pope. Xem chú thích (XIV).
Khu rừng ... hang động.] Về cơ bản theo Capell.
[2645]
... vào] Dyce. Nhà thơ và Họa sĩ vào. Ff. ... vào; Timon ở phía sau không ai nhìn thấy. Capell.
[2646]
As ... abides.] Văn xuôi trong F1. Hai dòng thơ, dòng đầu kết thúc bằng farre, trong F2 F3 F4.
[2647]
cannot] can't Pope.
[2648]
What's ... thee?] Văn xuôi trong Pope. Các dòng thơ không đều trong Ff.
[2649]
Phrynia] Rowe (ấn bản 2). Phrinica F1. Phrinia F2 F3 F4.
Timandra] Timandylo F1.
[2650]
try for] tryal for Pope. tryal of Theobald (ấn bản 2).
[2651]
purposes ... they] purses ... we Collier (Collier bản chép tay). purses ... they Keightley phỏng đoán.
[2652]
best. Promising] best. Promising, F1. best Promising, F2 F3. best, Promising F4.
[2653]
of saying] Lược bỏ trong Pope. of paying Khuyết danh phỏng đoán.
quite] quiet F2.
[2654]
[Timon ... phía sau.] Các chủ biên. Timon từ hang bước ra. Ff. Timon từ hang lại bước ra, không ai nhìn thấy. Pope. Lại bước ra ... không ai nhìn thấy, nhưng nghe lỏm được lời hắn. Hanmer. Chỉ dẫn sân khấu của Ff được Capell chuyển lên đầu cảnh, và ông là người đầu tiên đánh dấu các lời thoại của Timon là 'Nói riêng'.
[2655]
is] Lược bỏ trong Pope.
[2656]
Poet. Nay ... late. Pain. True; ... Come.] Ff. Pain. Nay ... late. Poet. True; ... Come. Hanmer. Poet. Nay ... late. Pain. True. Poet. While the day ... Come. Theobald.
[2657]
When] While Pope.
black-corner'd] black-corneted Hanmer. black-cornette Warburton phỏng đoán. black-coroned Farmer phỏng đoán bản chép tay. black-coned Khuyết danh dẫn theo Steevens phỏng đoán. black-crowned Mason phỏng đoán. black correned Becket phỏng đoán. dark-horned Jackson phỏng đoán. black-cover'd Collier, ấn bản 2 (Khuyết danh dẫn theo Steevens phỏng đoán). black-curtain'd Singer phỏng đoán. black-garner'd hoặc black 'coutred Khuyết danh phỏng đoán.
[2658]
Come] Lược bỏ trong Capell.
[đi về phía Hang động. Capell.
[2659]
I'll ... feed!] Theo Capell. Các dòng kết thúc bằng turne: ... worshipt ... feede? trong Ff.
[2660]
worshipp'd ... temple] worshipped In baser temples Pope.
[2661]
feed] do feed Pope.
[2662]
foam] wave Theobald.
[2663]
worship] Rowe. worshipt F1 F2 F3. worship't F4.
[2664]
aye Be] Rowe (ấn bản 2). aye: Be Ff.
[2665]
Fit I] 'Tis fit I Rowe. 'Fit I do Capell.
[Bước ra phía trước.] Chặn đường họ. Capell. Tiến lên phía trước. Malone. Lược bỏ trong Ff.
[2666]
Have ... men?] Một dòng trong Rowe. Hai dòng trong Ff.
[2667]
open] Lược bỏ trong Rowe, đọc câu Sir, ... tasted thành một dòng.
tasted] tested F2.
[2668]
Whose ... spirits!—] For whose most thankless natures (abhorr'd spirits!) Hanmer.
[2669]
enough—] Rowe. enough, F2 F3 F4. enough: Dyce. Xem chú thích (XV).
[2670]
to you] even to you Hanmer, các dòng 60-64 kết thúc bằng nobleness ... I'm rapt ... this ... words.
[2671]
whole] Lược bỏ trong Hanmer.
I am] I'm Pope.
[2672]
cover ... ingratitude] Theo Ff. Một dòng trong Pope.
[2673]
Let ... better] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
go naked, men] Theobald. go, Naked men Ff.
[2674]
them] men Theobald phỏng đoán.
[2675]
travail'd] F1 F2. travel'd F3 F4.
great] Lược bỏ trong Hanmer.
[2676]
you are] you're Pope.
men] man F1.
[2677]
We ... service] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
We are] We're Pope.
[2678]
Most ... you] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
[2679]
What ... gold] Hai dòng trong Pope. Bốn dòng trong Ff.
[2680]
Ye're] Dyce. Y'are Ff. You're Capell. You are Steevens.
ye've] Dyce. Y'have Ff. You've Rowe. you have Steevens.
[2681]
I am] I'm Pope.
ye're] Dyce. y'are Ff. you're Capell. you are Steevens.
[2682]
nor] and Capell.
[2683]
men] F1. man F2 F3 F4.
[2684]
thou'rt] Rowe. th'art F1 F2. tha'rt F3 F4.
[2685]
[Nói với Nhà thơ. Hanmer.
[2686]
honest-natured] Được Rowe nối bằng dấu gạch ngang.
[2687]
'tis] Lược bỏ trong Pope.
[2688]
never] Ff. ne'er Pope.
[2689]
Ay, ... dissemble,] Một dòng trong Rowe. Hai dòng trong Ff.
[2690]
love] yet love Capell.
feed him] and feed him Pope. feed him, and Keightley.
[2691]
Keep] Keep him Heath phỏng đoán.
[2692]
Nor I] Nor I, my lord Steevens phỏng đoán.
[2693]
Look ... gold,] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
[2694]
a draught] F1. draught F2 F3 F4. the draught Rowe.
[2695]
You ... company:] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
but] not Hanmer. both Jackson phỏng đoán.
in] is Collier bản chép tay.
[2696]
apart] F3 F4. a part F1 F2.
[2697]
two villains] four villains Seymour phỏng đoán.
[Nói với Họa sĩ. Pope.
[2698]
reside] Rowe. recide Ff.
[Nói với Nhà thơ. Pope.
[2699]
you] F1. ye F2 F3 F4.
[2700]
[Nói với Họa sĩ] Các chủ biên (ấn bản Globe). Lược bỏ trong Ff.
You have work] F3 F4. You have worke F1 F2. You have work'd Hanmer. You have done work Malone. You've worked Steevens phỏng đoán. You have worked Keightley.
there's] Ff. there's your Pope. there is your Johnson. there is Capell.
payment] payment for ye Khuyết danh phỏng đoán.
hence] F1. thence F2 F3 F4.
[Nói với Nhà thơ] Các chủ biên (ấn bản Globe). Lược bỏ trong Ff.
[2701]
[Đánh....] Staunton. Đánh và đuổi họ ra ngoài. Rowe. Cùng rút lui. Ff. Vừa đánh vừa xua đuổi họ ra ngoài rồi đi vào. Hanmer.
[2702]
Cảnh III. Pope. Cảnh II. Vẫn nơi đó. Capell.
in] F3 F4. Lược bỏ trong F1 F2.
[2703]
part] pact Dyce ấn bản 2 (S. Walker phỏng đoán).
[2704]
chance] F3 F4. chanc'd F1. chanc'e F2.
[2705]
Peace ... here!] Lời thoại của một Nghị viên. Staunton phỏng đoán.
Lord] F1. Lược bỏ trong F2 F3 F4.
[2706]
Timon....] Timon từ trong hang bước ra. Ff.
[2707]
Thou ... hang'd] Một dòng trong Hanmer. Hai dòng trong Ff.
comfort'st] Pope. comforts F1. comfort F2 F3 F4.
[2708]
as a cauterizing] Rowe. as a Cantherizing F1. as a catherizing F2 F3 F4. cauterizing Pope. cancerizing Capell. as a cancering Steevens phỏng đoán. as a cancerizing Rann (Steevens phỏng đoán). as a cauter Lettsom phỏng đoán. Xem chú thích (XVI).
cauterizing to the] cancer in the Khuyết danh dẫn theo Rann phỏng đoán.
[2709]
Of ... Timon.] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
[2710]
I thank ... plague,] Một dòng trong Pope. Hai dòng trong Ff.
[2711]
general, gross] Pope. generall grosse Ff. general-gross Dyce, ấn bản 2 (S. Walker phỏng đoán).
[2712]
Which now] And now Hanmer. But now Capell.
[2713]
sense] sence Rowe. since Ff.
[2714]
its] it's Rowe. it Ff.
fail] Capell. fall Ff. fault Hanmer.
restraining] refraining Johnson phỏng đoán.
[2715]
send] Ff. sends Rowe.
sorrowed render] Ff. sorrowed tender Pope. sorrow's tender Hanmer. sorrows' tender Capell. sorrow'd render. Dyce.
[2716]
Together with] Rowe. Together, with Ff.
[2717]
weigh ... dram;] weigh. Down by the dram, Johnson.
[2718]
down ... As] ay, ev'n such heaps And sums of love and wealth, down by the dram, As Johnson phỏng đoán.
[2719]
in thee] instead Khuyết danh phỏng đoán.
[2720]
Allow'd] Pope. Allowed Ff. Hallow'd Warburton.
[2721]
so] Lược bỏ trong Pope.
[2722]
the approaches] th' approaches F1. h'approaches F2 F3 F4.
[2723]
Timon,—] Timon— Rowe. Timon. Ff.
[2724]
sir; thus:] sir; thus— Theobald. sir thus: Ff. sir, thus— Rowe.
[2725]
But] Lược bỏ trong Pope.
[2726]
him,] him,— Hanmer.
[2727]
whittle] whistle Becket phỏng đoán.
[2728]
at] in Hanmer.
[2729]
reverend'st] reverends F1.
[2730]
prosperous] phosphorus Jackson phỏng đoán.
[2731]
Why, I ... epitaph:] Why, I ... epitaph, Pope. Why I ... epitaph, Ff.
[2732]
wreck] Hanmer. wracke F1 F2. wrack F3 F4.
[2733]
bruit] F3 F4. bruite F1 F2. brute Rowe.
[2734]
countrymen,—] Capell. countreymen. Ff.
[2735]
These ... them.] Một dòng trong Pope. Văn xuôi trong Ff.
thorough] thorow Ff. thro' Rowe.
them] Lược bỏ theo Khuyết danh phỏng đoán.
[2736]
aches, losses] F4. aches losses F1 F2 F3.
[2737]
throes] F4. throwes F1 F2 F3.
[2738]
voyage] voyages Pope.
I will] say, I will S. Walker phỏng đoán, các dòng kết thúc bằng will ... prevent ... well.
do them] Lược bỏ theo Steevens phỏng đoán. do 'em S. Walker phỏng đoán.
[2739]
some ... teach] do Some kindness to them, teach Pope, các dòng kết thúc bằng do ... prevent.
[2740]
I'll ... to] I will ... How to Khuyết danh phỏng đoán, các dòng kết thúc bằng voyage, ... them ... wrath.
[2741]
he ... again.] Bị Hanmer lược bỏ, đọc Wild ... well thành một dòng.
[2742]
sequence] F1. frequence F2 F3 F4.
[2743]
take his] make Long bản chép tay. make his Staunton phỏng đoán.
haste] taste Pope. tatch Warburton phỏng đoán bản chép tay. halter Collier (Collier bản chép tay).
[2744]
Trouble ... him] Một dòng trong Pope. Hai dòng, dòng đầu kết thúc bằng shall, trong Ff.
Trouble] Vex Pope.
[2745]
Who] F1. Which F2 F3 F4. Whom Malone.
[2746]
sour] Rowe. foure F1 F2. four F3 F4. your S. Walker phỏng đoán.
[2747]
[Lui vào ...] Dyce. Timon lui ra. Ff.
[2748]
His ... nature.] Sắp xếp theo Capell. Văn xuôi trong Ff. Một dòng trong Pope.
[2749]
unremoveably] Lược bỏ trong Pope.
[2750]
nature] his nature Pope.
[2751]
dear] F4. deere F1 F2. deer F3. dead Rowe. dread Hanmer. near Khuyết danh phỏng đoán.
[2752]
Cảnh II.] Dyce. Cảnh IV. Pope. Cảnh III. Capell.
Phía trước....] Các chủ biên. Bức tường.... Rowe. Athens. Một phòng họp hội đồng. Capell.
[2753]
hai ... và....] hai ... khác với.... Ff.
[2754]
thy] they F2.
I have] I've Dyce (ấn bản 2).
[2755]
Besides ... approach.] Theo Pope. Một dòng trong Ff.
[2756]
courier] Rowe. currier Ff.
one] once Upton phỏng đoán.
[2757]
Whom] Ff. Who Pope. And Hanmer. When Singer (ấn bản 2).
in general] on several Singer (ấn bản 2).
[2758]
made ... force] had ... force Hanmer. took ... truce Staunton phỏng đoán.
[2759]
made] bade Jackson phỏng đoán.
[2760]
... vào.] Capell. Các Nghị viên khác vào. Ff, sau chữ moved.
[2761]
Third. Sen.] 1. S. Capell.
[2762]
enemies'] Theobald (ấn bản 2). enemies Ff. enemy's Delius.
[2763]
foes] foe's Johnson.
[2764]
Cảnh III.] Dyce. Cảnh V. Johnson. Cảnh IV. Capell. Warburton cho nối liền cảnh này. Pope đưa toàn bộ phần này vào phần ghi chú lề.
[2765]
Khu rừng.... ... vào.] Khu rừng. Thấy một ngôi mộ thô sơ. ... vào. Capell. Một người lính vào rừng tìm Timon. Ff.
[2766]
Who's] F3 F4. Whose F1. Whos F2.
[nhìn thấy Ngôi mộ. Capell.
[2767]
Xem chú thích (XVII).
who] he Capell.
[2768]
read] F3 F4. reade F1 F2. rear'd Theobald (Warburton). did Khuyết danh phỏng đoán (Gent. Mag. Tập LX. tr. 127). made Delius.
there does] here does Theobald (Warburton). here did Capell (sửa đổi trong bản chép tay).
not live] no live F2. not lye Capell phỏng đoán.
[2769]
Dead ... wax] Theo Ff. Ba dòng trong Capell, kết thúc bằng tomb ... take ... wax. Ba dòng trong Singer (ấn bản 1), kết thúc bằng grave ... character ... wax.
[2770]
Cảnh IV.] Dyce. Cảnh II. Rowe. Cảnh V. Pope.
Phía trước....] Theobald.
[2771]
... vào.] Alcibiades cùng quân lực tiến đến trước thành Athens. Ff.
[2772]
[Hồi kèn đàm phán....] Tiếng kèn đàm phán vang lên. Capell. Nổi kèn đàm phán. Ff.
[2773]
Các Nghị viên vào....] Các Nghị viên cùng đoàn tùy tùng vào.... Capell. Các Nghị viên xuất hiện.... Ff.
[2774]
strong] stung S. Walker phỏng đoán.
[2775]
of] F1. to F2 F3 F4.
[2776]
ingratitude] ingratitudes Capell.
[2777]
their] its Hanmer.
[2778]
means] 'mends Theobald.
[2779]
griefs] Theobald. greefe F1 F2. grief F3 F4.
[2780]
Shame ... excess] Theobald. (Shame that they wanted, cunning in excesse) F1. Shame (that they wanted cunning in excesse) F2 F3 F4. Shame that they wanted coming in excess Johnson phỏng đoán.
[2781]
March,] March on, oh Pope.
[2782]
And ... spotted.] Được Pope đưa vào phần ghi chú lề.
[2783]
All] We all Hanmer.
[2784]
it is ... take,] is't not severe to take? Collier (Collier bản chép tay).
[2785]
revenges ... like] Steevens (1778). revenge ... like Ff. revenge ... like to Pope.
[2786]
all together] F3 F4. altogether F1. al together F2.
[2787]
thou'lt] thoul't F4. thou't F1 F2 F3.
[2788]
Descend] Defend F1.
[2789]
Timon's] Timon Hanmer.
[2790]
render'd to your] Dyce (Chedworth phỏng đoán). remedied to your F1. remedied by your F2 F3 F4. remedied by Pope. remedied to Johnson. remedy'd, to your Malone. remitted to your Singer (ấn bản 2.). Xem chú thích (XVIII).
[2791]
[Các Nghị viên....] Malone. Các Nghị viên từ trên mặt thành bước xuống, trao chìa khóa cho Alcibiades. Capell. Lược bỏ trong Ff.
Người lính vào.] Capell. Một người lính vào. Theobald. Một người đưa tin vào. Ff.
[2792]
his] the Pope (ấn bản 2).
[2793]
Interprets] Interpreteth Pope.
poor] poorer S. Walker phỏng đoán (sau đã rút lại).
[2794]
Alcib. [Đọc] Alcibiades đọc văn bia. Ff.
[2795]
wicked] F1. Lược bỏ trong F2 F3 F4.
[2796]
alive] F1. Lược bỏ trong F2 F3 F4.
[2797]
pass and] F1. Lược bỏ trong F2 F3 F4.]
gait] Johnson. gate Ff. gaite Pope.
[2798]
abhorr'dst] abhorred'st Rowe.
human] Rowe. humane Ff.
[2799]
brain's] Steevens. braines F1 F2 F3. brains F4. brine's Hanmer. brains' Dyce, ấn bản 2 (S. Walker phỏng đoán).
[2800]
grave ... Dead] Ff. grave.—On: faults forgiven.—Dead Theobald. grave our faults—forgiv'n, since dead Hanmer. grave.—One fault's forgiven.—Dead Tyrwhitt phỏng đoán.
[2801]
use] twine S. Walker phỏng đoán. prune Khuyết danh phỏng đoán.
[Trang 307]
