Khiêu khích quan hệ Nga - Áo luôn là quốc sách của Anh. Dù không đạt được hiệu quả thực chất, chính phủ Anh vẫn không tiếc công sức thúc đẩy.

Xét về sự kiên nhẫn, có lẽ trên toàn thế giới không mấy ai sánh được với người Anh.

Trong bối cảnh thế giới hai ngàn năm không biến động, xã hội loài người trở nên phù phiếm. Việc kiên trì một chính sách ngoại giao trong hàng chục năm như một ngày là điều hiếm có.

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự kiên nhẫn của mọi người ngày càng giảm sút, và chính trị cũng không ngoại lệ.

Trong thời đại ngày càng coi trọng lợi ích ngắn hạn này, việc giữ vững một quốc sách lâu dài không phải là chuyện dễ dàng.

Từ góc độ này, việc người Anh trở thành bá chủ thế kỷ 19 không phải là may mắn.

Là người dẫn đầu thời đại, Anh luôn theo đuổi chủ nghĩa thực dụng. Họ cho rằng dù là âm mưu hay dương mưu, miễn là có hiệu quả thì được.

Thủ đoạn của Leandro tuy không được đánh giá cao, nhưng vẫn khiến Molos bất mãn với chính phủ Vienna. Dù sự bất mãn này tạm thời chưa ảnh hưởng đến cục diện quốc tế, nhưng cảm xúc có thể tích tụ.

Những người luôn giữ được lý trí và kiềm chế cảm xúc chỉ là thiểu số, và công sứ Molos rõ ràng không nằm trong số đó.

Với đầy bất mãn, Molos không viết những lời tốt đẹp trong điện báo gửi đến St. Petersburg.

Không cần thêm mắm dặm muối, chỉ riêng danh xưng "Đế chế La Mã thứ hai" cũng đủ khiến Nicolas II nổi giận.

Thế giới châu Âu thời đó cố chấp với La Mã hơn nhiều so với tưởng tượng của đời sau. Hầu như mọi quốc gia châu Âu đều tìm cách liên hệ với La Mã, như thể điều đó có thể khiến họ trở nên cao quý hơn.

Đối với Nicolas II, La Mã càng trở nên quan trọng hơn. Cần biết rằng vương miện Sa Hoàng đến từ Đế quốc Đông La Mã, vấn đề La Mã liên quan đến tính hợp pháp của ngai vàng Sa Hoàng.

Nếu Đế quốc La Mã Thần thánh, người thừa kế Tây La Mã, trở thành người thừa kế chính của Đế quốc La Mã, thì Đế quốc Nga, người thừa kế Đông La Mã, sẽ rơi vào tình thế khó xử.

Liên quan đến vấn đề vương miện, Nicolas II sẽ không nhượng bộ.

Chẳng qua là việc hô hào "Đế chế La Mã thứ hai" chỉ là giới truyền thông châu Âu, từ đầu đến cuối chính phủ Vienna chưa từng đưa ra tuyên bố rõ ràng về vấn đề này.

Đây là tình huống khó xử. Không thể vì giới truyền thông châu Âu hô khẩu hiệu mà chạy đến Vienna phản đối, yêu cầu họ đổi "Đế chế La Mã thứ hai" thành "Đế chế Tây La Mã thứ hai" được?

Nếu thật sự làm như vậy, có lẽ cả thế giới sẽ chế giễu. Không những không giải quyết được vấn đề, mà còn để lộ sự chột dạ của mình.

Sau một hồi bực bội, cuối cùng Nicolas II vẫn không làm gì cả. Tuy nhiên, quyết tâm thoát khỏi Đế chế La Mã Thần thánh càng trở nên mạnh mẽ hơn.

Giữa những người lớn, vết rách một khi đã hình thành sẽ ngày càng lớn, việc hàn gắn gần như là không thể.

Mối bất hòa giữa Nga và Áo không phải là vấn đề một sớm một chiều, nó đã xuất hiện từ thời Alexander II, và giờ chỉ là mở rộng thêm.

Điểm khác biệt duy nhất là chính phủ Vienna không còn nhu cầu liên minh như trước, động lực hàn gắn rạn nứt giữa hai nước ngày càng nhỏ.

...

Trong tiếng pháo mừng vang dội, tuyến đường sắt Trung Á, có ảnh hưởng sâu rộng đến chính trị Âu - Á, cuối cùng đã thông xe vào ngày 16 tháng 6 năm 1899.

Những ai am hiểu chút ít về thông lệ quốc tế đều rõ sức ảnh hưởng mà tuyến đường sắt từ Moscow về phía tây và Afghanistan về phía nam này mang lại.

Ánh mắt thế giới một lần nữa đổ dồn về London và St. Petersburg. So với xung đột chiến lược giữa Anh và Nga, những rạn nứt nhỏ giữa Nga và Áo căn bản không đáng kể.

Sau khi tự mình tham gia lễ thông xe, Nicolas II nhanh chóng chuyển từ hưng phấn sang phiền não.

Cùng với việc thông xe tuyến đường sắt chính, tâm lý bài Anh trong nội bộ Đế quốc Nga dâng cao, "Nam tiến Ấn Độ" một lần nữa trở thành chủ đề nóng của xã hội.

So với sự cuồng nhiệt của dân chúng, giới thượng tầng chính phủ Sa Hoàng tỏ ra đặc biệt tỉnh táo.

Người bình thường chỉ nhìn thấy lợi ích từ việc nam tiến Ấn Độ, mà không để ý đến những nguy hiểm tiềm ẩn. Chỉ cần khơi gợi một chút, họ rất dễ bị lạc lối.

Là những người trong chính phủ, họ phải cân nhắc toàn diện những nguy hiểm và lợi ích của việc nam tiến Ấn Độ, tiến hành đánh giá tổng hợp.

...

Thủ tướng Sergei Witte: "Việc thông xe tuyến đường sắt Trung Á là một điều tốt, nó có lợi cho việc chúng ta tăng cường kiểm soát đối với khu vực Trung Á. Nhưng tâm lý cuồng nhiệt chiến tranh bùng nổ trong nước lại là vấn đề.

Thực lực của người Anh không hề yếu, chúng ta cũng đã giao chiến với quân Anh rồi. Lục quân của họ, ngoài số lượng hơi ít, sức chiến đấu không hề thua kém quân đội đế quốc.

Anh đã kinh doanh ở Ấn Độ hàng trăm năm, chúng ta nhiều lần trù tính phong tràọc độc lập của Ấn Độ đều thất bại, và điều đó gián tiếp xác nhận sự thống trị của người Anh ở đó đã ăn sâu bén rễ.

Chỉ cần người Anh muốn, họ có thể dễ dàng huy động hàng triệu người Ấn Độ có vũ trang để chiến đấu với chúng ta. Chúng ta đã nếm trải điều này trong cuộc chiến chống Anh lần trước.

Dù lực chiến đấu của những đội quân thuộc địa này không mạnh, nhưng số lượng người Ấn Độ lại quá đông. Giống như giòi bọ trong hầm phân, giết mãi không hết.

Một khi chiến lược nam tiến được khởi động, chắc chắn sẽ là một cuộc chiến kéo dài. Nguồn tài chính của đế quốc có hạn, căn bản không thể chống đỡ được cuộc chiến quanh năm.

Kết hợp với tình hình quốc tế hiện tại, việc khởi động chiến lược nam tiến bây giờ rất dễ khiến người khác hưởng lợi.

Nếu cướp được Ấn Độ thì không sao, đế quốc cũng không tính là lỗ vốn. Đáng sợ là người Anh bị dồn ép đến mức nóng nảy, trực tiếp thỏa hiệp với Đế chế La Mã Thần thánh, chọn cách ăn thua đủ với chúng ta."

Lo lắng của Sergei Witte không thừa. Ấn Độ là báu vật của người Anh. Quyền bá chủ thế giới của người Anh về bản chất được xây dựng trên tiền đề có Ấn Độ.

Mất Ấn Độ, quốc lực của Đế quốc Anh sẽ co rút ít nhất bốn thành, chỉ sau chính quốc về tầm quan trọng. Nếu thật sự bị dồn ép quá mức, chính phủ London hoàn toàn có thể từ bỏ quyền bá chủ để bảo vệ Ấn Độ.

Nhìn vào thói quen thuộc địa của chính phủ Vienna, ta biết họ thích những thuộc địa thưa thớt dân cư hơn. Ấn Độ đông dân căn bản không phải là món ăn của họ.

Chỉ cần chính phủ Vienna không mưu cầu khu vực Ấn Độ, người Anh sẵn sàng từ bỏ quyền bá chủ, thì hai nước có thể thỏa hiệp.

Nếu Anh và Áo thỏa hiệp, Đế quốc Nga sẽ gặp bi kịch. Không chỉ làm áo cưới cho người khác, mà còn tự đẩy mình vào nguy hiểm.

Liên minh Nga - Áo chỉ có thể đảm bảo sự ổn định ở mặt trận phía tây, chứ không có nghĩa là chính phủ Vienna nhất định sẽ ủng hộ họ. Trong những năm qua, Nga và Áo đã nhiều lần hãm hại lẫn nhau.

Bộ trưởng Ngoại giao Mihajlović: "Thủ tướng nói không sai, tình hình quốc tế hiện tại không phù hợp để khởi động chiến lược nam tiến.

Tuyến đường sắt Trung Á tuy đã thông xe, nhưng việc xây dựng các tuyến nhánh mới chỉ bắt đầu. Kế hoạch viện trợ phát triển của người Áo đã kết thúc, những công trình còn lại cần chúng ta tự thực hiện.

Chỉ dựa vào một tuyến đường sắt chính, căn bản không thể hỗ trợ hậu cần cho đại quân nam tiến. Việc lựa chọn hành động một cách đường đột chỉ tốn công vô ích, lãng phí nguồn lực quý báu của quốc gia.

Vấn đề rắc rối bây giờ là người Anh căn bản không tin tưởng chúng ta. Kể từ khi tin tức về việc thông xe đường sắt Trung Á lan truyền, chính phủ Anh đã năm lần bảy lượt tăng quân đến khu vực Afghanistan.

Số lượng quân Anh đóng quân ở khu vực biên giới hiện đã vượt quá năm trăm nghìn, dù phần lớn trong số đó là quân thuộc địa, áp lực lên tiền tuyến của chúng ta vẫn không nhỏ.

Nếu người Anh thừa cơ chúng ta xây dựng các tuyến đường sắt nhánh mà khơi mào chiến tranh, đế quốc sẽ vô cùng bị động."

Việc không tin tưởng là tất yếu. Vô số kinh nghiệm cho thấy rằng, làm hàng xóm với gấu xám, nếu không luôn giữ vững cảnh giác cao độ, sớm muộn cũng sẽ bị thiệt.

Mâu thuẫn Anh - Nga không phải là chuyện một sớm một chiều. Kể từ Chiến tranh Cận Đông lần thứ nhất (Chiến tranh Crimea), quan hệ giữa hai nước chưa bao giờ tốt đẹp hơn.

...

Chiến lược nam tiến bị tập đoàn quan văn phản đối, khiến sắc mặt của Bộ trưởng Lục quân Evgeny vô cùng khó coi.

Ông cho rằng, việc nam tiến Ấn Độ thực sự có nguy hiểm, nhưng nguy hiểm đó không nghiêm trọng như những người khác nói.

"Anh và Áo thỏa hiệp", nếu mọi chuyện đơn giản như vậy, thì thế giới này đã không có nhiều tranh chấp đến thế. Bất cứ chuyện gì, một khi liên quan đến lợi ích, đều không thể đơn giản được.

Quyền bá chủ thế giới không chỉ là một danh tiếng, mà còn đi kèm với rất nhiều lợi ích. Dù là thu hoạch tài chính hay sự thuận lợi trong ngoại thương, đều đủ để khiến người ta tranh giành.

Lợi ích to lớn như vậy không phải là điều mà một chính khách có thể từ bỏ một cách dễ dàng. Nếu không, trên thế giới này đã không có chiến tranh giành quyền bá chủ.

Biết là vậy, nhưng Evgeny không biết phải phản bác từ đâu, dù sao ăn nói khéo léo luôn là điểm mạnh của các quan văn.

Sau một hồi do dự, Evgeny chậm rãi nói: "Chư vị, nguy hiểm của việc nam tiến Ấn Độ dù không nhỏ, nhưng lợi nhuận trong đó còn lớn hơn.

Thế giới ngày nay cạnh tranh ngày càng khốc liệt, cuộc đấu tranh giữa các cường quốc càng gay gắt. Trong vài thập kỷ qua, đã có nhiều cường quốc suy yếu trong cuộc cạnh tranh.

Lật lại sách lịch sử, chúng ta sẽ thấy rằng tình hình bây giờ không giống bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ. Tiếp tục nhìn nhận vấn đề bằng những quan niệm cũ kỹ là phải chịu thiệt.

Dưới mắt, trên toàn thế giới chỉ có ba quốc gia được gọi là cường quốc: Anh, Đế chế La Mã Thần thánh và chúng ta.

Số lượng cường quốc đang không ngừng giảm bớt, điều đó có nghĩa là thời đại đa cực cùng tồn tại đang biến mất. Nếu đế quốc không muốn trở thành quốc gia suy tàn tiếp theo, thì tăng cường thực lực là lựa chọn duy nhất của chúng ta.

Nhưng chúng ta bây giờ lại dao động không ngừng, lúc thì hướng tây, lúc thì hướng đông, không ngừng phân tán quốc lực, thậm chí còn không có một mục tiêu chiến lược rõ ràng. Tiếp tục như vậy là phải chịu thiệt."

Không hề che giấu ý định, Evgeny tỏ ra bất mãn với chiến lược của chính phủ Sa Hoàng trong những năm gần đây.

"Hướng tây" tự nhiên chỉ việc đóng quân ở Pháp. Bên ngoài nhìn vào, việc chính phủ Sa Hoàng đóng quân ở Pháp chủ yếu là để đòi tiền bồi thường chiến tranh.

Tuy nhiên, đó chỉ là bề nổi. Việc chính phủ Sa Hoàng tranh giành đóng quân ở Paris, ngoài việc giành lợi ích, còn có một mục đích sâu xa hơn: "Thay người Pháp bảo tồn nguyên khí, ở Tây Âu để lại một kẻ thù cho Đế chế La Mã Thần thánh".

Chẳng qua là kế hoạch không thay đổi nhanh chóng, vì đánh giá sai khả năng thi hành của quân Nga, không để ý đến quân kỷ của quan binh Nga.

Vì một cuộc xung đột ngoài ý muốn, chính phủ Sa Hoàng, vốn muốn thay người Pháp bảo tồn nguyên khí, đã trở thành người tiên phong chèn ép người Pháp.

Hoặc là không làm, hoặc là làm tuyệt. Trong vấn đề này, chính phủ Sa Hoàng nhìn nhận rất rõ ràng.

Thấy việc nâng đỡ người Pháp thất bại, vì lợi ích của bản thân, chính phủ Sa Hoàng nhanh chóng ngả về Vienna, trở thành người tiên phong chèn ép người Pháp.

Một phần cày cấy, một phần thu hoạch.

Dù kế hoạch giữ lại kẻ địch cho Đế chế La Mã Thần thánh thất bại, nhưng trong quá trình trấn áp tổ chức kháng chiến của Pháp, chính phủ Sa Hoàng cũng kiếm đủ lợi.

Lớp nhân tài cao cấp nhất của Pháp đã bị vơ vét hết từ thời chiến tranh ở châu Âu, nhưng những người bình thường hơn vẫn còn rất nhiều.

Bên ngoài chỉ nhìn thấy quân Nga ở Pháp mạnh mẽ chinh tráng đinh, tùy ý làm xằng, mà không để ý đến những bác sĩ, kỹ sư, công nhân kỹ thuật ẩn mình trong số những tráng đinh đó.

Nếu không có quân Nga ra sức chém giết ở tiền tuyến, làm ra vẻ không đội trời chung với người Pháp, thì việc vơ vét nhân tài từ Pháp căn bản là không thể.

Sau một cuộc chiến, có cả sức lao động miễn phí để xây dựng đường sắt, và cả những nhân tài cơ bản thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa của đất nước.

Quan trọng nhất là quân phí vẫn do chính phủ Vienna ứng trước. Trong cuộc chiến chèn ép người Pháp, chính phủ Sa Hoàng trên thực tế chỉ xuất người.

Từ góc độ này, chiến lược "Hướng tây" không nghi ngờ gì là thành công. Ngoài việc mất mặt, Đế quốc Nga trên thực tế đã có lãi lớn.

Nếu có thể tận dụng những người tài này, dựa vào làn sóng hút máu người Pháp này, quá trình công nghiệp hóa của Đế quốc Nga ít nhất có thể tăng tốc mười năm.

So sánh, chiến lược "Đông tiến" kém xa so với mong đợi. Đường sắt Siberia đang được thi công, còn lâu mới thông xe.

Ở bất kỳ quốc gia nào, nhân tài chỉ là số ít. Máu của người Pháp không phải là vô hạn. Theo tình hình hiện tại, chiến lược "Hướng tây" sắp phải kết thúc.

Ý Evgeny muốn diễn đạt hết sức rõ ràng, mặt trận phía tây không thể tiếp tục trông cậy vào được nữa, chiến lược đông tiến lại bị giới hạn giao thông, còn lâu mới thực hiện được. Trong ngắn hạn, nam tiến mới là lựa chọn tốt nhất.

Về phần việc không hành động, chờ đường sắt Siberia thông xe rồi áp dụng kế hoạch đông tiến, chỉ cần nghĩ đến thôi là được, không phải quốc gia nào cũng có sự kiên nhẫn tốt như vậy.

Ngay cả khi giới thượng tầng chính phủ Sa Hoàng có thể chờ đợi, những người bên dưới cũng không thể chờ được. Không còn cách nào khác, Ấn Độ thực sự quá giàu có, tài sản đã lọt vào mắt rất nhiều người Nga.

Khi chủ đề được đưa ra, tâm trạng của mọi người trở nên nặng nề. Dù Đế quốc Nga không có truyền thống cấp dưới lấn át cấp trên, nhưng việc cấp dưới tự ý gây chuyện vẫn thường xuyên xảy ra.

Quan hệ Anh - Nga tồi tệ đến mức nào, không ai trong số những người ở đây rõ hơn. Nhất là trong bối cảnh đường sắt Trung Á thông xe, một tia lửa nhỏ ở biên giới cũng có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh.

...

Nicolas II: "Dù thế nào đi nữa, đường sắt Trung Á trước mắt chỉ mới là tuyến đường chính thông xe. Rất nhiều khu vực dọc đường vẫn cần một lượng lớn nhân lực để vận chuyển vật liệu.

Nếu chiến tranh bùng nổ trước khi việc xây dựng các tuyến đường sắt nhánh hoàn thành, chúng ta căn bản không có khả năng đảm bảo hậu cần cho bộ đội tiền tuyến. Đế quốc đã nếm trải quá nhiều thiệt hại tương tự, bây giờ tuyệt đối không thể giẫm lên vết xe đổ.

Để tránh tình huống tồi tệ nhất xảy ra, đế quốc nên cố gắng hết sức tránh xung đột với người Anh. Quân đội phải coi trọng bộ đội tiền tuyến, đế quốc bây giờ không thể chịu nổi giày vò."

Không có cách nào giải quyết vấn đề, Nicolas II quyết đoán chọn "Kéo dài" để quyết định. Lấy lý do việc xây dựng các tuyến đường sắt nhánh cần thời gian, trước tiên ổn định phái chủ chiến trong quân đội.

Còn khi nào các tuyến đường sắt nhánh có thể xây dựng hoàn thành, còn phải xem tình hình phát triển như thế nào.