Vùng rừng rậm Baztán mênh mông trước khi bị con người làm cho biến dạng gồm những khu rừng sồi trên núi và rừng sổi ở vùng đất thấp, mọc xen vào giữa là những cây dẻ, tần bì và gỗ phỉ, giờ đây gần như chỉ toàn cây sồi, độc quyền ngự trị khắp phần còn lại. Đồng cỏ và vùng cây thấp gồm các loại kim tước, thạch nam và dương xỉ tạo thành một tấm thảm cho những người dân Baztán hết thế hệ này sang thế hệ khác tản bộ, một nơi thực sự lôi cuốn, có thể so với rừng ở Irati nhưng giờ đây, khu rừng này bị vấy bẩn vì những vụ giết người rùng rợn.

Rừng luôn đem lại cho Amaia một cảm giác bí ẩn, gần gũi đáng tự hào, mặc dù sự hùng vĩ của nó cũng cho chị cảm giác sợ hãi và choáng ngợp. Amaia biết mình yêu rừng, nhưng đó là một tình yêu tôn kính và thuần khiết vì sự tĩnh mịch và xa cách. Năm mười lãm tuổi, Amaia đã tham gia nhóm đi bộ đường dài trong một thời gian ngắn. Đi bộ trong một nhóm náo nhiệt chẳng thích thú như cô bé mong đợi và sau ba cuộc đi, Amaia bỏ hẳn. Amaia chỉ trở lại những con đường rừng khi đã học lái xe, một lần nữa sức hút mạnh mẽ của rừng lại lôi cuốn chị. Chị từng sửng sốt khi phát hiện ra việc ở một mình trên núi kích động nỗi kinh hãi, có cảm giác đang bị theo dõi, đang ở một nơi bị cấm đoán hoặc liên lụy đến một hành động bất kính. Amaia lái xe về nhà, bồn chồn và bực bội vì cảm giác vừa trải qua và nhận ra nỗi sợ hình như lố bịch và trẻ con trong phòng khách nhà bà cô Engrasi.

Nhưng cuộc điều tra vẫn phải tiếp tục nên Amaia trở lại tầng cây thấp trong rừng Baztán. Thật dễ nhận thấy sự tàn lụi của mùa đông trong rừng dữ dội hơn ở bất cứ nơi nào khác. Mưa rơi suốt đêm và lúc này mới tạm dừng, để lại bầu không khí lạnh lẽo, ngột ngạt, bị nén lại vì hơi ẩm lọt vào quần áo và thấu xương khiến chị rùng mình, mặc dù đã có tấm áo trùm đầu nặng, màu xanh mà James ép chị mặc. Đen sẫm lại vì thừa mứa nước, các thân cây sáng lên giống như da loài bò sát cổ đại dưới mặt trời rụt rè của tháng Hai. Những cây không rụng lá sáng lấp lánh một màu xanh xạm đi vì mùa đông, làn gió nhẹ dịu dàng để lộ ra ánh phản chiếu bàng bạc ở mặt dưới lá. Có thể nhận ra dòng sông ở xa hơn dưới thung lũng, chảy qua cánh rừng như một bằng chứng thầm lặng cho nỗi kinh hoàng mà tên sát nhân đã để lại trên bờ.

Kéo khóa áo khoác, Jonan rảo bước cho đến lúc bắt kịp chị.

— Họ kia kìa, - anh nói và chỉ chiếc Land Rover có biểu tượng kiểm lâm trên mũi xe.

Hai người đàn ông vận đồng phục quan sát họ từ xa, Amaia đoán họ đang có những nhận xét hài hước vì chị thấy họ ngoảnh đi và cười vang.

— Chúng ta đến nơi rồi, những lời bình phẩm đặc quê mùa về các cô gái, - Jonan lẩm bẩm.

— Đừng bực mình, chẳng có gì quan trọng đâu, - chị thì thầm lúc họ đến gần những người kia.

— Xin chào. Tôi là thanh tra Salazar thuộc đội điều tra các vụ giết người của Policía Foral, còn đây là phó thanh tra Etxaide, - chị tự giới thiệu.

Hai người đàn ông quá gầy gò, cứng nhắc, một người cao hơn người kia đến một cái đầu. Amaia nhận thấy người cao hơn đứng nghiêm khi nghe thấy cấp bậc của chị.

— Tôi là Alberto Flores, thưa thanh tra, còn đây là Javier Gorria, đồng nghiệp của tôi. Chúng tôi chịu trách nhiệm giám sát khu vực này, nơi đây rất rộng, hơn năm chục cây số vuông rừng, nhưng nếu có thể giúp gì, các vị cứ tin rằng chúng tôi rất sẵn lòng.

Amaia không trả lời, chỉ lặng lẽ nhìn họ. Đây là một chước hăm dọa chưa bao giờ thất bại, và lần này cũng đạt hiệu quả tương tự. Javier Gorria đang dựa vào chiếc Land Rover vội đứng thẳng lên và tiến tới một bước.

— Thưa bà, chúng tôi sẽ làm mọi việc để giúp đỡ. Chuyên gia về gấu từ Huesca đã tới cách đây một giờ, ông ấy đỗ xe ở dưới kia, -anh ta chỉ một chỗ rẽ trên đường. - Nếu các vị đi cùng, chúng tôi sẽ chỉ nơi họ làm việc.

— Tốt, anh có thể gọi tôi là thanh tra.

Con đường trở nên hẹp hơn lúc họ vào trong rừng, một lần nữa lộ ra những khoảng rừng thưa, cỏ mọc xanh tươi và đẹp đẽ như bãi cỏ trong công viên. Ở các khu vực khác, rừng tạo thành một mê cung được che chắn, lộng lẫy và gần như ấm áp, ấn tượng ấy càng được củng cố vì tấm thảm lá thông và lá cây rộng trải ra mênh mông trước mặt họ. Nước không lọt đến đây, vùng này cằn cỗi dường như hình thành trên các con đường dốc, những mảng lá khô khốc, xào xạc bị gió cuốn tụ lại quanh các gốc cây, dường như tạo thành những chiếc giường tự nhiên cho các lamia trú ngụ trong rừng. Amaia mỉm cười lúc nhớ lại các truyền thuyết mà cô Engrasi kể khi chị còn bé. Ở giữa rừng, hình như cũng chẳng chấp nhận sự tồn tại của những sinh vật có phép thuật; đã hình thành quá khứ của những người dân trong vùng. Mọi khu rừng đều có quyền lực lớn, một số còn đáng sợ vì sâu thăm thẳm và huyền bí, những cánh rừng khác vì tối tăm và nham hiểm. Rừng Baztán thật quyến rũ, với vẻ đẹp yên bình, cổ kính, dễ làm lộ rõ khía cạnh nhân tính nhất, phần trẻ thơ nhất trong con người, khiến người ta tin vào những nàng tiên kỳ dị, bàn chân có màng như vịt, thường sống trong rừng. Các nàng tiên ngủ suốt ngày, khi màn đêm buông mới xuất hiện, chải mớ tóc dài, vàng hoe. Một lamia sẽ ban tặng chiếc lược vàng của mình cho bất cứ người đàn ông nào bị sắc đẹp của mình mê hoặc, qua đêm với nàng bất chấp bàn chân vịt của nàng và khiến anh chàng ngây ngất.

Amaia cảm thấy sự hiện diện của những sinh vật đó trong rừng hữu hình đến mức khiến chị dễ dàng tin vào nền văn hóa Druid[1], cây cối có sức mạnh hơn con người, và tưởng tượng một thời kỳ mà sự thân mật của những sinh vật có phép thuật với con người đã trở thành một tôn giáo trong khắp thung lũng.

— Họ kia kìa, những người có tài xua đuổi tà ma, - Gorria nói, không hề có vẻ châm biếm.

Chuyên gia từ Huesca và người trợ lý mặc bộ quần áo làm việc màu cam chói mắt, xách chiếc cặp màu bạc tương tự các cảnh sát pháp y thường dùng. Khi Amaia và Jonan đến gần, hình như họ đang mải mê quan sát thân một cây sồi.

— Rất vui được gặp thanh tra, - người đàn ông nói và chìa tay. -Tôi là Raúl González và đây là Nadia Takchenko. Nếu các vị băn khoăn tại sao chúng tôi mặc bộ quần áo này, là vì bọn săn trộm; chẳng gì hấp dẫn lũ vô dụng ấy bằng tin đồn có một con gấu ở trong vùng, rồi các vị sẽ thấy chúng vọt ra từ khắp mọi nơi, kể cả dưới các tảng đá, và không phải đùa đâu. Bậc trượng phu vĩ đại người Tây Ban Nha đã lên đường săn gấu, gã ta có thể khiến con gấu kinh hãi đến mức bắt gã trước khi gã bắn vào bất cứ thứ gì động đậy... Không phải lần đầu tiên bọn chúng bắn chúng tôi vi tưởng lầm là gấu, vi thế mới có bộ màu cam này. Các vị có thể nhìn thấy cách xa hai ki lô mét, trong các cánh rừng Nga, mọi người đều mặc bộ này.

— Các vị có phát hiện gì không? Có gấu Habemus hay không? -Amaia hỏi.

— Tiến sĩ Takchenko và tôi tin rằng trong giai đoạn này, khẳng định hoặc bác bỏ một sự việc như thế là quá hấp tấp, thanh tra ạ.

— Nhưng ít ra các vị cũng có thể cho tôi biết có bắt gặp một dấu hiệu, manh mối nào không...

— Chúng tôi có thể nói có, chúng tôi đã bắt gặp những dấu vết cho thấy sự hiện diện của những con thú lớn, nhưng chưa xác định được gì hết. Vả lại, chúng tôi vừa mới tới, chưa có thời gian kiểm tra cả vùng mà trời đã sắp tối rồi, - anh ta nói và nhìn lên trời.

— Ngày mai vào lúc rạng đông, chúng tôi sẽ xuống làm việc, các vị thấy thế nào? - Tiến sĩ Takchenko nói, giọng Tây Ban Nha rất nặng. - Mẫu lông các vị gửi cho chúng tôi chắc chắn là của một con thú đi bằng gan bàn chân. Nếu có mẫu thứ hai thì hay quá.

Amaia quyết định tốt hơn hết là không nói mẫu đó tìm thấy trên một tử thi.

— Ngày mai, các vị sẽ có thêm nhiều mẫu nữa, - Jonan nói.

— Các vị không thể cho tôi biết thêm gì nữa sao? - Amaia dai dẳng.

— Kìa thanh tra, điều đầu tiên chị nên biết là loài gấu không hay xuất hiện. Từ năm 1700 không có báo cáo nào về một con gấu xuống thung lũng Baztán; thậm chí có một danh sách thống kê khoản tiền bồi thường cho các thợ săn giết một trong những con gấu cuối cùng ở thung lủng này. Kể từ đó không có gì hết. Không hề có báo cáo về một con gấu xuống vùng đất thấp này, mặc dù dân chúng luôn có tin đồn này nọ. Xin đừng hiếu lầm ý tôi, đây là một nơi kỳ diệu, nhưng loài gấu không thích bấu bạn với bất kỳ loài nào, kể cả với đồng loại. Đặc biệt là chúng không thích con người. Rất hiếm người tình cờ bắt gặp một con gấu, loài gấu ngửi thấy mùi người từ cách xa vài cây số đã tránh ngay mà không để lại dấu vết gì...

— Nhỡ tình cờ có một con gấu xuống thung lũng theo mùi một con cái thì sao? Theo tôi biết, chúng có thể đi xa hàng trăm cây số nếu bị nhử mồi. Nếu chúng bị một thứ rất đặc biệt lôi cuốn thì sao?

— Nếu chị ám chỉ đến một xác chết thì hoàn toàn không thể. Loài gấu không ăn xác thối; nếu thiếu mồi chúng ăn địa y, quả, mật ong, chồi non, gần như mọi thứ trừ xác thối.

— Tôi không nói về một cái xác, mà là một thứ đồ ăn đã chế biến... Tôi e rằng không thể nói cụ thể hơn.

— Loài gấu bị đồ ăn của người thu hút rất mạnh; trên thực tế, đã có chuyện thức ăn chế biến dẫn dắt những con gấu đến gần khu vực có người, lục lọi các thùng rác thay vì săn mồi, chúng không thể cưỡng lại mùi đồ ăn.

— Trong trường hợp đó, một con gấu có thể bị mùi thức ăn đã chế biến lôi kéo đến mức tới gần một xác chết, nếu cái xác có mùi đó không?

— Có, nếu chúng ta giả định rằng có một con gấu xuống thung lũng Baztán, một điểu gần như không thể.

— Trừ khi chúng tôi nhầm một con gấu với một... nói thế nào nhi? Với một sobaka chẳng hạn, - tiến sĩ Takchenko cười phá. Tiến sĩ González nhìn về phía những người kiếm lâm đứng cách đó vài bước.

— Tiến sĩ Takchenko nhắc đến một phát hiện rát gần đây, vào tháng Tám năm 2008, tưởng là xác một con gấu, nhưng khi mò tử thi, té ra là con chó sobaka loại lớn. Những người có uy tín đã làm om sòm một chuyện không đâu.

— Tôi nhớ chuyện đó trên báo chí, nhưng trong trường hợp này, các vị không khẳng định chúng tôi đang nói đến lông gấu ư?

— Tất nhiên mẫu lông các vị gửi cho chúng tôi là lông gấu, song... Dù thế nào đi nữa, lúc này tôi cũng không thể nói gì thêm. Chúng tôi sẽ ở đây vài ngày để kiểm tra nơi tìm thấy mẫu vật và sẽ đặt camera ở những địa điểm chiến lược để quay phim, nếu có một con xuất hiện quanh đây.

Họ xách cặp và trở lại con đường. Amaia tiến tới vài mét, len vào giữa các cây, cố tìm ra dấu vết gì mà các chuyên gia thích thú đến thế. Chị hầu như cảm thấy bộ dạng chống đối của các nhân viên kiểm lâm ở phía sau.

— Các vị có thể cho tôi biết gì không, các quý ông? Các vị có thấy gì ngoài những thứ thông thường trong khu vực không? Có thứ gì khiến các vị chú ý không? - Chị hỏi và quay lại để không bỏ lỡ phản ứng của họ.

Hai người đàn ông nhìn nhau trước khi trả lời:

— Chị đang hỏi chúng tôi có trông thấy một con gấu chứ gì? -Người thấp hơn hỏi bằng giọng mỉa mai.

Amaia nhìn anh ta, như thể chỉ vừa nhận ra anh ta có mặt và vẫn đang xếp anh ta vào loại người gì. Amaia tiến tới, cho đến khi sát gần đến mức chị ngửi thấy mùi nước hoa cạo râu của anh chàng. Chị thấy anh ta mặc áo phông Osasuna của câu lạc bộ bóng đá Pamplona bên trong cổ áo kaki của sơ mi đồng phục.

— Tôi đang hỏi Señor[2] Gorria... anh là Gorria phải không? Anh có thấy thứ gì đáng chú ý không? Sự tăng, giảm của hươu, nai, lợn lòi hoang, thỏ, thỏ rừng hoặc cáo; những cuộc tấn công gia súc; những con thú lạ thường trong vùng; những kẻ săn trộm, những người dạo chơi ban ngày đáng ngờ; báo cáo về các thợ săn, người chăn cừu hoặc kẻ say rượu, trông thấy vật thể bay hoặc sự có mặt của T-Rex... Về đủ mọi thứ... Và tất nhiên là cả những con gấu.

Màu đỏ ửng lan xuống cổ và lên tận trán Gorria như bị bệnh nhiễm trùng. Amaia gần như thấy những giọt mồ hôi bé xíu đọng trên lớp da má căng thẳng của anh ta, dù vậy, chị vẫn ở sát bên anh ta thêm vài giây nữa. Rồi chị lùi lại một bước mà vẫn nhìn trừng trừng và đợi. Gorria quay sang đồng nghiệp, tìm sự giúp đỡ nhưng không thấy.

— Nhìn tôi đây, Gorria.

— Tôi chưa nghe thấy gì ngoài những tin thông thường, - Flores nói xen vào. - Rừng có động lực riêng và trạng thái cân bằng tự nhiên của nó hình như không hề thay đổi. Tôi nghĩ một con gấu xuống tận thung lũng là điều rất khó xảy ra. Tôi không phải là chuyên gia về động vật đi bằng gan bàn chân, nhưng tôi đồng ý với những người có tài xua đuổi tà ma. Tôi làm việc trong các cánh rừng này đã mười lăm năm và đã thấy khối thứ, một số hoàn toàn hiếm, hoặc khác thường như xác con chó xuất hiện ở Orabidea mà các nhân viên của Sở Môi trường tưởng là một con gấu. Chúng tôi chưa bao giờ tin thế, - Gorria lắc đầu, - nhưng tranh luận với họ, tôi nhất định sẽ nói ắt hẳn đó là con chó to nhất, chưa từng thấy, hơn nữa nó đã thối rữa và trương phềnh. Người lính cứu hỏa vớt nó khỏi vũng bùn đã bị đau dạ dày suốt một tháng sau đó.

— Các anh đã nghe chuyên gia nói rồi đó, có khả năng một con đực lạc khỏi con đường thông thường theo mùi của con cái..

Flores rứt một cái lá trong bụi và gấp làm đôi trong lúc cân nhắc câu trả lời.

— Không phải ở vùng thấp này. Nếu nói về dãy Pyrénées thì được, vì tuy các chuyên gia giỏi về động vật nghĩ thế nào đi nữa, có thể số gấu nhiều hơn họ đếm. Nhưng không phải ở đây, không phải ở miền đất thấp này.

— Vậy anh giải thích như thế nào về những sợi lông được tìm thấy chắc chắn là của một con gấu?

— Nếu là Sở Môi trường tiến hành phân tích đầu tiên, họ sẽ bảo thủ cho đến khi phát hiện ra là da con thằn lằn, nhưng tôi không tin thế. Chúng tôi đã trông thấy nhiều dấu vết, thân, răng, phân thú vật, đủ thứ lặt vặt và tôi không nghĩ các vị phù thủy kia sẽ phát hiện ra thứ gì chúng tôi bỏ lỡ. Ở đây không có gấu, mặc dù có những sợi lông, thưa quý bà. Có khi là thứ gì đó, nhưng không phải là một con gấu, - anh ta vừa nói vừa cẩn thận mở cái lá đã gấp, trên đó là nhựa cây màu đen, ướt át.

— Ý anh là có một loài thú khác? Một con thú cỡ lớn?

— Không hẳn thế, - anh ta đáp.

— Anh ấy muốn nói đến một basajaun, - Gorria nói.

Amaia chống nạnh và quay về phía Jonan:

— Một basajaun. Tại sao trước đây chúng tôi không nghĩ đến điều đó nhỉ? Ờ, tôi thấy công việc đã cho anh thời gian đọc báo mà.

— Và xem ti vi nữa, - Gorria bổ sung.

— Cả trên tivi nữa ư? - Amaia nhìn Jonan, bất an.

— Phải, hôm qua Lo que pasa en Espana[3] chiếu một chương trình về chuyện đó, chẳng bao lâu nữa chúng tôi sẽ gặp các phóng viên xuất hiện ở đây thôi, - anh ta trả lời.

— Khỉ thật, cứ như tiểu thuyết của Kafka vậy. Một basajaun Còn gì nữa? Anh đã trông thấy chưa?

— Anh ấy đã thấy, - Gorria nói.

Amaia không bỏ lỡ cách Flores nhìn đồng nghiệp trừng trừng lúc anh ta lắc đầu.

— Để tôi nói rõ nhé, anh đang nói với tôi rằng anh đã trông thấy một basajaun

— Tôi không nói gì hết, - Flores càu nhàu.

— Mẹ kiếp, Flores! Chuyện này chẳng có gì buồn cười hết, nhiều người biết thế, nó có trong biên bản liên quan, rồi có người sẽ kể với thanh tra, tốt hơn hết là chính anh làm việc đó.

— Kể cho tôi nghe, - Amaia kiên quyết.

Flores lưỡng lự một lát rồi bắt đầu nói:

— Đây là chuyện từ hai năm trước. Một tên sản trộm bắn tôi vì nhầm lẫn. Tôi đứng trong đám cây đi tiểu và tôi đoán thằng khốn đó tưởng tôi là một con hươu hoặc gì thứ đó. Hắn bắn vào vai tôi khiến tôi nằm bất tỉnh ít nhất ba giờ liền. Khi tỉnh dậy, tôi thấy một sinh vật ngồi xổm bên cạnh, mặt đầy lông, nhưng không giống thú mà giống một người râu bắt đầu mọc ngay từ dưới mắt, cái nhìn khôn ngoan và thông cảm gần như con người, ngoại trừ lòng đen to gần hết mắt, rất ít lòng trắng, giống như mắt chó. Tôi ngất đi lần nữa. Tôi tỉnh lại khi nghe thấy nhiều giọng nói của các đồng nghiệp đang tìm tôi, lúc đó sinh vật ấy nhìn vào mắt tôi lần nữa và giơ một bàn tay như thể vẫy chào tạm biệt, rồi huýt một tiếng to đến mức các đồng nghiệp của tôi nghe thấy dù ở cách xa gần một cây số. Tôi lại ngất đi và khi tỉnh lại tôi đã ở trong bệnh viện.

Trong lúc nói, Flores lại gấp cái lá lần nữa và lúc này anh ta cắt nó thành nhiều mảnh nhỏ xíu bằng cái kéo cắt móng tay. Jonan bước đến, đứng cạnh Amaia và nhìn chị trước khi nói.

— Có lẽ là một ảo giác, hậu quả của cơn sốc vì bị bắn, bị mất máu và biết mình lẻ loi ở trên núi, chắc hẳn đó là một thời gian khủng khiếp. Hoặc có thể kẻ săn trộm bắn anh thấy hối hận và ở lại với anh cho đến khi các đồng nghiệp của anh tới.

— Tên săn trộm nhận ra đã bắn tôi, nhưng theo lời khai của hắn, ngỡ tôi đã chết và hắn bỏ chạy như một con chuột. Họ giữ hắn nhiều giờ để đo lượng cồn trong hơi thở, và lúc đó hắn kể lại chuyện xảy ra. Trớ trêu phải không? Tôi vẫn biết ơn thằng khốn đó, nếu hắn không ra đầu thú, người ta sẽ không tìm thấy tôi. Cũng có thể là ảo giác, hậu quả của cơn sốc vì bị bắn, nhưng ở bệnh viện, người ta đã cho tôi xem một miếng băng gạc không thấm nước làm tức thì bằng lá cây và cỏ, giữ cho tôi khỏi chảy máu đến chết.

— Có khi chính anh đã đặt lá cây lên trước khi ngất đi. Có nhiều trường hợp sau khi bị cắt cụt chi mà chỉ có một mình, người ta đã tự làm ga rô cầm máu, bảo quản chi bị cụt và gọi cấp cứu trước khi mất ý thức.

— Chắc chắn rồi, tôi đã đọc bài đó trên mạng, nhưng hãy cho tôi biết: làm thế nào tôi có thể ép miếng băng đủ mạnh để giữ cho vết thương khép lại khi tôi đã ngất? Vì đó là việc mà sinh vật ấy làm cho tôi, nhờ thế mới cứu được mạng sống của tôi.

Amaia không trả lời. Chị giơ tay che miệng, dường như muốn kìm nén điều gì đó không muốn nói ra.

— Tôi hiểu, lẽ ra tôi không nên kể với các vị chuyện này, - Flores nói và quay ngoắt ra đường mòn.

❀ ❀ ❀

[1] Tu sĩ thuộc một tôn giáo cổ đại ở Anh, Ireland và xứ Gaul trước khi dân chúng các vùng này theo đạo Cơ đốc.

[2] Ông, ngài (tiếng Tây Ban Nha trong nguyên bản).

[3] Điều gì sẽ đến ở Tây Ban Nha (tên một tờ báo).