Hai người hầu của Varro và người hầu của Lucius bước vào, gặp Titus, Hortensius cùng những người hầu khác của các chủ nợ của Timon, đang đứng chờ ông bước ra.
Người hầu thứ nhất của Varro: Khéo gặp quá; chúc một ngày tốt lành, Titus và Hortensius.
Titus: Tôi cũng chúc anh như vậy, Varro tốt bụng.
Hortensius: Lucius!
Kìa, chúng ta lại hội ngộ ở đây ư?
Người hầu của Lucius: Phải, và tôi ngờ rằng
Cùng một mối lo đã thúc bách tất cả chúng ta; vì việc của tôi
Chính là tiền nong.
Titus: Việc của họ và việc của chúng tôi cũng thế.
Philotus bước vào.
Người hầu của Lucius: Kìa cả ngài Philotus nữa!
Philotus: Chúc mọi người một ngày tốt lành.
Người hầu của Lucius: Xin chào đón, anh bạn tốt.
Anh đoán xem bây giờ là mấy giờ rồi?
Philotus: Sắp điểm chín giờ rồi.
Người hầu của Lucius: Đã muộn thế kia ư?
Philotus: Tướng công vẫn chưa xuất hiện sao?
Người hầu của Lucius: Vẫn chưa.
Philotus: Thật lấy làm lạ; ngài ấy vốn dĩ vẫn tỏa rạng lúc bảy giờ kia mà.
Người hầu của Lucius: Phải, nhưng những ngày tháng của ngài ấy đã ngắn dần đi rồi:
Anh phải hiểu rằng cái sự hoang phí tiêu pha
Cũng giống như mặt trời; nhưng chẳng thể nào tái hồi vần chuyển như thái dương.
Tôi e rằng
Mùa đông lạnh lẽo nhất đã tràn ngập túi tiền của Lãnh chúa Timon;
Nghĩa là, người ta dẫu thọc tay sâu đến mấy
Cũng chẳng mò được bao lăm.
Philotus: Về điều ấy thì tôi cũng có cùng nỗi sợ như anh.
Titus: Tôi sẽ chỉ cho các anh thấy một sự tình kỳ quặc đáng chú ý.
Chủ của các anh bây giờ phái người đến đòi tiền.
Hortensius: Đúng thật là thế, ngài ấy sai đòi.
Titus: Vậy mà ngài ấy hiện đang đeo những châu báu do chính Timon ban tặng,
Những thứ mà giờ đây tôi đang phải chầu chực để đòi tiền.
Hortensius: Lòng tôi thật chẳng đành chút nào.
Người hầu của Lucius: Hãy trông xem, cảnh tượng mới kỳ quặc làm sao,
Timon trong chuyện này hóa ra phải trả nhiều hơn những gì ngài ấy nợ:
Chẳng khác nào chủ của anh đeo những ngọc ngà quý báu,
Rồi lại sai người đến đòi tiền mua chính những thứ đó.
Hortensius: Thần linh chứng giám, tôi đã mệt mỏi với phận sự này lắm rồi:
Tôi biết chủ tôi đã tiêu xài bao nhiêu của cải của Timon,
Và giờ đây sự bội bạc còn khiến điều đó tệ hại hơn cả thói trộm cắp.
Người hầu thứ nhất của Varro: Phải, của tôi là ba ngàn vương miện vàng: còn của anh là bao nhiêu?
Người hầu của Lucius: Của tôi là năm ngàn.
Người hầu thứ nhất của Varro: Thật là một món quá lớn: và dường như nhìn vào số tiền ấy,
Sự tin tưởng của chủ anh đặt vào ngài ấy lớn hơn chủ tôi nhiều;
Bằng không, ắt hẳn số nợ của chủ tôi cũng đã ngang bằng rồi.
Flaminius bước vào.
Titus: Kìa, một người hầu của Lãnh chúa Timon.
Người hầu của Lucius: Flaminius! Này anh bạn, xin hỏi một lời: liệu tướng công
Đã sẵn sàng bước ra chưa?
Flaminius: Thưa không, ngài ấy thật sự chưa ra đâu.
Titus: Chúng tôi đang hầu đợi ngài ấy: xin hãy bẩm báo như vậy giùm.
Flaminius: Tôi chẳng cần phải nói với ngài điều đó; ngài thừa biết các người quá đỗi cần mẫn rồi. [Bước ra.
Flavius bước vào, trùm áo choàng kín mít.
Người hầu của Lucius: Kìa! Chẳng phải viên quản gia của ngài ấy đang trùm kín mít đó sao?
Ông ta lẩn đi như một áng mây: gọi ông ta lại, gọi lại mau.
Titus: Ông có nghe thấy không, ngài kia?
Người hầu thứ hai của Varro: Xin thứ lỗi, ngài ơi,—
Flavius: Các người muốn hỏi ta điều gì, hỡi các bạn hữu?
Titus: Thưa ngài, chúng tôi chờ ở đây để lấy mấy món tiền đích xác.
Flavius: Phải rồi,
Giá như tiền bạc cũng đích xác như sự chờ chực của các người,
Thì chắc chắn lắm thay.
Thế cớ sao các người chẳng chìa các khoản tiền và văn khế ấy ra,
Vào cái thuở mà những gã chủ giả tạo của các người còn đang ngốn ngấu thịt cá của tướng công ta?
Khi ấy bọn họ còn biết mỉm cười và nịnh bợ những món nợ của ngài,
Nuốt trọn mối lợi vào cái dạ dày tham lam vô đáy.
Các người chỉ tự làm nhục mình khi chọc giận ta;
Hãy để ta yên ổn bước qua:
Hãy tin đi, tướng công ta và ta đã đi đến hồi kết cuộc rồi;
Ta chẳng còn gì để tính toán, và ngài cũng chẳng còn gì để tiêu pha.
Người hầu của Lucius: Phải, nhưng câu trả lời này chẳng thể dùng được.
Flavius: Nếu nó chẳng dùng được, thì nó cũng đâu có hèn hạ như các người;
Bởi các người đang đi hầu hạ những phường đê tiện. [Bước ra.
Người hầu thứ nhất của Varro: Sao cơ! Cái gã quản gia bị bãi chức ấy lầm bầm cái gì thế?
Người hầu thứ hai của Varro: Chấp làm gì; hắn ta đã trắng tay, và đó đã là sự trừng phạt đủ rồi. Ai có thể ăn nói bạt mạng hơn kẻ chẳng có lấy một mái nhà để nương đầu? Những kẻ như thế mới tha hồ chửi rủa những dinh thự nguy nga.
Servilius bước vào.
Titus: Ô, Servilius đây rồi; giờ thì chúng ta sẽ nhận được câu trả lời thôi.
Servilius: Hỡi các vị, nếu tôi có thể khẩn nài các vị hãy quay lại vào một giờ khác, thì tôi sẽ hàm ơn lắm; bởi xin lấy linh hồn tôi mà thề, tướng công tôi đang sa vào nỗi buồn bực khôn cùng: tính khí ôn hòa của ngài đã rời bỏ ngài; ngài đang trở bệnh nặng và chỉ nằm lì trong phòng.
Người hầu của Lucius: Khối kẻ giam mình trong phòng mà đâu có ốm đau gì:
Và nếu bệnh tình của ngài đã vượt quá mức cứu chữa như thế,
Thì thiết nghĩ ngài lại càng nên mau chóng trả hết nợ nần,
Để dọn một lối đi thanh thản về cõi các đấng thần linh.
Servilius: Lạy các đấng thần linh!
Titus: Thưa ngài, chúng tôi không thể coi đó là câu trả lời được.
Flaminius: [Bên trong] Servilius, cứu với! Tướng công! Tướng công!
Timon giận dữ bước vào; Flaminius theo sau.
Timon: Sao, ngay cả những cánh cửa nhà ta cũng chắn lối ta đi ư?
Xưa nay ta vốn luôn tự do, vậy mà nay ngôi nhà của ta
Lại trở thành kẻ thù giam hãm ta, thành ngục tù của ta sao?
Nơi chốn mà ta từng thết đãi tiệc tùng, giờ đây
Cũng giống như cả nhân loại, lại phơi bày cho ta thấy một trái tim sắt đá ư?
Người hầu của Lucius: Tiến tới đi, Titus.
Titus: Thưa tướng công, đây là giấy nợ của tôi.
Người hầu của Lucius: Đây là của tôi.
Hortensius: Và đây là của tôi, thưa tướng công.
Cả hai người hầu của Varro: Cả của chúng tôi nữa, thưa ngài.
Philotus: Tất cả giấy nợ của chúng tôi đây.
Timon: Hãy dùng chúng mà quật ngã ta đi: hãy bổ đôi ta ra đến tận thắt lưng.
Người hầu của Lucius: Khốn khổ thay, thưa tướng công,—
Timon: Hãy xẻ nát trái tim ta thành từng món tiền đi.
Titus: Của tôi là năm mươi talent.
Timon: Hãy đếm từng giọt máu của ta mà trừ nợ.
Người hầu của Lucius: Thưa tướng công, năm ngàn vương miện vàng.
Timon: Năm ngàn giọt máu sẽ trả đủ món ấy. Còn của anh là bao nhiêu? — và của anh nữa?
Người hầu thứ nhất của Varro: Thưa tướng công,—
Người hầu thứ hai của Varro: Thưa tướng công,—
Timon: Hãy xé xác ta ra, hãy bắt lấy ta đi, và cầu cho sấm sét của thần linh giáng xuống đầu các người! [Bước ra.
Hortensius: Thề có trời, tôi thấy các ông chủ của chúng ta phen này coi như mất trắng tiền rồi: những món nợ này quả đúng là nợ tuyệt vọng, bởi kẻ nợ chúng ta đã hóa điên rồi. [Đồng loạt bước ra.
Timon và Flavius trở lại.
Timon: Lũ nô bộc khốn kiếp ấy làm ta nghẹt thở đến nơi rồi. Chủ nợ ư? Quỷ sứ thì có!
Flavius: Tướng công kính yêu của tôi,—
Timon: Nếu quả đúng là như thế thì sao?
Flavius: Thưa tướng công,—
Timon: Ta nhất quyết làm như vậy. Quản gia đâu!
Flavius: Dạ có tôi, thưa tướng công.
Timon: Đúng lúc lắm! Đi đi, hãy mời lại tất cả bạn bè ta một lần nữa,
Lucius, Lucullus, và cả Sempronius: tất cả bọn chúng:
Ta sẽ mở tiệc thết đãi lũ bất lương ấy thêm một lần nữa.
Flavius: Ôi tướng công,
Ngài chỉ đang nói trong lúc tâm trí rối bời mà thôi;
Chẳng còn lại chừng ấy thứ, để bày biện ra nổi
Một bàn tiệc đạm bạc đâu.