Chớp mắt, năm 1894 đã bước vào những tháng cuối cùng. Chính phủ Vienna, sau một thời gian dài chìm trong thâm hụt, cuối cùng đã thoát khỏi tình trạng thiếu hụt tài chính trong năm này.
Điều trớ trêu là, nguyên nhân chính giúp chính phủ Vienna thoát khỏi thâm hụt tài chính không phải do tăng trưởng kinh tế và tăng thu thuế, mà lại là siêu phát hành tiền tệ.
Với sự chấp thuận của Liên minh châu Âu, chính phủ Vienna đã cho in thêm một tỷ hai trăm triệu thần thuẫn, và số tiền này đang dần chảy vào thị trường.
Mặc dù số tiền này phải chia cho nhiều bên, nhưng người hưởng lợi lớn nhất vẫn là chính phủ Vienna. Ước tính, sau khi trừ chi phí in ấn và chia lợi nhuận, khoản thu từ việc in tiền của chính phủ Vienna vẫn lên tới 780 triệu.
So với tình hình bình thường, đây là một khoản thu lớn hơn cả thu nhập tài chính cả năm. Nếu vẫn không thể có lãi, thì thật khó chấp nhận.
Việc Liên minh châu Âu chấp thuận chỉ nhằm ổn định giá trị của thần thuẫn, nhưng tác động tiêu cực từ việc siêu phát hành tiền tệ vẫn còn đó.
Theo thống kê của chính phủ Vienna, tỷ lệ lạm phát trong nước năm nay sẽ lên tới 3%. Đây là kết quả khi chưa có toàn bộ số tiền mới được in đưa vào lưu thông; nếu không, lạm phát sẽ còn nghiêm trọng hơn.
Nếu đặt vào thời đại bản vị tín dụng sau này, tỷ lệ lạm phát 3% chẳng đáng là bao, thậm chí 7-8% cũng là chuyện thường.
Cả thế giới đều đang trải qua lạm phát, việc không có lạm phát mới là tin tức. Thậm chí có những quốc gia có tỷ lệ lạm phát hai con số, duy trì mức này quanh năm.
Nhưng bây giờ thì khác, trong thời đại bản vị vàng, tỷ lệ lạm phát rất thấp. Ngoại trừ đợt lạm phát do vàng bạc tràn vào ồ ạt vào thế kỷ 16, 17, sau khi bước vào thời đại công nghiệp, rất hiếm khi xảy ra lạm phát lớn.
Tỷ lệ lạm phát 3% đã khiến chính phủ Vienna từ trên xuống dưới vô cùng lo lắng, sợ rằng thị trường sẽ sụp đổ.
Đối với nền kinh tế quốc gia, lạm phát làm tăng chi phí sản xuất công nghiệp, rõ ràng bất lợi cho việc xuất khẩu sản phẩm công nghiệp.
Nếu không nhờ chính phủ Vienna cho vay một lượng lớn thần thuẫn và bị hạn chế số lượng tiêu thụ trong Đế chế La Mã Thần thánh, thì bây giờ nó đã phản tác dụng lên ngành xuất khẩu.
Trong rủi có may, nguy cơ lớn như vậy đi kèm với lợi nhuận tương ứng.
Nhờ khoản thu nhập bất ngờ này, chính phủ Vienna không chỉ bù đắp thâm hụt tài chính, mà còn khởi động kế hoạch đường sắt vòng quanh, đồng thời trả một phần nợ công.
Quan trọng nhất là trấn áp làn sóng cách mạng, ngăn chặn khủng hoảng kinh tế tiếp tục lan rộng, ổn định tình hình châu Âu và giữ vững vị thế bá chủ.
Chỉ cần nhìn vào báo cáo năm nay là biết. Đầu năm, khủng hoảng kinh tế bùng nổ, gây ra sự suy giảm kinh tế lớn nhất kể từ khi Franz lên ngôi.
Trong quý đầu tiên, khi khủng hoảng kinh tế bắt đầu, GDP giảm 8,7% so với cùng kỳ năm trước.
Trong quý thứ hai, tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn, GDP giảm 12,8% so với cùng kỳ năm trước.
Trong quý thứ ba, các biện pháp mà chính phủ áp dụng bắt đầu phát huy tác dụng, kinh tế có dấu hiệu phục hồi nhất định, nhưng GDP vẫn giảm 10,8% so với cùng kỳ năm trước.
Trong quý thứ tư, các quốc gia châu Âu đạt được sự đồng thuận và cùng nhau khởi động kế hoạch "Nhường" để giải cứu thị trường, tuy nhiên GDP vẫn giảm 5,1% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tính chung cả năm, nền kinh tế Đế chế La Mã Thần thánh năm 1894 suy giảm 8,93%. Cuối cùng thì nó cũng không vượt quá 10%, và mức giảm vẫn được kiểm soát ở hàng đơn vị.
Đáng tiếc là tình hình thực tế còn nghiêm trọng hơn thế. Các số liệu trên đã tính cả các vùng lãnh thổ thuộc địa hóa ở châu Phi, làm giảm tỷ lệ suy thoái.
Nếu không có việc các lãnh chúa quý tộc ở châu Phi đang nỗ lực xây dựng và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, kéo các số liệu kinh tế lên, thì số liệu kinh tế năm 1894 của Đế chế La Mã Thần thánh chắc chắn sẽ rất tệ.
Chỉ riêng khu vực châu Âu, tốc độ tăng trưởng GDP chắc chắn là hai con số, nhưng đáng tiếc là âm. Con số cụ thể là -13,7%, một con số đáng kinh sợ.
Không còn cách nào khác, đây là di chứng của chiến tranh. Nếu chính phủ chậm trễ trong việc lựa chọn các biện pháp đối phó, con số này thậm chí có thể tăng gấp đôi.
Đế chế La Mã Thần thánh giàu có mà còn thê thảm như vậy, các quốc gia khác dĩ nhiên cũng không khá hơn.
Pháp, quốc gia bại trận, không cần phải nói, di chứng của chiến tranh vẫn còn kéo dài. So với trước chiến tranh, kinh tế suy giảm nghiêm trọng, và có thể còn phải cắt giảm thêm 20%.
Đừng nói đến việc trả nợ, có thể trang trải chi tiêu hàng ngày của chính phủ đã là tốt lắm rồi. Tình trạng này đã kéo dài từ khi Carlos lên ngôi đến tận bây giờ.
Theo ước tính của chính phủ Vienna, Armenia là quốc gia chịu thiệt hại ít nhất trong cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1894, vẫn duy trì được tăng trưởng kinh tế, mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp của quốc gia này chậm như ốc sên.
Ngay cả Montenegro, một quốc gia nông nghiệp khác, cũng không thể tránh khỏi. Mặc dù không bùng nổ khủng hoảng kinh tế, nhưng nền kinh tế của nước này bị ảnh hưởng quá nặng bởi Đế chế La Mã Thần thánh.
Kinh tế Đế chế La Mã Thần thánh suy thoái, hoạt động xuất nhập khẩu của Montenegro cũng bị ảnh hưởng lớn. Vì tỷ trọng xuất khẩu không lớn, kinh tế chỉ suy giảm nhẹ, ước tính không quá 1%.
Tiếp theo là Liên bang Bắc Âu và Hà Lan, nhờ kiếm được một khoản từ chiến tranh, cộng thêm tài sản vốn có không hề yếu, nên bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế không nặng nề như các quốc gia khác.
Tuy nhiên, nền kinh tế của hai nước này liên kết quá chặt chẽ với châu Âu, khi châu Âu bùng nổ khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, họ cũng chỉ có thể cùng nhau đối mặt với nguy cơ.
Bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế, GDP suy giảm dù không tới 10%, thì 8-9% vẫn là không tránh khỏi. Con số này, sau khi được Đế chế La Mã Thần thánh tô vẽ lại, trông có vẻ xấp xỉ.
Sau đó là Đế quốc Nga. Không nghi ngờ gì nữa, người Nga đã bị Đế chế La Mã Thần thánh kéo xuống nước.
Liên kết kinh tế giữa hai nước quá chặt chẽ, khi Đế chế La Mã Thần thánh bùng nổ khủng hoảng kinh tế, nguyên liệu công nghiệp của người Nga cũng khó bán. Khủng hoảng chứng khoán, cắt giảm nhân sự, phá sản, tương tự cũng không thể tránh khỏi.
Nếu chỉ có những điều này, thì cũng chỉ có thể coi là những cơn đau nhẹ trong nền kinh tế, đáng tiếc là Ba Lan và Bulgaria cũng bùng nổ cách mạng, và đội du kích ở khu vực Trung Á cũng tham gia vào cuộc náo nhiệt.
Nếu chính phủ Sa hoàng kịp thời lựa chọn các biện pháp kinh tế đúng đắn, có lẽ tình hình sẽ không nghiêm trọng đến vậy, nhưng đáng tiếc là họ đã không làm gì cả.
Tất cả các yếu tố cộng lại, cuối cùng người Nga đưa ra một bài giải tốt hơn một chút so với Đế chế La Mã Thần thánh, nhưng mức suy giảm 7-8% là không thể tránh khỏi.
Tất nhiên, đây chỉ là ước tính của chính phủ Vienna, chính phủ Sa hoàng thậm chí còn không thống kê, người ngoài thì càng khó làm rõ.
Ngoài những quốc gia bị tổn thương nhẹ hơn một chút này, những quốc gia còn lại đều có mức tăng trưởng âm hai con số.
Ngay cả Britain giàu có cũng không thể ngoại lệ. Là một đế quốc tài chính, ngân hàng và ngành tài chính chiếm một tỷ trọng quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
Do cố gắng trì hoãn nguy cơ, bong bóng thị trường ngày càng lớn. Trong đó, thị trường chứng khoán phình to nhất, vì vậy sau khi khủng hoảng kinh tế bùng nổ, Đế chế La Mã Thần thánh và Britain trực tiếp trở thành anh em nát bét.
Một bên là mất cân đối ngành nghề sau chiến tranh + bong bóng thị trường chứng khoán, dẫn đến khủng hoảng kinh tế trên toàn quốc; một bên là bong bóng thị trường chứng khoán khổng lồ, dẫn đến liên lụy đến ngành tài chính và bùng nổ nguy cơ, cuối cùng mới diễn biến thành khủng hoảng kinh tế.
Franz không thể xác định thiệt hại cụ thể là bao nhiêu, nhưng chắc chắn phải có mười mấy phần trăm. Nếu không thì thật có lỗi với danh xưng "cuộc khủng hoảng kinh tế lớn nhất trong lịch sử loài người".
So với cuộc khủng hoảng kinh tế bi thảm nhất trần gian, lạm phát nhỏ bé dĩ nhiên không là gì cả. Nhưng khi tình hình kinh tế có dấu hiệu phục hồi, loại lạm phát này lại trở nên chướng mắt.
Đừng xem thường việc các nước châu Âu và Đế chế La Mã cùng nhau gánh chịu tổn thất, ảnh hưởng trong ngắn hạn không lớn, nhưng Đế chế La Mã Thần thánh đến nay vẫn là một quốc gia nhập siêu.
Khi hoạt động mua bán ở nước ngoài tiếp tục, các khoản vay được giải ngân, cuối cùng sẽ không ngừng chảy trở về Đế chế La Mã Thần thánh. Nếu không lựa chọn các biện pháp đối phó, trong vài năm tới, Đế chế La Mã Thần thánh sẽ thường xuyên phải đối mặt với lạm phát.
Trong bối cảnh này, một khi khủng hoảng kinh tế kết thúc, chính phủ Vienna chỉ có hai con đường để đi: Hoặc là lại cho vay tiền; hoặc là lựa chọn chính sách tiền tệ thắt chặt.
Trực tiếp trải qua một đợt như vậy, Franz đột nhiên hiểu ra, tại sao người Mỹ lại điên cuồng vung tiền ra nước ngoài sau hai cuộc thế chiến.
Tư bản dư thừa nghiêm trọng, nếu không đem tiền rải ra, trong nước sẽ xảy ra lạm phát.
Nỗi phiền não tương tự, dường như đã làm khổ người Anh rất nhiều năm. Chỉ là Franz không ngờ, nhanh như vậy sẽ đến lượt mình.
Theo một ý nghĩa nào đó, Franz có thể thống nhất lại Đế chế La Mã Thần thánh, cũng là nhờ vào tư bản dư thừa của người Anh.
Nếu không phải người Anh có tiền không có chỗ xài, Áo cũng không thể hoàn thành công nghiệp hóa trong thời gian ngắn. Bao gồm cả xây dựng cơ sở hạ tầng, tư bản Anh cũng đóng góp rất lớn.
Dĩ nhiên, tư bản Anh cũng không thua thiệt. Ngoại trừ việc bị Franz thiết kế vài lần, không cẩn thận nhảy vào hố, những lúc khác họ đều kiếm được lợi nhuận lớn.
Lỗ vốn duy nhất có lẽ là chính phủ Anh. Nhà tư bản vì lợi nhuận, trắng trợn đầu tư và cho vay tiền ở nước ngoài, kết quả tự tạo ra một đối thủ cạnh tranh cho mình.
Lịch sử dường như trở lại điểm xuất phát, sự phát triển tốc độ cao của nước Mỹ trong thời không nguyên bản, cũng nhờ vào sự đóng góp của tư bản Anh.
Không chỉ như vậy, dường như Phổ trỗi dậy, tư bản Anh cũng bỏ ra không ít công sức. Nếu không có những nhà tài trợ này, chính phủ Berlin nghèo rớt mồng tơi lấy đâu ra tiền để gây chuyện?
Nếu nhìn từ hướng này, Ngân hàng Luân Đôn mới là người đào mồ cho Đế quốc Anh.
Không có sự giúp đỡ của họ, tốc độ phát triển của các đối thủ cạnh tranh chắc chắn sẽ không nhanh như vậy. Britain có lẽ vẫn sẽ mất đi bá quyền, nhưng chắc chắn sẽ không suy sụp nhanh như vậy.
"Chuyện trước chưa quên, chuyện sau đã đến", có ví dụ thê thảm như vậy, Franz nghĩ không thận trọng cũng không được.
...
Sóng trước chưa yên, sóng sau lại tới.
Trong khi Franz đang cân nhắc về sự phát triển trong tương lai, thì người Nhật, vừa mới bị đụng một vố ở quần đảo Philippines và buộc phải rút lui, lại gây chuyện.
Thừa dịp hàng xóm lim dim, ngang nhiên phát động đánh lén, trực tiếp đánh cho tàn phế Hạm đội Bắc Dương. Ngay sau đó, quân Nhật lại lấy thế sét đánh không kịp bưng tai phát động đổ bộ tác chiến.
Bất kể Đế quốc Viễn Đông bây giờ đã tỉnh giấc mộng hay chưa, kẻ thù đã đánh tới cửa. Mặc dù quân Nhật vẫn còn ở bán đảo Triều Tiên, nhưng chiến tranh đã bùng nổ.
Chuyện này còn chưa hết, Viễn Đông lâm vào ngọn lửa chiến tranh, châu Mỹ cũng rung chuyển.
Hậu thủ mà người Anh đã chuẩn bị, cuối cùng cũng bắt đầu phát huy tác dụng, khi họ gây ra phong trào độc lập ở Cuba.
Tây Ban Nha, vừa mới kết thúc chiến tranh Philippines và còn chưa kịp thở, cũng bị buộc phải lâm vào một cuộc chiến tranh mới.
Chỉ còn thiếu một chút nữa thôi, là họ đã đến cùng lúc. Không biết chính phủ Nhật Bản vừa mới từ bỏ quần đảo Philippines, giờ phút này có đang ảo não hay không, nếu kiên trì thêm một chút nữa thì tốt rồi.
Dĩ nhiên, ý tưởng của chính phủ Nhật Bản không còn quan trọng nữa. Chiến tranh mới đang chờ đợi họ, hơn nữa coi như muốn quay đầu, tình hình quốc tế cũng không cho phép!
Việc Liên minh châu Âu cùng nhau bức thoái vị, cảnh tượng đó thực sự quá đáng sợ. Cảnh tượng tương tự, chính phủ Nhật Bản chắc chắn sẽ không muốn trải qua một lần nữa.
Chính phủ Nhật Bản có hối hận hay không thì không ai biết, ngược lại chính phủ Tây Ban Nha bây giờ chắc chắn muốn khóc. Việc Cuba bùng nổ phong trào độc lập vào lúc này, trực tiếp đánh vào điểm yếu của họ.
Vừa mới kết thúc chiến tranh Philippines, chính là thời điểm chính phủ Tây Ban Nha nghèo nhất. Ngay cả tiền để xây dựng lại chính phủ thuộc địa, chính phủ Tây Ban Nha cũng còn chưa gom góp xong, thì một khu vực giàu tài nguyên khác lại xảy ra vấn đề.
Đế chế Tây Ban Nha từng một thời huy hoàng đã xuống dốc. Philippines và Cuba tuy không phải là những thuộc địa duy nhất của Tây Ban Nha, nhưng hai địa phương này lại là những thuộc địa giàu có nhất trong tay họ.
Cho dù mất đi bất kỳ một khu vực nào, đối với Tây Ban Nha đều là một đòn nặng nề. Không chỉ là tổn thất kinh tế nặng nề, mà còn là một cuộc khủng hoảng chính trị trí mạng.
Việc bị người Nhật làm cho mặt xám mày tro ở Nam Dương, chính là thời điểm những người theo chủ nghĩa dân tộc trong nước bộc phát nhất.
Nếu không nhờ mượn lực lượng của Liên minh châu Âu, thành công giành lại quần đảo Philippines, dùng chiến thắng để trấn an dân chúng trong nước, thì đã sớm không có thời gian thái bình.
Đến lúc này, vương quốc Tây Ban Nha đã không thể chịu đựng thêm bất kỳ thất bại nào. Bất kỳ thất bại nào, cũng sẽ đánh sụp vị thế cường quốc đang lung lay của họ, thậm chí dẫn đến cách mạng.
