Tuyết rơi tầm tã, một cỗ xe ngựa màn dày lướt ra khỏi Vương thành, chạy lạch cạch xuyên qua phố Trường Dương hướng thẳng về Thượng Thương Phường.
Uất Liêu vào Tần đã mang đến một luồng xung lực mới cho triều đình nước Tần. Về căn bản mà nói, học thuyết "Bốn chuyển biến lớn thời Chiến Quốc" của Uất Liêu đã lần đầu tiên làm sáng tỏ đại thế diễn biến của thiên hạ, vạch trần xu thế thống nhất Hoa Hạ một cách rõ ràng minh bạch, khiến đại nghiệp mà Tần vương Chính cùng quần thần vốn đang bí mật trù tính trở nên sáng tỏ rành mạch. Trước đó, mặc dù kế hoạch xuất thiên hạ của Tần vương Chính và quần thần cũng rất rõ ràng, nhưng nền tảng của nó vẫn nằm ở việc tranh bá thiên hạ. Nói cách khác, điểm mấu chốt trong phương lược trước đó của Tần vương Chính và quần thần là dùng thực lực để xưng bá mà thống nhất thiên hạ, chuẩn bị hoàn thành đại nghiệp thống nhất bằng phương thức cứng rắn, chứ chưa hề nghĩ rõ ràng liệu cái "nhất" này đã trở thành xu thế lòng người hay chưa? Xu thế thống nhất này có phù hợp với đại lược thống nhất thiên hạ của nước Tần hay không? Ảnh hưởng ra sao? Càng chưa có ý tưởng và đối sách rõ ràng. Đại luận của Uất Liêu đã làm sáng tỏ đại thế chuyển biến của thiên hạ, khiến trọng thần triều Tần ai nấy đều có cảm giác bừng tỉnh đại ngộ. Hiệu ứng đầu tiên mang lại là các quân thần mới nổi đều nảy sinh một cảm giác cấp bách rằng đại đạo đang ở phía trước, chỉ chờ bắt đầu bước đi. Hiệu ứng thứ hai là Tần vương Chính và quần thần cùng nhận ra rằng, phương lược thực thi ban đầu cần phải có sự điều chỉnh. Sau một hồi suy ngẫm và hội họp, mười ngày sau khi gặp Uất Liêu, Tần vương Chính đã tổ chức một cuộc họp triều nhỏ với các trọng thần tại Đông Thiên điện, đặc biệt triệu tập Uất Liêu cùng tham dự. Dựa theo truyền thống nước Tần, đây là lễ ngộ cao nhất đối với danh sĩ Sơn Đông — cho phép kẻ sĩ áo vải được thẳng thắn bày tỏ ý kiến tại triều đình. Ngoài Vương Oản, Lý Tư, Trịnh Quốc đang ở Hàm Dương, thì Vương Tiễn và Mông Điềm từ đại doanh Lam Điền cũng vội vã trở về tham dự. Trong cuộc họp nhỏ này, Uất Liêu đã đề xuất phương lược tám chữ: "Tương nhất thiên hạ, văn võ tịnh trọng" (Muốn thống nhất thiên hạ, phải trọng cả văn lẫn võ).
Lời giải thích của Uất Liêu vẫn luôn vẩn vơ trong tâm trí Tần vương Chính.
“Thống nhất thiên hạ, không phải là bá nghiệp, mà thực sự là đế nghiệp. Bá nghiệp là dùng binh cường chiến đấu khiến thiên hạ cúi đầu xưng thần. Đế nghiệp là văn võ tịnh trọng, ân uy cùng dùng, khiến thiên hạ thuần phục thành một khối. Hiện nay sáu nước tuy yếu, nhưng dù sao cũng có nền tảng từ trăm năm đến mấy trăm năm, đều có lịch sử dùng binh xưng bá. Ngay lúc này đây, sáu nước tuy là nỏ mạnh hết đà, nhưng binh lực, đất đai, dân số vẫn còn, nếu gắng sức liên kết hợp tung để chống Tần, thế cục thiên hạ vẫn khó mà lường trước được! Sở dĩ cuối cùng không thể thành công hợp tung, chính là nhờ xu thế của thời đại. Xu thế là gì? Chính là lòng người mong muốn thiên hạ quy về một mối! Thế nhưng trăm chân của rết chết rồi vẫn không cứng lại ngay. Vào lúc này, nếu chỉ dựa vào trọng binh chiến đấu, có thể sẽ gây phản tác dụng, thậm chí kích hoạt việc hợp tung chống Tần. Nếu có thể văn võ cùng chiến, thì sẽ được nửa công gấp đôi sức! Văn chiến là khiến lòng người hướng về một mối, khiến dân chúng không dùng sức tử chiến để bảo vệ nước nhỏ bị chia cắt. Như vậy chính là rút củi đáy nồi! Kế sách thực thi văn chiến là phái các bậc đại tài về bang giao dẫn dắt quan lại tinh nhuệ đóng quân dài hạn ở Sơn Đông; một là tuyên truyền mạnh mẽ xu thế hợp nhất thiên hạ, làm tan rã chiến tâm của triều dã; hai là kết giao quyền thần để họ phục vụ mình, khiến sáu nước không thể cứu viện lẫn nhau, càng không thể kết hợp tung; ba là thăm dò tình hình dân chúng, chính trị của sáu nước, dùng làm nền tảng để chỉnh đốn thiên hạ sau này. Uất Liêu cho rằng, nếu có thể có hai đội quân bang giao sắc bén xuất phát đến Sơn Đông, nỗ lực thực thi văn chiến, thì sáu nước không khó để bình định!”
Tần vương Chính nhớ rất rõ, ngày đó trong điện không một ai đưa ra ý kiến phản đối.
Đến đây, một phương lược cần thực thi đã hiện ra rõ ràng: Nước Tần nhất định phải có một đội ngũ giỏi bang giao và chuyên trách bang giao, có thể kiên trì bền bỉ vận động lâu dài tại Sơn Đông, mới có thể thu được hiệu quả văn chiến. Tần vương Chính vỗ án đầy khí thế: "Lập tức hạ thư xuống các quan sở, lưu tâm tiến cử những người có tài năng bang giao, quốc phủ sẽ không tiếc thưởng!"
Canh hai đêm hôm sau, Tần vương Chính đang bàn việc với Vương Oản và Lý Tư tại thư phòng thì Triệu Cao nhẹ bước tiến vào bẩm báo khách khanh Diêu Giả xin gặp. Đột nhiên, Tần vương Chính hơi ngẩn người, Diêu Giả? Diêu Giả là người phương nào? Vương Oản cười nói, Diêu Giả là Hành nhân lệnh, đã dùng thân phận khách khanh lãnh đạo công việc bang giao nhiều năm rồi. Lý Tư cũng cười theo, thần đã kiểm tra văn thư quan lại, người này vốn là con trai người gác cửa thành Đại Lương, năm xưa bị quan trường nước Ngụy lạnh nhạt bài xích, nên phẫn nộ vào Tần. Tần vương Chính chợt hiểu ra: "Nhớ ra rồi! Có người tố cáo... bảo hắn vào đi!" Triệu Cao đáp lời rồi vội vã bước ra, chốc lát sau đã nghe tiếng bước chân vội vã tiến vào.
“Ngươi là Diêu Giả?” Người đàn ông trung niên gầy gò tinh anh chưa kịp lên tiếng, Tần vương Chính đã đột ngột hỏi một câu.
“Khách khanh Diêu Giả, bái kiến Tần vương!”
“Diêu Giả, ngươi có biết tội không?”
“Thần không biết tội.” Diêu Giả thoáng ngẩn người, rồi ngẩng cao đầu.
“Quốc phủ dùng trọng kim cho ngươi đi sứ, ngươi lại phung phí tiền của quốc gia kết giao với quyền thần sáu nước, ngươi nói gì về việc này?”
“Lời tố cáo không sai! Diêu Giả quả thực đã dùng tiền của quốc gia để kết giao với chư hầu.”
“Ồ?” Tần vương Chính vô cùng ngạc nhiên, sắc mặt lập tức trầm xuống, “Lấy công làm tư, công khai phạm pháp?”
“Dám hỏi Tần vương, đặc sứ nếu không kết giao với trọng thần sáu nước, làm sao có thể phá tan liên minh của họ? Liên minh không tan, mối đe dọa với nước Tần làm sao hóa giải? Sứ thần đi sứ cũng như tướng lĩnh xuất chinh, nếu không có quyền tùy cơ ứng biến trong bang giao, chẳng khác nào đại tướng không thể tự chủ bố trí binh lực, bàn gì đến hiệu quả bang giao lâu dài? Diêu Giả mang lòng tận trung với nước Tần mà làm tan rã sáu nước, nếu bị tố cáo là tội lấy công làm tư, thì bang giao nước Tần không còn hy vọng nữa rồi!”
“Diêu Giả! Người ta nói ngươi xuất thân hèn kém, thường mang dã tâm, muốn kết giao với sáu nước để tìm đường lui.”
“Lời của Tần vương, sao mà giống tin đồn trên quan trường Đại Lương đến thế!” Diêu Giả bỗng cười lớn.
“Nói! Cười cái gì?”
“Diêu Giả cười Tần vương nhất thời hồ đồ!” Diêu Giả thản nhiên như đang bác bỏ học trò đi du học ở Đại Lương, “Thiên hạ đồn đại mắng Tần vương là sói là hổ nhiều lắm, có đúng như vậy không! Diêu Giả quả thực là con trai lão tốt gác cổng thành Đại Lương, là kẻ áo vải nơi chợ búa. Nhưng từ xưa đến nay, kẻ áo vải hèn kém trở thành đại tài hưng bang không biết bao nhiêu mà kể, sao Diêu Giả mới ở vị trí khách khanh quèn, đã bị vu khống thế này? Chưa nói đến Thái Công, Quản Trọng, Bách Lý Hề, cũng không nói đến Ngô Khởi, Thương Yến, Tô Tần, Trương Nghi, bên cạnh Tần vương đây, còn có kẻ áo vải đất Quan Tây là Vương Oản, kẻ áo vải nước Sở là Lý Tư. Người xuất thân hèn kém đều có dã tâm, lời đồn thiên hạ thật nực cười! Nếu Vương tin lời đó, Diêu Giả nguyện xuống Đình úy phủ chịu thẩm tra theo luật, trả lại sự trong sạch cho kẻ áo vải này. Chỉ thế thôi, còn gì để nói nữa!”
“Khẩu khí hay! Đúng là đại tài bang giao!” Tần vương Chính vỗ án cười lớn.
“Tần vương...” Diêu Giả đang phẫn nộ nhất thời chưa định thần lại được, ngơ ngác nhìn Tần vương Chính.
“Ý đồ của kẻ tố cáo, bản vương sao lại không hiểu!” Tần vương Chính gõ gõ mặt bàn, giọng điệu châm biếm giống hệt lão lại chuyên xử án ở Đình úy phủ, “Kẻ tra xét khách khanh Diêu Giả, phủ đệ không quá ba gian, bổng lộc không quá mười vàng, tuy làm quan mà vẫn mặc áo vải, thường đi sứ mà chỗ ở cũ vẫn nghèo. Đại tài như thế vào nước Tần mà không được trọng dụng, sao không bị tiểu nhân ganh ghét vu khống cho được?”
“Quân thượng!” Diêu Giả nghẹn ngào, quỳ sụp xuống đất bật khóc nức nở.
“Tần vương Chính không xét kỹ, tiên sinh bị uất ức rồi...” Tần vương Chính nghiêm túc đỡ Diêu Giả ngồi xuống.
“Ta đoán ý của khách khanh, tuyệt đối không phải chỉ đến để giải tội giữa đêm.”
Một câu nói đùa của Lý Tư khiến quân thần đều cười rộ lên. Vương Oản vốn cẩn trọng, tuy ở vị trí Giả thừa tướng nhưng vẫn giữ tác phong tỉ mỉ của một Trưởng sử, bèn bổ sung một câu sau Lý Tư: “Chúng thần xong việc, nên cáo từ thôi.” Diêu Giả chắp tay nói: “Thần không có việc mật, chỉ vì muốn tiến cử một đại tài bang giao!” Vừa nói như vậy, ba vị quân thần lập tức nảy sinh hứng thú, đồng thanh giục mau nói.
Diêu Giả nói, ông đến để tiến cử với Tần vương một danh sĩ nước Tề, người này tu học tại Tắc Hạ học cung sáu năm, học vấn uyên bác, cơ trí giỏi biện luận, tài luận chiến rất nổi tiếng, hơn nữa đã đi khắp thiên hạ, am hiểu liệt quốc; chỉ có điều người này từ trước đến nay ngạo mạn không chịu khuất phục, công khai tuyên bố không bao giờ bái kiến quân vương. Diêu Giả chưa nói xong, Tần vương Chính đã cười ngắt lời: “Tiên sinh chỉ nói, người này tên là gì? Hiện ở đâu?” Diêu Giả nói người này tên là Đốn Nhược, hiện đang du học ở Hàm Dương, đã nổi danh khắp Thượng Thương Phường rồi.
“Hay! Hắn không bái Vương, thì Vương bái hắn!” Tần vương Chính cười lớn.
Cỗ xe ngựa màn dày lạch cạch tiến vào bãi xe, hai người khoác áo lông chồn đỡ tay ghế bước xuống xe.
“Tiểu Cao tử, ngươi cứ ở lại canh giữ, không được gây chuyện.”
Một tiếng dặn dò trầm thấp, hai người áo lông chồn hòa vào màn tuyết bay phấp phới, tiến vào sảnh chính đèn đuốc sáng trưng.
Tranh Minh đường của Vị Phong Cổ Ngụ chính là thời điểm luận chiến tối có sức hút nhất mỗi ngày. Vị Phong Cổ Ngụ vốn là một cửa tiệm cũ được mở tại Lịch Dương vào thời Tần Hiếu Công, người chủ sự là Hầu Doanh người Đại Lương, chủ nhân đứng sau là Bạch thị thương xã nổi danh thiên hạ. Theo việc nước Tần dời đô về Hàm Dương, Vị Phong Cổ Ngụ cũng chuyển vào Hàm Dương. Sau đó nước Ngụy suy yếu, Bạch thị thương xã cũng rơi vào thời kỳ suy thoái vì chủ nhân Bạch Tuyết tuẫn tình theo Thương Yến. Hầu Doanh và một nhóm người già không cam tâm nhìn Bạch thị thương xã suy tàn, đã chuyển toàn bộ nền tảng kinh doanh từ cố đô An Ấp của nước Ngụy vào nước Tần đang tràn đầy sức sống, vài chục năm chăm chỉ gây dựng, Vị Phong Cổ Ngụ đã trở thành tửu quán lừng lẫy nhất của sáu nước Sơn Đông tại Hàm Dương. Trong thời gian đó, kẻ sĩ sáu nước vào Tần du học đã dần trở thành trào lưu đương thời. Sau khi Lã Bất Vi lập học cung, thu nhận môn khách biên soạn đại thư, trào lưu vào Tần càng thêm rầm rộ. Sau đó Lã Bất Vi bị trị tội, Tần vương Chính lại hạ lệnh trục khách, trào lưu vào Tần có lúc suy giảm. Thế nhưng, sau khi kênh Trịnh Quốc được hoàn thành, vùng Quan Trung trở nên trọn vẹn giàu có, phong hoa dần khởi, nước Tần lại một lần nữa mở rộng cửa ải đón người Sơn Đông, khuyến khích các loại dân cư vào Tần, sĩ nhân du học nước Tần lại một lần nữa bùng nổ thành trào lưu mới. Vị Phong Cổ Ngụ thay đổi theo thời thế, mô phỏng cách làm của cửa tiệm cũ Động Hương Xuân ở An Ấp ngày xưa, chuyên mở riêng khu nhà trọ chi phí thấp cho sĩ tử du học, lại khôi phục Tranh Minh đường, chuyên cung cấp nơi cho sĩ tử du học luận chiến trao đổi. Nhất thời, Vị Phong Cổ Ngụ nổi tiếng vang dội, trở thành nơi bắt mắt nhất trong chợ đêm Thượng Thương Phường ở Hàm Dương.
Khi hai người áo lông chồn tiến vào, cuộc luận chiến đêm tại Tranh Minh đường vừa mới bắt đầu.
Trên đài, một người tóc tai rũ rượi, râu dài, dáng người cao lớn, mặc một chiếc áo da thú màu đen lông sáng loáng phanh ngực, để lộ chiếc áo gấm bó sát màu đỏ rực bên trong, vừa phú quý sang trọng lại khá ngạo mạn, nếu không phải gương mặt đồng cổ chằng chịt rãnh nhăn cùng ánh mắt nóng bỏng như ngọn lửa bộc lộ một sự tang thương đặc biệt, thì bất kỳ ai cũng sẽ đinh ninh đây là một công tử thương nhân.
“Ta là Đốn Nhược người Tức Mặc, học tại Tắc Hạ học cung dưới trướng đại sư Công Tôn Long Tử, là sĩ tử của Danh gia!”
Sĩ tử trên đài vừa mở miệng, những sĩ tử đang ngồi ở dưới liền ngừng bàn tán ồn ào, ánh mắt đồng loạt đổ dồn về phía đài gỗ rộng lớn cao hơn ba thước. Sĩ tử áo lông đen nói tiếp: “Đốn Nhược ngồi đài luận chiến mười ngày, chưa gặp người nào đánh bại được ta! Cho nên, hôm nay bản thân ta xin tổng luận tinh yếu của Danh gia, sau đó rời Tần đi Sở, tìm đại sư Tuân Tử để luận chiến tại Thương Sơn, Lan Lăng.” Dưới đài có người lớn tiếng nói: “Nếu Đốn tử thắng được đại sư Tuân Tử, hoàn thành tâm nguyện của Công Tôn Long Tử, thì chính là bậc biện tài đệ nhất thiên hạ!” Mọi người cùng liếc nhìn, nhưng không một ai hưởng ứng vỗ tay. Trên đài, Đốn Nhược hoàn toàn không cảm thấy gì, cười ngạo nghễ nói: “Người đời đều nói, học vấn Danh gia nhiều chủ đề vụn vặt, mưu không liên quan đến thiên hạ, luận không tới bang quốc, học không dính dáng đến dân sinh, cách xa hiển học của Pháp, Lão, Mặc, Nho! Quả thực như thế sao? Không phải! Học vấn Danh gia, thăm dò sự huyền bí, phân biệt cái khác, bác bỏ cái khó, từ những sự vật tầm thường nhất phát hiện ra điều người thường không thấy, vô lý mà thành có lý, có lý mà thành vô lý, sự tư biện sâu xa, không phải người có linh tuệ thiên bẩm thì không thể hiểu, dù thánh hiền đại trí cũng khó mà sánh bằng! Đạo đại học như thế, sao có thể không liên quan đến bang quốc sinh dân? Không phải! Học vấn Danh gia, luận thuyết Danh gia, là đại đạo thiên hạ, chỉ là người thường không thể hiểu! Chỉ có kẻ tầm thường không thể hiểu, Danh gia xứng đáng là học vấn thượng đẳng, là Dương Xuân Bạch Tuyết!”
“Đốn tử đã công nhận học vấn Danh gia liên quan đến thiên hạ, ta có một câu hỏi!” Dưới đài có người lớn tiếng chất vấn.
“Cứ nói đừng ngại.”
“Loại người nào có thực mà không có danh? Loại người nào không có thực mà có danh? Loại người nào không có danh cũng không có thực?”
“Hỏi hay lắm!” Dưới đài một mảnh ồn ào.
Đốn Nhược cười khinh miệt, gõ gõ lên án thư trước mặt, từng chữ rõ ràng cất tiếng: “Có thực mà không có danh, chính là thương nhân. Có thực lực của cải thóc lúa, mà thiên hạ đều coi là thấp hèn, vì thế là có thực mà không có danh. Không có thực mà có danh, chính là nông phu. Mặt trời mọc thì làm, mặt trời lặn thì nghỉ, bán lưng cho trời mà cày cấy, đào giếng mà uống, cả đời vất vả vì miếng cơm manh áo! Thế nhưng, thiên hạ đều lấy nông làm gốc, trọng nông thượng nông, gọi nông phu là trời, đây chính là không có thực mà có danh!”
“Loại người không danh không thực là loại nào?” Có người nóng lòng hỏi dồn.
“Không có danh mà cũng không có thực, chính là Tần vương hiện nay.” Đốn Nhược cười nhàn nhạt.
“Pháp Tần nghiêm khắc, Đốn tử chớ có nói bậy!” Có người đột nhiên lớn tiếng chỉ trích.
“Đây là nước Tần, chớ có làm liên lụy đến bọn ta!” Dưới đài một mảnh hưởng ứng.
“Các vị coi thường nước Tần rồi!” Một sĩ tử gầy gò mặc áo vải bạc màu đứng phắt dậy, “Luận chiến thiên hạ, phải liên quan đến chính sự mới thấy chân lý. Pháp Tần tuy mật, nhưng không khép kín miệng người. Chính sự nước Tần tuy nghiêm, nhưng không giết người vô tội. Có gì mà phải sợ?”
“Nói hay lắm! Hàm Dương có Tranh Minh đường này, chính là minh chứng!” Người hưởng ứng rõ ràng là giọng người Tần.
“Thế nhưng, Đốn tử dựa vào đâu mà nói Tần vương không danh không thực?” Sĩ tử áo vải nghiêm túc hỏi lớn.
“Làm cường quốc phú dân mà có nghị luận hổ lang, nuôi mẹ nghìn dặm mà mang tiếng không hiếu. Chẳng phải là không danh không thực sao?”
“Ta bổ sung thêm một điều: Tay sắt bảo vệ pháp luật mà có tiếng bạo chính.” Sĩ tử áo vải nói lớn bổ sung.
“Hay! Phá bỏ định kiến sáu nước, trả lại bản sắc cho Tần vương!” Dưới đài giọng người Tần sôi nổi hẳn lên.
“Luận chiến lạc đề! Ta có câu hỏi khác!” Một sĩ tử áo lam rõ ràng không hài lòng.
“Các hạ cứ nói.”
“Đốn tử nói Danh gia liên quan đến đại đạo, dám hỏi loại như ‘Bạch mã phi mã’ liên quan gì đến sự hưng vong của thiên hạ?”
“Đúng thế! Danh gia ngụy biện, không liên quan đến thực vụ!” Dưới đài lập tức một mảnh hưởng ứng.
“Ta đưa ra một chủ đề đồng nghĩa, các hạ có lẽ có thể biện ra chân vị của Danh gia.” Đốn Nhược điềm tĩnh tự tin.
“Nói!”
“Lục quốc phi quốc (Sáu nước không phải là nước).” Gương mặt đồng cổ của Đốn Nhược thoáng qua một nụ cười huyền bí.
Dưới đài lập tức ồ lên, có người kinh hô: “Người này là quỷ tài! Chủ đề này rất có huyền cơ!”
“Đốn Nhược, luận điểm này không thể thành lập!”
“Đúng thế đúng thế, luận đề không thể thành lập!” Dưới đài một mảnh ồn ào.
“Vô lý! Các vị không hiểu, sao lại là không thể thành lập?” Sĩ tử áo vải gầy gò khi nãy lại đứng phắt dậy, chỉ lên đài nói, “Ý nghĩa của luận đề này rõ ràng như ban ngày, các hạ chớ có đưa ra luận điểm giật gân!”
“Ồ? Muốn nghe cao kiến.” Đốn Nhược chắp tay.
“Hay! Phá bỏ luận đề của hắn!” Sĩ tử dưới đài đồng thanh, rõ ràng là muốn thúc đẩy hai người này luận chiến.
“Quốc, là từ chỉ hình thể. Lục, là từ chỉ số lượng. Từ chỉ hình và số không liên quan, quốc chính là quốc, sáu chính là sáu. Nói cho xác đáng, không thể nói sáu nước là nước, chỉ có thể nói sáu nước không phải là nước. Vì thế, sáu nước không phải là nước.” Sĩ tử áo vải nói năng vô cùng lưu loát.
“Sáu nước không phải là nước, có thể không liên quan đến thiên hạ?” Đốn Nhược lại cười đầy huyền bí.
“Loại luận đề này, chỉ làm loạn thiên hạ thôi!” Sĩ tử áo vải lạnh lùng buông một câu.
“Sao lại thấy như vậy?” Đốn Nhược truy hỏi tới cùng.
“Nếu làm sấm truyền, hoặc làm đồng dao, chẳng phải là lợi khí bang giao sao!”
“Nói như vậy, học vấn Danh gia xứng đáng là lời của Tung hoành gia?”
“Tiếc rằng đạo bang giao, không cần đến kỹ thuật điêu trùng tiểu xảo!”
“Theo kiến giải của các hạ, đạo bang giao là gì?”
“Phàm là bang giao, là dùng lời lẽ hùng biện, phá vỡ nước có thành trì kiên cố, lay động lòng người trong thiên hạ!”
“Lay động lòng người thiên hạ là gì?”
“Làm rõ đại thế để xoay chuyển hướng đi, nói rõ lợi hại để làm tan rã địch quốc, tuyên truyền chính sách lớn để an lòng dân.”
“Nền tảng của ba phương diện nằm ở đâu?”
“Gốc của đại thế nằm ở lòng người, gốc của lòng người nằm ở đại thế. Lòng người động, vạn vật động.”
“Lòng người động về phương nào?”
“Lòng người thiên hạ, rối ren mong cầu thống nhất, đây là xu hướng động.”
“Lòng người không phải là tâm, sao có thể thống nhất?”
“Lòng người không thể thống nhất, nhưng lòng thiên hạ thì có thể thống nhất.”
“Tại sao?”
“Lòng thiên hạ, đều có hình người, vì thế có thể thống nhất.”
“Thống nhất vào đâu?”
“Thống nhất vào con người!”
“Người đó là ai?”
“Thánh vương cổ kim!”
Đốn Nhược cười lớn: “Luận chiến mười ngày, mới thấy chân tài! Nguyện nghe quý danh và họ của các hạ.”
“Tại hạ là Diêu Giả người Đại Lương.” Sĩ tử áo vải chắp tay đầy khí thế.
“Đốn Nhược Tắc Hạ! Hay –”
“Diêu Giả Đại Lương! Hay –”
Sĩ tử dưới đài nín thở tập trung trong các câu đối đáp liên tiếp của hai người, nhất thời không thể nghiền ngẫm hết ý nghĩa trong đó, lúc này hoàn hồn lại thì vô cùng khâm phục, không khỏi một trận reo hò ồn ào. Theo truyền thống luận chiến, đây là sự công nhận tài năng của hai người, sau này sẽ là danh tiếng truyền khắp thiên hạ. Khi đại sảnh đang bàn tán xôn xao, một người dáng vóc vĩ đại khoác áo lông chồn đi tới chắp tay nghiêm túc: “Chủ nhân nhà ta muốn mời hai vị tiên sinh uống chén rượu, dám xin hạ mình ban giáo.” Đốn Nhược cười ngạo nghễ: “Chủ nhân nhà ngươi là người phương nào? Chỉ biết sai gia lão ra nói chuyện thôi sao?” Người khoác áo lông chồn cười khiêm tốn: “Vừa rồi chưa báo gia môn, tiên sinh thông cảm. Chủ nhân nhà ta là hậu duệ của Ô Thị Khỏa, thương nhân Hồ ở quận Bắc Địa, mùa đông xuống phía nam tới Hàm Dương, gặp được tài tuấn Trung Nguyên, trong lòng sinh lòng ngưỡng mộ cầu giáo, nên mới có lời mời này.” Ánh mắt Đốn Nhược lấp lánh liên tục: “Thương nhân Hồ nhiều bản sắc, uống rượu đúng là việc vui! Chỉ là chủ nhân nhà ngươi người chưa đến đây, sao lại coi bọn ta là tài tuấn?” Bên cạnh Diêu Giả không khỏi mỉm cười: “Đốn tử không hổ là người Danh gia, tính toán thật kỹ lưỡng!” Người khoác áo lông chồn chắp tay cười khiêm hòa: “Đáng phải, đáng phải. Chủ nhân nhà ta tính tình hào sảng, vừa nãy nghe luận chiến mà mê mẩn như người mất hồn. Liền dựa theo phong tục người Hồ chuẩn bị rượu trước, dặn tại hạ kính mời tiên sinh.” Đốn Nhược không khỏi cười lớn: “Chưa mời khách đã chuẩn bị rượu, chưa từng nghe thấy!” Diêu Giả cười vang: “Phong tục người Hồ bản sắc đáng mến, tại hạ cũng đang muốn uống với huynh đài một chén, không bằng việc này vậy.” Đốn Nhược đầy khí thế nói: “Du Tần được gặp Giả huynh, là chuyện vui trong đời! Nhưng cứ theo lời ngươi, đi!” Nói xong kéo Diêu Giả sải bước đi thẳng, không thèm liếc nhìn người khoác áo lông chồn lấy một cái.
Người khoác áo lông chồn vội vã sải bước lên trước nói: “Tiên sinh đi theo tôi, trong sân có xe nghênh đón!”
Chốc lát sau, một cỗ xe bốn ngựa màn rủ rộng lớn chạy ra khỏi Thượng Thương Phường.
Tiếng vó ngựa lạch cạch, tiếng xe lộc cộc, cỗ xe màn lớn hiếm thấy này chạy trên đường đá phiến, xuyên qua màn sương tuyết mịt mù, đèn đuốc bên đường lướt qua như những đám mây trôi, cỗ xe ổn định đến mức không cảm nhận được bất kỳ sự xóc nảy nào. Đốn Nhược không khỏi cười châm biếm: “Một kẻ thương nhân mà có xe ngựa thế này, Ô Thị thương xã chẳng lẽ sánh với vương hầu?” Diêu Giả lớn tiếng phụ họa: “Xe cao bốn ngựa thế này đời này mới thấy, thương nhân phú quý, áo vải hổ thẹn thay!” Người khoác áo lông chồn ở ghế sau chắp tay cười: “Tiên sinh không biết, năm xưa tổ tiên có công với nước, cỗ xe này là do Tần vương ban tặng. Chủ nhân nhà ta, không dám vượt phận.” Đốn Nhược chưa dứt tiếng cười, cỗ xe lớn đã dừng lại một cách êm ái.
“Tiên sinh mời.” Người đánh xe đã bay người xuống xe, cung kính đỡ hai người xuống.
“Đốn huynh mời!” Diêu Giả chắp tay đầy khí thế.
“Ơ! Gia lão sao không thấy đâu?”
“Cái đó còn phải hỏi sao, chắc chắn là đi báo tin cho chủ nhân ra nghênh đón rồi.” Diêu Giả cười lớn.
“Hay! Đêm nay say một trận ở Hồ Lư, đi!”
Bên đường là một rừng tùng, đèn đuốc ẩn hiện trong rừng, trong màn tuyết bay phấp phới tựa như tiên cảnh. Người đánh xe cung kính dẫn hai người bước lên một con đường nhỏ, phía trước cách hơn một trượng một chiếc đèn lồng gió khổng lồ đu đưa chiếu đường. Hai bên đường nhỏ rừng cây mịt mù trong sương tuyết, chẳng nhìn rõ điều gì. Đi được một lát, chiếc đèn lồng gió khổng lồ phía trước đột nhiên dừng lại, trong mờ ảo có thể thấy một cột đen đứng sừng sững giữa màn tuyết bay phấp phới, tựa như một tượng đá. Diêu Giả nói nhỏ với Đốn Nhược: “Nhìn kìa! Chủ nhân ra nghênh đón rồi.”
“Tiên sinh giá lâm, may mắn thay!” Cột đen cúi người từ xa.
“Danh hiệu của các hạ sao mà quý giá thế!” Đốn Nhược cười lớn đầy châm biếm.
Theo lễ nghi giao kết ban đầu, bất kể là khách hay chủ đều phải tự báo tên tuổi để chào hỏi. Chủ nhân trước mặt cúi người từ xa, đủ thấy lòng chân thành. Thế nhưng Đốn Nhược vốn ngạo mạn không chịu khuất phục, lại có thói quen biện sự của sĩ tử Danh gia, vừa thấy chủ nhân chỉ đón khách mà không báo tên tuổi, liền lập tức châm biếm đối phương thất lễ.
“Đốn huynh thông cảm...” Diêu Giả đang định nói, áo choàng đen đối diện lại xua xua tay.
“Hàm Dương Doanh Chính, bái kiến tiên sinh.” Áo choàng đen lại cúi người thật sâu.
“Ngươi? Ngươi nói gì!” Giọng Đốn Nhược cao đến mức chính mình cũng phải kinh ngạc.
“Tửu quán không tiện, Doanh Chính nên mượn danh thương nhân để mời, tiên sinh thứ lỗi.”
“Ngươi? Ngươi là Tần vương Doanh Chính!”
“Đốn huynh, Tần vương còn có thể là giả sao?” Diêu Giả bên cạnh cười.
“Ơ! Ngươi biết Tần vương? Ngươi là ai?”
“Khách khanh Diêu Giả, không dám giấu giếm.” Người áo vải gầy gò đi cùng cúi người sâu.
“Hành nhân lệnh nước Tần làm loạn Sơn Đông, Diêu Giả?!”
“Diêu Giả không tài, Đốn huynh quá khen.”
Đốn Nhược tuy là danh sĩ khoáng đạt, đối diện với Tần vương và đại lại bang giao nước Tần cùng xuất hiện, nhất thời cũng có chút bối rối. Tần vương mặc áo choàng đen lại hoàn toàn không để tâm, cung kính chắp tay mời, đích thân dẫn đường, đưa Đốn Nhược vào trong đình viện sâu trong rừng tùng. Đi suốt dọc đường, Đốn Nhược không nói một câu, chỉ liếc nhìn hai người, tựa như đang trong giấc mơ.
Đến khi tiệc nhỏ được bày ra, uống được vài chén, chút bối rối của Đốn Nhược quét sạch, đối đáp thao thao không dứt. Tần vương cầu giáo cũng vô cùng trực tiếp: “Muốn thống nhất thiên hạ, mấu chốt bang giao nằm ở đâu?” Luận đoán của Đốn Nhược nhanh gọn súc tích, hoàn toàn khác biệt với sự tư biện vụn vặt của Danh gia: “Muốn thống nhất thiên hạ, tất phải bắt đầu từ Hàn, Ngụy. Nước Hàn là yết hầu của thiên hạ. Nước Ngụy là ngực bụng của thiên hạ, Hàn Ngụy theo Tần, thiên hạ có thể mưu tính!” Tần vương liền hỏi: “Làm sao để Hàn, Ngụy theo Tần?” Đốn Nhược đối rằng: “Hàn Ngụy hơi tàn, lấy đại tài bang giao mang trọng kim đi sứ, văn chiến vận động, khiến tướng tài của họ rời bỏ nước để vào Tần, quân thần trái ngược không thể tập trung lực lượng, hiệu quả có thể chống lại mười vạn đại quân!” Tần vương cười hỏi: “Chuyện trọng kim, khoảng bao nhiêu?” Đốn Nhược đầy khí thế: “Xoay chuyển diệt nước, chẳng lẽ mười vạn vàng là xong sao!” Tần vương cười rằng: “Nước Tần nghèo khó, mười vạn vàng sợ là khó mà gom đủ.” Đốn Nhược cười lớn: “Tần vương tiếc vàng, thiên hạ làm sao mưu tính? Tần vương không bỏ mười vạn vàng, chỉ sợ Đốn Nhược liền đến nước Sở hô hào sáu nước hợp tung! Hợp tung nếu thành, Sở vương thống trị thiên hạ, lúc đó Tần vương dù có triệu vạn trọng kim, sao còn tác dụng nữa?”
“Ngạo mạn thẳng thắn, Đốn tử danh bất hư truyền!” Doanh Chính cười lớn.
Diêu Giả vẫn luôn hứng thú nghe Tần vương và Đốn Nhược hỏi đáp, không chen lời cũng không gật đầu, vẻ mặt như đang suy tư. Không ngờ Đốn Nhược lại đột nhiên nhìn thẳng hỏi: “Từ ngữ của các hạ sắc bén, dám hỏi tu tập học vấn nhà nào?” Diêu Giả chắp tay nói: “Tại hạ tu tập học vấn Pháp gia. Trước khi vào Tần, từng là thư lại Đình úy phủ nước Ngụy.” Đốn Nhược chưa nói, Tần vương Doanh Chính đã vô cùng ngạc nhiên: “Khách khanh là sĩ tử Pháp gia, sao lúc đầu lại vào Hành nhân thự?” Diêu Giả nói: “Khi thần vào nước Tần, đúng lúc Vương Oản rời Thừa tướng phủ, Văn Tín Hầu Lã Bất Vi liền để thần bổ sung vào Hành nhân thự... đủ đường trắc trở, cũng chỉ như vậy thôi.” Doanh Chính cười: “Tiên sinh thông hiểu luật pháp nước Ngụy?” Diêu Giả chắp tay đầy khí thế: “Luật pháp thiên hạ Diêu Giả không gì không thông hiểu, nhưng tinh thông nhất, phải kể đến luật pháp nước Tần!” Đốn Nhược cười lớn: “Người Ngụy tinh thông luật Tần, dị số thật!” Diêu Giả nói: “Luật Tần của Thương Quân, là đại thành của Pháp gia, là thầy của thiên hạ! Mấy năm mười mấy năm sau, sao biết luật Tần không phải là luật của thiên hạ? Kẻ có hiểu biết sao có thể không lấy luật Tần làm thầy?” Tần vương đầy hứng thú: “Luật Tần có thể làm luật của thiên hạ, lý lẽ nằm ở đâu?” Diêu Giả không cần suy nghĩ đáp: “Luật Tần có ba cái thắng: Một thắng ở điều luật chu toàn, phàm mọi việc đều có khuôn mẫu; hai thắng ở cử quốc một luật, thứ dân và vương hầu đồng luật, pháp không khuất phục dân mà dân có công tâm; ba thắng ở chấp pháp có pháp, tư pháp xử án không dựa vào sở thích của quan lại, lòng người phục tùng. Ba cái thắng như thế, luật liệt quốc đều không có. Vì thế, luật Tần có thể làm luật thiên hạ!” Đốn Nhược không khỏi cười lớn: “Lời của các hạ, thực sự quyết định nền tảng bang giao nước Tần, tuyệt!”
“Đốn tử sao có nhận định này?” Doanh Chính nhất thời có chút mơ hồ.
“Xưa nay bang giao, nhiều liên quan đến minh ước lập tán, tranh thành đoạt đất. Dùng bang giao mà truyền bá đại đạo thiên hạ, hiếm lắm! Nay bang giao của nước Tần, nếu có thể lấy sứ mệnh thống nhất thiên hạ bằng luật Tần làm mục tiêu, đó là tên gọi của đại đạo, là xu thế của thời đại, chẳng phải là nền tảng sao!”
Tần vương rời án đứng dậy, nghiêm túc cúi người: “Doanh Chính xin nhận giáo.”
Cứ như vậy cho đến tận lúc trời sáng, Đốn Nhược mới được Diêu Giả đưa đến ngôi đình viện tốt nhất ở dịch quán. Đốn Nhược vẫn còn hứng thú, lại kéo Diêu Giả uống rượu luận học. Khi bình minh, hai người đứng dưới hiên nhìn những bông tuyết bay phấp phới, vẫn đều không buồn ngủ. Im lặng hồi lâu, Diêu Giả cười khá huyền bí: “Đốn tử vốn không bái quân, liệu có thể giữ được lâu dài chăng!” Đốn Nhược nói: “Thiên hạ không có quân để bái, chẳng lẽ trách Đốn Nhược trong mắt không có quân?” Diêu Giả cười: “Tần vương hôm nay, chẳng phải là quân đáng bái sao?” Đốn Nhược không khỏi thở dài một tiếng: “Quân thiên hạ đều như Tần vương, là thịnh thế Trung Quốc rồi!” Diêu Giả cũng cảm khái: “Chỉ cần quân thiên hạ không bằng Tần vương, Trung Quốc có thể thống nhất vậy!”