Cả nhóm vui vẻ tụ tập chơi poker trong những buổi chiều đông từ nhiều năm nay. Bà Engrasi ngoài bảy mươi; là người trẻ nhất nhóm và Josepa già nhất; khoảng tám mươi tuổi. Engrasi và ba người khác là góa phụ, chỉ hai người khác là vẫn còn chồng. Hóa ra chồng của Anastasia sợ cái rét mùa đông ở thung lũng Baztán và không chịu ra khỏi nhà trong nhiều tháng, còn chồng Miren dạo nhiều vòng quanh các quán bar, uống txikitos với đám bạn thân.

Khi đứng dậy chào tạm biệt và hẹn hôm sau, họ rời căn phòng đầy sinh lực mạnh mẽ giống áp lực không khí trước cơn dông bão. Amaia yêu mến các bà già này, thực sự thích họ, vì họ có vẻ tự tin và mãn nguyện đáng ghen tị của người trên đường về nhà và thích thú cuộc hành trình của mình. Chị biết không phải tất cả đều có cuộc sống dễ chịu. Ốm đau, góa bụa, sẩy thai, con cái ngang bướng, những khúc mắc trong gia đình, bất chấp tất cả, họ đã gạt bỏ mọi oán giận và cay đắng lại phía sau để hướng tới cuộc sống. Hằng ngày họ tới đây, vui tươi như các thiếu nữ đang đến buổi khiêu vũ ngoài trời tại một verbena[1] vào một tối hè, lại từng trải và sáng suốt như các nữ hoàng Ai Cập. Nếu chị đủ may mắn để ngày nào đó thành một bà già, chị sẽ thích giống họ, độc lập nhưng luôn luôn nhận biết sâu sắc về cội rễ của mình, đầy nghị lực và sức sống, toát ra cảm giác chiến thắng cuộc đời đến mức bạn thấy trong những người đàn ông và đàn bà già cả này, là người biết cách sống cho từng ngày mà không nghĩ đến cái chết. Hoặc nếu có, họ nghĩ về nó với thuật ngữ “ăn trộm thêm một ngày hoặc một giờ”.

Sau khi cầm khăn quàng và túi xách, hẹn nhau “trận đấu lượt về” vào ngày hôm sau và trao đổi những cái hôn, ôm ghì và những lời khen ngợi chàng James dễ thương, cuối cùng họ mới ra về, để lại phòng khách tràn đầy sức mạnh tuyệt đối của bầy phù thủy.

— Những phù thủy già, - Amaia lẩm bẩm và cười toét.

Chợt nhìn xuống cái phong bì vẫn cầm trong tay, mặt chị xịu hẳn. Da dê ư, chị nghĩ. Ngước nhìn lên, chị bắt gặp ánh mắt dò hỏi của James và cố gượng cười nhưng không mảy may thành công.

— Amaia, bệnh viện Lenox gọi đấy, họ muốn biết tuần này chúng ta có đến theo lịch hẹn hay lại hoãn lần nữa.

— Ôi James, anh biết lúc này em không thể nghĩ đến việc đó mà, em đã đủ thứ phải lo rồi.

Vẻ mặt của James trở nên buồn bực.

— Dù thế nào chúng ta sẽ phải nói với họ, song chúng ta không thể trì hoãn mãi được.

Chị nhận thấy vẻ cáu kinh trong giọng James và quay sang cầm tay anh.

— Không phải là mãi mãi James ạ, nhưng em không thể nghĩ đến chuyện đó ngay bây giờ, em thực sự không thể.

— Em không thể hay không muốn? - Anh hỏi và giật tay ra, cử chỉ cự tuyệt và ngay lập tức anh thấy ân hận. Anh nhìn cái phong bì chị đang cầm.

— Anh xin lỗi. Anh có thể giúp gì được không?

Chị nhìn cái phong bì rồi lại nhìn chồng.

— Ồ không; đây chỉ là câu đố mà bọn em phải giải thôi; nhưng không phải bây giờ. Pha cho em cốc cà phê rồi đến ngồi với em; kể cho em nghe hôm nay anh đã làm những gì nào.

— Anh sẽ kể nhưng không có cà phê đâu, anh có thể thấy em dễ bị kích động không cần đến cafeine. Anh sẽ pha cho em cốc trà thảo dược.

Chị ngồi xuống cái ghế bành đối diện với lò sưởi. Chị nhét phong bì xuống ghế và lắng nghe bà cô Engrasi bận rộn đang chuyện phiếm với James trong bếp. Amaia nhìn chăm chú vào ngọn lửa đang nhảy múa lúc liếm vào thanh củi, thì James đưa cho chị chén trà bốc khói và chị biết sẽ mất vài phút ấm áp đầy hấp dẫn.

— Trông em có vẻ như không cần anh để thư giãn thì phải, -James tuyên bố, mặt anh nhăn lại.

Chị quay sang anh, mỉm cười.

— Em luôn cần anh giúp em thư giãn và nhiều việc khác nữa... Ngọn lửa này..., - chị nói và nhìn quanh, - và ngôi nhà này. Em luôn thấy thoải mái khi ở đây. Em nhớ hồi còn nhỏ, em hay đến trốn ở đây mỗi lần tranh cãi với mẹ, mà chuyện đó xảy ra thường xuyên. Em ngồi mãi trước lò sưởi cho đến lúc má em nóng rát hoặc cảm thấy buồn ngủ.

James đặt tay lên trán chị, vuốt xuống cổ hết sức chậm rãi và tháo băng đô để tóc chị bung ra xòe như cái quạt rồi rơi xuống vai.

— Em luôn cảm thấy đây mới là nhà em. Năm lên tám, em làm ra vẻ cô Engrasi là mẹ ruột của em.

— Em chưa bao giờ kể chuyện ấy với anh.

— Không, vì em cứ nghĩ như thế suốt một thời gian dài, hơn nữa, đó là một phần quá khứ mà em không thích. Ở đây lần nữa hình như lại khuấy động mọi cảm nghĩ đó lên; giống như làm sống lại những bóng ma xưa cũ. - Amaia thở dài. - Em cũng rất lo về vụ này...

— Em sẽ bắt được hắn, anh tin chắc thế.

— Em cũng tin. Nhưng lúc này em không muốn nói đến việc ấy, em cần nghỉ ngơi. Kể cho em nghe anh làm những gì trong lúc em ra ngoài.

— Anh đi dạo quanh thị trấn. Anh mua bánh mì ngon ở cửa hàng trên đường Santiago. Sau đó anh đưa cô Engrasi đi siêu thị, hai cô cháu mua đồ ăn đủ nuôi cả một đoàn quân, rồi ăn một món đậu đen ngon lạ lùng ở quán Gartzain, anh dành buổi chiều đưa chị Ros về nhà để chị ấy lấy mấy thứ đồ. Ô tô chất đầy những hộp quần áo và báo chí, nhưng anh không biết làm gì với chúng, chờ đến khi Ros đến đây, vi anh không biết để chúng vào đâu.

— Bây giờ chị Ros ở đâu?

— Ờ, đấy là chuyện em sẽ không thích đâu. Freddy đang ở nhà. Lúc bọn anh bước vào, Freddy ngồi sụp trên sofa, xung quanh chất đầy lon bia, trông như mấy ngày rồi không tắm rửa. Mắt anh ấy đỏ lừ và sưng phồng, anh ta khụt khịt quấn người trong tấm chăn, khăn giấy dùng rồi vứt la liệt. Lúc đầu anh tưởng Freddy bị cúm, sau đó mới nhận ra anh ấy đang khóc. Cả ngôi nhà rất bẩn, nom như một cái chuồng lợn, bốc mùi nồng nặc, tin anh đi. Anh đợi ngoài cửa vì Freddy có vẻ không thoải mái khi nhìn thấy anh, nhưng có chào hỏi. Chị Ros bắt đầu thu dọn quần áo và báo chí... anh ta lẽo đẽo theo chị ấy từ phòng này sang phòng khác như một con cún bị đòn. Anh nghe thấy họ thì thầm và khi anh đã chất xong đồ lên xe, Ros bảo sẽ ở lại một lát, chị ấy cần nói chuyện với Freddy.

— Anh không nên để chị ấy ở lại một mình.

— Anh biết em sẽ nói thế, nhưng anh có thể làm gì được, Amaia? Chị ấy cứ khăng khăng một mực và thái độ của Freddy không có vẻ gì dọa dẫm, còn ngược lại nữa kia, anh ta chán nản và hờn dỗi như một cậu bé vậy.

— Anh ấy là một cậu bé được nuôi dạy rất tệ, - Amaia bình luận.

— Nhưng chúng ta không thể tin anh ấy, nhiều trường hợp đã xảy ra bạo lực khi người phụ nữ tuyên bố chấm dứt quan hệ. Không dễ gì cắt đứt với những kẻ đồi bại ấy. Họ cố cưỡng lại bằng cách van xin, năn nỉ hoặc khóc lóc, vì họ thừa biết là không có người đó, họ chẳng là gì. Nếu làm đủ thứ không được, họ sẽ viện đến bạo lực, chính vì thế anh không nên để Ros ở lại một mình khi chị ấy sắp cắt đứt với kẻ ăn bám.

— Nếu Freddy tỏ ra ngang ngược, anh sẽ không để chị ấy lại, thực ra anh có phân vân, nhưng chị Ros quả quyết là sẽ ổn và chị ấy sẽ về nhà đúng giờ ăn.

Amaia xem đồng hồ. Ở nhà bà Engrasi họ ăn bữa nhẹ vào khoảng mười một giờ.

— Em đừng lo, nếu nửa giờ nữa chị ấy chưa về, anh sẽ đi đón, thế nhé?

Chị gật đầu và bĩu môi. Họ nghe thấy tiếng cửa mở gần như cùng lúc với luồng khí lạnh buốt ùa vào nhà cùng Ros. Họ nghe thấy tiếng chị di chuyển đồ vật trong tiền sảnh, ngờ rằng chị đang kéo dài thời gian treo áo khoác hơn cần thiết, và khi Ros bước vào phòng khách, hình như chị kiệt quệ, mặt chị rầu rĩ, xám như tro nhưng bình thản, giống người vừa qua giai đoạn đau đớn. Chị chào James và Amaia nhận thấy một thoáng run nhẹ trên má Ros khi cúi hôn chị. Rồi Ros đến bên tủ ly, cầm một gói nhỏ bọc lụa và ngồi xuống bên bàn đánh bài.

— Cô Engrasi... - chị thì thào.

Bà Engrasi từ bếp vào, lau tay vào khăn giấy rồi ngồi xuống đối diện.

Chẳng cần hỏi hoặc nhìn xem họ làm gì vi Amaia đã trông thấy cỗ bài gói trong mảnh lụa đen hàng ngàn lần. Đó là những quân bài mà bà Engrasi dùng để bói, chị đã thấy bà xáo bài, chia và rút bớt quân, xếp chúng thành chữ thập hoặc vòng tròn. Chính chị cũng từng bói bài. Nhưng đã lâu, lâu lắm rồi.

Mùa xuân 1989

Tháng Năm khi Amaia tròn tám tuổi, em được làm lễ ban Thánh thể lần đầu. Mẹ đã cực kỳ chăm chút cho em từ nhiều ngày trước buổi lễ, bày tỏ sự yêu mến mà cô bé không quen. Rosario là một phụ nữ kiêu ngạo, bà ra sức phô trương hình ảnh một cuộc sống xa hoa mà dân chúng thời đó mong ước, chắc chắn vì bị ảnh hưởng mặc cảm mình là người ngoài cuộc được hưởng phần, và lấy được anh chàng độc thân đáng săn đón nhất Elizondo. Công việc làm ăn đang suôn sẻ, nhưng hầu hết tiền nong đều tái đầu tư vào việc đổi mới. Tuy vậy, khi đến lễ ban Thánh thể lần đầu, mỗi cô con gái đều có váy áo mới theo kiểu khác nhau, để không ai có thể nhầm là đồ mặc thừa. Amaia được dẫn đến hiệu làm tóc để thợ tạo dáng mớ tóc vàng hoe dài gần đến eo, họ đánh bồng thành những lọn tóc xoăn đẹp đẽ, nhún nhảy dưới vành tiara kết bằng những bông hoa nhỏ xíu, trắng muốt. Amaia không sao nhớ được trước hoặc sau đó em đã từng cảm thấy vui mừng như vậy chưa.

Hôm sau ngày lễ ban Thánh thể, mẹ bảo Amaia ngồi lên cái ghế dài trong bếp, bà bện tóc em và cắt phăng nó đi. Cô bé không biết đã xảy ra chuyện gì, cho đến lúc nhìn thấy bím tóc dày dặn của mình trên bàn mà mẹ đang cố buộc lại khiến em cảm thấy mình như một con thú nhỏ lạ lùng. Em nhớ cảm giác bị xâm phạm khi sờ tay lên đầu và những giọt nước nóng bỏng che mờ cả mắt em.

— Đừng có ngớ ngần, - mẹ em quát, - sắp đến mùa hè, con sẽ thấy dễ chịu và mát mẻ, bao giờ lớn hơn con sẽ tự làm cho mình một bộ tóc giả tao nhã như các quý bà ở San Sebastián vẫn đội.

Cho đến bây giờ, Amaia vẫn nhớ chính xác từng lời của cha khi ông bước vào vì tiếng khóc của con gái.

— Lạy Chúa tôi! Mình làm gì con bé thế? - Ông rên lên và bế con, rồi chạy khỏi căn bếp như chạy trốn khỏi hỏa hoạn. - Mình làm gì thế, Rosario? Tại sao mình làm những việc như thế này? - Ông thì thầm trong lúc đu đưa cô bé trên tay, nước mắt ông ướt cả đầu con. Ông nâng niu đặt Amaia lên sofa như thể cô bé bằng thủy tinh rồi trở vào bếp. Amaia biết rồi sẽ xảy ra chuyện gì, một chuỗi dài những lời trách cứ khe khẽ của cha và những tiếng la hét kìm lại của mẹ, giống như một con vật vùng vẫy dưới mặt nước tìm đường đến những lời khẩn nài của cha lúc ông cố khuyên nhủ, thuyết phục, lừa mẹ đồng ý uống những viên thuốc nhỏ màu trắng để chặn sự thù ghét Amaia. Em tự hỏi mình có lỗi gì, khi em ít giống mẹ mà lại giống bà nội đến thế? Đó là lý do để không yêu thương con gái sao? Cha sẽ giải thích với em rằng không phải mẹ ác, mẹ đã chịu uống thuốc để không đối xử như thế với em, nhưng cô bé chỉ càng cảm thấy tệ hơn và tệ hơn mà thôi.

Amaia mặc áo choàng có mũ và bỏ chạy ra đường phố im lìm đáng nguyền rủa. Em băng qua thị trấn vắng tanh, giận dữ dụi mắt để kìm dòng nước mắt mằn mặn chảy không ngừng. Em đến nhà bà cô Engrasi và không gõ cửa như thường lệ. Trèo lên cái chậu to tướng trồng tía tô tây cao bằng người, Amaia lấy chiếc chìa khóa để trên dầm đỡ. Em không gọi và không chạy khắp nhà tìm bà. Nước mắt em ngừng rơi ngay khi trông thấy cái gói nhỏ bằng lụa đen trên bàn. Em ngồi xuống, mở nó ra và bắt đầu xáo bài như đã thấy cô Engrasi làm hàng trăm lần.

Bàn tay Amaia cử động vụng về nhưng đầu óc em minh mẫn và tập trung vào những câu thầm hỏi, em mê mải cảm giác mịn màng của các quân bài và mùi xạ hương tỏa ra đến nỗi không nhận thấy bà Engrasi đứng trên ngưỡng cửa vào bếp, đang sửng sốt nhìn mình. Amaia dùng cả hai bàn tay đặt các quân bài lên bàn, chọn một quân để trước mặt rồi tiếp tục chọn mỗi lân một quân cho đến khi các quân bài tạo thành một hình tròn như mặt đồng hồ. Em nhìn một lúc lâu, ánh mắt chuyển từ quân này đến quân khác, tính toán, đoán biết ý nghĩa của sự kết hợp duy nhất, sẽ dẫn đến lời giải cho câu hỏi của em.

Ngại phá vỡ sự tập trung huyền bí đang chứng kiến, bà Engrasi tiến tới, rất chậm rãi và hỏi nhẹ nhàng:

—Chúng nói gì?

— Đó là điều cháu muốn biết, - Amaia đáp mà không ngước nhìn bà, dường như em nghe thấy tiếng bà qua tai nghe.

— Cháu muốn biết gì, cháu yêu của cô?

— Xem có ngày nó dừng lại không.

Amaia chỉ vào quân bài ở vị trí số mười hai. Quân đó là số phận thăng trầm.

— Một cơ hội lớn sắp đến, cháu sẽ gặp may hơn, - em nói.

Engrasi hít một hơi thật sâu song vẫn im lặng.

Amaia rút một quân mới, đặt vào chính giữa vòng tròn và mỉm cười.

— Cô có thấy không ạ, - em nói và chỉ vào quân bài, - sẽ có ngày cháu rời nơi này và không bao giờ trở lại.

— Amaia, cháu biết là cháu không nên tự bói bài kia mà, cô rất ngạc nhiên vì cháu đấy. Cháu học từ bao giờ vậy?

Cô bé không trả lời, rút một quân nữa và đặt chéo với quân kia. Đó là cái chết.

— Đây là cái chết của cháu cô ạ, có lẽ nó có nghĩa là cháu sẽ chỉ trở lại khi cháu chết để người ta có thể chôn cháu ở đây, vớiAmatxiJuanita.

— Không, không phải là cái chết của cháu Amaia ạ, mà là cái chết sẽ làm cháu trở về.

— Cháu không hiểu, ai chết hở cô? Có chuyện gì xảy ra khiến cháu trở về?

— Hãy chọn một quân nữa và đặt cạnh quân kia, - bà cô ra lệnh. -Ác quỷ.

— Cái chết và tai họa, - cô bé lẩm bẩm.

— Đó là một con đường dài, Amaia. Nhiều sự việc sẽ trở nên rõ ràng hơn, từng tí một, còn quá sớm để xem và nó không tiên đoán cho tương lai của cháu đâu. Hãy để mặc nó đấy.

— Tại sao cháu không nên xem, cô Engrasi? Vì cháu nghĩ tương lai sẽ đến mà, - Amaia nói và kéo mũ xuống trước cái nhìn chằm chằm, kinh hãi của bà Engrasi. Bà an ủi em một lúc lâu, dỗ em uống cốc sữa và ăn vài cái bánh quy. Tuy nhiên, em cảm thấy buồn ngủ lúc ngồi trước ngọn lửa cháy rừng rực trong lò, dù đang là tháng Năm. Có lẽ ngọn lửa nhóm lên để xua tan mùa đông băng giá vẫn bao trùm lên cả hai như một điểm báo cái chết.

Những quân bài vẫn nằm trên bàn, công bố những nỗi kinh hoàng được tính trước sẽ xảy đến cho cô bé mà Engrasi yêu quý hơn bất cứ ai trên đời, người có năng khiếu thiên bẩm cảm thấy được tai họa. Bà chỉ mong đức Chúa nhân từ cũng phù hộ cho cháu bà sức mạnh để dũng cảm đương đầu với nó. Bà thu dọn các quân bài và trông thấy số phận thăng trầm tượng trưng cho tương lai của Amaia, hai con khỉ chẳng có óc phán đoán cũng chẳng khôn ngoan quay một bánh xe nước vì chúng thấy vừa và có thể làm ta ngã lộn nhào nếu một trong hai con quay bất hợp lý. Ngày sinh của Amaia là một tháng trước, khoảnh khắc mà ngôi sao chiếu mệnh của em đi vào quỹ đạo, khi mọi việc phải xảy ra sẽ xảy ra.

Bà ngồi xuống, bỗng nhiên thấy mệt mỏi và không rời mắt khỏi cô bé đang ngủ say bên ngọn lửa, làn da đầu nhợt nhạt của em nhìn rõ qua lớp tóc cắt vụng về.

❀ ❀ ❀

[1] Bữa tiệc tối (tiếng Tây Ban Nha trong nguyên bản).