Cuối tháng tám, một trận mưa vừa đủ làm nông vừa dứt, vùng Kinh Đông Vị Bắc trở nên vô cùng náo nhiệt.
Dân chúng các huyện Quan Trung nườm nượp kéo vào Hỗ Khẩu sông Kinh, kéo vào thung lũng sông Kinh, tiến lên những dốc cao vùng khô hạn phía bắc sông Vị. Từ vùng núi thượng nguồn sông Kinh phía tây Quan Trung, kéo dài đến tận cửa sông Lạc đổ vào sông Vị phía đông, trải dài hơn năm trăm dặm, đâu đâu cũng thấy lều trại đen đặc, đâu đâu cũng là xe bò người ngựa qua lại, đâu đâu cũng là khói bếp mịt mù và cờ xí bay phấp phới, sống động như một đại doanh trại quân sự liên miên chưa từng thấy từ xưa đến nay. Người Tần cũ bảo rằng, cho dù là đại chiến Trường Bình năm xưa triệu dân xuất quân ra phía đông cũng không bằng quy mô trận thế hôm nay, Tần vương mới thật lợi hại! Người Tần mới thì nói, vẫn là nhờ thượng thư của Lý Tư lợi hại, nếu như thực thi Trục khách lệnh, thì ngay cả nha môn cũng trống rỗng, làm sao có được lực lượng đông đảo thế này? Người Tần cũ nói, Tần vương không bãi bỏ Trục khách lệnh thì Lý Tư cũng chỉ biết trố mắt nhìn thôi? Người Tần mới nói, Lý Tư trố mắt là trố mắt, nhưng Tần vương mới là người trố mắt! Những người Tần không mới không cũ liền bảo, nội bộ đấu đá tranh cãi cái gì, Lý Tư nói hay, Tần vương quyết đoán giỏi, thiếu một trong hai đều không được! Ông ấy không nói, ông ấy không nghe, ông ấy nói mà ông ấy không nghe, chẳng phải đều là tổn thương cho cả hai nhà lang hổ sao! Thế là mọi người đồng thanh hoan hô, hô lớn một tiếng vạn tuế, ai nấy đều cầm cuốc xẻng búa đục, lại ồn ào bắt tay vào việc.
Đại bản doanh của bãi chiến trường rộng lớn này được đặt tại nơi yết hầu của sông Kinh – Hỗ Khẩu.
Hai vị chủ sự của mạc phủ Hỗ Khẩu không đổi, một là Trịnh Quốc, một là Lý Tư. Chỉ có điều, chức trách của hai người đã thay đổi. Trước kia là Hà cừ lệnh nắm tổng thể Lý Tư, nay trở thành Hà cừ thừa, địa vị xếp sau Trịnh Quốc, chỉ quản lý việc trưng dụng dân phu, điều động lương thảo, sửa chữa công cụ, hỗ trợ hậu cần và các việc dân chính khác. Còn Trịnh Quốc trước kia chỉ là Tổng thủy công, chỉ quản lý các công việc kỹ thuật, nay trở thành Hà cừ lệnh kiêm nhiệm Tổng thủy công, nắm ấn xuất lệnh, quyết định tổng thể mọi sự vụ liên quan đến kênh đào.
Sự thay đổi nhân sự trọng đại này, ban đầu chính Lý Tư cũng không nghĩ tới.
Đêm đó, Lý Tư được Triệu Cao đón từ Hàm Cốc Quan về, Tần vương Chính tổ chức một bữa tiệc nhỏ đón tiếp long trọng tại Đông Thiên điện, ngoài Trường sử Vương Oản ra, không còn đại thần nào khác ngồi đó. Điều Lý Tư không ngờ tới là, một chén rượu vừa cạn, Tần vương liền dặn Vương Oản ghi chép Vương thư, lập tức trịnh trọng tuyên bố ngay tại chỗ: lập tức bãi bỏ Trục khách lệnh, tất cả quan lại bị trục xuất đều khôi phục chức vị cũ, nông công thương trở về nơi cư trú cũ, những tổn thất về tài vật nhà cửa do việc di dời vì Trục khách lệnh gây ra, tất cả đều do phủ khố Vương thành định giá bồi thường; sau này, quan phủ hễ có kẻ khinh miệt di dân sáu nước, coi thường khách khứa nhập Tần, sẽ bị luận tội theo quốc pháp! Lý Tư vốn đã chuẩn bị sẵn một bài thuyết phục Tần vương, dù sao thì việc phế bỏ một vương lệnh đã ban hành và đưa vào thực thi là rất rất khó khăn, chưa nói đến việc Trục khách lệnh này có sự ủng hộ sâu sắc của "ý dân" như vậy, Tần vương trẻ tuổi cần phải có lòng can đảm lớn đến nhường nào? Bây giờ Tần vương quyết đoán dứt khoát như vậy, chiếu thư xử lý lại sạch sẽ triệt để như vậy, Lý Tư nhất thời lòng trào dâng cảm xúc, lại nảy sinh một nỗi lo khác – sấm chớp đùng đoàng, liệu có khiến các lão thần đại thần đột ngột không chuyển hướng kịp mà nảy sinh đối kháng mới, gây ra sự bất ổn cho nước Tần? Tần vương Chính thấy Lý Tư trầm ngâm, liền hỏi có gì không ổn? Lý Tư ấp úng nói ra, Tần vương Chính mỉm cười nhẹ nhõm: "Chính sách quốc gia hoang đường như thế, cả nước không ai dám chỉ trích, nếu còn có người cố tình đối kháng, người Tần cũ chẳng lẽ không biết xấu hổ sao!" Lý Tư vô cùng cảm động, thở hổn hển không nói nên lời. Nhưng điều khiến Lý Tư không ngờ tới hơn nữa là, khi Vương thư được ghi chép xong xuôi, Tần vương trẻ tuổi lại triệu tập Thái sử lệnh tới. Lão Thái sử râu tóc bạc phơ vừa ngồi xuống, Tần vương Chính liền đứng dậy: "Lão Thái sử ghi chép: Năm Tần vương Chính thứ mười, mùa thu, đại soát Hàm Dương, trục xuất khách sáu nước, đây là quốc sỉ, lấy đó làm răn."
"Quân thượng! Mất thành mất đất mới là quốc sỉ!" Lão Thái sử lệnh cao giọng nói.
Tần vương Chính trên trán rịn những giọt mồ hôi lấp lánh: "Đuổi sĩ trục tài, làm mất lòng người, càng là nỗi sỉ nhục của quốc gia. Viết!"
Khoảnh khắc đó, Đông Thiên điện yên tĩnh không một tiếng động. Vương Oản ngẩn người, Lý Tư ngẩn người, ngay cả lão Thái sử lệnh râu tóc run rẩy cũng ngẩn người đến mức quên cả đặt bút. Trong lịch sử hơn năm trăm năm của nước Tần, từng có vô số lần chính sự hỗn loạn gây lầm lạc, nhục nhã thăng trầm, chỉ có Tần Hiếu Công từng lập bia ghi quốc sỉ một lần, nhưng đó là lúc nước Tần mất toàn bộ cao nguyên Hà Tây và phía đông Quan Trung, sáu nước khinh rẻ nước Tần, không thèm hội minh, đó là thời khắc sống còn. Nước Tần ngày nay, đất đai đã đạt năm phương ngàn dặm, dân số hơn vạn, đã trở thành đại cường quốc dẫn đầu thiên hạ từ xa, chỉ vì một sắc lệnh sai lầm mà có thể gọi là quốc sỉ sao? Thế nhưng nghĩ kỹ lại, Tần vương lại không sai. Gốc rễ của nước Tần mạnh mẽ là ở chỗ chân thành chiêu mộ hiền tài mà dẫn đến biến pháp triệt để, Trục khách lệnh đi ngược lại con đường tranh hiền tụ chúng mà tự hủy gốc rễ, sao không phải là quốc sỉ? "Đuổi sĩ trục tài, làm mất lòng người, càng là nỗi sỉ nhục của quốc gia", Tần vương nói không đúng sao? Quá đúng! Thế nhưng dù sao đi nữa, các đại thần đối với vị quân vương mới trẻ tuổi tự trách mình như vậy, vẫn thấy có chút không đành lòng. Suy cho cùng, một vị tân quân mới lên ngôi đầy hăng hái, đem một lần sai lầm trọng đại duy nhất của mình ghi rõ vào sử xanh, lại định nghĩa rõ ràng là "quốc sỉ", điều này, cho dù là đạo quân vương thánh hiền của Tam Hoàng Ngũ Đế cũng khó mà làm được. Thế nhưng, người đời sẽ nghĩ như vậy sao? Hậu thế sẽ nghĩ như vậy sao? Kẻ phản Tần trong thiên hạ nhiều vô kể, kẻ phản tân quân trong nước Tần cũng nhiều vô kể, sao biết hành động này sẽ không bị kẻ có ý đồ xấu lợi dụng làm lời gièm pha? Sẽ không khiến hậu thế nảy sinh hiểu lầm và chê trách đối với nước Tần, đối với Tần vương? Thế nhưng, những suy nghĩ thoáng qua này, so với hành động biết sỉ nhục rồi sau đó dũng cảm sửa đổi của Tần vương Chính, lại trở nên nhỏ bé nhợt nhạt, đến mức ngay tại chỗ không thể thốt nên lời.
Đại sảnh lặng ngắt như tờ. Tần vương Chính dường như hoàn toàn hiểu rõ tâm tư của ba vị đại thần, gạt chuyện Vương thư và quốc sử sang một bên, trước tiên thoải mái chuyển sang chủ đề khác, vừa ân cần mời Lý Tư uống rượu ăn uống, vừa gõ gõ lên án thư: "Tiên sinh đã trở về, thật là vạn may! Còn phải phiền tiên sinh nói xem, làm thế nào để thu dọn cái bãi chiến trường bừa bộn mà Doanh Chính này đã dẫm đạp đến mức mất cả phương hướng này?" Sự hóm hỉnh của vị Tần vương trẻ tuổi khiến Vương Oản và Lý Tư cũng thấy thoải mái hơn. Lý Tư uống cạn một chén, chắp tay khảng khái nói: "Tần vương sáng suốt. Hiện tại nước Tần, quả thực đầu mối phức tạp: Hà Đông có đại chiến, Quan Nội có đại hạn, quan thự không chỉnh tề thuận lợi, lòng dân không an ổn, người mới chưa trỗi dậy, lão thần không nỗ lực. Tóm lại mà nói, chính là một chữ 'Loạn'. Yếu quyết trị loạn, nằm ở căn bản. Hiện tại căn bản của nước Tần, nằm ở hai chữ thủy hạn. Thủy hạn không giải được, nước không yên ngày nào, thủy hạn chỉ cần giải được, vạn sự đều có thể làm!"
"Tiên sinh là nói, trước tiên xử lý kênh đào sông Kinh?" Vương Oản nhíu mày.
"Sinh dân vạn vật, mệnh nằm ở thủy hạn. Yếu điểm trị tai, mấu chốt nằm ở kênh đào."
Tần vương Chính lập tức quyết đoán: "Được! Trước quyết thiên thời, sau nói nhân sự."
"Làm lại kênh đào sông Kinh, thần xin cử dụng Trịnh Quốc." Lý Tư lập tức đi thẳng vào vấn đề chính.
Tần vương Chính chợt vỗ án: "À! Trịnh Quốc vẫn còn trong ngục Vân Dương... Trường sử, hạ thư thả người!"
Vương Oản chắp tay: "Rõ. Thần lập tức thảo thư."
"Không cần nữa." Tần vương Chính đã đột nhiên đứng dậy, "Tiên sinh có muốn cùng đi Vân Dương không?"
Lý Tư vui vẻ rời chỗ: "Vương có ý này, thần cầu còn không được!"
Hai quân thần xe ngựa nối đuôi nhau,cản đến ngục Vân Dương, trời đã sập tối.
Tần vương Chính vừa gặp lão ngục lệnh, mở miệng liền hỏi Trịnh Quốc thế nào? Lão ngục lệnh bẩm báo rằng, Trịnh Quốc không ăn không uống chỉ chờ chết, không trụ được ba năm ngày nữa. Lý Tư vội vàng hỏi, người còn tỉnh táo không? Có thể nói chuyện không? Lão ngục lệnh nói, Tần pháp có định chế, phạm nhân chưa xét xử không được tự sát, ngục tốt đã ép ông ta uống vài lần canh cơm, người vẫn còn tỉnh táo. Tần vương Chính không nói hai lời, phất tay hạ lệnh dẫn đường. Lão ngục lệnh lập tức sai hai tên ngục tốt thắp đuốc, dẫn đường đi đến một gian thạch quật ở góc trong cùng.
Trên sàn đá lạnh lẽo trải một tấm chiếu rách, một ông lão gầy gò râu tóc bạc phơ đang cuộn mình quay mặt vào tường, không có chút hơi thở nào. Nếu không phải vì cây thước sắt đo nước đen sì bên cạnh, Lý Tư thật sự không dám khẳng định đây là Trịnh Quốc. Thấy ánh mắt dò hỏi của Tần vương, Lý Tư tiến lại gần, nói nhỏ bốn chữ: Một đêm bạc đầu! Lý Tư nhớ rất rõ, Tần vương trẻ tuổi bỗng rùng mình một cái.
"Lão ca, Lý Tư đến thăm huynh đây, tỉnh lại đi!"
"Lý Tư? Ngươi cũng vào ngục rồi sao?" Trịnh Quốc cuối cùng cũng xì xì thở dốc lên tiếng.
"Lão ca, đến, ngồi dậy nói chuyện." Lý Tư cẩn thận đỡ Trịnh Quốc dậy.
"Lý Tư vào ngục, nước Tần xong đời rồi, xong đời rồi!" Trịnh Quốc liên tục lắc đầu than dài.
"Nói gì vậy? Lão ca nhìn xem, Tần vương đến rồi!"
Trịnh Quốc thẫn thờ ngẩng đầu: "Ngươi là, Tần vương mới?"
Vị Tần vương trẻ tuổi cúi đầu thật sâu: "Tần vương Chính ra lệnh sai, tiên sinh chịu khổ rồi."
Trịnh Quốc quan sát một cái rồi lại lắc đầu than thở: "Đáng tiếc cho bậc nhân vật."
"Tần vương Chính có lỗi, tiên sinh hãy dạy bảo ta."
"Ngươi không sai. Lão phu quả thực là gián điệp của nước Hàn." Trịnh Quốc lạnh lùng chỉ vào cây thước sắt, "Nhưng lão phu vẫn phải nói, tấm lòng này của Tần vương Chính, kém xa so với kẻ tên Lã Bất Vi kia! Năm xưa, lão phu thấy nước Tần không thể tập hợp được dân lực, kế sách mệt mỏi nước Tần không có chỗ dụng võ, mấy lần muốn rời khỏi nước Tần, đều là Lã Bất Vi vừa mềm vừa cứng, chết sống giữ chân lão phu lại. Cho đến khi bãi tướng rời Tần, Lã Bất Vi còn mang đến cho lão phu một câu: Hãy tự lo liệu lấy, tội cũng có thể thành công. Hừ! Lão phu sớm đã nhìn thấu, kẻ hiệu lực cho nước Tần, chẳng có ai có kết cục tốt đẹp. Lã Bất Vi không phải người đầu tiên, lão phu cũng không phải người thứ hai. Nói! Muốn lão phu chết cách nào?"
Lý Tư thấy Trịnh Quốc hoàn toàn trong giọng điệu của kẻ sắp chết, đánh đồng Lã Bất Vi với Tần vương trẻ tuổi, biết rõ Tần vương tất nhiên sẽ khó xử, nhiều mối quan hệ lại không thể giải thích rõ ràng trong chốc lát, liền chắp tay với Tần vương: "Quân thượng, để thần nói." Xắn vạt áo ngồi xuống chiếu cỏ, "Lão ca, Lý Tư biết, kênh đào sông Kinh giống như nam châm, đã hút chặt lấy tâm trí huynh. Huynh ban đầu đến vì muốn làm mệt mỏi nước Tần, vừa đụng vào kênh đào đã sớm quên mất chuyện làm mệt mỏi nước Tần, chỉ còn lại lương tri của người làm thủy công đệ nhất thiên hạ, dẫn nước giải hạn để cứu dân! Lão ca năm xưa từng nói, dẫn nước kênh sông Kinh là công trình lớn nhất thiên hạ, khó hơn cả đào kênh Hồng Câu, khó hơn cả Đô Giang Yến của Lý Băng, chỉ cần huynh đích thân hoàn thành, chết cũng không tiếc! Lão đệ hôm nay chỉ hỏi huynh một câu: Tần vương phục chức cũ cho huynh, mời huynh làm lại kênh đào sông Kinh, lão ca có làm hay không?"
"Thế còn, Trục khách lệnh?"
"Đã bãi bỏ!"
"Tội danh gián điệp của lão phu?"
"Căn cứ vào sự thật để không luận tội!"
"Lời của Lý Tư ngươi có giữ lời không?"
Lý Tư đột nhiên khựng lại, có Tần vương ở đây, ông không muốn trả lời câu hỏi này.
"Tiên sinh hãy nghe Doanh Chính này nói một lời." Vị Tần vương trẻ tuổi dứt khoát ngồi xuống tấm chiếu rách nát, thẳng lưng quỳ dài một cách nghiêm trang (Quỳ dài, một tư thế ngồi thể hiện sự tôn trọng của người xưa: hai đầu gối chạm đất, mông nâng lên, thân mình thẳng đứng (tư thế ngồi bình thường là mông đè lên gót chân). Kiểu quỳ dài này thường thấy trong các tài liệu lịch sử như "Chiến Quốc Sách", "Sử Ký", hậu thế có nhiều người hiểu lầm quỳ dài là quỳ lạy dập đầu), "Tiên sinh thẳng thắn,Doanh Chính cũng không nói dối. Chuyện gọi là gián điệp, Đình úy phủ đã điều tra rõ: Tiên sinh nhập Tần mười năm, từ khi bắt đầu làm kênh đào sông Kinh, chưa bao giờ qua lại thư từ tin báo với thám tử, tuần thám, thương hội, sứ tiết của nước Hàn, chỉ đắm chìm vào công trường kênh đào. Xét về sự thật, tiên sinh đã không còn hành vi của gián điệp. Nếu tiên sinh quả thực có hành vi gián điệp,Doanh Chính cũng không dám làm trái pháp luật. Chỉ vì tiên sinh một lòng tận tụy, thẳng thắn lỗi lạc,Doanh Chính kính trọng tiên sinh. Nếu tiên sinh có thể không tính toán sự thô lỗ hẹp hòi của Doanh Chính, làm lại kênh đào sông Kinh, thì nước Tần may mắn lắm,Doanh Chính may mắn lắm!"
Trịnh Quốc ngẩn ngơ nhìn vị Tần vương trẻ tuổi, hồi lâu im lặng.
Lý Tư chắp tay nói: "Quân thượng, thần xin được đón Trịnh Quốc về Hàm Dương rồi sẽ bàn tiếp."
Tần vương Chính đột nhiên đứng dậy: "Đúng là như vậy, tiên sinh nghỉ ngơi cho khỏe rồi hãy nói. Người đâu, dìu tiên sinh lên."
Trịnh Quốc được đón về Hàm Dương ngay trong đêm, dưỡng bệnh tại dịch quán dành riêng của Thái y viện nửa tháng, sức khỏe và tinh thần đã khá hơn nhiều. Trong thời gian đó Lý Tư có đến thăm mấy lần, Trịnh Quốc trước sau đều không nói lời nào. Hai tuần sau, Tần vương đích thân đón Trịnh Quốc ra khỏi dịch quán, đưa đến một phủ đệ sáu lớp mà chính tay ngài chọn, ân cần dặn dò Trịnh Quốc rằng, tiên sinh chỉ cần an tâm nghỉ ngơi, khi nào khỏe mạnh muốn trở về nước Hàn, nước Tần sẽ tiễn đưa trọng hậu, nguyện ở lại nước Tần trị thủy, nước Tần quyết không phụ tiên sinh. Nói xong những lời này, Trịnh Quốc vẫn im lặng, Tần vương cũng liền rời đi. Lý Tư nhớ rất rõ, đêm đó vào nửa đêm, một người đầy tớ ở phủ đệ của Trịnh Quốc đã mời ông đến. Trịnh Quốc gặp Lý Tư, câu đầu tiên là: "Lão đệ, ngày mai lên kênh sông Kinh!" Lý Tư ngạc nhiên chưa kịp nói, Trịnh Quốc lại nói thêm một câu, "Lão phu chỉ làm phó thủ cho ngươi, người khác làm Hà cừ lệnh không được, lão phu không làm thủy công hạng xoàng."
Lý Tư vô cùng vui mừng, nhưng đối với câu nói chỉ làm phó thủ cho mình của Trịnh Quốc thì lại không biết trả lời thế nào. Ở nước Tần dùng người, không có kiểu tùy hứng theo cảm tính như ở sáu nước Sơn Đông. Hơn nữa trị thủy không phải là thống lĩnh quân đội đánh trận, không giống như Thượng tướng quân có quyền không nhận lệnh quân vương. Đây là công việc kinh tế thực tế, thủy công có thể lựa chọn trưởng quan quản lý sao? Nhưng dù suy nghĩ thế nào, Lý Tư cũng không thể làm mất hứng ngay tại chỗ. Thế là Lý Tư vào cung ngay trong đêm, bẩm báo với Tần vương. Theo phán đoán của Lý Tư, Tần vương chắc chắn sẽ không chút do dự mà nói một câu: "Trịnh Quốc nói thế nào thì là thế đó!" Dù sao thì, Lý Tư vốn dĩ là Hà cừ lệnh, Tần vương không cần bất kỳ sự hòa giải nào cũng có thể quyết định.
Không ngờ, Tần vương lại suy tư hồi lâu không nói.
Lý Tư cảm thấy vô cùng bối rối, nhất thời nảy sinh lo lắng, Tần vương nếu lại đổi ý, nước Tần thật sự sẽ gặp rắc rối lớn. Ai ngờ vị Tần vương trẻ tuổi lại đột nhiên hỏi một câu: "Nếu Trịnh Quốc làm Hà cừ lệnh, tiên sinh có nguyện làm phó cho ông ấy không?" Lý Tư hoàn toàn không ngờ Tần vương lại có suy nghĩ như vậy, dù sao, Hà cừ lệnh là chức quan chính thức đầu tiên của ông, đột nhiên bị giáng xuống làm phó chức, Lý Tư nhất thời còn chưa hoàn hồn. Lý Tư đang ngẩn người, không ngờ vị Tần vương trẻ tuổi lại đột nhiên thốt ra một câu: "Cấu trúc miếu đường cần làm lại, tiên sinh tạm thời hãy hoàn thành công việc lớn này đã được không?" Lý Tư nhanh nhạy biết bao, lập tức hiểu ra tự trách: "Thần có tâm so đo tính toán, thật xấu hổ!" Tần vương cười lớn: "Tâm muốn lập công nghiệp, có gì mà xấu hổ! Chỉ cần một lòng mưu cầu cho đất nước, đáng cần chức quan thì cứ việc lấy, sợ cái gì!" Nói khiến Lý Tư cũng cười ha ha, vẻ lúng túng trên mặt lập tức tan biến.
Đêm đó vào canh tư, vị Tần vương trẻ tuổi và Lý Tư lập tức chạy đến phủ đệ Trịnh Quốc, ba quân thần nói chuyện đến tận giờ Mão sáng sớm, mới quyết định xong vài việc lớn. Việc thứ nhất, làm rõ sự thay đổi chức trách của hai người. Trịnh Quốc lúc đầu không tán thành, Tần vương và Lý Tư phải biện giải một hồi lâu, mới khiến Trịnh Quốc gật đầu. Việc thứ hai, xác định việc mở lại kênh đào sông Kinh, cần bao nhiêu dân lực? Trịnh Quốc nói, dân lực không phải là con số cố định, cần bao nhiêu, phải xem nước Tần muốn gì. Nếu muốn mười năm hoàn thành, có thể giữ nguyên cách của Văn Tín Hầu, không vội không chậm lượng sức mà làm, ba năm vạn dân lực là đủ; nếu muốn sớm hoàn thành, thì phải đồng loạt khởi công trên toàn tuyến, ít nhất cần năm sáu mươi vạn dân lực. Chọn lựa thế nào, chỉ nằm ở quyết định của Tần vương. Lý Tư hiểu rõ tình hình kênh đào, đương nhiên hoàn toàn tán thành lời của Trịnh Quốc. Nhưng điểm khác biệt của Lý Tư so với Trịnh Quốc, nằm ở chỗ Lý Tư hiểu rõ hơn tình hình triều đình và xã hội nước Tần. Muốn huy động hàng chục vạn dân lực lên kênh đào, đó không phải là việc Tần vương nói một câu là quyết định được, phải xoay xở các bên rồi mới quyết định. Vì vậy, Lý Tư chỉ gật đầu, muốn nghe xem Tần vương gặp khó khăn ở đâu, rồi sau đó mới tính kế sách đối phó.
Không ngờ,Doanh Chính trẻ tuổi vung tay, quyết đoán nói: "Quan Trung đại hạn, đã trở thành tai họa lớn nhất của nước Tần, kênh đào sông Kinh không thể trì hoãn! Nếu có dân lực trên một triệu người, một năm có thể hoàn thành xả nước không?" Lý Tư vẫn còn đang kinh ngạc, Trịnh Quốc đã gõ cây thước sắt đo nước, đứng phắt dậy: "Cái khó của việc dẫn nước sông Kinh, chỉ nằm ở chỗ khai thông vách núi tại Hỗ Khẩu. Lão phu mười năm mày mò, đã có tính toán trong lòng. Tần vương nếu quả thực có thể trưng dụng một triệu dân lực, nhiều nhất hai năm, lão phu sẽ mang lại cho nước Tần một con kênh dài bốn trăm dặm!" Tần vương quay lại nhìn Lý Tư: "Trưng dụng dân lực, Hà cừ thự có khó khăn gì không?" Lý Tư suy nghĩ một chút, kiên quyết chắp tay đáp: "Dốc toàn bộ dân lực Quan Trung, trưng dụng một triệu người vẫn có thể." Trịnh Quốc lại liên tục lắc đầu than thở: "Chỉ sợ khó lắm! Từ thời Đại Vũ trị thủy, mấy nghìn năm quy tắc cũ, đều là kênh đào dẫn nước dân chúng tự mang theo lương thực. Hiện tại chính là sau đợt đại hạn, dân chúng đói khát, đâu còn lương thực dư thừa để đi làm? Không có lương thực, có người cũng như không. Dân người đói bụng lên kênh, lên rồi cũng vô ích, làm không khéo còn xảy ra loạn lạc."
Mấy câu của Trịnh Quốc, nút thắt đột nhiên trở nên rõ ràng: Kênh đào sông Kinh có thể huy động lớn hay không, mấu chốt nằm ở lương thực.
Ánh mắt Doanh Chính lóe lên: "Kho quan của nước Tần, có bao nhiêu lương thực dự trữ?"
Lý Tư nhíu mày: "Sáu kho lớn đều đầy. Nhưng, Tần pháp không cứu giúp người nghèo, quan lương cứu giúp nhân công là không hợp pháp."
Doanh Chính lo lắng đi lại suy tư một hồi, đột nhiên lại hỏi: "Thời đại chiến Trường Bình, Chiêu Tương Vương huy động hơn triệu dân lực ở Quan Trung và Hà Nội đến Thượng Đảng trợ chiến, đã giải quyết lương thực thế nào?" Lý Tư nói: "Đó là đánh trận, dân lực đều được biên chế theo chế độ quân đội, ăn là lương quân."Doanh Chính cười đầy ẩn ý: "Thủy hạn đều là chuyện cấp bách, ai nói trị thủy không phải là đánh trận?" Trong lòng Lý Tư rung động, chợt vỗ tay: "Quân thượng là nói, dùng chế độ quân đội để trị thủy, dùng lương thực từ kho quan?" Ánh mắt Doanh Chính sáng rực: "Đúng! Chỉ cần nghĩ ra một cách, đưa ra Tiểu triều hội quyết định, bảo những lão thần hủ lậu đó không nói được gì là được." Trịnh Quốc đang nhíu mày lo lắng đột nhiên hoạt bát hẳn lên, ba quân thần bổ sung cho nhau, đến khi trời sáng cuối cùng đã chốt hạ được đại kế.
Ba ngày sau, Vương thư đặc khẩn bãi bỏ Trục khách lệnh đã bay đến tất cả các quận huyện của nước Tần, cũng thông qua sứ tiết sáu nước đóng tại Hàm Dương bay đến các nước Sơn Đông. Làn sóng thù địch của người Tần cũ đối với người Sơn Đông bắt đầu lắng xuống, những người Tần mới di cư đến nước Tần cũng không còn hoang mang tính kế rời Tần nữa. Những quan lại bị trục xuất vốn đã bị quân Tần ở Hà Đông bí mật ngăn lại, cũng đều trở về nha môn cũ, các nha môn đều bắt đầu vận hành trở lại. Triều đình và dân chúng vui mừng, nhất thời gọi là "Phục chính". Thương nhân và học sĩ du học nước Sơn Đông cũng lần lượt bắt đầu quay xe. Thượng Thương phường lại mở cửa, học quán tửu quán lại dần dần sống lại. Chỉ có một nhóm lão thần cựu thần của bộ tộc Doanh Tần vẫn đầy phẫn nộ, ngày ngày canh giữ ở Vương thành kiên quyết xin mệnh, muốn Tần vương "duy trì thành pháp, thực thi Trục khách lệnh"! Kẻ hưởng ứng thì ít,Doanh Chính cũng không có thời gian xoay xở, những lão thần này liền ngày ngày tụ tập trong rừng liễu bên ngoài Đông Thiên điện, cứ thế kêu gào xin mệnh không ngừng. Dẫu vậy, đại cục cuối cùng đã ổn định.
Tháng tám âm lịch, Vương thành Hàm Dương tổ chức Tiểu triều hội lần đầu tiên sau khi phục chính.
Người tham gia triều hội, ngoài Đình úy phủ, Quốc chính giám, Trường sử không bao giờ vắng mặt trong bất kỳ triều hội nào, toàn là các đại thần kinh tế: Đại Điền lệnh, Thái Thương lệnh, Đại Nội lệnh, Thiếu Nội lệnh, Bang Tư không; còn có các đại lại kinh tế cấp thấp hơn: Dũng quan, Quan thị, Công sư, Công thất thừa, Công đại nhân. Ngoài mười thự kinh tế này, chính là hai quan viên kênh đào là Trịnh Quốc và Lý Tư.
Giờ Mão sáng sớm, Tiểu triều hội bắt đầu đúng giờ.Doanh Chính vỗ án, đi thẳng vào vấn đề nói: "Chư vị, triều hội hôm nay, chỉ quyết một việc: làm thế nào để làm lại kênh đào sông Kinh, trị tận gốc mối đe dọa hạn hán ở Quan Trung? Các thự có lời cứ nói, nhất định phải thảo luận ra kế sách thiết thực khả thi. Nếu không, nước Tần nguy rồi!" Trong điện nhất thời im phăng phắc, nhìn nhau không ai nói lời nào. Một lúc lâu sau, đại thần kinh tế đứng đầu là Đại Điền lệnh ấp úng mở lời: "Lão thần, vốn chủ trương kênh đào hạ mã, dân lực trở về quê hương đào kênh mương nhỏ. Mấy tháng hạn hán, lão thần tự thấy kênh mương nhỏ không đủ sức chống hạn, dường như, dường như vẫn phải làm lại kênh đào sông Kinh. Chỉ là, việc này hệ trọng, dân chúng đói khát, lão thần vẫn chưa có đối sách." Đại Điền lệnh vừa nói xong, trong điện xôn xao bàn tán. Những người tham dự đều là quan lại kinh tế, ai cũng bị trận đại hạn kéo dài này làm cho chật vật không chịu nổi, đã hiểu sâu sắc lợi hại trong đó, chỉ vì vướng mắc với chủ trương kênh đào hạ mã trước đó, nhất thời không biết làm sao để đổi giọng, cho nên khó mà mở lời. Giờ đây Đại Điền lệnh tiên phong thay đổi chủ trương, nút thắt trong lòng các quan kinh tế được cởi bỏ, lập tức hoạt bát hẳn lên. Không cần bàn đến hai hiệp, những lão thần vốn chủ trương từ bỏ công trình sông Kinh đều vui vẻ đổi giọng, đồng thanh ủng hộ làm lại kênh đào sông Kinh.
Lý Tư thấy tình thế đã đến độ chín muồi, liền với tư cách là người phụ trách sự vụ kênh đào, trình bày hai phương án lựa chọn về mức độ cấp bách của công trình làm lại kênh đào. Không cần bàn đến một lượt, các quan liêu kinh tế lại đồng thanh tán thành phương án thi công gấp "dốc toàn lực, hai năm hoàn thành". Thế là, nút thắt mấu chốt nhanh chóng nổi lên: Lương thực lấy từ đâu?
Nhắc đến lương thực, cả điện im phăng phắc, nhìn vào khuôn mặt đen sì như sắt của lão Đình úy, không ai dám chạm vào cái đinh cứng này.
Vị Tần vương trẻ tuổi khảng khái vỗ án, một hơi không che giấu nói ra đối sách quân chế dân công, xuất lương từ kho quan, và đặc biệt làm rõ, đây là học theo thành lệ, không phải làm hỏng chế độ pháp luật nước Tần. Tần vương nói xong, ánh mắt cả điện tập trung vào lão Đình úy – lão mặt sắt chỉ nhận luật pháp không nhận người này nếuy pháp phản đối(dựa vào luật pháp để phản đối) việc xuất lương kho quan, chỉ sợ Tần vương cũng phải rút lui ba phần.Doanh Chính lại không nhìn ai cả, vỗ án điểm danh, muốn lão Đình úy là người đầu tiên lên tiếng. Không ngờ, lão Đình úy dường như đã có tính toán trong lòng, đứng dậy chắp tay dõng dạc trả lời: "Căn bản của Tần pháp, trọng nông trọng chiến. Việc nông cậy vào chiến, việc chiến bảo vệ nông, nông chiến vốn là một thể. Trị thủy diệt hạn ở Quan Trung, dân lực xuất công kênh đào theo chế độ quân đội, một là vì nông, hai là vì chiến, cậy vào lương quân, khác với việc mở kho cứu đói thông thường, thần cho rằng phù hợp với tinh yếu Tần pháp, khả thi!" Các đại thần vẫn còn đang kinh ngạc, Quốc chính giám đã theo đó đứng dậy, khảng khái phụ họa: "Tập hợp lực lượng quốc gia, mở kho trị thủy diệt hạn, chính là chỗ đại đức của Tần pháp! Lão thần cho rằng khả thi!" Các đại thần kinh tế thấy vị thần chấp pháp, thần giám sát – hai vị thần giữ cửa luật pháp này nói như vậy, không đợi Tần vương hỏi, liền đồng thanh hưởng ứng: "Thần chúng tôi tán thành, dùng lương quân trị thủy!"Doanh Chính không có lời nói dư thừa nào, vui vẻ gật đầu vỗ án, đại kế vì thế mà được chốt hạ. Các thự phấn chấn, ngay tại điện lập tức phê duyệt số lượng dân lực, bàn bạc thứ tự mở kho, điều động xe cộ, số lượng các loại thợ thủ công, sửa chữa công cụ và các hạng mục khác.
Đến giữa trưa, mọi thứ đã sẵn sàng.
Ngày hôm sau, Vương thư của Tần vương bay đến các huyện vùng Vị Bắc, cả vùng Quan Trung lập tức sôi sục.
Mở kho quan trị thủy, nước cờ này trúng ngay mấu chốt. Lúc đó đang sau cơn đại hạn đói khát, lương thực dự trữ của dân chúng mười nhà chín trống. Mở kho quan trị thủy, không nghi ngờ gì đã cho bách tính một con đường tốt nhất. Một điểm quan trọng nhất, lần trưng dụng dân lực này, phá lệ không phân nam nữ già trẻ. Như vậy, bách tính có thể cả nhà cùng lên công trường, thả sức ăn uống, chẳng phải là chuyện tốt lớn sao? Thứ hai, đi làm công kênh đào còn được tính là thời hạn lao dịch phải phục dịch hàng năm. Mà quy tắc cũ từ trước đến nay là: Các công trình trị thủy mang lại lợi ích cho dân chúng, chưa bao giờ được tính vào lao dịch do quan định. Thứ ba, công trình kênh đào lần này đang trong hai mùa thu đông, về cơ bản không lỡ thời vụ nông nghiệp, trong lòng dân chúng cũng không có gì vướng bận. Hơn nữa, nước Tần từ trước đến nay đem công lao việc nông đồng hạng với công lao chiến tranh, bách tính lao động xuất sắc còn có thể tranh được một tước nông, sao mà không làm cho được! Những điều như vậy, dân lực lên kênh đào lớn, quả thực là có lợi đủ đường. Đây mới chỉ là suy nghĩ của bách tính "huyện nghĩa công" không nhận được lợi ích từ kênh đào trong tương lai, nếu nói đến bách tính các huyện được hưởng lợi, lại càng cảm động, không biết nên cảm ân đội đức với quan phủ thế nào nữa.
Chỉ vì như vậy, cơn thủy triều kênh đào ở vùng bụng nước Tần đột ngột bùng nổ. Ngay cả Lý Tư người phụ trách trưng dụng dân lực cũng không ngờ tới, khu vực trưng dụng chính vốn được tính toán, chỉ ở các huyện vùng Vị Bắc được hưởng lợi từ kênh đào sông Kinh, đối với các huyện còn lại ở Quan Trung chỉ là chắt lọc trưng dụng nghĩa công, đến được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Không ngờ Vương thư vừa phát, toàn bộ Tần Xuyên reo hò vang trời, huyện huyện tranh nhau gửi dân công đến, từng doanh trại từng doanh trại không chút mệt mỏi. Trong vòng mười ngày, vùng cao nguyên Vị Bắc đã cắm xuống hơn một nghìn doanh trại, một doanh trại một nghìn người, đúng là hơn một triệu người! Như vậy vẫn chưa dứt dòng, dân công ở hơn mười huyện hai đầu đông tây, vẫn đang cuồn cuộn đổ về như thủy triều. Chưa đầy một tháng, đúng một nghìn sáu trăm doanh trại dân công đen đặc dàn ra, vùng cao nguyên Vị Bắc dài bốn trăm dặm đông tây, rộng vài chục dặm nam bắc, cả vùng đã biến thành biển người mênh mông.
Đối mặt với dòng người cuồn cuộn, Lý Tư vốn định cắt giảm người già yếu, chỉ giữ lại lao lực tinh tráng. Nhưng một câu của Trịnh Quốc, lại khiến ông trong lòng không chút thoải mái, đành phải bỏ dở. Trịnh Quốc mặt đen sì nói: "Năm đói khát, ngươi bảo người già yếu phụ nữ trẻ em đói về ăn cái gì? Thanh niên tinh tráng đều đi rồi, người già yếu phụ nữ trẻ em vào núi hái lượm không đi nổi, chẳng phải chết đói hết sao? Lão phu thấy, chỉ cần kênh đào không xảy ra chuyện gì, nhiều vài người nhàn rỗi ăn uống, nhắm một mắt mở một mắt cũng được." Theo sự hiểu biết của Lý Tư về Tần pháp, ông biết rõ lòng trắc ẩn này của Trịnh Quốc là không được phép, vừa vi phạm tinh yếu "đại nhân bất nhân", lại vừa lệch khỏi tôn chỉ sự công của Tần pháp, chính mình chỉ cần đưa ra phản đối, Tần vương chắc chắn sẽ ủng hộ mình. Thế nhưng, điều Trịnh Quốc nói ra, lại là một sự thật khắc nghiệt mà ai cũng không thể tránh khỏi: Nếu vì thế mà gây ra sự hỗn loạn của dân chúng, chẳng phải tất cả đều là nói suông sao? Suy đi nghĩ lại, Lý Tư chỉ đành cười khổ gật đầu. Như vậy, bách tính liền coi là "Công trường sông Kinh người nào cũng nhận, đến là không từ chối", đối với quan phủ cảm kích đến rơi lệ nghẹn ngào, khắp nơi một mảnh vang trời dậy đất tiếng vạn tuế.
Cũng là nhờ nước Tần tích lũy trăm năm hùng hậu, chỉ riêng sáu kho lớn ở Quan Trung mở ra, các loại lương thực đã có hơn một triệu hộc. Không nghi ngờ gì, sự hỗ trợ khổng lồ như vậy cho công trình kênh đào là dư dả. Trọng trách vận chuyển "lương quân" đến kênh đào, Tần vương giao cho lão Quốc úy Mông Vũ. Mông Vũ điều động ba vạn bộ binh đóng quân tại đại doanh Lam Điền, thành lập doanh trại tiếp vận chuyên biệt, trưng dụng hơn sáu vạn xe bò xe ngựa của các huyện Quan Trung, ngày đêm vận chuyển lương thảo không ngừng nghỉ đến Vị Bắc.
Đến đây, Hỗ Khẩu sông Kinh đột nhiên trở thành nơi thu hút sự chú ý của thiên hạ.
Lý Tư và Trịnh Quốc, cũng đột nhiên cảm thấy áp lực to lớn không thể nói thành lời.
Áp lực của Lý Tư, nằm ở sự thấu hiểu tình thế cục diện. Toàn bộ dân lực của vùng bụng nước Tần dồn lên sông Kinh, nghĩa là nước Tần không còn bất kỳ đường lùi nào, chỉ cho phép thành công không cho phép thất bại. Kênh đào không thành, thì cả nước tê liệt. Vào lúc này, sáu nước Sơn Đông một khi liên quân tấn công Tần, nước Tần ngay cả dân lực tiếp vận cũng khó mà hỗ trợ được. Đây là mối nguy hiểm lớn nhất. Để ngăn chặn mối nguy hiểm lớn nhất này, vị Tần vương trẻ tuổi đã gấp rút đến đại quân Hà Đông, bàn bạc với nhóm đại tướng rồi. Mối nguy hiểm thứ hai, chính là bản thân công trường. Hiện tại lòng dân tuy quý giá, thế nhưng, nhân lực khổng lồ như vậy tập trung chặt chẽ trên công trường liên miên, bất kỳ sự cố nào cũng có thể bị phóng đại vô căn cứ. Định kiến huyện hạt, định kiến bộ tộc, định kiến gia tộc, định kiến làng xóm cùng với các loại ân oán hận thù, khó tránh khỏi nảy sinh lợi dụng cơ hội. Nhưng có sự hỗn loạn ẩu đả hoặc sự kiện ngoài ý muốn, dẫu có thể theo Tần pháp nghiêm minh xử lý thỏa đáng, nhưng chỉ cần làm chậm tiến độ kênh đào, thì đó là tội lỗi mà không ai có thể gánh vác. Trịnh Quốc tuy là Hà cừ lệnh, nhưng Tần vương rõ ràng đã đè nặng trọng trách kiểm soát cục diện lên vai Lý Tư. Trên thực tế, để Trịnh Quốc xử lý những sự việc tổng thể liên quan đến quân chính này, thực sự cũng không phải sở trường của ông, chỉ có thể tự mình cẩn thận hơn gấp bội. May mà Lý Tư rất giỏi xử lý công việc, nhìn ra cục diện này chỉ có cách phòng bệnh hơn chữa bệnh, liền mang theo một đội ngũ lại viên tinh nhuệ ngày ngày đi tuần thị doanh trại dân công, việc lớn nhỏ đều lập tức giải quyết tại chỗ, tuyệt không để tích tụ tia lửa. Cứ thế mấy tháng trôi qua, Lý Tư liền trở thành một người đen sì gầy gò khô héo.
Áp lực của Trịnh Quốc, lại nằm ở chính công trình kênh đào.
Với tư cách là thủy công nổi tiếng thiên hạ, Trịnh Quốc đối mặt với hai khó khăn lớn: Thứ nhất là làm thế nào để sắp xếp nhân lực khổng lồ, khiến Hỗ Khẩu dẫn nước và hơn bốn trăm dặm kênh đào chính hoàn thành cùng một lúc. Thứ hai, là làm thế nào để nhanh nhất công phá thung lũng cổ chai Hỗ Khẩu này. Thực ra mà nói, quyết định chưa từng có từ xưa đến nay của Tần vương trẻ tuổi, quả thực đã khích lệ Trịnh Quốc, sự nhiệt tình của vạn người Tần đối với việc trị thủy, cũng khiến Trịnh Quốc vô cùng chấn động. Trị thủy cả đời, Trịnh Quốc chưa bao giờ mơ rằng có ngày mình có thể lãnh đạo hơn một triệu sáu trăm nghìn người tung hoành thiên hạ làm nên phong vân trị thủy. Từ xưa đến nay, ngoài Đại Vũ trị thủy, triều đại nào nước nào có được khí phách lớn như vậy? Chỉ có nước Tần! Chỉ có Tần vương Doanh Chính này! Đối mặt với quốc gia như vậy quân vương như vậy, Trịnh Quốc thực sự cảm thấy, không làm nên tráng cử(kỳ tích) trong lịch sử trị thủy, lão thủy công này liền không còn mặt mũi nào nữa.
Vẫn còn khi dân lực bắt đầu được trưng dụng, Trịnh Quốc đã nảy sinh một mưu kế táo bạo: Nếu có thể thông suốt kênh đào sông Kinh vào mùa thu đông năm nay và mùa xuân mùa hạ năm sau, kịp trước khi gieo lúa mì năm sau xả nước giải hạn, mới không phụ lòng nước Tần, không phụ lòng Tần vương. Để được như vậy, phải làm rõ tất cả các điểm khó khăn của toàn bộ công trình, làm tốt bản vẽ thi công trước, nếu không, hàng trăm đại công sư lãnh đạo công nhân sẽ không biết bắt tay vào đâu. Thế nhưng, kênh lớn bốn trăm dặm, có một trăm sáu mươi ba cửa cống, ba mươi máng dẫn nước, bốn mươi mốt đoạn kênh cát đất, muốn tất cả đều thành hình trước, nhưng khó mà nói dễ! Thế nhưng, đây còn chỉ là sự khó khăn của công việc bàn giấy. Dù sao thì, mười năm khảo sát lặp đi lặp lại, Trịnh Quốc đối với các điểm khó của toàn bộ kênh đào đều nắm trong lòng bàn tay.
Điểm khó thực sự, là ba mươi dặm Hỗ Khẩu dẫn nước sông Kinh. Hỗ Khẩu này, thực chất là một thung lũng lớn xuyên qua một ngọn núi xanh. Ngọn núi xanh này gọi là Trung Sơn, sau lưng Trung Sơn (sườn tây) chính là sông Kinh, đánh thông Trung Sơn dẫn nước sông Kinh ra, rồi xuyên qua thung lũng này, sông Kinh liền đi vào kênh chính. Ban đầu, Trịnh Quốc khảo sát sông Kinh ba năm, mới chọn ra địa đoạn Trung Sơn là nơi gần nhất khó nhất mà cũng là nơi dẫn nước lý tưởng nhất, và đặt cho thung lũng dẫn nước này một cái tên cực kỳ tượng hình – Hỗ Khẩu. Trung Sơn không cao không hiểm, nhưng lại là địa hình núi đá khó tìm ở phương bắc, một khi đục ra thành kênh, vững chắc đứng sừng sững không sợ dòng chảy xói mòn, đầu kênh lại dễ kiểm soát lượng nước, có thể nói là cửa dẫn nước tốt nhất. Trong mười năm qua, Long Khẩu Trung Sơn đã được đục thông, chỉ còn thung lũng dẫn nước là chưa được đục thông hoàn toàn. Thung lũng này, vốn có một con suối nhỏ chảy qua, cây cối rậm rạp, vô số tảng đá lớn cao vút sừng sững tựa như voi khổng lồ ở ngay giữa thung lũng, là thứ cản trở dòng chảy nhất. Mà nay muốn nhanh chóng khai thông thung lũng, điểm khó nằm ở chỗ đục nát từng "tượng đá" khổng lồ này. Nếu không có một kế sách đập đá tốt, chỉ dựa vào việc các thợ đá đục từng nhát búa, thì thật sự là không có ngày kết thúc.
Lý Tư bận, Trịnh Quốc bận, một tòa mạc phủ rộng lớn, cả ngày chỉ có vài tư mã trấn giữ.
"Lão ca, sự việc thế nào rồi?" Đêm khuya về doanh trại, Lý Tư luôn phải tiến lại gần hỏi một câu.
"Chỉ cần lão đệ ngươi không xảy ra chuyện, không sai được."
"Hỗ Khẩu khi nào có thể đánh thông?"
"Tháng mười bắt đầu đánh..." Trịnh Quốc chỉ cần dựa vào giường, chắc chắn tiếng ngáy đã vang lên.
Dưới ánh nến, Lý Tư ngạc nhiên phát hiện, mái tóc bạc trắng của Trịnh Quốc không còn nữa, không, là tóc bạc dần dần lại biến thành đen! Dù rằng đen sì gầy gò khuôn mặt đầy gió bụi, nhưng rõ ràng đã rắn chắc trẻ ra hơn nhiều. Lý Tư cảm thán một hồi, vốn muốn tắm rửa thay quần áo rồi xem bản vẽ thi công trên da cừu mà Trịnh Quốc làm vội, nhưng vừa mới đi đến cửa hậu trướng, liền một bước mềm nhũn ngã xuống đất ngáy khò khò.