Nhận được tin báo nhanh từ hai phía Vương Bí và Đốn Nhược, Tần vương Chính xem qua một lượt, liền ngã người xuống án thư.
Chợt mở mắt, nắng xuân tràn ngập trước giường, Tần vương Chính ngạc nhiên ngồi dậy ho một tiếng. Triệu Cao như một cơn gió ùa vào, khóe miệng chân mày đều rạng rỡ nét cười. Tần vương Chính ngái ngủ hỏi: "Thằng nhóc ngươi cười khì khì cái gì?" Triệu Cao hớn hở khoa chân múa tay: "Ôi chao! Quân thượng không biết đấy thôi, ghê gớm lắm! Xã hỏa ở Hàm Dương đã náo nhiệt đến tận trời rồi! Tiếng trống ba ngày ba đêm không dứt! Tửu quán nào cũng sạch bách, người dân vẫn còn đang reo hò ầm ĩ! Say rồi say rồi, cả Hàm Dương, cả nước Tần này đều say rồi! Tiếng trống khắp thành như sấm dậy, quân thượng cũng ngủ đến mức tiếng ngáy rung trời! Đại cát đại cát! Hiếm có hiếm có!" Thấy Triệu Cao vốn chỉ làm việc không nói nhiều nay lại tuôn ra một tràng dài rành mạch, Tần vương Chính bật cười: "Ý ngươi là, ta đã ngủ suốt ba ngày ba đêm?" Triệu Cao nói: "Ba ngày ba đêm là tốt! Tam tam đắc cửu, chí cao chí đại, đại cát đại cát!" Tần vương Chính không khỏi nhíu mày: "Ai dạy ngươi mấy lời nịnh hót này thế, ngủ cũng thành tam tam đắc cửu được sao?" Triệu Cao hoảng sợ cười: "Quân thượng không biết đấy thôi, mấy ngày nay ai gặp nhau cũng toàn nói lời cát tường, Tiểu Cao tử lỡ miệng thôi, đáng đánh đáng đánh." Vừa nói vừa thu dọn giường ngủ, lại vừa mặc y phục cho Tần vương Chính, nhanh nhẹn không chút chậm trễ, dứt lời liền lập tức đỡ Tần vương Chính đi vào phòng tắm cạnh tẩm cung. Tần vương Chính nhìn làn hơi nước bốc lên nghi ngút, nói nóng quá. Triệu Cao hớn hở đáp: "Quân thượng ơi, nước nóng tốt lắm, đây là nước Tiểu Cao tử tự tay đun đấy, đảm bảo quân thượng tắm xong sẽ toát mồ hôi, thân thể nhẹ nhõm như tiên." Tần vương Chính vung tay cười: "Thằng nhóc ồn ào!" Vứt bỏ trường bào, bước một bước vào thùng tắm lớn, chìm vào làn hơi nước mịt mờ.
Đến khi Tần vương Chính khoác chiếc áo lụa rộng rãi mềm nhẹ đi ra, Triệu Cao đã chuẩn bị xong cơm nước.
Dù thân thể lau khô vẫn còn rịn ra lớp mồ hôi mỏng, Tần vương Chính lại mặt mày hồng hào, cảm thấy nhẹ nhõm bội phần. Vừa nhìn thấy "ba món cũ" trên án lớn, Tần vương Chính đã thấy thèm ăn vô cùng, nhét miếng thịt cừu tách xương béo ngậy trong đĩa đồng vào chiếc bánh nướng bột mì đã được xé miệng, cắn một miếng lớn, rồi lại bốc một nắm tỏi nhỏ trơn bóng bỏ vào miệng, ăn ngấu nghiến vô cùng sảng khoái. Trong chốc lát, ba chiếc bánh nướng lớn và đĩa thịt tách xương to đã sạch bách, lại mở vò gốm uống ừng ực một vò lớn canh xương cừu tươi cay thơm phức, Tần vương Chính lúc này mới lau tay lau mồ hôi, rời khỏi chỗ ngồi đứng dậy. Triệu Cao bên cạnh chậc lưỡi liên hồi, quân thượng quả là mãnh sĩ! Bốn cân thịt cừu, năm cân bánh nướng, một chậu canh xương cừu lớn, chắc lão Liêm Pha cũng chỉ đến thế là cùng. Tần vương Chính không khỏi cười ha hả: "Vương Bí một bữa xơi tái một con cừu nướng, đó mới gọi là mãnh sĩ!" Chợt dừng lại, như có dư vị, chỉ vào vò gốm nói: "Canh xương cừu ban nãy, sao lại có mùi thuốc nhàn nhạt?" Triệu Cao hoảng sợ nói: "Bẩm quân thượng, là Tiểu Cao tử thấy quân thượng nhiều ngày mệt mỏi, nên thỉnh lão thái y kê mấy vị thuốc bổ, sợ sắc riêng quân thượng khó uống, nên đã cho vào trong canh xương cừu ạ." Tần vương Chính thở phào cười: "Cũng phải, sáu nước diệt rồi, phải xoay vòng liên tục, không có thần khí không được! Chỉ cần thực sự có tác dụng, thuốc coi như cơm ăn cũng được." Triệu Cao hăng hái nói: "Quân thượng chớ lo, Tiểu Cao tử sẽ nghĩ cách, nhất định phải khiến quân thượng khỏe mạnh như rồng hổ, đánh đông dẹp bắc, trị vì thiên hạ!" Tần vương Chính cười một trận, chợt nhớ ra: "Ngủ mấy ngày, chắc chắn công việc chất cao như núi rồi, đến thư phòng." Triệu Cao nói: "Thừa tướng, Đình úy, Quốc úy cùng một đám đại thần đều đã đến, đều là đến chúc mừng, không nói chuyện gì lớn cả." Tần vương Chính đột nhiên nghiêm mặt: "Chuyện quốc gia ngươi ít nói nhảm! Lập tức chuẩn bị xe, chờ ngoài thư phòng." Triệu Cao không dám nói thêm nữa, vội vàng như một cơn gió rời đi.
Tần vương Chính ở thư phòng chưa được một bữa cơm, liền lên xe đi thẳng đến Đình úy phủ.
Lý Tư tiếp quản Đình úy phủ, đã được đúng hai năm.
Khi mới đầu Tần vương bổ nhiệm Lý Tư làm Đình úy, trên vai Lý Tư đã đè nặng một ngọn núi lớn. Từ ngày bước chân vào chính sảnh Đình úy phủ, Lý Tư đã tự nhiên nảy sinh một dự cảm rõ rệt: nơi đây, chính là sự bắt đầu thực sự cho công nghiệp đời mình. Bởi vì, Lý Tư biết rõ, thiên hạ mới cần gì, Tần vương kỳ vọng mình làm gì, và bản thân mình nên làm gì. Ở nước Tần sau biến pháp của Thương Yến, chức vị Đình úy cực kỳ hiển hách. Điều này không chỉ nói đến việc phẩm cấp của Đình úy đứng đầu tất cả đại thần dưới Thừa tướng, Thượng tướng quân. Quan trọng hơn, Đình úy phủ chính là trục tâm vận hành thực tế của luật pháp nước Tần, là nơi ngưng tụ uy quyền của luật pháp. Chỉ có như vậy, ở triều đình, ở ngoài dân gian, hay thậm chí là trong toàn bộ thiên hạ, Đình úy phủ đều là biểu tượng cho việc nước Tần sở dĩ là nước Tần, giống như lá cờ soái của vị thống soái có ghi họ tên trên chiến trường. Không có luật pháp nước Tần, nước Tần không thể thành nước Tần. Không có Đình úy phủ, luật pháp nước Tần không thể thành luật pháp nước Tần.
Nếu tổng hợp các chức năng thực tế và chức năng mở rộng của Đình úy phủ nước Tần, ít nhất có bốn mặt chức năng quyền lực cơ bản: Một là, chấp pháp hành pháp, tức là trực tiếp chấp pháp xử án, cũng như tùy thời thúc đẩy các sắc lệnh mới; hai là, pháp giáo, quản lý tam cấp pháp quan, tuyên truyền pháp luật cho triều đình và trăm họ, đồng thời giải đáp các nghi vấn về luật pháp; ba là, trù hoạch tu sửa pháp lệnh, pháp lệnh cần sửa đổi, hoặc ở những vùng lãnh thổ mới mở rộng cần thực thi pháp lệnh mới, đều phải do Đình úy phủ trù tính trước; bốn là, lĩnh xướng chấp pháp lục thự (Đình úy phủ, Tư khấu phủ, Hiến đạo thự, Quốc chính giám, Ngự sử thự, Hình đồ thự), hội thương phương lược quốc sách liên quan đến việc chấp pháp.
Nước Tần phàm việc gì cũng có pháp thức, mưu tính về chính sự và quốc kế dân sinh, không việc gì không liên quan đến luật pháp. Phàm là tiền thuế thương mại, kiểm tra cửa ải, thuế ruộng đất, tưới tiêu sông ngòi, công trình lao dịch, thưởng phạt kiểm tra, sát hạch quân công, v.v., phàm có tranh chấp nghi vấn không thể giải quyết, thì sự trọng tài cao nhất là Đình úy phủ cùng lục thự hội thương, sau đó báo cho quốc quân quyết định. Trên thực tế, công việc chấp pháp ở nước Tần rất phiền phức, Tần vương cực kỳ ít khi đích thân quyết định các sự vụ liên quan đến pháp luật, trừ khi sự việc liên quan đến căn bản và có tranh chấp, còn lại mọi việc pháp luật không việc gì không do Đình úy phủ chủ trì quyết định. Nói cách khác, ở nước Tần, chỉ cần Đình úy phủ không ngừng vận hành, thì bất kỳ cơ quan nào tê liệt cũng không đủ sức ảnh hưởng đến trạng thái bình thường của chính sự bang quốc và sinh kế của thứ dân. Đình úy phủ như vậy, không thể so sánh với cơ quan chấp pháp của sáu nước Sơn Đông. Lý Tư dù là danh sĩ Pháp gia, nếu không nhập Tần, cũng là điều không thể tưởng tượng nổi. Trước đó, dù Lý Tư đã nhậm chức Trường sử nhiều năm, lâu dài tham dự mưu hoạch miếu đường, được triều dã nước Tần xem là yếu nhân "dụng sự"; nhưng xét về công nghiệp và địa vị, lúc đó Lý Tư vẫn chưa thực sự bước vào hàng ngũ trọng thần. Dù sao thì, Trường sử tuy có thể nghe biết cơ mật trung ương, nhưng tước vị tương đối thấp, trong phẩm cấp văn quan chỉ là trung tước cao hơn Lục bách thạch một chút. Sự khác biệt lớn hơn là, đối với đại chính quốc gia, Trường sử vĩnh viễn chỉ là công lao mưu hoạch, chứ không phải là công lao trị sự của trọng thần. Sự phân biệt này, giống như danh gia hiểu binh pháp gia nhập quân đội, làm quân sư hay làm đại tướng quân, hai việc này hoàn toàn khác biệt.
Sáu nước đã diệt, Lý Tư đã nhìn rõ sự lựa chọn trọng đại mà Hoa Hạ rộng lớn đang phải đối mặt.
Trước hết, dựa vào tính cách cương nghị và đảm lược siêu phàm của Tần vương Chính, cùng với phong cách chính trị luôn cầu kỳ đổi mới, tuyệt đối sẽ không đi theo con đường cũ sau khi thống nhất thiên hạ, thỏa mãn với việc làm một Chu Thiên tử để chư hầu triều cống. Thứ hai, dòng chảy thiên hạ và lòng dân thiên hạ, cũng không dung cho Trung Quốc khôi phục chế độ cũ thời Tam đại, lại diễn lại cục diện "vô chủ" phân chia chư hầu, đao binh nổi dậy, vòng lặp luẩn quẩn. Thứ ba, nhiều năm qua cùng Tần vương và một đám đại thần quyết sự hội thương việc lớn, liên quan đến tương lai thiên hạ ít nhất có một sự đồng thuận rõ ràng: Nước Tần tất phải kết thúc chiến loạn hàng trăm năm, trả lại cho Hoa Hạ sự giàu có, thịnh vượng, hòa bình, an khang. Nếu được như vậy, quay lại đường cũ rõ ràng là làm ngược dòng, rõ ràng là trái với sự đồng thuận mà quân thần trung ương nước Tần đã đạt được từ lâu.
Đã như vậy, con đường mới ở đâu? Cương lĩnh vĩ đại để kiến trúc lại văn minh thiên hạ ở đâu? Lập tức nổi lên một nan đề to lớn không thể tránh khỏi cũng không được phép tránh. Giải quyết nan đề này, dùng tài năng vô song phác họa nên khung sườn văn minh mới cho Hoa Hạ, sẽ là công lao vạn thế không thể tranh cãi, càng là chức năng quyền lực của Đình úy phủ - nơi tu sửa pháp luật, lập ra chế độ. Tất nhiên, lúc này Đình úy phủ cũng không còn chỉ là Đình úy phủ của nước Tần thời Chiến Quốc nữa, mà là Đình úy phủ của nước Đại Tần mới thống nhất thiên hạ, là trục tâm lập chế cho thiên hạ... Mỗi khi nghĩ đến đây, Lý Tư lại phấn khích không thể kìm nén. Là một sĩ tử Pháp gia, ông may mắn hơn Thương Quân, may mắn hơn Hàn Phi, lại càng may mắn hơn vô số danh sĩ Pháp gia như Thân Bất Hại, Thận Đáo. Giống như việc cầm quân, cha con Vương Tiễn, Vương Bí may mắn hơn Vũ An quân Bạch Khởi, may mắn hơn Tư Mã Thác, lại càng may mắn hơn đám lão tướng như Mông Ngao. Cha con Vương Tiễn, Vương Bí sức bình định năm nước, khiến thiên hạ kết thúc chiến loạn, Đại Tần được trị thiên hạ. Còn ông, Lý Tư, sẽ sáng tạo một bộ văn minh Hoa Hạ mới, như dòng sông cuồn cuộn truyền lại bất hủ.
Công nghiệp như vậy, có thể gặp mà không thể cầu, còn nói gì được nữa!
Hai năm nay, Lý Tư làm việc gần như điên cuồng, quên ăn quên ngủ, hoàn toàn chìm đắm trong núi hồ sơ và biển sự vụ. Lý Tư cực kỳ giỏi thống trù, lại thấy việc rất nhanh, nắm bắt trọng tâm trong muôn mối rối ren chính là sở trường của ông. Vừa tiếp nhận Đình úy phủ, Lý Tư liền chỉnh đốn đội ngũ ban đầu, chia sự vụ Đình úy phủ thành hai phần: lấy Đình úy phủ thừa dẫn đầu quan lại ban đầu, toàn lực thực thi quyền lực chấp pháp thường nhật; lại chọn ra hơn bốn mươi pháp lại có năng lực từ các quan lại cũ của năm nước đã diệt, cộng thêm sáu pháp lại do Đốn Nhược vận động từ nước Tề, biên chế thành một sở Tu pháp khoảng năm mươi người, chuyên môn chỉnh lý luật pháp sáu nước, đối chiếu sự khác biệt giữa luật Tần và luật sáu nước, cuối cùng hội thương đưa ra các bổ chính để thực thi pháp luật mới trong thiên hạ.
Sau đó, Lý Tư lập tức thoát ly sự vụ Đình úy phủ, cùng Hạnh nhân thự của Thừa tướng phủ hội thương, bắt đầu tìm kiếm sĩ tử du học từ các nước Sơn Đông, đặc biệt chú ý tìm kiếm những danh sĩ bác học thuộc các gia phái từng lưu tán từ Học cung Tắc Hạ của nước Tề năm xưa. Đồng thời, Lý Tư lại cùng Hàm Dương lệnh hội thương và báo cáo Tần vương phê chuẩn, thu hồi Văn Tín học cung do Lã Bất Vi xây dựng năm xưa từ tay các thương nhân, cải tạo thành một Tiến sĩ học cung, tạm thời do Đình úy phủ quản hạt. Chỉ trong vòng nửa năm ngắn ngủi, hơn ba trăm sĩ tử Sơn Đông đã đổ về Tiến sĩ học cung này. Lý Tư đích thân chủ trì, lần lượt tra xét học phái của từng người, lập ra bảy mươi ba vị tiến sĩ, số còn lại đều là học sĩ. Mỗi tiến sĩ đều được đãi ngộ như đại phu trung tước Lục bách thạch, mỗi người một tòa đại trạch sáu gian sân, quy mô lớn vượt xa Học cung Tắc Hạ năm xưa. Khi bắt đầu trù hoạch, các danh sĩ đến trước ai nấy đều lắc đầu, đều nói học cung với quy mô như thế này căn bản không thể tồn tại ở nước Tần, Tần vương này năm xưa đã xua đuổi Văn Tín học cung của Lã Bất Vi, ông ta có thể là quân chủ đại hưng văn minh sao? Còn về việc mỗi người được Lục bách thạch, lại càng là chuyện nằm mơ giữa ban ngày. Lý Tư cười lớn: "Các tiên sinh rốt cuộc không biết Tần vương là người thế nào! Nếu Tần vương không phải là quân chủ siêu việt cổ kim, Lý Tư sao dám bày biện như thế này!"
Đến khi Vương thư ban hành, Tiến sĩ học cung lập thự mở cửa, các tiến sĩ ai nấy đều xe cao ngựa lớn ra vào đại trạch sáu gian, những kẻ sĩ bác học này ban đầu ai nấy đều kinh ngạc, sau đó thở dài cảm kích, lập tức nảy sinh một sự công nhận và tán thưởng khác với những lời đồn đại ở Sơn Đông về Tần vương. Thời hạn hơn một năm, Tiến sĩ cung hiện ra một khí tượng bừng bừng phấn khởi, ai nấy đều chăm chỉ cúi đầu trên bàn, ngày ngày luận chiến hội thương, sống động trở lại sự cần cù bừng bừng của Học cung Tắc Hạ năm xưa. Công việc Lý Tư giao cho các tiến sĩ là: thông lãm tất cả điển tịch gần ba nghìn năm, rèn giũa điển chương khả thi cho thiên hạ mới; phàm có nghi vấn, nhất thể hội thương, tin thì tồn tin, nghi thì tồn nghi, nhất định phải cầu lấy tinh yếu để dâng lên quân trước quyết đoán.
Mọi việc sắp xếp ổn thỏa, Lý Tư lại chọn cho mình sáu thư lại tinh cán, hai thư lại chuyên trách liên kết các sự vụ thuộc Đình úy phủ, bốn thư lại tương trợ công việc trong thư phòng của chính mình. Pháp độ Lý Tư lập ra là, mười ngày mới ra cửa một lần, dùng thời gian một ngày một đêm để tuần thị các sự vụ và quyết đoán các văn kiện tích tụ chờ quyết, thời gian còn lại không gặp bất cứ quan lại nào. Từ đó, Lý Tư chui đầu vào thư phòng, bắt đầu cuộc đời làm việc trên bàn giấy phấn đấu nhất đời mình, ngày đêm viết vẽ đi lại suy ngẫm...
"Đình úy đại nhân, khỏe chứ!"
"Quân thượng?..."
Tần vương Chính sải bước vào thư phòng Lý Tư, vừa cười nói đùa một câu, thì đột ngột dừng bước. Lý Tư nghe tiếng ngẩng đầu lên rõ ràng vẫn còn chìm đắm trong những suy tư mịt mờ, ánh mắt sâu thẳm phiêu diêu, nhìn Tần vương như một đám mây mù mờ ảo, nhất thời quên cả đứng dậy. Trong chốc lát, Tần vương Chính cũng dường như quên mất Lý Tư, sự chấn động trong lòng hiện lên không chút giấu giếm trong ánh mắt kinh ngạc quét khắp thư phòng. Đây là một thư phòng rộng lớn như đại sảnh, giá sách và bảng đồ đan xen san sát, đủ loại thẻ tre dài ngắn không đồng nhất treo đầy trên giá sách, cột đá và mọi không gian có thể nhìn thấy. Các loại án thư nối liền xoay vòng, chất đầy các cuộn văn kiện và sách da cừu đã mở ra, thậm chí là những con đường quanh co giữa các án thư nối liền cũng lác đác đặt những ngọn núi văn kiện nhỏ. Trên mặt đất trải thảm đỏ dày, bày ra đủ loại đồ biểu giản sách, có cái chưa khô hẳn, vết mực còn lấp lánh ánh nước. Trung tâm là sáu chiếc án lớn xếp hàng, án nào án nấy văn kiện như núi, trên mặt đất bên cạnh cũng là văn kiện như núi, bóng dáng Lý Tư vùi lấp trong đó, nếu không có tiếng động thì căn bản không thấy bóng dáng đâu... Tuy nhiên, điều khiến Tần vương Chính rung động nhất, vẫn là những chữ lớn đầy ắp trên vô số thẻ tre bảng đồ. Lý Tư viết chữ, vốn dĩ có một loại thần vận không thể diễn tả bằng lời nhưng lại có thể cảm nhận chân thực, cứng cáp như sắt, vẽ rồng múa phượng, tú mỹ như tranh sơn thủy, công túc như pháp độ nghiêm minh, mỗi lần đều khiến Tần vương Chính không giỏi viết chữ phải kinh ngạc không thôi. Giờ đây, những chữ lớn này chồng chất lên nhau đứng kề vai, trên tường, trên cột, trên đất như hào rãnh ngang dọc, như bình nguyên mênh mông, nhìn từ xa như gió lớn ngàn nhẫn sơn xuyên lay động rừng cây, li ly uất uất, hào hào đãng đãng, khí tượng vạn thiên lan tỏa ra một ý cảnh không thể miêu tả, khiến căn thư phòng nhỏ hẹp này trở nên rộng lớn và sâu xa, tựa như quần sơn nguy nga, hải triều kích động...
"Đại tai! Tần vương Chính hôm nay mới biết vẻ đẹp của văn tự Hoa Hạ!"
"Thần bái kiến quân thượng!" Lúc này Lý Tư mới hoàn toàn tỉnh táo, cẩn thận vòng ra từ núi sách biển chữ.
"Đình úy lao lực đến thế này, lòng ta sao an!" Tần vương Chính cúi người sâu.
"Thần không dám nhận." Lý Tư vội đỡ Tần vương, "Quân thượng cần chính không nghỉ, thần sao dám không dốc hết sức lực."
"Thoáng cái đã hai năm, tiên sinh già rồi..." Tần vương Chính nhìn Lý Tư, hơi nghẹn ngào.
"Già thì già thật, nhưng tinh thần thần vẫn còn!"
Lúc này Lý Tư, râu tóc bạc phơ tán loạn trên vai, ngọc quan vội vàng đội trên đầu còn lệch sang một bên, áo bông vải thô trên người trống không nhăn nhúm treo trên khung xương gầy gò, đôi giày da lê lết gần như lộ cả mắt cá chân; hốc mắt thâm quầng, trên mặt thấp thoáng những vết mực khó tẩy sạch. Cả người lôi thôi lếch thếch như một kẻ áo vải thị dân cùng đường mạt lộ mà lại phóng đãng bất kham, nếu không phải đang ở trong thư phòng Đình úy phủ này, nếu không phải trên khuôn mặt tái nhợt đang ánh lên sắc hồng rực rỡ, nếu không phải đôi mắt tràn đầy thần thái ấy đang lan tỏa ánh sáng của trí tuệ minh mẫn, e là không ai nhận ra đây là Lý Tư vốn luôn chỉn chu gọn gàng và rất mực chú trọng tiểu tiết. Dẫu vậy, Tần vương Chính không cười nổi chút nào, trong ánh mắt lần đầu tiên lộ ra sự kính trọng và cảm động chân thành, đột nhiên có một nhận thức chưa từng có về Lý Tư.
"Tiên sinh, ra ngoại ô đạp thanh một chuyến, cho thư thái tinh thần!"
"Không được." Lý Tư vốn chưa bao giờ từ chối bất kỳ sự sắp xếp nào của Tần vương, lần đầu tiên gần như không cần suy nghĩ đã thốt ra hai chữ, trong nháy mắt dường như lại thấy không ổn, cười cáo lỗi: "Thần đang định xin diện kiến quân thượng, nhiều việc phải lập tức bắt tay vào làm."
"Được! Nói ngay!" Tần vương Chính lập tức quên sạch lời vừa nói.
"Ở đây quá..."
"Ở đây tốt nhất, tiên sinh cứ nói. Tiểu Cao tử! Mang một án cơm nước đến cho tiên sinh, phải nóng!"
Triệu Cao đang đứng ở hành lang tiền sảnh xa xa đáp một tiếng, chạy bay đi. Lý Tư dụi dụi đôi mắt ẩm ướt, không nói hai lời, chắp tay dẫn Tần vương xuyên qua hai con đường nhỏ, đến trước một tấm màn cao trượng dư chỉ vừa đủ hai người đứng. Một tiếng "xoạch", Lý Tư kéo tấm màn ra, hiện ra một bức tường bảng cao lớn, những chữ lớn cứng cáp quen thuộc ập vào mắt —
Định quốc đồ trị thập đại sự lược
Một, Điển chương chư sự: Quân hiệu, quốc vận, triều nghi, lễ pháp, phục sức, chế thức văn thư, v.v.
Hai, Quốc chế chư sự: Chế thức trị vì thiên hạ, cập nhật quan chế, thống nhất luật pháp, v.v.
Ba, Văn giáo chư sự: Đồng nhất văn tự, định nhã ngôn, phế bỏ thi thư, lập pháp giáo, v.v.
Bốn, Thông quốc chư sự: Kết nối trì đạo, khai thông trực đạo, đồng nhất xe cộ, v.v.
Năm, Thống khí chư sự: Đồng nhất độ, lượng, hành; ba khí đều lập công cụ hiệu chuẩn, v.v.
Sáu, Thủy lợi chư sự: Đào kênh đê sáu nước, thông kênh rạch thiên hạ, thực thi nông điền thủy pháp, v.v.
Bảy, Định biên chư sự: Nam Bách Việt, Tây Khương Hồ, Bắc Hung Nô, kết nối trường thành sáu nước, v.v.
Tám, Tức binh chư sự: Thu binh khí thiên hạ, trừ tư binh thiên hạ, trừ trộm cướp thiên hạ, v.v.
Chín, An bang chư sự: Căn trừ vương sáu nước phục bích, vương tộc sáu nước, thế tộc sáu nước, v.v.
Mười, Xã tắc chư sự: Phá hủy vương thành sáu nước, trừ tông miếu sáu nước, an trí hậu duệ thánh hiền, v.v.
Im lặng một hồi lâu, Tần vương Chính vỗ tay lớn tiếng: "Nắm giữ cương lĩnh, mở mang tầm mắt!" Lý Tư cười nói: "Quân thượng, đây là sự đồng thuận của miếu đường bao năm qua, thần chỉ là tổng hợp chỉnh lý lại thôi. Thần đã soạn thành một tập thượng thư, dâng quân thượng quyết đoán." Tần vương Chính nhận lấy tập giản sách nặng trịch Lý Tư đưa lên, cười đầy ẩn ý: "Mười phương diện lớn, việc lớn hơn nghìn trăm, việc nào cũng là phá hoang, tiên sinh không thấy khó sao?" Lý Tư cười nhạt: "Quân thượng, trong đây còn chưa bao gồm mấy việc lớn cần phải lập tức bắt tay vào làm ngay lúc này." Tần vương Chính nói: "Việc cấp bách, cũng là việc bắt đầu, nói đi." Đúng lúc này, từ tiền sảnh truyền đến giọng nói đặc trưng của Triệu Cao: "Bẩm quân thượng, cơm nước đã chuẩn bị xong, xin hỏi đặt án thực ở đâu ạ?" Tần vương Chính vung tay cười: "Được! Đình úy ăn no rồi hãy nói. Thư phòng thế này, hiển nhiên không thể ăn cơm được." Lý Tư chắp tay nói: "Nếu quân thượng không chê thần thô kệch, thần ăn ở ngoài hành lang." Tần vương Chính cười lớn: "Thô kệch như thế tốt! Gió nhẹ nắng đẹp, đúng là nên cùng tiên sinh uống một trận ở hành lang. Tiểu Cao tử, đặt án ngoài hành lang."
Trong chốc lát, hai án cơm lớn đã được đặt xong ở hành lang rộng rãi. Triệu Cao đã chuyển hết xe rượu vương mà Tần vương Chính đích thân mang đến xếp ngay ngắn dưới thềm, hai vò trên án đã mở nắp, hai tước đồng lớn cũng đã rót đầy, cả khoảng sân lập tức tỏa ra hương rượu nồng nàn. Quân thần hai người ngồi xuống, Tần vương Chính cười: "Lúc đến ta đã ăn no rồi. Tiên sinh lao lực bụng đói, ăn no hãy uống rượu, không câu nệ lễ nghi, đến, bánh nướng lớn đây!" Lý Tư nhận lấy chiếc bánh nướng dày nóng hổi Tần vương gắp vào đĩa mình, trong mắt lệ quang chớp động, không nói một câu đã bắt đầu ăn ngấu nghiến. Tần vương Chính không nỡ nhìn thẳng, chuyển ánh mắt ra sân, mãi đến khi Lý Tư đặt đũa ngọc xuống kêu "cạch" một tiếng, Tần vương Chính lúc này mới quay người lại. Hai người cùng uống ba tước lớn, Lý Tư liền nói về ba việc lớn cần bắt tay vào làm ngay: Phong thưởng công thần tướng sĩ, vỗ về dân chúng nước Tần cũ, an định lòng người thiên hạ. Tần vương Chính liên tục vỗ bàn, vui vẻ tán đồng.
Cuối cùng, Lý Tư lại nói đến Tiến sĩ học cung, nói thời thế đã đến độ chín muồi, nên chuyển Tiến sĩ học cung thành quan thự độc lập dưới sự quản lý của Quốc phủ, không còn thuộc sự quản hạt của Đình úy phủ nữa. Tần vương hỏi, trong số tiến sĩ có người thực tài thực học không? Lý Tư nói: "Nếu quân thượng cầu bậc đại tài trị thế như Thương Quân, học cung vẫn chưa có người lọt mắt. Nhưng nếu nhìn vào nhu cầu hiện tại, những kẻ sĩ bác học này lại là những người mà nước Tần xưa nay còn thiếu, sáng tạo văn minh không thể thiếu được, trong đó, không thiếu vài danh sĩ Học cung Tắc Hạ năm xưa." Lý Tư đọc một hơi một loạt dài các tên: Chu Thanh Thần, Thuần Vu Việt, Thúc Tôn Thông, Bào Bạch Lệnh Chi, Phục Thắng, Dương Tử, Hoàng Tì, Chính Tiên, Quế Trinh, Thẩm Toại, Lý Khắc, Hầu Sinh, Lư Sinh, Cao Đường Sinh, Đông Viên Công, Khỉ Lý Quý, Hạ Hoàng Công, Giác Lý tiên sinh. Lý Tư vẫn còn đang đếm đọc, Tần vương Chính xua tay cười: "Có ích là được, ta chỉ sợ đám nho sinh bác học này làm việc không thành, phá việc thì thừa." Lý Tư nói: "Ít nhất hiện tại là có ích, các tiến sĩ cũng rất cảm phục Tần vương một thống thiên hạ." Tần vương Chính lại xua tay nói: "Đình úy cứ nói, Tiến sĩ học cung do ai nắm sự vụ? Danh hiệu là gì?" Lý Tư nói: "Chu Thanh Thần quản sự trị học đều giỏi, có thể làm người nắm sự vụ, danh hiệu, hình như có thể gọi là Bộc xạ." Tần vương Chính cười lớn vỗ bàn: "Hay! Bộc à, Xạ à, đều là tên gọi của người lãnh sự, chính là Bộc xạ vậy."
Trường sử Mông Nghị bận rộn cả lên. Tần vương từ Đình úy phủ trở về vương thành, lập tức giao tập "Định quốc đồ trị thập đại sự lược" của Lý Tư cho ông. Quyết đoán của Tần vương rất rõ ràng: Lập tức sao chép gửi đến các cơ quan lớn, hạn các đại thần trong cơ quan trong vòng một tháng phải suy mưu ứng đối các sự vụ, cuối tháng tư mở đại triều hội quyết định. Trước đó, Mông Nghị phải làm một việc lớn khác: Hội đồng với Khảo công thự của Quốc chính giám, tổng lục và xác định công trạng của văn võ trăm quan, tướng sĩ thần dân, nhân sĩ sáu nước trong việc thống nhất thiên hạ, soạn thảo Vương thư phong thưởng, trù hoạch đại lễ phong thưởng ở triều hội. Việc này không thể xem thường, vừa là sự kiện vui mừng khích lệ triều dã nước Tần, vừa là sách lược lâu dài để vỗ về lòng người thiên hạ. Quan trọng hơn, đây là một sự vụ phiền phức và tỉ mỉ, phạm vi liên quan đến hầu như tất cả thần dân, đặc biệt là bao gồm cả thần dân sáu nước Sơn Đông, muốn trong vòng một tháng liệt kê chi tiết quả là khó nói! Tuy nhiên, Mông Nghị trẻ tuổi không hề có chút tâm sợ khó, lập tức dốc toàn bộ tâm trí lao vào làm việc không nghỉ ngơi. Đây chính là nước Tần lúc bấy giờ, trên dưới đồng lòng đồng chí, đảm nhận sự vụ không tránh hiểm khó, làm việc không ngại gian khổ, phấn đấu cảnh giác mà chú trọng đổi mới, chất phác cầu thực mà lấy năng sự làm vinh, không biết mệt mỏi mà lấy công việc làm gốc, phong khí dân, phong khí quan trong lành thuần hậu, có sức hấp dẫn cực lớn đối với thiên hạ thời bấy giờ. Việc Tần thống nhất sáu nước mà có thể khiến "dân không ai là không hư tâm ngưỡng thượng", không phải nói thiên hạ bái phục Tần vương, mà đúng hơn là thiên hạ tâm phục khẩu phục đối với quốc phong dân tính mà Tần khởi tạo.
Thoáng cái một tháng, Mông Nghị cuối cùng cũng bước ra khỏi mật thất của Khảo công thự, thở phào một hơi dài.
Trọn vẹn một xe giản sách được kéo vào vương thành, bày thành một ngọn núi văn kiện khác trong thư phòng Tần vương. Tần vương Chính đang chìm đắm dưới bản đồ quận huyện các nước nhìn mà vừa giận vừa cười: "Mông Nghị này, định bắt ta lật từng cuốn một sao?" Mông Nghị mặt đầy sắc đêm tích tụ vội vàng nói: "Không không không, đây là chi tiết để quân thượng tra cứu, việc phong thưởng trọng đại, khó đảm bảo không có người kêu oan." Tần vương Chính vung tay nói: "Dẫu có người kêu oan, sau đó sửa lại cũng kịp, chỉ không được chậm! Ngươi cứ nói, ta nghe." Mông Nghị lập tức cầm lấy tập trên đỉnh núi nói: "Đây là đại mục tổng hợp, thần trước tiên sẽ báo cáo phân loại cho quân thượng quyết đoán." Một hơi, Mông Nghị nói suốt một canh giờ.
Theo pháp độ nước Tần, công tích của Mông Nghị có bốn loại lớn và nhiều chi tiết nhỏ:
Thứ nhất, Quân công. Lại chia làm ba mục: công của tướng quân, công của quân úy, công của binh sĩ.
Các vị độc giả lưu ý, pháp luật khảo định quân công của nước Tần, rõ ràng và hợp lý hơn nhiều so với các triều đại sau này, nói có tính khoa học cũng không ngoa. Căn bản ở giữa, là sự khác biệt giữa công chém đầu của binh sĩ và công chiến thắng của tướng úy. Thường chỉ biết quân Tần lấy chém đầu ghi công, tức là "thủ công" mà sáu nước Sơn Đông nói. Tuy nhiên, đây chỉ là một loại quân công lớn của nước Tần. Bởi vì loại quân công này khích lệ dân chúng tòng quân giết địch mạnh mẽ nhất, là trọng yếu của biến pháp, lại còn gây chấn động thiên hạ, cho nên thường bị người đời sau hiểu lầm là quân công duy nhất của nước Tần. Thực ra, mục đích của chế độ quân công nước Tần là khích lệ tướng sĩ giết địch, nên đối với đủ loại tình huống đặc thù trên chiến trường, đều làm phân chia chi tiết, vừa không để công lao bị vùi lấp, cũng không để tướng úy binh sĩ hỗn đồng mạo công. Sự đặc dị trong quân công của binh sĩ là: Sĩ tốt hãm đội (đội cảm tử) được ưu đãi quân công, mười tám người chém năm cấp, tức mỗi người được ban tước một cấp; nếu tử trận, thì cho phép gia nhân thừa tập tước vị. Còn quân công của tướng quan lớn nhỏ, thì không lấy chém đầu ghi công, mà lấy thắng bại ghi công. Nếu tướng úy cũng lấy chém đầu ghi công, một là dễ mạo công, hai là dễ khiến tướng quan bận rộn chém đầu mà bỏ qua chức năng hiệu lệnh. Công lao thắng bại này, lại chia làm hai cấp bậc theo chức vụ cao thấp: Thập trưởng (thống mười lính, giống như lớp trưởng) trở lên, Thiên phu trưởng trở xuống (gọi chung là quân úy), đều lấy việc tổng số quân địch giết được trong mỗi trận chiến có vượt quá định số hay không để ghi công; tướng quân trên Thiên phu trưởng, thì lấy việc công chiếm thành trì, số quân địch giết được, thắng bại cuối cùng, v.v., ba mặt tổng hợp luận công, đặc biệt lấy thắng bại cuối cùng làm căn bản. "Thương Quân thư · Cảnh nội thiên" đã nhắc đến hai loại định số: Lữ trăm người, mỗi trận chém ba mươi ba cấp trở lên, trăm phu trưởng tương đương với một cấp chém đầu của binh sĩ; tướng quân thống binh dã chiến, mỗi trận chém tám nghìn trở lên, và cuối cùng thắng lợi, vị tướng đó tương đương với một cấp chém đầu của binh sĩ. Chế độ quân công này, sáu nước Sơn Đông gọi là "bản thưởng", ý là lấy chiến thắng làm gốc để luận quân công. Nhìn một cách cô lập, khó mà biết được ý nghĩa của nó thời bấy giờ. Mà nếu so sánh với chế độ quân công của sáu nước Sơn Đông, thì lập tức thấy rõ cao thấp. Sáu nước Sơn Đông thời đó, chỉ có thưởng chém đầu, mà không có bản thưởng thắng bại; nghĩa là, chỉ cần chém đầu, dù thua trận cũng có thưởng, không chém đầu, dù thắng cũng không thưởng. Rõ ràng, đây là điều cực kỳ bất hợp lý. Tuân Tử trong "Nghị binh thiên" bình luận về chế độ quân công nước Tần rằng: "Người Tần... không chiến đấu thì không có đường nào, công thưởng tương trưởng! Cho nên bốn đời có thắng lợi, không phải may mắn, mà là số vậy!"
Trong ba loại lớn, công của binh sĩ, công của quân úy, đều do Thượng tướng quân phủ hội đồng Khảo công thự xác định cấp bậc phong thưởng, sau đó báo cáo Tần vương lấy hình thức Vương thư hạ đạt là được, không liệt vào hàng phong thưởng tại triều hội. Cho nên, món lớn nhất mà Mông Nghị phải hoàn thành là quân công của tướng quân. Nếu tính hai tướng quân cho mỗi vạn người, thì sáu mươi vạn quân Tần sẽ có một trăm hai mươi tướng quân, cộng thêm các quan chức võ chức cấp tướng quân còn lại của Quốc úy phủ và loạt cửa ải, ít nhất cũng phải hơn hai trăm người. Để ghi chép xác định chính xác không sai sót quân công của số lượng tướng quân nhiều như vậy trong một tháng, quả thực không dễ dàng.
Thứ hai, Chính công. Lại chia làm ba mục: công kiến nghị, công thống sự, công dân trị.
Cái gọi là chính công, tức là công tích văn quan tương đối với quân công. Sự triệt để của Thương Quân biến pháp ở nước Tần, thể hiện ở mọi mặt. Xét về chế độ thưởng công, lấy "thưởng cày cấy chiến đấu" làm trục tâm, thần dân có công với quốc đều thưởng, công lao văn trị càng không thể bỏ qua. Là một mặt cơ bản của chế độ quốc gia, quan viên chính phủ nước Tần cũng có hệ thống tước vị, là hai hệ thống trong hợp ngoài phân với tước vị quân công: phân khúc cao trùng lặp, trạng thái bình thường thì chia hai. Văn quan là hệ thống tước vị mười một cấp, từ thấp đến cao là: Hữu trật lại, Hậu tử, Quân tử, Đại phu, Hiển đại phu, Khách khanh, Thượng khanh, Công, Quan nội hầu, Liệt hầu, Quân, ba cấp cao nhất trùng lặp với tước quân công. Tất nhiên, nói về tình hình thực tế, hơn trăm năm thời Chiến Quốc chắc chắn sẽ có biến hóa, không thể đánh đồng. Về mặt công tích, công mưu hoạch chủ yếu là công tương trợ của thuộc quan, công kiến nghị của các loại ngôn quan; công thống sự, thì nhiều liên quan đến đại thần, là tính công chính trị của chủ quan các cơ quan; công dân trị, thì nhiều liên quan đến chính tích của Quận thủ, Huyện lệnh và quan lại địa phương. Sự trùng lặp ở giữa, không cần bàn cãi.
Chính công điện tiền phong thưởng không bao gồm Lại viên. Nghĩa là, công tích của Lại không do Tần vương phong thưởng tại triều hội, mà do Thừa tướng phủ, Quốc chính giám cùng xác định cấp bậc phong thưởng, sau đó báo cáo Tần vương lấy danh nghĩa Vương thư ban hành. Theo pháp độ nước Tần, ba cấp dưới Quân tử (bao gồm cả Quân tử) là Lại, bổng lộc đại thể khoảng từ hơn trăm thạch đến hơn ba trăm thạch. Việc Mông Nghị phải làm, là tổng lục xác định toàn bộ công tích quan viên. Chính công tính đàn hồi cực lớn, phức tạp đa biến hơn quân công nhiều, ghi công quả thực là một việc rất khó.
Thứ ba, Dân công. Lại chia làm ba mục: công cày cấy, công thương lữ, công bách công. Kể từ sau Thương Quân biến pháp, việc thực thi dân tước của nước Tần đã có nền tảng sâu sắc, sự theo đuổi và tôn sùng tước vị của thứ dân cũng đã nồng nhiệt khác thường, trở thành phong khí. Đến nỗi học giả đời sau chỉ trích rằng: "Tần... thời không biết đức, chỉ nghe đến tước. Cho nên người làng dùng tước Công thừa sỉ nhục người làng mình, người từ Lang trung trở lên dùng tước cao ngạo với cha anh." Phong thưởng dân công của nước Tần đại thể có ba tình huống. Một là, nông dân cày cấy có thành quả, nộp thóc gạo vượt quá định số, là có thể ghi công, nộp công tích tích lũy đến định lượng, là có thể bái tước một cấp. Định số này rốt cuộc là bao nhiêu, sử không thể khảo chứng. Nhưng một ghi chép cứu tai bái tước được liệt kê trong "Sử ký · Tần Thủy Hoàng bản kỷ", lại có thể thấy manh mối đại khái: "Thủy Hoàng năm thứ tư, thiên hạ dịch bệnh, bách tính nộp thóc nghìn thạch, bái tước một cấp." Hai là, thương lữ, bách công hoặc bằng việc làm, hoặc bằng tiền bạc, hoặc bằng tài vật, hoặc bằng nghĩa cử, phàm là giúp quốc, đều có thể ghi công. Công tích tích lũy đến định số, là có thể bái tước. Tần vương từng đích thân ghi công bái tước cho thương nhân góa phụ Thanh, còn lập một đài Hoài Thanh chính là minh chứng. Ba là, dân chúng trong thời kỳ đặc thù hoặc phục tùng pháp lệnh hoặc dũng cảm phó quốc nạn, cũng có thể nhóm ghi công ban tước. Ví dụ như thời Tần Chiêu Vương phát động dân Hà Nội hậu viện đại chiến Trường Bình, thì mỗi người đều ban tước một cấp. Việc thiên hạ di dân di chuyển (sắp sửa bắt đầu) được sử liệu ghi chép nhiều lần, cũng nhiều lần mỗi người ban dân tước một cấp. Phàm là những điều này, đều là dân tước.
Sự đặc dị của dân tước là ở chỗ quốc gia không gánh vác bổng lộc, mà chỉ tôn vinh thanh danh, vinh dự và tôn nghiêm. Cho nên, dân tước dù lớn hay nhỏ, đều lấy Vương mệnh đặc thư chính thức bái ban, thanh thế lễ nghi thường long trọng hơn cả việc tấn tước của quan viên. Vì vậy, Mông Nghị phải dựa vào niên báo của quận huyện ghi chép chi tiết, cố gắng làm cho xác thực chính xác.
Thứ tư, Công nhân sĩ liệt quốc. Lại chia làm hai mục: công thiện Tần, công nghĩa cử.
Tần từ lúc trỗi dậy hướng đông, cả hai phương diện bang giao tung hoành và chiến trường đọ sức đều cực kỳ giàu chiến lược. Trong đó phương diện quan trọng, là ghi công bái tước đối với nhân sĩ ngoại bang từng giúp đỡ nước Tần, sau đó thành chế độ. Cái gọi là công thiện Tần, có ba tình huống. Một là, công tích của nhân sĩ Sơn Đông thúc đẩy bang mình kết giao tốt với nước Tần. Như thời Tần Chiêu Vương, nhà Chu hai phần, đại thần Tây Chu là Chu Kiểu toàn lực thúc đẩy Tây Chu kết minh với nước Tần, được nước Tần phong làm Ngạnh Dương hầu; sau đó đại thần Đông Chu là Chu Khởi lại thúc đẩy Đông Chu kết minh với Tần, được phong làm Bình Nguyên hầu. Hai là, công tích thống lĩnh bộ tộc xa xôi kết giao hoặc thần phục nước Tần. Như Tần Huệ Vương từng vì Ba quốc (vùng đất Tứ Xuyên) thần phục, phong đầu lĩnh Ba thị làm tước Bất canh. Ba là, hậu duệ danh tướng danh thần Sơn Đông chạy sang nước Tần hiệu lực, tôn vinh chính sách tốt của nước Tần, cũng có thể ghi công phong tước. Sau khi Tần vương Chính lên ngôi, nhân sĩ có hiểu biết ở ngoại bang dựa trên trào lưu thiên hạ sẽ thống nhất, giúp Tần, theo Tần càng nhiều, cho nên công tích loại này mà Mông Nghị ghi chép lần này có phân lượng rất lớn.
Cái gọi là nghĩa cử, thì chủ yếu chỉ công tích dân chúng ngoại bang đối với Tần hữu hảo, hoặc từng quyên góp tài vật, hoặc từng lao lực hướng dẫn trong các chiến sự trọng đại của quân Tần, hoặc từng giúp quân Tần giải vây, hoặc từng dẫn dắt tộc nhân chạy sang nước Tần, v.v., v.v. Công tích loại này, thường đều có thưởng ban ngay lập tức. Lúc này điều Mông Nghị ghi chép, thì là những người có công tích tích lũy lớn mà cần thưởng ban trọng đại.
"Ngoại công đại tăng, hay!" Nghe đến đây, Tần vương Chính cười lớn chèn vào một câu, "Tần công Tần tước huệ cập thiên hạ, Hoa Hạ dân ta sự yếu ớt quét sạch, đều thành hổ lang cả!" Mông Nghị không khỏi cũng cười theo: "Quân thượng nói cực đúng, thưởng cần phạt lười, ai muốn mềm cũng không mềm nổi." Hai người một trận cười, Mông Nghị lại nói tiếp.
Các vị độc giả lưu ý, hai loại công tích kể trên, không bao gồm gian nịnh chi thần bán nước mình dưới sự hối lộ trọng kim của nước Tần. Ví dụ như đối với gian thần quyền thế hại nước hại dân như Quách Khai nước Triệu, Hậu Thắng nước Tề, nước Tần ngoài tài vật trọng kim hối lộ, cũng đều từng hứa hẹn phong hiệu và lợi ích trị quyền trọng đại. Nhưng xét về thực tế, đây chỉ là một chiến lược quyền biến. Xét về sự thật, sau khi chiến thắng, nước Tần không ngoại lệ đều trừ khử những gian thần quyền thế bị vạn dân chỉ trỏ này. Cho nên, loại người này vừa không cần ghi công, càng không thể so sánh với công tích chính đáng kể trên.
"Thần bẩm báo xong. Đây là án tập sách ghi công, tổng cộng hơn sáu mươi quyển."
"Hay! Ghi chép chặt chẽ thỏa đáng, Mông Nghị cuối cùng cũng luyện thành rồi!" Tần vương Chính rất hài lòng tán thưởng một câu.
"Tạ quân thượng khen ngợi! Đây là thứ tự phong tước do thần và Quốc chính giám soạn thảo, cần định đoạt trước triều hội."
Tần vương Chính cầm tập sách nặng trịch Mông Nghị lại dâng lên, lại nhìn khuôn mặt xanh xao vì thức đêm quá độ của vị đại thần trẻ tuổi này, gật đầu nói: "Trước triều hội, ngươi hãy nghỉ ngơi hai ngày. Ta ở đây có Trường sử thừa." Mông Nghị chắp tay nói: "Đèn thư phòng quân thượng thâu đêm, thần còn trẻ hơn quân thượng mấy tuổi, chịu đựng được. Thần còn phải trù hoạch triều hội, thần cáo từ!" Nói xong như một cơn gió rời đi.
Cuối tháng tư, đại triều hội đầu tiên của nước Tần long trọng cử hành.
Theo truyền thống cổ xưa, đại triều hội đầu tiên sau khi thống nhất thiên hạ này là triều hội mở nước, cần phải bày biện rầm rộ nhất. Thực tế, cơ quan chuyên trách đại lễ đại triều bao gồm Thái miếu, Thái chúc, Thái bốc do Thái sử lệnh dẫn đầu và Tiến sĩ học cung, cũng đã trù hoạch đại triều lần này thành hai đại khánh điển "Tân triều khai tịch, Thiên tử tức vị". Mông Nghị hỏi chi tiết xong, lập tức bẩm báo cho Tần vương quyết đoán. Tần vương Chính nghe xong lại cười nhạt: "Tân triều khai tịch gì, Thiên tử tức vị gì, đợi Đình úy phủ trù hoạch xong xuôi rồi nói cũng chưa muộn. Trường sách chưa ra, việc gì cũng nói lời cũ, việc nào cũng đi đường cũ, bày biện cái gì?" Thế là, các loại lễ nghi rầm rộ đều chấm dứt, vẫn giữ bản sắc người Tần cũ hành sự, long trọng thì long trọng, vui mừng thì vui mừng, hào phóng xa xỉ thì hoàn toàn không có. Tất nhiên, còn có hai nguyên nhân thực tế hơn: Một là thiên hạ mới định dư ba chấn động, các tướng lĩnh công thần như Vương Tiễn, Mông Điềm, Vương Bí, Phùng Kiếp, Phùng Khứ Tật, Lý Tín, Mông Vũ, Diêu Giả, Đốn Nhược, v.v. không thể về kịp Hàm Dương tham dự, khánh điển thực sự long trọng liền thiếu đi khí thế hùng tráng cứng rắn cần có. Hai là các loại đại lược còn lập định cương mục, ngoài Lý Tư ra, các trọng thần đảm sự còn nhiều người chìm đắm trong các sự vụ hậu chiến phiền phức và dân trị vùng đất mới, tâm trí chưa hướng về suy mưu cho tân trị; bản thân Tần vương Chính, cũng còn dốc toàn lực vùi đầu vào việc trù hoạch các loại đại lược quân quốc; lúc này hư không bày biện, e là có phần vội vàng. Cho nên, Tần vương Chính thà rằng cứ làm việc bình thường.
Mặc dù vậy, đại triều hội vẫn lan tỏa một không khí khánh điển trang nghiêm túc mục, các đại thần tề tựu đông đủ, mũ cao đai rộng vô cùng chỉnh tề. Buổi sáng đầu hè còn khá mát mẻ, các đại thần mũ đai chỉnh tề lại có chút nóng nực, trán ai nấy đều rịn ra mồ hôi li ti. Chỉ có Tần vương Chính, vẫn là một chiếc mũ cột ngọc đen thường ngày, một chiếc áo bào lụa thêu chỉ vàng nhẹ mềm, vô cùng thoải mái thanh mát.
"Chư vị, đại triều hôm nay chỉ có hai việc." Sau khi Tư lễ đại thần tuyên bố triều hội bắt đầu, Tần vương Chính vỗ bàn nói, "Một là phong thưởng công thần, hai là tuyên bố phương lược trị vì thiên hạ mới. Đại điển thực sự, còn đợi ngày sau."
"Tuyên đọc Vương thư phong thưởng —" Tư lễ đại thần hô lớn một tiếng.
Mông Nghị sải bước đi đến trên bậc cao giữa Vương đài, mở thẻ tre, giọng vang vọng khắp điện đường —
Đại Tần Vương Phong thưởng thư
Đại Tần Vương đặc thư: Tần định thiên hạ, nhờ vào sự cần cù của quần thần tướng sĩ, nhờ vào sự ủng hộ của thần dân thiên hạ. Nay tổng lục công tích qua các năm của quần thần, phong thưởng người có đại công đầu tiên như sau:
Tướng quân Vương Tiễn tước phong Vũ Thành hầu, thực ấp mười ba huyện Tần Dương, con cháu được thừa tập tước vị.
Tướng quân Vương Bí tước phong Thông Vũ hầu, thực ấp chín nghìn hộ.
Tướng quân Mông Điềm tước phong Cửu Nguyên hầu, thực ấp tám nghìn hộ.
Tướng quân Lý Tín tước phong Lũng Tây hầu, thực ấp ba nghìn hộ.
Tướng quân Mông Vũ tước phong Hoài Nam hầu, thực ấp hai nghìn hộ.
Tướng quân Phùng Kiếp tước phong Quan nội hầu, thực ấp nghìn hộ.
Tướng quân Phùng Khứ Tật tước phong Quan nội hầu, thực ấp nghìn hộ.
Tướng quân Doanh Đằng tước phong Quan nội hầu, thực ấp nghìn hộ.
Tướng quân Dương Đoan Hòa tước phong Đại Thứ trưởng, bổng lộc vạn thạch.
Tướng quân Tân Thắng tước phong Đại Thứ trưởng, bổng lộc vạn thạch.
Tướng quân Chương Hạm tước phong Đại Thứ trưởng, bổng lộc vạn thạch.
Thừa tướng Vương Oản tước phong Triệt hầu, thực ấp vạn hai nghìn hộ.
Đình úy Lý Tư tước phong Thông hầu, thực ấp sáu nghìn hộ.
Đại điền lệnh Trịnh Quốc tước phong Quan nội hầu, thực ấp năm nghìn hộ.
Quốc úy Uất Liêu tước phong Quan nội hầu, thực ấp năm nghìn hộ.
Thượng khanh Đốn Nhược tước phong Quan nội hầu, thực ấp bốn nghìn hộ.
Thượng khanh Diêu Giả tước phong Quan nội hầu, thực ấp bốn nghìn hộ.
Trường sử Mông Nghị tước phong Đại Thứ trưởng, bổng lộc vạn thạch.
Trung xa phủ lệnh Triệu Cao tước phong Đại Thứ trưởng, bổng lộc tám nghìn thạch.
Công thiện Tần của nhân sĩ liệt quốc lớn, phong thưởng như sau:
Tướng quân Mã Hưng tước phong Vũ An hầu, thực ấp sáu nghìn hộ.
Tướng quân Triệu Bình tước phong Đông Lăng hầu, thực ấp năm nghìn hộ.
Tướng quân Lệnh Hồ Phạm tước phong Ngũ Mã hầu, thực ấp ba nghìn hộ.
Tướng quân Đỗ Hách tước phong Nam Dương hầu, thực ấp ba nghìn hộ.
Tướng quân Thích Sai tước phong Cao Vũ hầu, thực ấp hai nghìn hộ.
Tướng quân Phùng Vô Trạch tước phong Vũ Tín hầu, thực ấp nghìn hộ.
Tướng quân Vương Lăng tước phong Tương hầu, thực ấp nghìn hộ.
Đại phu Thôi Ý Như tước phong Đông Lai hầu, thực ấp nghìn hộ.
Đại phu Thẩm Bảo tước phong Trúc Ấp hầu, thực ấp nghìn hộ.
Đại phu Thôi Trọng Mâu tước phong Vấn Dương hầu, thực ấp nghìn hộ.
Đại phu Khương Thúc Mậu tước phong Ba Lăng hầu, thực ấp nghìn hộ.
Đại phu Triệu Hợi tước phong Luân hầu, bổng lộc tám nghìn thạch.
Đại phu Hàn Thành tước phong Luân hầu, bổng lộc tám nghìn thạch.
Hậu duệ Khổng Tử Khổng Phù tước phong Văn Thông quân, bổng lộc tám nghìn thạch.
Quần thần tướng sĩ và người có công của liệt quốc còn lại, giao Thừa tướng phủ hội đồng Quốc chính giám minh định phong thưởng, được Vương thư ban hành tước phong. Năm thứ hai mươi sáu đời Đại Tần Vương Chính, mùa hạ.
Đại điện trầm lắng im phăng phắc, các đại thần đều nín thở lắng nghe. Một lần đại phong hai mươi tám hầu quân, năm Đại Thứ trưởng, điều này trong lịch sử nước Tần quả thực là hành động chưa từng nghe thấy, ai mà không kinh sợ rung động? Các vị độc giả lưu ý, pháp luật nước Tần hành hơn trăm năm, cực kỳ coi trọng phong tước, trong sáu đời Tần vương, mỗi đời phong hầu tước đại thể đều chỉ khoảng hai ba vị. Thời Tần Chiêu Vương hầu tước nhiều nhất, cũng không vượt quá mười vị. Cho nên, Vương Tiễn trước khi thống lĩnh quân diệt Sở có cảm thán rằng: "Làm tướng cho Đại vương, có công cuối cùng không được phong hầu." Dù là Vương Tiễn dựa vào nhu cầu triều cục mà cố ý nói như vậy, cũng thực sự thấy rõ sự khó khăn khi phong hầu ở nước Tần. Đặc biệt là sự phong thưởng đối với người trước đây gọi là "công thần ngoại bang", vừa vượt xa dự liệu của thần tử Tần cũ, cũng vượt xa kỳ vọng của công thần ngoại bang và các tiến sĩ mới vào Hàm Dương gần đây. Sự kinh ngạc của thần tử Tần cũ, phần nhiều là chấn động vì quy mô phong thưởng lớn như vậy. Còn công thần ngoại bang và các tiến sĩ, thì kích động vì lần đầu tiên tận mắt cảm nhận được lồng ngực rộng lớn của Đại Tần mới cường thịnh thống nhất này, nghe những cái tên quen thuộc đó lần lượt lướt qua bên tai, không kìm được nảy sinh vạn mối cảm thán, trong chốc lát tiếng thở dài nối nhau không dứt... Đến khi Mông Nghị đọc xong, cả điện đại thần vẫn chìm đắm trong đủ loại suy tư không biết thế nào.
"Vương thư phong thưởng tuyên đọc xong, chư thần có dị nghị gì không?" Tư lễ đại thần hô lớn một tiếng.
"Tần vương vạn tuế!" "Công thần vạn tuế!"
Các đại thần như tỉnh mộng, ào ào hò hét lên. Tuy không đồng đều lắm, nhưng cũng không thấy dị nghị gì. Tư lễ đại thần liền hô lớn: "Triều hội không dị nghị, Tần vương triển khai phương lược trị quốc —"
"Thần có dị nghị!"
Một giọng nói đột ngột vang lên. Các đại thần vẫn còn ngẩn ngơ, trong nhóm tiến sĩ có một người bất ngờ đứng dậy nói lớn: "Thần, Tiến sĩ Bộc xạ Chu Thanh Thần có lời. Nay Tần thống nhất thiên hạ, Tần vương chính là cộng chủ thiên hạ, Thiên tử đương thời. Từ trước đến nay Thiên tử khai quốc phong thưởng, một là phong thưởng đất đai cho hậu duệ thánh vương các đời, hai là đối với xã tắc đất đai của địch quốc trước đó, ba là chư hầu phong thưởng cho công thần tân triều, phàm ba điều này, cổ gọi là phong chư hầu, xưa nay là phong thưởng lớn nhất vậy! Nay Thiên tử không làm ba việc phong chư hầu này, thần mạo muội dám hỏi Tần vương: Khảo công quên rồi sao? Hay để chờ sau này phong? Hay là triều mới không phong chư hầu?"
"Đúng vậy đúng vậy, ta cũng thấy thiếu một phong thưởng lớn nhất!"
"Thần Thúc Tôn Thông có lời đáp." Một tiến sĩ khác rời chỗ đứng dậy nói lớn, "Thống nhất thiên hạ, vạn sự công nghiệp, Tần vương nên xuống chiếu đại xá thiên hạ, coi như khánh điển vui mừng, để an lòng dân thiên hạ!"
Các tiến sĩ ào ào gật đầu hưởng ứng. Tư lễ đại thần mắt nhìn Vương án không biết làm sao.
"Chư vị, chớ vội vàng."
Tần vương Chính đứng dậy từ trước Vương án, đi đến đứng ở cửa bậc giữa Vương đài, giọng nói ôn hòa, nhưng thần tình lại nghiêm trọng: "Nghị luận đại xá thiên hạ, chuẩn hành. Tần thống nhất thiên hạ, cũng nên cho người dân vui vẻ một lần. Việc phong thưởng công thần, những gì có thể làm hiện tại, chỉ là đại yếu kiểm tra công tích không sai sót, có rộng có hẹp mà phong thưởng mà thôi. Còn về ba việc phong chư hầu mà Tiến sĩ Bộc xạ nói, liên quan đến việc thực thi phương lược trị thức tân thiên hạ ra sao, xin nhất thể quyết định. Còn lại phàm có chỗ nào không vừa ý, đều có thể tiến ngôn với Khảo công thự của Quốc chính giám, để chờ quyết định sau." Mấy câu nói dứt điểm, các tiến sĩ đã hiểu thấu ý Vương, cho rằng Tần vương phân phong chư hầu là chờ quyết định sau, nên ào ào gật đầu, không còn ai nói gì nữa.
"Hôm nay, điều bản vương chú trọng nói, chính là tinh yếu thống nhất đồ trị!"
Giọng nói Tần vương Chính vang dội cao vút, "Tháng trước nước Tề đã định, thiên hạ đã cáo thống nhất, Hoa Hạ đã cáo canh tân! Tuy nhiên, thống nhất thiên hạ nên quản lý thế nào, đây là nan đề chưa từng có từ cổ chí kim. Tại sao gọi là nan đề? Vì Tam hoàng Ngũ đế, cho đến Tam đại Hạ, Thương, Chu, chưa từng có sự chấn động hơn ba trăm năm, càng chưa từng có đại tranh hơn hai trăm năm. Động động, đại tranh, vì cái gì? Thiên hạ oán ghét chế độ cũ của Tam đại, ra sức tranh giành một con đường mới! Lễ băng nhạc hoại, ngói vỡ chuông kêu, bờ cao thành thung lũng, thung lũng sâu thành gò đồi, nói chính là điều này! Nếu không, động động giết chóc hơn năm trăm năm, máu thiên hạ chảy đầy sân, sinh dân lầm than lưu lạc, chẳng phải là mất tâm điên cuồng sao! Chỉ có như vậy, thống nhất thiên hạ hôm nay, không phải thống nhất thiên hạ của Tam đại ngày xưa. Tam đại ngày xưa, gọi là thống nhất, thực ra Thiên tử hư lĩnh chư hầu, chư hầu phong quốc tự trị. Các loại tệ đoan ở giữa, hơn năm trăm năm đã lộ rõ dưới ánh mặt trời! Chỉ có như vậy, thống nhất thiên hạ hôm nay, rốt cuộc là đi đường cũ, hay là đi đường mới? Đây, là nan đề của quân thần chúng ta! Tệ đoan đường cũ, rõ ràng trước mắt; lợi hại đường mới, chưa từng nghe thấy. Cho nên, sự khó khăn của lựa chọn, chưa từng thấy từ xưa đến nay. Xét về căn bản, muốn giao lại cho hậu nhân một thiên hạ như thế nào, quân thần chúng ta, có thể là công, cũng có thể là tội! Nếu có thể bước ra một con đường mới, miễn trừ chấn động đao binh liên miên, miễn trừ họa chia cắt đất đai của Hoa Hạ. Đây, là công của quân thần chúng ta! Nếu không nghĩ đến cải cách, không nghĩ đến biến pháp đồ trị, vẫn cứ đi con đường cũ "pháp tiên vương", thì thiên hạ vẫn sẽ chia trị chia cắt động động không dứt. Đây, là tội của quân thần chúng ta! Công hay tội, đi đâu về đâu? Chư vị hãy giới cẩn giới cụ, suy nghĩ cân nhắc, hôm nay không cần nhẹ lời. Đại triều sau một tháng, sẽ hội thương nghị quyết."
Tần vương Chính đột nhiên dừng lại, cả điện im phăng phắc —