Suốt cả buổi chiều, Học cung Bác sĩ tràn ngập một bầu không khí hưng phấn.
Thừa tướng Vương Oản đích thân bái kiến Học cung, vốn dĩ là một sự kiện trọng đại không thể xem thường. Thế nhưng, điều khiến các bác sĩ xúc động nhất, chính là việc Thừa tướng đích thân mời các bác sĩ cùng hội thương một đại sự căn bản: Triều đại mới muốn trị quốc, nên thi hành thể chế cai trị nào? Lão Thừa tướng nói rất rõ ràng, điển tắc cũng được, triều nghi cũng xong, đều không liên quan đến căn bản, không cần phải dây dưa. Căn bản của quốc gia nằm ở thể chế cai trị, luận định thấu đáo thể chế cai trị mới là công lao thực sự của Học cung Bác sĩ. Hơn một năm nay, các bác sĩ đã nhận ra đại thế của triều đại mới ngày càng tinh tế vi diệu. Các bác sĩ vốn cho rằng chế độ chư hầu là thiên kinh địa nghĩa, nhưng ở triều đại mới lại bị gác lại một cách khó hiểu. Tần vương phong thưởng lần đầu tiên, thế mà không hề nhắc đến chuyện chư hầu. Thế nhưng, Tần vương cũng không nói là không thi hành chế độ chư hầu, lời nói để lại là, để sau sẽ cùng quyết định. Điều này có nghĩa là, sự việc vẫn chưa định đoạt, các bên đều chưa hình thành chính kiến phương lược. Đồng thời, tin tức truyền ra từ Đình úy phủ – nơi nắm giữ pháp quyền là: Lý Tư cùng một nhóm quan lại thân tín ngày đêm suy tính về quận huyện thiên hạ, dường như có ý mưu tính chế độ quận huyện. Lúc này, Tần vương vẫn chưa định sách rõ ràng. Từ Nam Hải trở về, ngoài việc xác định điển tắc và triều nghi đại lễ của Hoàng đế, đối với sự vụ thể chế cai trị trọng đại nhất, Tần vương trước sau vẫn chưa tỏ thái độ. Trong tình thế tinh tế vi diệu như vậy, lại đúng vào ngày Hoàng đế mới lên ngôi, vị lão Thừa tướng quyền cao chức trọng đích thân bái kiến Học cung và công khai hội thương đại sự, trong chuyện này rốt cuộc ẩn chứa huyền cơ gì?
Trên đường từ vương thành trở về, Chu Thanh Thần cố ý mời Thúc Tôn Thông đi cùng xe. Khi xe đi đến chỗ vắng vẻ, Chu Thanh Thần đột ngột hỏi: "Túc hạ cho rằng, Thừa tướng phủ và Đình úy phủ, bên nào nhẹ bên nào nặng?" Thúc Tôn Thông lấy câu hỏi đáp lại: "Nước sông, nước hồ, bên nào lớn bên nào nhỏ?" Chu Thanh Thần cười: "Sông cũng lớn, hồ cũng lớn, thì sao?" Thúc Tôn Thông đáp: "Hai cái lớn đều có thể đổ ra biển, chỉ có điều bên nào quyết định được, mới là dài ngắn." Chu Thanh Thần chợt hiểu ra: "Nói như vậy, mưu tính lâu dài, thế cục đã rõ ràng rồi!" Xe đi lộc cộc, hai người không hẹn mà cùng cười lớn một trận, rồi lại đồng thanh nói một câu: "Chính đạo dài lâu, chính là 'Lã thị Xuân Thu'!"
Trong rừng liễu đã bày ra yến tiệc chúc mừng Hoàng đế lên ngôi, rượu là do Thừa tướng phủ ban thưởng.
Vương Oản đã tóc bạc trắng. Kể từ khi cuộc đại chiến sáu nước bắt đầu, mười năm qua, Vương Oản dốc toàn tâm toàn ý lo liệu chính sự nước Tần, chưa từng bước vào phòng ngủ trước giờ canh tư. Theo lệ thường thời Chiến Quốc, quan lại làm việc năm ngày nghỉ một ngày, đây gọi là "ngũ nhật đắc nhất hưu mộc". Nước Tần cần mẫn chính sự, sáu ngày nghỉ một ngày. Nhưng từ khi Vương Oản làm Thừa tướng, thì chưa từng nghỉ ngơi một ngày nào, dù là ngày lễ tết nóng bỏng, đều thủ tại Chính sự đường không dám rời đi cũng không thể rời đi. Vương Oản chỉ có một tâm niệm, Thừa tướng phủ cần phải gánh vác ngàn mối chính sự, để cho Tần vương, Lý Tư... toàn lực mưu tính con đường chiến thắng. Thế nhưng, không biết từ lúc nào, Vương Oản có một cảm giác – đối với vị Tần vương này, ông ngày càng trở nên xa lạ. Sau khi diệt Sở, cảm giác xa lạ này đột nhiên trở nên rõ ràng. Nói thực, Vương Oản và Tần vương chưa bao giờ có bất đồng trọng đại, sự ăn ý trong mọi chính sự vẫn như xưa, thế nhưng, cảm giác xa lạ này lại không tài nào xua tan được. Suy nghĩ bay về phía xa xăm, trong lúc vô tình, Vương Oản dường như cũng đã hiểu ra: Tần vương việc gì cũng muốn đổi mới, còn bản thân mình dường như việc gì cũng tuân theo quy tắc và truyền thống. Cảm giác xa lạ, từ đó mà sinh ra. Mười mấy năm qua, bản thân dường như chưa từng đưa ra một mưu kế nào khiến người ta phải sáng mắt. So với hai đại mưu thần là Lý Tư và Uất Liêu, mình quả thực thiếu đi những sách lược dài hạn có cái nhìn độc đáo. Trong việc dự liệu chính sự, Vương Oản cũng dường như luôn không theo kịp bước chân sải rộng của Tần vương, ít nhất là cảm thấy rất gắng sức. Phàm là những điều này, đều là sự thực, nhưng Vương Oản vẫn tin rằng, đây không phải là nguồn gốc của cảm giác xa lạ. Với tính cách của Tần vương, nếu chỉ đơn giản như vậy, ngài ấy đã sớm nói rõ rồi.
Sau khi diệt Sở, Tần vương thăng Lý Tư làm Đình úy, và rõ ràng đã biến Đình úy phủ thành trục tâm trù tính trị lý mới, điều này khiến Vương Oản cảm thấy rất khó chịu. Công lao và tài năng của Lý Tư, Vương Oản là tán đồng. Xét về chức trách quyền lực của Đình úy phủ, Tần vương cũng không vượt quá pháp độ. Thế nhưng, mưu kế trọng đại liên quan đến toàn cục như trị lý triều đại mới, chẳng lẽ Đình úy phủ lại thích hợp hơn Thừa tướng phủ vốn tổng quản quốc sự sao? Rõ ràng là không phải. Cái cốt yếu ở đây là nhân sự. Cái cốt yếu của nhân sự, chính là chính kiến và tâm giới.
Giữa Vương Oản và Tần vương, có một Hồng Câu tâm giới mà cả hai bên đều hiểu rõ. Hồng Câu này, nói là do bất đồng chính kiến thực tế thì không bằng nói là do niềm tin phụng thờ khác nhau. Vương Oản tin phụng "Lã thị Xuân Thu", Tần vương thì tin phụng "Thương Quân Thư". Sự khác biệt của hai bộ kinh điển trị quốc này đã sinh ra Hồng Câu tâm giới khó lòng hàn gắn giữa Vương Oản và Tần vương. Sự khác biệt của hai bộ kinh điển lớn bao nhiêu, thì Hồng Câu tâm giới này sâu bấy nhiêu. Năm đó, Vương Oản là vâng lệnh Lã Bất Vi, đến bên cạnh thái tử Tần vương Chính để làm thái tử phủ thừa. Trong một thời gian dài, Vương Oản đều là cây cầu hữu hiệu giữa Lã Bất Vi và vị thiếu niên thái tử, vị thiếu niên Tần vương. Sau khi Tần vương thân chính, sự kiện "Lã thị Xuân Thu" phát sinh, Vương Oản không đi theo Lã Bất Vi mà chọn cách phò tá Tần vương. Thế nhưng, Vương Oản không vì người mà bỏ lời, đối với đại đạo trị thế mà "Lã thị Xuân Thu" xiển dương, Vương Oản trước sau vẫn luôn tin phụng. Ngay cả trước mặt Tần vương, Vương Oản cũng chưa từng giấu giếm. Về điều này, Tần vương đương nhiên là biết rõ. Thế nhưng, Tần vương chưa bao giờ vì Vương Oản tin phụng "Lã thị Xuân Thu" mà giảm bớt sự trọng dụng đối với Vương Oản. Bằng không, sao Vương Oản có thể làm Thừa tướng hơn mười năm? Cho đến tận khi phong thưởng công thần, cho đến tận khi Tần vương trở thành Hoàng đế, chức Thừa tướng của Vương Oản cũng chưa thấy dấu hiệu lung lay.
Vương Oản đã trải qua bao sương gió nhìn thấu rõ ràng, Tần vương đối với mình, cũng giống như năm xưa đối với Lã Bất Vi: Chỉ cần ông không biến niềm tin học thuật thành chính kiến khác biệt, không biến chính kiến thành sự đoan, thì vĩnh viễn sẽ không có chuyện gì. Nói cách khác, chỉ cần Vương Oản hiện tại an phận với hiện trạng, không đem niềm tin đang nhảy nhót trong lòng mình ra biến thành chính kiến, thì vị Thừa tướng đầu tiên của thiên hạ là không thể lay chuyển.
Điều khó khăn nằm ở chỗ, Vương Oản không thể nào đè nén được con cự lộc đang nhảy nhót trong lòng mình.
Sau khi diệt Sở, Vương Oản có một cảm giác ngày càng rõ ràng: Thiên hạ đã đến lúc "kỳ lộ vong dương" (lạc lối), nhất định phải có người đứng ra lên tiếng! Hiện tại, người có thể gánh vác trách nhiệm phát ngôn này, chỉ có mỗi mình ông mà thôi. Các bác sĩ thì phân lượng không đủ, tấu đối lại thường rơi vào hư ảo. Các lão thần đại thần thì nông cạn, không đủ để luận chứng đại đạo. Ngay cả nhóm trọng thần đang lãnh sự hiện nay, học vấn kiến thức cũng không có ai đủ sức kháng cự Lý Tư, không đủ để khởi xướng đại sự. Chỉ có Vương Oản, căn cơ là danh sĩ lão Tần, thiếu niên nhập sĩ mà trải qua bốn đời vua, tư cách uy vọng đủ để địch lại bất kỳ lão thần huân quý nào, luận về học vấn kiến thức, Vương Oản là tài sĩ có danh vọng lớn thời Lã Bất Vi. Điều quan trọng nhất là, chỉ có Vương Oản hiểu rõ thực chất mấu chốt của việc trị lý triều đại mới nằm ở đâu, không đến mức luận bàn chính sự viển vông xa rời thực tế, ngược lại còn khiến quần thần chê cười. Vương Oản mơ hồ cảm thấy, đây là ý trời mờ mịt, đây là tấm lòng tha thiết của vô số thánh hiền điển tịch. Thiên đạo ở trước, thánh hiền ở trước, quyền lực Thừa tướng hay tước vị Triệt hầu thì sá gì!
"Chư vị, Hoàng đế lên ngôi, trị lý thiên hạ, việc gì là căn bản nhất?"
"Thể chế cai trị——"
Yến tiệc vừa mới bắt đầu, một câu hỏi của Vương Oản đã vạch trần mục đích đến đây. Các bác sĩ không hẹn mà cùng ngẩng cao đầu đáp lại, rõ ràng cũng nói cho Vương Oản biết, họ đã có sự chuẩn bị. Vương Oản nhất thời vô cùng an ủi, thay đổi cách làm thận trọng vốn ít khi uống rượu say, cùng các bác sĩ uống liên tiếp ba tước rượu, để bày tỏ sự chúc mừng Hoàng đế lên ngôi. Đặt tước rượu xuống án, Vương Oản khái nhiên nói: "Lão phu hôm nay bái kiến Học cung, một là cảm niệm các bác sĩ mưu trị cho quốc gia, làm mới điển tắc, sáng chế triều nghi có công! Hai là, cùng thương thảo căn bản trị lý triều đại mới. Chư vị đều là bậc bác học, mong không tiếc chỉ giáo."
"Bào Bạch Lệnh Chi dám hỏi Thừa tướng, thiên hạ đại đạo bao nhiêu? Thể chế cai trị bao nhiêu?"
"Thiên hạ đại đạo có hai: Vương đạo, Bá đạo. Thể chế cai trị thiên hạ có hai: Chế độ chư hầu, chế độ quận huyện."
"Thuần Vu Việt dám hỏi Thừa tướng, người ta nói Đình úy phủ mưu tính chế độ quận huyện, Thừa tướng đánh giá thế nào?"
"Đạo trị quốc, ai cũng có thể mưu, có thể đối. Đình úy phủ mưu tính chế độ quận huyện, không có gì để bàn cãi cả."
"Phục Thắng dám hỏi Thừa tướng giữ chủ trương gì? Chế độ chư hầu ư, hay chế độ quận huyện?"
"Chư vị cho rằng, lão phu nên giữ chủ trương gì?"
Vương Oản trào phúng hỏi ngược lại, trong rừng liễu vang lên một hồi cười nói. Chất vấn luận chiến vốn là phong khí thời Chiến Quốc, các bác sĩ đã đại thể hiểu rõ mưu đồ của lão Thừa tướng qua mấy hiệp hỏi đáp đơn giản, đang muốn ép thẳng vào mấu chốt, lại bị Vương Oản nhẹ nhàng gạt đi, không khỏi lộ ra vài phần bội phục chân thành đối với vị lão Thừa tướng cơ biến hài hước này, nhất thời cười phá lên.
"Tại hạ Thúc Tôn Thông có đối đáp." Một sĩ tử trung niên đứng dậy.
"Tiên sinh cứ nói."
"Mưu quốc trị thế, phải có căn bản. Căn bản trị quốc của nước Tần, nằm ở 'Lã thị Xuân Thu'!"
"Sao thấy được?" Vương Oản nhàn nhạt cười, che giấu sự kinh ngạc trong lòng.
"Thể chế cai trị thiên hạ có hai đường, chế độ chư hầu nguồn gốc lâu đời, chế độ quận huyện mới hành từ thời Chiến Quốc." Thúc Tôn Thông ung dung đàm luận, "Thời đại Chiến Quốc đại tranh, bảy nước không phụng chế độ chư hầu mà phụng chế độ quận huyện, là do nhu cầu đại chiến, là thời khắc đặc dị! Nay Tần nhất thống thiên hạ, tắt chiến loạn, không nên vẫn lấy trị thế thời chiến để hành thái bình thịnh thế. Vì thế, triều đại mới nên hành chế độ chư hầu, quay về đại đạo thiên hạ..."
"Hay!" Vài lời ngắn ngủi vạch trần sự lệch lạc chính đạo của chế độ quận huyện, các bác sĩ một trận hưng phấn.
"Thế nhưng," tiếng ồn dịu đi, Thúc Tôn Thông đột nhiên chuyển hướng, "Nếu lấy vương đạo ba đời làm căn bản của chế độ chư hầu, Thủy Hoàng đế tất khó lòng tiếp nhận. Tại sao? Thời Chiến Quốc biến pháp liên miên, vứt bỏ vương đạo đã thành thời thế. Vào lúc này, nếu lấy vương đạo ba đời để luận chứng chế độ chư hầu, tất có hiềm nghi phục hồi chế độ cũ. Vì vậy, nhất định phải lấy 'Lã thị Xuân Thu' làm gốc, mới có hiệu quả."
"Hay——" các bác sĩ càng thêm phấn chấn.
"'Lã thị Xuân Thu', có thuyết chế độ chư hầu?" Vương Oản đầy hứng thú.
"Có! Chính là 'Chúng phong kiến luận'!"
"Bào Bạch bác sĩ học vấn uyên bác nhất, đọc cho Thừa tướng nghe đi." Chu Thanh Thần chỉ điểm vị bác sĩ áo đỏ đang cao giọng đáp lời.
"Thừa tướng hãy nghe." Bào Bạch Lệnh Chi cao giọng ngâm tụng: "'Lã thị Xuân Thu - Thận thế thiên' viết: Thiên hạ chi địa, phương thiên lý dĩ vi quốc, sở dĩ cực trị nhậm dã. Quốc phi bất năng đại dã, kỳ đại bất nhược tiểu, kỳ (địa) đa bất nhược thiểu. Chúng phong kiến, phi dĩ tư hiền dã, sở dĩ tiện thế, sở dĩ toàn uy, sở dĩ bác nghĩa. Nghĩa bác, uy toàn, thế tiện, lợi tắc vô địch. Vô địch giả, an. Cố, quan ư thượng thế, kỳ phong kiến chúng giả, kỳ phúc trường, kỳ danh chương... Vương giả chi phong kiến dã, di cận di đại, di viễn di tiểu. Cố, hải thượng hữu thập lý chi chư hầu... Đa kiến phong, sở dĩ tiện kỳ thế dã." Hơi dừng một chút, Bào Bạch Lệnh Chi khái nhiên nói, "Luận điểm của Lã thị, phong kiến chư hầu là chính đạo của thánh vương. Phong kiến càng nhiều, thiên hạ càng an, đây gọi là 'Chúng phong kiến'!"
"Luận điểm của Bào Bạch, chúng ta tán đồng!" Các bác sĩ không hẹn mà cùng một tiếng ủng hộ, phụ họa.
"Dám hỏi lão Thừa tướng, Bác sĩ cung có thể dâng thư xin hành chế độ chư hầu?" Chu Thanh Thần cẩn trọng hỏi.
"Có gì không thể? Lão phu cũng là chính kiến này." Vương Oản gõ vào án lớn cao giọng nói một cách thản nhiên, "Các người dâng thư lên Hoàng đế, lão phu cũng phải dâng thư lên Hoàng đế. Khi ấy, Hoàng đế tất sẽ phát xuống triều nghị hội thương. Chỉ cần hành triều hội quyết nghị, công nghị dấy lên, thể chế cai trị tất sẽ quyết định."
"Thừa tướng khởi xướng, chúng ta tất sẽ đi theo!" Thúc Tôn Thông một tiếng hưởng ứng.
"Chúng ta đi theo!" Các bác sĩ đồng thanh.
Vương Oản rời chỗ đứng dậy, cúi chào thật sâu đối với các bác sĩ, quay người gật đầu với Chu Thanh Thần, rồi đi thẳng. Các bác sĩ khí thế hừng hực, lần lượt xin lệnh thảo thư. Chu Thanh Thần cùng Thúc Tôn Thông và vài bác sĩ thâm niên hội thương một chút, lập tức công bố một phương lược: Ai ai cũng viết bài dâng thư, tối đến công nghị công quyết, chọn người hùng biện nhất làm đại diện cho Bác sĩ cung dâng thư lên Hoàng đế. Các bác sĩ đồng loạt hô một tiếng hay, lần lượt giải tán bận rộn.
Sáng sớm hôm sau triều hội lần nữa, vượt quá dự liệu của quần thần, chỉ một canh giờ đã tan.
Sau đại lễ Hoàng đế, Tần vương Chính cảm thấy rất mệt mỏi phiền não, ngày hôm qua trở về thư phòng Đông thiên điện tắm nước lạnh một phen, dựa vào giường nằm mà lơ mơ ngủ thiếp đi. Không ngờ buổi trưa chợp mắt lại ngủ say sưa, đến tận lúc mặt trời lặn mới đột nhiên tỉnh dậy, tức giận mắng Triệu Cao vài câu. Đêm đến tinh thần phấn chấn hẳn, Tần vương Chính triệu Lý Tư, Vương Bí vào vương thành, cộng thêm Mông Nghị vốn đang trực ở thư phòng, muốn hội thương trước xem triều hội ngày mai sẽ động nghị thể chế cai trị thế nào. Ba người bước vào thư phòng, Tần vương Chính từ xa vẫy tay nói: "Đến đến đến, cởi bỏ áo bào dày ra mà ngồi! Tiểu Cao tử, trà băng!" Không ngờ, ba người đều không đáp lại, mà theo thứ tự tước vị, Vương Bí đi đầu, Lý Tư ở giữa, Mông Nghị sau cùng, cùng nhau cúi người đại lễ, cung kính đồng thanh hô một tiếng: "Thần tham kiến Hoàng đế bệ hạ!" Tần vương Chính chợt hiểu ra, cười lớn: "Miễn đi miễn đi, thư phòng bày vẽ cái gì! Đại triều bày đặt tư thế là được rồi, việc gì cũng bày vẽ thế này thì còn làm được việc gì nữa? Sau này ở thư phòng nghị chính cứ như cũ, ai gọi Hoàng đế bệ hạ, ta gọi hắn ra ngoài phơi nắng!" Một tràng cười mắng, ba vị đại thần cười hì hì, không khí lập tức hòa thuận như thuở đầu.
Ba người ngồi xuống, cởi bỏ triều phục mũ mão, tóc dài xõa vai, trên người mặc một chiếc trường sam vải bố, uống thêm một bát trà băng, lập tức cảm thấy vô cùng sảng khoái. Tần vương Chính vừa nói đến sự việc, Lý Tư không khỏi cảm thán: "Đáng tiếc thay! Uất Liêu Tử. Nếu ông ấy có thể đi lại, việc này dễ dàng hơn nhiều." Vương Bí, Mông Nghị cũng thở dài. Tần vương Chính thấp giọng nói: "Tiên sinh bị trúng phong, thái y không có cách nào cứu chữa. Ta đã mời một thần y Đông Hải xem qua, cũng vẫn không thấy khởi sắc. Còn lão tướng quân, nếu có ông ấy ở triều... Ý trời, còn biết nói sao nữa!" Nhắc đến Vương Tiễn, mắt Tần vương Chính dâng lên nước mắt. Lý Tư, Mông Nghị cũng mắt đẫm lệ.
"Quân thượng, hãy bàn chuyện đi." Vương Bí chuyển hướng câu chuyện.
Tần vương Chính nói rõ sự việc, hy vọng triều hội ngày mai có thể một lần nghị quyết chế độ quận huyện, để sớm ngày thi hành; dự đoán trong quần thần có thể có người chủ trương chế độ chư hầu, nên phải trù bị trước. Lý Tư bẩm báo rằng, phương lược thực thi chế độ quận huyện đã qua nhiều lần bổ chính, đã xác định rồi, chỉ đợi nghị quyết thi hành. Mông Nghị nói, trong số các trọng thần hiểu rõ chủ trương chế độ quận huyện, chỉ có Vương Tiễn, Lý Tư, Vương Bí, Mông Điềm, Uất Liêu thường tham gia tiểu triều hội, mà người có thể động nghị tại đại triều hội, đại khái chỉ có Lý Tư. Tần vương Chính gật đầu, Lý Tư cũng không nói gì. Người vẫn im lặng là Vương Bí lại đột nhiên nói, Đình úy động nghị không ổn. Tần vương Chính hỏi tại sao? Vương Bí nói, tranh chấp chế độ quận huyện và chế độ chư hầu, đại đa số tướng quân không biết rõ, đại đa số văn thần thì không có chính kiến. Nếu có trọng thần chủ trương chế độ chư hầu, rất có thể quần thần sẽ đi theo. Khi đó, mới là lúc Đình úy xuất mã. Tần vương Chính cười lớn, nói hay lắm! Triều hội cũng là chiến trường, tinh nhuệ phải dùng vào lúc khó khăn nhất. Mông Nghị hỏi vậy ai sẽ động nghị? Vương Bí kiên quyết nói, thần làm, thần và tiền bối Uất Liêu cùng liên danh kiến nghị thế nào? Tần vương Chính, Lý Tư, Mông Nghị ba người đồng thanh nói hay. Sau khi thương định như vậy, Vương Bí, Lý Tư liền đánh xe đến phủ đệ Uất Liêu Tử thông báo trước. Tần vương Chính dặn dò Mông Nghị lập tức thảo sẵn thượng thư cho hai người. Đến canh ba, Vương Bí, Lý Tư quay lại thư phòng Hoàng đế. Lý Tư, người có tình cảm sâu sắc với Uất Liêu Tử, bẩm báo rằng Uất Liêu Tử đang nằm trên giường bệnh đã vui vẻ đồng ý. Trong lòng Tần vương Chính lập tức yên tâm hơn nhiều. Thế là, Vương Bí cầm bản thảo thượng thư do Mông Nghị khởi thảo, lập tức về phủ chuẩn bị. Tiểu triều hội tan trong đêm khuya.
Không ai ngờ rằng, cục diện triều hội sẽ xảy ra sự thay đổi đột ngột như thế.
Triều hội mới bắt đầu, Tần vương Chính vừa tuyên bố chủ chỉ, Thừa tướng Vương Oản liền là người đầu tiên ra ban tấu đối. Theo triều nghi mới, Vương Oản đứng trước án ngồi của mình, cầm thượng thư cao giọng ngâm tụng: "Thần, Thừa tướng Vương Oản, muội tử có tấu Hoàng đế bệ hạ, chủ trương triều đại mới phụng hành chế độ chư hầu. Thần xin dâng tấu chương——" Thế là, dưới bao ánh mắt dõi theo, Ngự sử điện tiền nhận lấy tấu chương đầu tiên của triều đại mới, hai tay dâng lên án của Thủy Hoàng đế. Quần thần trong điện ban đầu kinh ngạc – vị lão Thừa tướng vốn chỉ xử lý chính vụ chứ không bao giờ nêu chính kiến, nay lại có thể khởi xướng đại chính! Tiếp đó thì chợt hiểu – triều đại mới tuân phụng đạo trị quốc nào, không ai ngoài lão Thừa tướng khởi xướng cả! Thế là, nhất thời bàn luận xôn xao.
Đúng lúc này, Bác sĩ Bộc xạ Chu Thanh Thần cũng đột ngột đứng dậy, giơ cao thượng thư cao giọng ngâm tụng: "Thần, Bác sĩ Bộc xạ Chu Thanh Thần, muội tử có tấu Hoàng đế bệ hạ, dâng lên 'Thỉnh hành phong kiến thư' do bảy mươi bác sĩ liên danh—" Một mảng lớn các bác sĩ ở phía đông điện chỉnh tề đứng dậy, đồng thanh cao tụng: "Thần chúng thần muội tử khải tấu Hoàng đế bệ hạ, xin hành phong kiến, để củng cố Đại Tần!" Khí thế như vậy, lại cùng nhau xưng muội tử, miếu đường nước Tần chưa từng thấy bao giờ, nhất thời quần thần hoang mang, có rất nhiều lão thần muốn đứng lên hưởng ứng.
Các vị độc giả lưu ý, điển tắc lễ nghi nước Tần tuy chi tiết, nhưng cũng không thể việc gì cũng định rõ. Ví như các đại thần miệng xưng "muội tử dĩ tấu", vốn không phải do lễ nghi điển tắc định ra. Nhưng nếu dựa theo tinh thần điển tắc "tôn thượng ức hạ", bề tôi muốn khi bàn việc, hoặc thêm vào lời biểu thị lòng trung, hoặc thêm vào lời dũng cảm nhận việc, điển tắc lễ nghi tất nhiên không thể cấm. Có nghĩa là, bề tôi tự nguyện hạ mình nịnh hót, có lợi cho việc củng cố hoàng quyền, pháp độ lễ nghi sẽ không cấm. Sau này, rất nhiều bề tôi nổi lên bắt chước, đầu tấu chương phần lớn xưng "muội tử dĩ tấu" để bày tỏ, khiến học giả đời sau nhiều người cho rằng bề tôi xưng "muội tử" là do chế độ thời Tần đặt ra. Hiểu lầm này, sao mà sâu sắc vậy! Sau khi kéo dài qua đời Đường, Tống, tính nô lệ của rất nhiều nho thần lan tràn dữ dội, đến mức có người suốt ngày niệm "Thần tội đáng chết, Hoàng đế thánh minh!" Rõ ràng, đây là một kiểu tự ngược tồn tại trên thực tế, nhưng tuyệt đối không phải là do chế độ thiết lập. Đây là chuyện của hậu thế.
Vương Oản và các bác sĩ hiện tại miệng xưng muội tử, có thể nói là vừa biểu thị hoảng sợ, vừa biểu thị lòng trung, cũng biểu thị không có gì sợ hãi. Xét về bản ý, không nghi ngờ gì là gần với kiểu bày tỏ như "đấu gan nói thẳng", có lẽ vốn không có ý gì khác. Thế nhưng trên triều hội chất phác đôn hậu của nước Tần, đại thần bàn việc, xưa nay rất ít kiểu tự bạch này, có việc thì nói việc thôi. Nay lão Thừa tướng hào sảng khởi xướng, một mảng lớn bác sĩ hào sảng theo sau, ai ai cũng ngẩng cao đầu hô to muội tử dĩ tấu, các đại thần làm sao không động lòng?
"Thần, Thông Vũ hầu Vương Bí có tấu."
Một tiếng tuyên cáo trầm hùng mà vững chãi vang lên, trong điện lập tức im phăng phắc. Ai cũng biết, hai cha con Vương Tiễn, Vương Bí liên tiếp diệt năm nước, có phân lượng vô song trong triều đại mới. Lại thêm một điểm, hai cha con đều là người ít nói, triều hội rất ít khi mở miệng, mở miệng thì tuyệt đối không nửa đường rút lui. Vào lúc này, Vương Bí đứng ra, chắc chắn là đại sự không nghi ngờ gì. Giữa cảnh điện đường nghiêm nghị, chỉ thấy Vương Bí bước lên hai bước, cầm một cuốn trúc giản cao giọng nói: "Thần và Quan nội hầu Uất Liêu liên danh tấu đối, xin hành trị đạo quận huyện, nay xin dâng tấu chương." Ngự sử điện tiền nhận lấy trúc giản, Vương Bí ngồi về ban cũ. Thấy hai trọng thần như vậy lại trái ngược hoàn toàn với Thừa tướng, chủ trương chế độ quận huyện, quần thần lúc này mới hơi tỉnh táo lại, không vội vã phụ nghị, nhất thời mới yên tĩnh lại.
"Lão thần có tấu..." Vương Oản lại lần nữa hào sảng tấu đối.
"Trẫm có quyết đoán." Hoàng đế lại mở lời, cắt ngang Vương Oản. Tần vương Chính lần đầu tiên sử dụng từ ngữ khó nghe này, có vẻ hơi cứng nhắc, cũng thấm ra vài phần lạnh lẽo, "Thừa tướng, Bác sĩ cung, Thông Vũ hầu, Quan nội hầu, mỗi người đều có tấu chương, và chủ trương đã rõ, nay nghị quyết ngay, e là quá vội vàng. Quyết đoán của Trẫm: Phát xuống ba tấu chương hôm nay, các quan thự tập hợp quan lại bộ mình mà nghị luận, hoặc tạo thành cộng thức, hoặc chia đôi cũng được. Mười ngày sau, triều hội sẽ quyết định một thể. Tan triều." Nói xong, Hoàng đế bỏ đi thẳng, triều hội cũng tan.
Trong mười ngày, các quan thự ở Hàm Dương và các quan thự quận huyện nơi tình thế đã ổn định, đều bắt đầu nghị chính ồn ào.
Nghị chính quyết sự, vừa là truyền thống của nước Tần, lại vừa là pháp độ của nước Tần, không phải là bàn luận tán mạn. Thời Xuân Thu Chiến Quốc, về cơ bản vẫn kéo dài truyền thống nghị sự ba đời cổ xưa, các nước đều ở mức độ khác nhau thực thi một loại pháp tắc quyết sách là đại sự phải giao cho quần thần công nghị. Thời Chiến Quốc biến động nhiều chiến tranh, quyết sự cốt ở nhanh chóng hiệu quả, chế độ công nghị không tránh khỏi có phần nhạt đi, nhưng không hề biến mất về mặt chế độ, trên thực tế cũng thường thấy ở các nước. Xét về nước Tần, đại sự giao cho công nghị thấy nhiều trong ghi chép sử liệu: Tần Mục công hội đại phu mà mưu chính, Tần Hiếu công đình nghị biến pháp, Tần Huệ vương nghị phạt Ba Thục, Tần Chiêu vương nghị giết Bạch Khởi, Tần vương Chính nghị trục khách, nghị phá bốn nước hợp tung, nghị thiền kế, nghị đế hiệu, vân vân và vân vân. Có nghĩa là, tuy quyết sự thời chiến cần nhanh chóng, quân quốc đại sự thường ngày đều do quân chủ và trọng thần liên quan lập quyết lập đoạn, nhưng những sách lược dài hạn liên quan đến căn bản, vẫn rất coi trọng công nghị quyết đoạn.
Nghị chính với tư cách là một chế độ, quy trình thực thi biểu hiện là: Một bề tôi động nghị (đại sự thực tế rõ ràng, không cần động nghị cũng có thể do quân chủ phát động công nghị) – Quân chủ phát thượng thư của họ xuống các quan thự hạ lệnh nghị luận – Các thự được đem đối sách quyết nghị trình báo chính thức cho quân chủ – Quân chủ tập hợp trọng thần hoặc toàn thể đại thần cuối cùng quyết nghị. Nếu quần thần nghị luận nhất trí, quân chủ cũng thấy kiến thức không hai, thì quân chủ có thể không cần triều hội mà quyết đoạn; nếu đối sách của quần thần không nhất, thì quân chủ tất phải hành triều hội quyết đoạn, mà không thể độc đoán. Đây, là căn bản của chế độ nghị sự. Ví như tranh chấp chế độ chư hầu và chế độ quận huyện hiện nay, vừa là tranh chấp sách lược căn bản dài hạn của quốc gia, lại vừa là tranh chấp của hai bên trọng thần có quyền lực nhất, liên quan rất rộng, lợi hại lại sâu, Hoàng đế tự nhiên không thể tại chỗ độc đoán, phát xuống cho quần thần công nghị, là phương thức ổn thỏa mà tất cả mọi người đều có thể chấp nhận. Chế độ nghị sự như vậy, là di phong quần lực quần tài trong sinh tồn gian nan của tộc người Hoa Hạ, vô cùng đáng quý. Thế nhưng, chế độ nghị sự này rất nhanh đã biến mất. Đây là một sự kiện không mấy nổi bật trong lịch sử Trung Quốc, nhưng lại có ảnh hưởng sâu xa. Không bao lâu sau, chúng ta sẽ chứng kiến ngọn nguồn của sự kiện này.
Tần vương Chính cảm thấy sâu sắc sự ngoài dự liệu của triều hội, tan triều liền triệu Lý Tư, Vương Bí vào hội thương.
Lý Tư nói, Bác sĩ cung liên danh xin hành phong kiến, trong dự liệu không có gì lạ. Thời mạt Chiến Quốc cải chế, nếu không có tiếng nói chế độ chư hầu, ngược lại mới là chuyện lạ. Mà lão Thừa tướng Vương Oản không thông báo trước, mà đột ngột lực chủ chế độ chư hầu, mới là thực sự khó giải quyết. Vương Bí nói, lão Thừa tướng xưa nay cùng nghe quyết sách, nên biết rõ khuynh hướng trị lý của quân thượng, nay đột ngột chuyển sang chế độ chư hầu, hoàn toàn có thể dẫn đến đại cục biến động. Vương Bí bày tỏ tán đồng sâu sắc, bổ sung nói, sự biến động này không phải nói là trì hoãn việc thi hành chế độ quận huyện, không bằng nói là đã lập nên một căn cơ mới cho những kẻ phục hồi thiên hạ chống lại chế độ quận huyện, hậu họa rất nhiều. Mông Nghị thì cho rằng, Vương Oản đột ngột làm khó, rất có thể là bị các bác sĩ xúi giục, chưa chắc đã là chủ trương thực lòng của nhà mình; nguồn gốc trong đó, tất là Vương Oản tự giác trục tâm chính sách mới không nằm ở Thừa tướng phủ.
"Không. Ba chỗ cần phải làm rõ." Tần vương Chính vẫn luôn chăm chú lắng nghe, nhẹ nhàng gõ án thư, "Một là, việc làm của Vương Oản, tuyệt đối không phải đột ngột. Hai là, chủ trương của Vương Oản, tuyệt đối không phải phục hồi. Ba là, lòng của Vương Oản, tuyệt đối không phải tự giác quyền lực mất mát. Không rõ những điều này, không thể xử lý thỏa đáng tranh chấp."
"Ba lời của quân thượng, căn cứ ở đâu, xin được chỉ rõ." Vương Bí vẫn thẳng thắn như mọi khi.
"Trước nói một." Tần vương Chính tiện tay kéo từ án bên cạnh chồng chất văn quyển qua một cái hộp đồng dài đã mở sẵn, lấy ra một cuốn trúc giản trải trên án, "Đây là 'Lã thị Xuân Thu', hai vị có lẽ không quen, Đình úy nên biết rõ. 'Lã thị Xuân Thu' minh bạch chủ trương chế độ phong kiến, hơn nữa là chúng phong kiến, chư hầu phong càng nhiều càng tốt. Vương Oản vốn tin phụng Lã học, chưa từng cố ý giấu giếm. Vào lúc này, Vương Oản tất cảm thấy việc quan trọng, mà lại không cách nào thuyết phục quân thần chúng ta, nên liên thủ bác sĩ, hình thành thế đối đầu triều nghị, ép giao công nghị mà quyết. Rõ ràng, lão Thừa tướng đã chuẩn bị mà đến. Ba vị đều nói đột ngột, nguyên do nằm ở việc xem nhẹ căn cơ học vấn của Vương Oản, dường như cảm thấy lão Thừa tướng không có lý do gì chủ trương như vậy. Có phải thế không?"
"Quân thượng minh sát!" Ba người đồng thanh, Lý Tư vẫn còn vẻ hổ thẹn.
"Lại nói hai." Tần vương Chính chỉ điểm án sách, "Vương Oản chủ trương phong kiến chư hầu, dựa trên học thuyết trị quốc, dựa trên một tư duy khác để an Tần! Mà không phải dựa trên việc phục hồi chế độ cũ xa xưa, càng không phải dựa trên việc phục hồi chế độ cũ của sáu nước. Điều này cùng căn cơ năm đó của Văn Tín Hầu là một. Mà vương tộc, thế tộc sáu nước cổ động phong kiến chư hầu, thì là minh bạch phục hồi. Ngay cả bảy mươi bác sĩ của Bác sĩ cung chủ trương phong kiến chư hầu, hơn một nửa cũng là dựa trên sự khác biệt của tin phụng học vấn, cũng không phải là luận điểm phục hồi của thế tộc."
"Quân thượng minh sát!"
"Lại nói ba." Tần vương Chính lại kéo từ án bên cạnh qua một cái hộp gỗ, lấy ra một cuốn nói, "Trước khi diệt Sở, lão Thừa tướng từng dâng thư xin từ chức, lý do chính là 'trị sự vô trường sách, bộ lý trì trệ'. Mười mấy năm qua, lão Thừa tướng gắng sức chống đỡ, chưa từng một việc nào cản trở, dù không có đao to búa lớn, cũng tuyệt đối không phải hạng người dây dưa quyền lực tiến thoái."
"Sự chỉ trích của thần, quá ư cẩu thả!" Mông Nghị lập tức nghiêm túc quỳ dài, chắp tay như muốn xin lỗi Vương Oản.
"Phàm là ba điều này, quyết định phương lược của ta." Tần vương Chính gật đầu cười nhạt với Mông Nghị, tiếp tục nói, "Một là, chỉ vì Vương Oản có căn cơ Lã học, có chuẩn bị mà phát, tranh chấp hai chế độ nên nghiêm túc luận tranh, tuyệt không cẩu thả làm việc. Hai là, chỉ vì lão Thừa tướng, bác sĩ... không phải là phục hồi vương tộc thế tộc sáu nước, tranh chấp hai chế độ nên đối đãi bằng sự khác biệt chính kiến; dù có hậu họa, đến lúc đó lại luận. Ba là, chỉ vì lão Thừa tướng không phải vì tư dục, tranh chấp hai chế độ không liên quan đến quyền lực quốc chính."
"Thần chúng ta tán đồng!"
"Phương lược quân thượng rất đúng." Lý Tư chắp tay, tâm phục khẩu phục mà vẻ hổ thẹn vẫn còn, "Vương Oản đối với Lã học, thần sơ suất đến thế này, vô cùng hổ thẹn! Nay dựa theo phương lược ba điều của quân thượng xử lý hai tranh chấp, thần cho rằng căn bản nằm ở điều thứ hai, tức là đối đãi bằng sự khác biệt chính kiến. Đã là tranh chấp chính kiến, tất liên quan đến Lã học và đạo của chư gia. Đây, là sở trường của thần. Thần xin làm chủ lực, cùng lão Thừa tướng một phen tranh luận phải trái."
"Đình úy làm chủ lực, đúng là lúc này!" Vương Bí vỗ tay cười lớn.
"Nghe nói 'Lã thị Xuân Thu' là do Đình úy năm xưa tổng soạn, đúng là người thích hợp!" Mông Nghị cũng nói thêm một câu.
"Tốt! Đình úy chủ chiến." Tần vương Chính vỗ án, "Nhưng, việc này cực lớn, không thể Đình úy đơn độc tác chiến."
"Bệ hạ đừng lo, chúng thần sẽ trù tính thỏa đáng." Không ngờ dùng cách gọi mới, Lý Tư cũng tự cười.
"Thần chúng ta hiệp lực với Đình úy!" Vương Bí, Mông Nghị lập tức theo sau.
"Tốt! Tranh chấp hai chế độ là căn bản Hoa Hạ, cầu mong toàn thắng!"
"Cửu cửu lão Tần, cùng phó quốc nạn!"
Lý Tư, Vương Bí, Mông Nghị không ngờ đồng thanh thốt ra một câu thề lão Tần đã lâu không dùng, nhất thời mắt bốn vị quân thần đều đẫm lệ. Lặng im một lát, Tần vương Chính hô lớn Tiểu Cao tử mang rượu lên. Triệu Cao bưng đến bốn tước rượu lão Tần, bốn vị quân thần uống ừng ực cạn sạch, lập tức mỗi người mồ hôi đầm đìa, đồng thanh cười lớn một trận, rồi vội vàng giải tán mỗi người mỗi việc.
Trong lúc quân thần Tần vương Chính trù tính, tin tức nghị trị của các thự cũng dồn dập dấy lên. Mông Nghị tổng quản trung khu, tin tức không dứt đều là "bản thự phần lớn cho rằng phong kiến chư hầu là phải, chế độ quận huyện là sai". Mông Nghị không những đọc kỹ từng bản nghị trị thư trình báo vào hoàng thành, còn đích thân đi tới bảy đại quan đệ quan trọng nhất là Thừa tướng phủ, Thượng tướng quân phủ, Đại điền lệnh phủ, Tư không phủ, Tư khấu phủ, Nội sử phủ, Bác sĩ cung để nghe tranh luận nghị trị, cuối cùng cũng đại thể hiểu rõ đủ loại tranh chấp.
Mông Nghị bẩm báo với Hoàng đế là: Tổng kết lại, quần thần nghị luận phần lớn cho rằng chế độ phong kiến chư hầu là phải. Tình hình trong đó lại chia làm bốn loại. Một là, nghị của Thừa tướng phủ và Bác sĩ cung, nhất trí lấy Lã học làm căn cơ, khẳng định phong kiến chư hầu là đại đạo an Tần. Hai là, các quan thự trị sự thực tế như Đại điền lệnh, thì phần lớn xuất phát từ kinh tế dân sinh, cho rằng chế độ quận huyện dễ ngưng tụ quốc lực dân lực, dễ dàng thông suốt nông canh hà cừ, phần lớn cho rằng chế độ quận huyện là phải. Ba là, các quan Lang trung, Ngự sử, Thái miếu lệnh, Thái sử lệnh cũng như vô số đại thần hoàng tộc, thì phần lớn xuất phát từ truyền thống, khẳng định chế độ phong kiến lợi cho sự ổn định kế thừa huyết thống tộc quần, nên cho rằng phong kiến chư hầu là phải. Bốn là, Thượng tướng quân phủ và Quốc úy phủ là đặc dị nhất, do Vương Tiễn, Mông Điềm đều không ở Hàm Dương, Quốc úy phủ lại luôn do Uất Liêu hư lĩnh mà không có trưởng quan thực tế, nên nghị luận của quan lại khá đặc biệt: phần lớn cho rằng chế độ quận huyện là kế sách quyền nghi thời chiến, an định thiên hạ thì nên phụng hành phong kiến chư hầu.
"Thượng thư Nam Hải, Cửu Nguyên tới chưa?" Tần vương Chính cười nhạt.
"Thượng thư Nam Hải, Cửu Nguyên, vừa mới đến."
"Nói thế nào?"
"Lão tướng quân Vương Tiễn lực trần tệ hại của phong kiến, lực chủ chế độ quận huyện. Tướng quân Mông Điềm cũng vậy."
"Phù Tô về chưa?"
"Hoàng trưởng tử ngày mai sẽ đến Hàm Dương. Quân thượng, làm như vậy..."
"Không sợ. Việc quan trọng lâu dài, cho các hoàng tử nghe thử có ích lợi."
"Vậy, tốt nhất minh lệnh các hoàng tử chỉ nghe không nói, giữ thân phận công bằng."
"Không! Có thể nói. Đối mặt với lợi hại như vậy, một hoàng tử hoàn toàn không có đánh giá sao có thể đứng vững ở thiên hạ?"
"Quân thượng, các hoàng tử chưa gia quan..." Mông Nghị muốn nói lại thôi.
"Đúng giờ đại triều, mở ra tranh luận!" Tần vương Chính kiên quyết chốt hạ, không đoái hoài đến Mông Nghị lời còn chưa dứt.
Cuối tháng năm năm Thủy Hoàng đế thứ nhất, một cuộc đại luận chiến sáng chế liên quan đến căn bản Hoa Hạ chính thức kéo bức màn lên.
Ngoài Vương Tiễn, Mông Điềm và Lý Tín trấn thủ Lũng Tây, tất cả các đại thần ở ngoài và các quan lại các quận lớn, huyện lớn đã có quan thự ổn định, đều được triệu hồi về Hàm Dương. Còn có điểm khác biệt, dưới bậc thang của Hoàng đế trong đại điện chuyên thiết lập khu vực hoàng tử, hơn hai mươi hoàng tử toàn bộ đều tham triều. Tất cả quan lại của tất cả các quan thự Hàm Dương, ngoài các lại viên dưới mức hữu trật lại, phàm là quan lại đều tham hội. Chính điện vốn rộng rãi sáng sủa, một màu đen kịt hơn sáu trăm người, lần đầu tiên cảm thấy có chút chật chội. Giờ Mão chuông trống vang dội, Đế liễn chầm chậm đẩy ra trong tiếng hô dài nối tiếp. Hoàng đế đội mũ cao đeo kiếm bước đi vững vàng lên Đế tọa, đại triều hội chính thức bắt đầu.
"Chư vị, Trẫm lên ngôi Hoàng đế, hôm nay nghị đại chính đầu tiên."
Tất cả cửa điện và tất cả cửa sổ toàn bộ mở toang, đại điện trầm trầm trong buổi sáng đầu hè khá mát mẻ. Hoàng đế mũ mão đầy đủ, bình tĩnh uy nghiêm tiếp tục tuyên bố chủ chỉ, "Thiên hạ nhất thống, triều ta mới mở. Hành phong kiến chư hầu, hoặc hành một trị đạo quận huyện, liên quan đến đại kế ngàn thu. Mấy ngày trước, ba tấu đầu tiên nghị sự đã phát xuống, công nghị các thự cũng đại thể rõ ràng. Tổng kết lại, chủ trương vẫn chia làm hai. Hôm nay đại triều, nghị quyết cuối cùng, Trẫm sẽ đích thân quyết đoán. Triều hội nghị chính, không tránh chính kiến khác biệt, chư vị cứ nói không sao cả."
"Thần, Bác sĩ Bào Bạch Lệnh Chi dám hỏi, Bệ hạ đối với đại kế trị lý mới có kiến giải thế nào?"
"Đại triều nghị chính, không nên suy đoán ý bề trên." Hoàng đế lạnh lùng một câu bác bỏ sự dò xét.
"Thần, Bác sĩ Bộc xạ có tấu." Khu vực các bác sĩ phía sau các đại thần văn chức phía tây, Chu Thanh Thần chưởng quản Bác sĩ Học cung hiên ngang đứng dậy, khái nhiên cao giọng nói, "Hoàng đế bệ hạ quét sạch sáu nước, uy gia hải nội, đức kiêm Tam hoàng, công quá Ngũ đế, là Hoàng đế lớn nhất thiên cổ! Thế nhưng, bình hải nội dễ, an hải nội khó. Cửu châu thiên hạ, tình thế phong tập khác nhau, khó làm một trị đạo nhất thống. Đại Tần muốn an, tất phải lấy 'Lã thị Xuân Thu' làm đại đạo, chúng phong kiến. Phong nhiều hoàng tử làm chư hầu, phụ trợ bằng bề tôi tốt, nhân thời nhân địa mà đẩy mạnh trị lý, như vậy thiên hạ có thể định!"
"Thần, Bác sĩ Thuần Vu Việt phụ nghị! Nay Hoàng đế quân lâm thiên hạ, bốn bể quy nhất, nên kế thừa tuyệt thế của ba đời, hưng các phong quốc đã diệt, khiến các vị hoàng tử, công thần khai quốc, đều có đất phong quốc, đều có lực cần vương! Như vậy phong phiên kiến vệ, đất đều có chủ, dân đều có quân, Hoàng đế bệ hạ cũng đỡ tốn công trị dân, thật là văn vẻ! Thật là lớn lao!" Vị Thuần Vu Việt vốn có danh vọng danh sĩ Tắc Hạ này theo sau, các yếu nhân khu ngồi văn thần lập tức phấn chấn chú mục.
"Thần, Bác sĩ Thúc Tôn Thông chuyển trình tấu chương du sĩ Sơn Đông!"
Một lời rơi điểm, cả điện kinh ngạc. Triều hội, là nghị luận của quân thần, là triều nghị. Du học sĩ tử là thứ dân, nên là dã nghị dân nghị. Dã nghị dân nghị không có trình thức cố định, cũng không bao gồm trong chế độ nghị sự "hạ nghị" của quân chủ. Thế nhưng, tộc người Hoa Hạ từ xưa đến nay, tức có phong khí dã nghị nồng hậu, cũng có rất nhiều hình thức thượng đạt tương ứng, rõ như chế độ Báng Mộc, chế độ Gián cổ, chế độ thỉnh mệnh, v.v., tối như đồng dao, dân ca, công nghị, thỉnh kiến, dâng thư, thậm chí bao gồm cả những lời đồn đại cụ thể. Thời đại Chiến Quốc, phong khí coi trọng dã nghị vẫn còn, một trong những biện pháp chỉnh đốn lại trị của Tề Uy vương, chính là dùng chế độ Báng Mộc thu thập kiến ngôn của dân chúng và sự tố giác đối với quan lại. Khi đó đánh giá về phong tập người Tề thiên hạ, trong đó có một câu "đa trí, hiếu nghị luận". Cái "hiếu nghị luận" này, nói chính là sự phổ cập mạnh mẽ của phong khí dã nghị. Thứ dân dã nghị chỉ trình bày bằng cách dâng thư, thường là dân nghị trọng đại nhất, thậm chí có thể được coi là ý trời nào đó. Vào đại triều hội trọng đại này, đột nhiên xuất hiện tấu chương dã nghị, hàm ý trong đó khó lường, quần thần trong điện lập tức yên tĩnh như thung lũng sâu.
"Đã có tấu chương dã nghị, tuyên đọc tại điện cũng được." Hoàng đế nói.
"Thần tuân chiếu." Thúc Tôn Thông mở một cuốn, cao giọng ngâm tụng, "Chúng thần du sĩ Sơn Đông hai trăm mười ba người, khải tấu Hoàng đế bệ hạ: Đại loạn mới định, thiên hạ tư trị, lưu dân tư quy. Chúng thần là hạng bố y du học sĩ, đau đớn cảm nhận nỗi khổ thiên hạ mất trị. Vì thế, khẩn mong Hoàng đế bệ hạ phong kiến chư hầu, chúng thần nguyện mỗi người làm bề tôi tốt, khiến bốn phương có trị, khiến kiềm thủ có quy. Như vậy, thì thiên hạ đại hạnh vậy!" Ngâm tụng xong, Thúc Tôn Thông cao giọng bổ sung, "Lòng dân chính là lòng trời. Sĩ là căn bản của thiên hạ, được lòng của sĩ thì được thiên hạ! Thần tán đồng nghị luận của sĩ tử thiên hạ!"
"Chúng thần tán đồng tấu chương du sĩ!" Bác sĩ tịch một mảnh hưởng ứng.
"Chỉ là tư tâm của đám tiểu nhân thôi, bàn gì đến lòng trời ý trời, sĩ tử thiên hạ?" Văn thần khu đột ngột một câu cười lạnh trào phúng.
"Lời của ai, tru tâm ư! Luận chính ư!" Thúc Tôn Thông cao giọng cãi lại.
"Lão phu Đốn Nhược! Liền đáp lại túc hạ." Đốn Nhược tuy trông già nua, tinh thần vẫn quắc thước, rời khỏi án ngồi hầu tước đứng vào chỗ trống trải, phá lệ không đối mặt Hoàng đế, lại đối mặt với khu vực án ngồi trầm trầm cao giọng nói, "Chư vị liên cùng lão phu, mười phần có tám chín đều từng là hạng bố y sĩ tử du học các nước. Đây là phong khí Chiến Quốc, là đạo nhập sĩ, vốn là việc tốt! Thế nhưng, sĩ phong Chiến Quốc hùng cường thản đãng, những gì luận bàn đều phát từ bản tâm! Là thế hợp thì ở, không hợp thì đi. Hôm nay, hai trăm mười ba sĩ tử luận chính dâng thư, lại có thể đồng thanh tán đồng phong kiến chư hầu, mà một người dị nghị cũng không có, chẳng phải là chuyện lạ đời sao? Nguyên do trong đó, không nói cũng tự rõ. Nay sáu nước đều diệt, một đám hạng người cẩu thả mất chỗ dựa, lại tự giác tài năng không kham nổi sự trọng dụng của Hoàng đế, thế là, chỉ cầu thiên hạ chư hầu nhiều nhiều, để mưu một chỗ đứng chân. Người cầu lập thân sinh kế, vốn không có gì để trách. Không hợp hạng người này, lại cứ lấy việc đùa bỡn đại kế thiên hạ làm vui, lấy dân nghị lòng trời làm danh, thực ra là mưu đường sống cho riêng mình, thực không tư lợi sao! Chư vị hãy nói, luận điểm của lão phu, tru tâm ư? Luận chính ư?" Đốn Nhược này vốn là danh gia danh sĩ thời mạt Chiến Quốc, ngông cuồng không chịu khuất phục, năm xưa vì gặp Tần vương không bái mà nổi danh thiên hạ. Lúc này một tràng luận bàn không làm tấu đối, lại làm từ ngữ luận chiến, nhất thời thấy rõ phong thái lúc tuổi già, cả điện nghe đến nhập tâm trầm tịch, quên cả cổ vũ.
"Không, không phải tru tâm, nhưng cũng không phải luận chính!" Thúc Tôn Thông mặt đỏ sòng sọc hét lên, dẫn đến một mảnh cười.
"Dã nghị loại này, thần chúng thần cho rằng không nói cũng được!" Văn thần tịch có vài người cao giọng phi nghị.
"Là vậy, là vậy, tự xin làm bề tôi chư hầu, có tư không công!"
Trong tiếng ồn ào, Chu Thanh Thần, Thuần Vu Việt, Thúc Tôn Thông đều ngẩn người, Bác sĩ tịch nhất thời cũng lặng im.
"Lão thần Vương Oản có tấu."
Vương Oản tóc râu bạc trắng cuối cùng không thể ngồi nhìn. Đám bác sĩ này không thực tế không hiểu sự lý, Vương Oản vô cùng nhíu mày, tự giác cứ thế này, sợ rằng sách lược trọng đại này sẽ bị những luận bàn hư không này làm cho trôi đi. Vương Oản quyết định đích thân xiển phát, thế là rời chỗ ra ban, trực tiếp đối diện với Đế tọa, giọng già nua vang vọng trong đại điện, không một lời nào không phải là thực tế.
"Bệ hạ minh sát: Nay chư hầu mới phá, thiên hạ mới định, ám lưu phục hồi vẫn dũng động. Luận về đại thế, đất Triệu, Ngụy, Hàn một khi có việc, còn có thể đến gần Tĩnh loạn. Thế nhưng, đất Yên, Tề, Sở ba nơi lại xa xôi khó trị, nếu có loạn bất trắc, Hàm Dương roi xa không tới được. Sự nguy hiểm lúc này, tương tự như đầu thời Chu diệt Thương. Đại Tần muốn an thiên hạ, nên pháp tắc phong kiến phân trị, phân phong các hoàng tử của Hoàng đế làm chư hầu, trấn thủ biên thùy xa xôi, để an định thiên hạ. Đây, là kế lâu dài, không phải mưu một lúc."
"Lão Thừa tướng sai rồi!" Diêu Giả đứng dậy.
"Thượng khanh có kiến giải gì?" Vương Oản nhàn nhạt đáp một câu.
"Hoàng đế bệ hạ, chư vị đại thần," Diêu Giả ở chỗ trống trải lúc thì đối mặt Đế tọa, lúc thì đối mặt quần thần, phong thái hùng biện không kém Đốn Nhược, "Trải qua Chiến Quốc, đại thế thiên hạ đã thành hai loại thể chế: phong kiến chư hầu là một đường, quận huyện thống trị là một đường. Nay Thừa tướng luận trị đạo, lại là thiên hạ chia đôi: đất Triệu, Ngụy, Hàn một đường, đất Yên, Tề, Sở một đường. Căn cơ luận điểm, lại chỉ ở xa gần địa lý, khó dễ bình loạn. Thế thì Diêu Giả dám hỏi Thừa tướng: thiên hạ thống nhất mà một triều hai trị, chính xuất đa môn mà rối loạn không định, mưu loạn ư? Mưu trị ư? Lại nữa, trị đạo thiên hạ nếu quyết định bởi xa gần địa lý, khó dễ bình loạn, dễ trị thì nghiêm, khó trị thì khoan, chẳng phải là dung túng viễn chính không pháp sinh loạn? Trị đạo như vậy, công bằng ở đâu! Chính đạo ở đâu!" Diêu Giả khí thế sắc bén, chỗ tấn công cũng thực sự đều là mấu chốt, quần thần lập tức cảm thấy hơi thở quyết chiến, trong đại điện nhất thời im phăng phắc.
"Thượng khanh chớ nóng nảy."
Vương Oản cười nhạt, đột nhiên phấn chấn tinh thần đàm luận, "Lời lão phu nói, là nhân thời nhân địa mà thi trị, là chính đạo thiên hạ, không phải tự lão phu mà bắt đầu. Ở Tần, từ thời Huệ Văn Vương lấy Ba Thục, liền lấy vương tộc đại thần trực lĩnh Ba Thục gần trăm năm, cùng phong kiến chư hầu nào có khác gì! Thời Chiêu Vương, có Nhương Hầu trị đất Đào. Đầu thời Hoàng đế đương kim, có Vương đệ Thành Kiều trị Thái Nguyên. Đây là thực tế vậy. Nếu luận về trị đạo, thì 'Lã thị Xuân Thu' của Văn Tín Hầu có luận điểm thiết thực, không những chủ trương chúng phong kiến, càng chủ trương lấy xa gần địa lý định phong quốc lớn nhỏ: Vương giả phong kiến, đất càng gần phong quốc càng lớn, đất càng xa phong quốc càng nhỏ, nên đất trên biển có chư hầu mười dặm. Phàm những điều này, đều là vì xa gần khác nhau mà thi trị, sao mà sinh loạn! Với tình thế hiện nay, Hoàng đế lĩnh đất Triệu, Ngụy, Hàn ba nơi, là Đế kỳ; đất Yên, Tề, Sở ba nơi, thì phong kiến chư hầu, thế giống như một trị đạo thiên tử ba đời, sao mà thiên hạ hai trị!" Vương Oản có lý có cứ, có sử có luận, thế cục trong điện lại biến chuyển, các đại thần đều lộ ra vẻ kính phục, các bác sĩ càng là phấn chấn thoải mái.
"Thừa tướng luận sử, không đủ làm chứng!"
Mông Nghị trẻ tuổi lần đầu tiên đứng thẳng người trong điện đường luận chính: "Mông Nghị giữ chức Trường sử, nghe nhiều quốc sử điển tịch. Sử thực Thừa tướng nói, không hợp ví làm phong kiến chư hầu. Từ Hiếu công trở về sau các đời Tần vương, tuy có lúc có vương tộc tử đệ hoặc trọng thần lĩnh một phương, nhưng đều lấy quan lại quốc phủ quận huyện mà thi trị, hiệu dụng của vương tộc tử đệ và trọng thần đều ở trấn phủ, để lợi cho việc đẩy mạnh pháp trị. Lĩnh trị kiểu này, thuế má đều nộp quốc phủ, đất lĩnh trị càng không có tư binh tư quan, thực là một trường hợp đặc biệt của quận huyện trị, cùng phong kiến chư hầu khác biệt một trời một vực!"
"Học của Lã thị, cũng không hợp đại đạo!"
Lý Tư đứng dậy. Suy tính thế cục, Lý Tư cảm thấy mình nên nói. Lý Tư cũng không đối mặt Đế tọa, mà đối diện với Vương Oản nói: "Luận chúng phong kiến của Văn Tín Hầu, không hợp đại đạo có hai. Một là, không hợp dòng chảy thiên hạ năm trăm năm qua. Từ Xuân Thu cho đến Chiến Quốc, lễ băng nhạc hoại, ngói chậu sấm vang, bờ cao thành thung lũng, thung lũng sâu thành gò đống; nước biến, quân biến, quan biến, dân biến, pháp biến, cuối cùng ủ thành dòng chảy biến lớn. Trong đó chư tử bách gia cuồn cuộn nổi lên, đua nhau khám phá đạo trị quốc, mà cuối cùng ủ thành trào lưu biến pháp. Biến pháp là gì? Là biến quốc gia, biến trị đạo, biến sinh kế, biến dân chúng! Tóm lại một câu, là biến hàm ý văn minh thiên hạ! Ngàn biến vạn biến, trục tâm nằm ở sự biến của thể chế trị lý. Phong kiến chư hầu chia đất chia trị, dẫn đến thiên hạ đại chiến liên miên động loạn không thôi. Lòng người tư trị, lòng người tư nhất, tư chính là thiên hạ nhất thống, tư chính là nhất pháp thi trị, tư chính là vứt bỏ phong kiến. Thời Văn Tín Hầu, tâm thiên hạ quy nhất còn ở manh nha, chưa tụ thành trào lưu, nên Văn Tín Hầu chưa thể động sát đại thế! Thiên hạ ngày nay, nếu quả thực hành phong kiến chư hầu, không khác gì vứt bỏ lòng dân thiên hạ, không khác gì trồng lại gốc rễ chia đất chia trị, vứt bỏ sự khám phá hơn năm trăm năm của Hoa Hạ mà quay lại đường cũ! Lão Thừa tướng học sâu minh sát, câu nệ vào học của một nhà mà không xem xét thời thế, nào khác gì khắc chu cầu kiếm!"
"Lão phu muốn nghe điều hai." Vương Oản không hề lay chuyển, chỉ lạnh lùng cười.
"Hai là, lời Thừa tướng nói, tình thế triều đại mới ngày nay gần như thời Chu diệt Thương, tại hạ không cho là vậy."
"Thừa tướng nói đại là!" Bác sĩ tọa tịch một mảnh phản đối Lý Tư.
"Là hay không phải, hãy xem sử thực." Lý Tư ung dung nói, "Một là, thời ba đời, thiên hạ chưa từng kích động sinh phát, không biết chế độ quận huyện, chỉ biết chế độ phong kiến. Khi đó hành phong kiến, không bằng nói là tuân phụng vương đạo, không bằng nói là không có lựa chọn nào khác! Là thế, không đủ làm căn cứ cổ cổ bất biến. Hai là, Chu hành chế độ chư hầu, trước sau phong vương tộc và công thần hơn một ngàn tám trăm nước, có thể nói là chúng phong kiến! Thế nhưng, thi hài Chu Vũ Vương chưa lạnh, Chu thất liền họa loạn đại sinh, kẻ phát nạn chính là chư hầu Quản, Thái của vương tộc! Phong kiến như vậy, bàn gì củng cố thiên tử? Bàn gì củng cố vương thất? Còn như loạn Hạo Kinh thời Chu U Vương, vương tộc đại chư hầu Tấn, Lỗ, Tề đều không dám cứu, nếu không phải người Tần già chúng ta vứt bỏ ân oán mà ngàn dặm cần vương tắm máu chiến đấu, nào có sự kéo dài Chu thất ở Lạc Dương! Chưa kể chư hầu như cừu địch, lẫn nhau công phạt mà không thể cấm, lấy láng giềng làm hào rãnh mà chà đạp dân sinh... Phàm những điều này, phong kiến chư hầu chẳng phải là họa căn thiên hạ sao!" Lý Tư một tràng lời nói đau xót, lời nói lại không phải không là mấu chốt của chế độ chư hầu, thần sắc quần thần lại một biến.
"Người không phải thánh hiền, việc không có vạn toàn. Đình úy trách móc đại đạo thánh vương khắt khe như vậy, còn biết nói sao nữa!"
Vương Oản khinh thường lạnh lùng cười, ngồi lại vào ghế đầu văn thần, mặt lạnh một câu không nói.
"Thần, Bác sĩ Bào Bạch Lệnh Chi, dám xin ý kiến các vị vương tử!" Bác sĩ tịch đột ngột một tiếng.
"Thần chúng thần dám xin các vị vương tử tấu đối!" Các bác sĩ một mảnh hưởng ứng.
"Muốn nói thì cứ nói, không cần kiêng kỵ." Hoàng đế nói.
"Nhi thần Phù Tô có tấu." Hoàng trưởng tử anh tuấn đứng dậy, mắt quần thần lập tức sáng lên. Chỉ thấy Phù Tô cúi người về phía Đế tọa, nghiêm túc đứng đắn nói, "Nhi thần cho rằng, Đại Tần nhất thống Hoa Hạ, đều từ máu tươi tướng sĩ mà ra, lý đáng đẩy mạnh quận huyện, do quốc gia thống nhất trị dân, khiến dân không có nỗi khổ tư chính. Phù Tô dù là hoàng tử, nếu cầu phong quốc mà hành tư chính, quốc pháp Đại Tần ở đâu?"
"Hay!" Hai khu văn võ, đều có người cao giọng vỗ án tán thán.
"Hồ Hợi có tấu!" Một tiếng trẻ con trong trẻo non nớt đột nhiên vang lên.
Quần thần vô cùng kinh ngạc, những vị quan ngồi ở hàng ghế phía sau đều đứng cả dậy, vươn người nhìn lên phía trước. Hoàng đế không nén được bật cười ha hả: "Thằng nhóc nhà ngươi cũng dám dâng tấu sao? Tốt! Có gan dạ, nói đi." Tiếng hoàng đế vừa dứt, một giọng trẻ con trong trẻo đã vang lên giữa đại điện: "Hồ Hợi thân là hoàng tử, không cầu tư lợi, chỉ nguyện thiên hạ thái bình! Hồ Hợi không làm chư hầu chia đất phong, chỉ làm lương thần của Đại Tần!"
"Hay lắm!" Cả đại điện bất kể chính kiến, bùng lên một trận cười ồ.
"Hoàng tử còn nhỏ tuổi, lời nói nhẹ tênh, không đủ để bàn luận quốc sách!" Bào Bạch Lệnh Chi dõng dạc hô lớn một tiếng, các đại thần thấy buồn cười, lại cười rộ lên lần nữa. Ngay lúc đó, từ khu vực ngồi của võ quan phía đông, Vương Bí đứng dậy: "Thần có tấu." Một câu vừa dứt, đại điện lập tức im phăng phắc. Ai cũng biết, trong cuộc nghị chính trọng đại như vậy, những võ quan có tước vị cao nhất đến nay vẫn chưa hề lên tiếng.
"Thần Thông Vũ Hầu Vương Bí, nhận sự ủy thác của Vũ Thành Hầu Vương Tiễn, Cửu Nguyên Hầu Mông Điềm, Lũng Tây Hầu Lý Tín, thay mặt dâng tấu lên Hoàng đế bệ hạ: Việc cai trị vùng biên ải Hoa Hạ, như Âm Sơn, như Lũng Tây, như Liêu Đông, như Nam Hải, đặc biệt cần phải thực thi chế độ quận huyện thống nhất. Nếu hành theo chế độ phong kiến, Hoa Hạ ắt sẽ mất đi vạn dặm bình phong. Nhà Chu diệt vong, cái vong nằm ở chư hầu. Họa của chư hầu, chính là nguồn gốc của loạn lạc. Đại Tần không thực hiện chế độ phong kiến, loạn lạc sẽ giảm đi đáng kể. Dù cho thế tộc cũ của sáu nước có mưu đồ phục bích, cũng không thể lôi kéo được dân chúng. Khi đó thế tộc phục bích sẽ trở nên cô lập với thiên hạ, sáu mươi vạn thiết quân của Đại Tần ta có gì phải sợ? Đây là lời tấu đối của thần và chư vị tướng quân, xin Hoàng đế bệ hạ minh xét."
Lời lẽ của Vương Bí vẫn bình thản như thường lệ, không hề có lấy một câu từ kích động, nhưng lại khiến cái đại điện đang dần trở nên oi bức bỗng như có cơn gió thu quét qua, lập tức hiện lên một bầu không khí túc sát, các đại thần tức thì tĩnh lặng, không còn ai muốn nói lời nào nữa. Chỉ có các vị tiến sĩ là kinh ngạc nhìn nhau, dường như không hiểu tại sao vị tướng quân da ngăm đen, thô kệch và chất phác này lại có thể có sức uy hiếp lớn đến nhường ấy.
"Các phía đã rõ đại ý, lão thần xin bệ hạ quyết đoán." Vương Oản cho rằng không cần tranh luận thêm nữa.
"Xin bệ hạ quyết đoán!" Cả đại điện đồng thanh hô vang.
"Tốt." Hoàng đế đập bàn, "Trong vòng mười ngày, trẫm sẽ dùng chiếu thư để trả lời. Bãi triều."