Thời đại tiến bộ, con người cũng tiến bộ.
Tại xưởng may Dakerr, kể từ khi ban quản lý công bố quyết định của công ty, các công nhân tham gia đình công liền tụm năm tụm ba bàn tán xôn xao.
Một thanh niên tướng mạo bình thường cười lạnh nói: "Lại chiêu trò cũ rích này, chẳng lẽ bọn họ không biết đổi món hay sao?"
Hiển nhiên, thanh niên này vẫn còn e dè, không dám gọi thẳng tên. Ai cũng biết trong công nhân có tai mắt của chủ, trước đây từng có người bị đuổi việc vì lén lút oán trách.
Nhưng giờ không còn như xưa, đuổi thì đuổi, cùng lắm thì đổi xưởng khác làm, thật sự không kiếm được việc thì còn có thể đi thuộc địa, đằng nào cũng không chết đói.
Có thêm đường lui, mọi người tự tin hơn hẳn. Nếu xưởng may Dakerr đãi ngộ tốt, chắc hẳn chẳng ai nỡ bỏ việc.
Tiếc thay, có lẽ mười năm trước đãi ngộ ở Dakerr còn có thể gọi là không tệ, nhưng bây giờ thì tuyệt đối không.
Một người đàn ông trung niên bên cạnh trừng mắt liếc anh ta: "Câm miệng, Lake!"
Có thể thấy rõ, ánh mắt người đàn ông trung niên tràn đầy lo âu. Thời buổi này, quản lý nhà máy chẳng hề hòa nhã, đánh đập công nhân là chuyện thường như cơm bữa.
Cha con Rano đã tạo dựng uy thế từ lâu, không hề khoan dung với bất kỳ hành động thách thức nào đối với uy quyền của họ.
Lời của Lake tuy không trực tiếp chỉ đích danh, nhưng một khi bị truyền ra ngoài, vẫn có thể gặp phải sự trả đũa.
Công nhân thường không đấu lại được nhà tư bản, những năm trước đây từng có người gặp chuyện chẳng lành vì nói xấu ông chủ.
Bề ngoài thì nói là tai nạn bất ngờ, nhưng thực tế người trong cuộc đều biết, đó là do có người sắp đặt, tạo tai nạn để thủ tiêu kẻ xui xẻo, giết gà dọa khỉ.
Tai nạn bất ngờ, căn bản không thể truy ra trách nhiệm của ông chủ. Công nhân gây ra tai nạn chủ động gánh hết trách nhiệm, nhà máy bồi thường một khoản tiền trợ cấp, mọi chuyện coi như xong.
Trong lúc nhất thời ai nấy đều bất an, mọi người đều biết bên cạnh mình có tai mắt của ông chủ, trừ người thân quen ra, còn lại đều không tin tưởng lẫn nhau.
Những năm gần đây, vương quốc Lombardy bắt đầu chấn chỉnh tình trạng hỗn loạn trong các nhà máy, những nhà máy thường xảy ra tai nạn bất ngờ, không qua được kiểm tra an toàn, cha con Rano mới bớt lộng hành.
Tạo tai nạn thì không dám, nhưng cố ý gây khó dễ trong công việc, hoặc đuổi việc, thì vẫn là chuyện thường ngày.
Một thanh niên khoảng mười lăm mười sáu tuổi nói: "Đừng lo, chú Raul ạ. Lake sẽ không sao đâu, chuyện lớn thế này xảy ra, ai còn nhớ mấy chuyện nhỏ nhặt này nữa!"
Đúng vậy, bây giờ cả trăm ngàn người đình công, người càm ràm nhiều vô kể, muốn trả đũa cũng phải cân nhắc xem có khiến ai nấy đều bất an hay không.
Hiện tại ban quản lý còn đang đau đầu tìm cách để mọi người trở lại làm việc, chuyện mách lẻo, cứ gác sang một bên đã!
...
Trong phòng họp công ty, bầu không khí ảm đạm như mây đen bao phủ. Chiêu bài cắt giảm nhân sự, vốn luôn được Dakerr Rano xem là bảo bối, bỗng chốc mất tác dụng.
Bình thường vào những lúc thế này, chỉ cần kiên trì hai ba ngày, với sự lôi kéo của gián điệp được mua chuộc, các công nhân sẽ nhanh chóng thỏa hiệp.
Lần này thì khác, đã đến ngày thứ năm, số người trở lại làm việc vẫn chưa đến một phần mười, số công nhân còn lại dường như thà bị cắt giảm nhân sự, chứ không chịu nhượng bộ, điều này khiến mọi chuyện trở nên bế tắc.
Đuổi hết số công nhân còn lại, nghĩ thôi đã thấy kinh khủng. Mỗi ngày nhà máy đình công, thiệt hại kinh tế gây ra không phải là một con số nhỏ.
Nếu đuổi hết người, trong thời gian ngắn cũng không thể tìm được nhiều người thay thế như vậy, xưởng may Dakerr có thể mất hai ba năm mới khôi phục được năng suất.
Thời gian lâu như vậy, đối thủ cạnh tranh sẽ sớm chiếm hết thị phần của họ. Lão Rano mặt mày u ám đáng sợ, không thể kịp thời đưa công nhân trở lại làm việc, cũng là một đòn giáng vào uy tín của ông ta.
Xưởng may Dakerr có thể nhanh chóng phát triển lớn mạnh, dĩ nhiên không phải chỉ nhờ vào sức lực của riêng nhà Dakerr, mà còn có rất nhiều người hợp tác tham gia vào.
Nhất là sau khi lên sàn, Hội đồng quản trị cũng phần nào kiềm chế quyền lực của lão Rano. Dù ông ta vẫn là người nắm quyền chi phối doanh nghiệp này, nhưng khi Dakerr rơi vào cảnh khốn đốn, những lời chỉ trích cũng nhiều hơn.
Nhiều người cho rằng lão Rano đã già rồi, không còn đủ năng lực lãnh đạo Dakerr nữa, bây giờ lại xảy ra chuyện này, càng khiến tình hình trở nên bất lợi.
Cà phê thơm ngát trên bàn, chẳng hề khơi gợi được chút hứng thú nào của lão Rano. "Thỏa hiệp" hay chưa "thỏa hiệp", đó là một vấn đề khiến người ta đau đầu.
Việc nhà máy đình công gây ra không chỉ là những thiệt hại thấy được, mà còn ảnh hưởng lớn hơn đến uy tín thương hiệu, cũng như thị phần của doanh nghiệp.
Xưởng may Dakerr, dù sao cũng là một thương hiệu lớn, tin tức đình công một khi lan ra, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến giá trị thương hiệu, từ đó ảnh hưởng đến thị trường tiêu thụ.
Một người đàn ông trung niên mặc hoa phục nói: "Thưa ông Rano, đã đến ngày thứ năm rồi. Nếu cuộc đình công không kết thúc, chúng ta sẽ không thể tiếp tục ém thông tin với giới truyền thông được nữa.
Sức ảnh hưởng của xưởng may Dakerr, không đủ để chúng ta che giấu toàn bộ các tờ báo trên thế giới. Bây giờ đã có tin đồn lan truyền, có lẽ phóng viên đang trên đường đến đây."
Doanh nghiệp lớn và các tòa báo luôn có mối liên hệ mật thiết, các nhà tư bản đã sớm học cách sử dụng ảnh hưởng của tư bản để điều khiển dư luận.
Tiếc là có quá nhiều tòa báo, căn bản không thể mua chuộc hết. Chỉ cần một tờ báo khui tin, thì mọi chuyện sẽ vỡ lở.
Tin tức đình công lan đi, đầu tiên hứng chịu hậu quả chính là thị trường chứng khoán, đồng nghĩa với việc tài sản của tất cả mọi người ở đây sẽ giảm sút nghiêm trọng.
Thực tế, nếu không phải Ủy ban Chứng khoán Vienna quản lý quá chặt, đã có người trong Hội đồng quản trị bán cổ phiếu rồi.
Những năm gần đây, Dakerr phát triển không mấy thuận lợi, đã không còn là một hạng mục đầu tư tốt. Bây giờ lại xảy ra chuyện này, tranh thủ lúc giá cổ phiếu còn chưa tệ để rút tiền mặt, cũng là một lựa chọn tốt.
Đáng tiếc chính phủ Áo nghiêm cấm giao dịch nội gián, dù muốn rút tiền mặt, cũng phải công khai thông tin trước đã.
Xưởng may Dakerr niêm yết tại Vienna, đương nhiên phải chịu sự giám sát quản lý của chính phủ Áo. Giấu giếm thông tin không phải là không được, chẳng qua là nếu bị phát hiện sẽ bị tịch thu toàn bộ số tiền thu được.
Cái gọi là "số tiền thu được" ở đây, là toàn bộ số tiền thu được từ giao dịch. Franz cho rằng việc phân biệt "lợi nhuận bất hợp pháp" và "lợi nhuận hợp pháp" quá khó khăn, nên để tránh gây phiền toái cho nhân viên chấp pháp, dứt khoát tịch thu hết cho xong.
Việc này vừa trừng trị nghiêm khắc tội phạm, vừa là lời cảnh cáo cho những người khác, đừng dại dột mà thử.
Đã từng có người vì trốn thuế, lén lút giao dịch cổ phiếu với người khác, cố ý ghi số tiền trong hợp đồng thấp hơn.
Sau khi bị bắt, vì không thể phân biệt được khoản lợi nhuận bất hợp pháp trong lần giao dịch này với tài sản trước đó, kết quả là bị tịch thu toàn bộ gia sản.
Mọi người đều là những người giàu có, đã qua cái thời chân đất, khó khăn lắm mới lên bờ được, dĩ nhiên không muốn mạo hiểm mất hết tài sản.
Lão Rano gật đầu, tỏ ý đã biết. Đây là chuyện đã lường trước được, một trăm mấy chục ngàn người đình công, còn muốn giữ bí mật thì căn bản là không thể.
Trừ việc báo chí chưa đăng, đây đã là một bí mật công khai ở Milan, hoặc thậm chí cả vương quốc Lombardy đều biết.
"Về phía báo chí, tiếp tục làm tốt công tác quan hệ công chúng, chúng ta cần thời gian.
Bây giờ nếu nhượng bộ, không khác gì dung túng cho lũ vô ơn kia lộng hành, lùi một bước thì nhà máy sẽ không thể quản lý được nữa.
Hôm nay họ yêu cầu tăng lương thành công, ngày mai sẽ yêu cầu cải thiện bữa ăn, ngày kia họ còn sẽ yêu cầu rút ngắn thời gian làm việc, tăng ngày nghỉ...
Tiền lương chúng ta trả thực tế có hơi thấp, nhưng cũng không phải là thấp nhất. Nếu thị trường chấp nhận mức giá này, thì chứng tỏ mức giá này là hợp lý.
Họ muốn tăng lương cũng được, nhưng nhất định phải đợi hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp tốt hơn đã. Doanh nghiệp còn không kiếm được tiền, lấy gì trả lương cho họ.
Rano con, phái người đến làm công tác tư tưởng cho công nhân. Nói cho họ biết những khó khăn mà xưởng đang gặp phải, chỉ cần vượt qua được cửa ải này, ta sẽ tăng lương cho họ."
Lão Rano đã ý thức được nguy cơ, đãi ngộ ở xưởng may Dakerr tuy không phải là thấp nhất, nhưng cũng sắp đội sổ rồi.
Ông ta không phải là không nghĩ đến việc nâng cao đãi ngộ cho công nhân, chẳng qua là hiệu quả kinh doanh của xưởng may Dakerr liên tục đi xuống, cộng thêm chi phí nhân công tăng lên, lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ còn trượt dốc hơn nữa.
Báo cáo kinh doanh tồi tệ, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán, ngay cả cửa ải Hội đồng quản trị cũng khó mà qua được.
Điều quan trọng nhất là lão Rano là cổ đông lớn nhất của xưởng may Dakerr, lợi nhuận của doanh nghiệp trượt dốc, thiệt hại của ông ta cũng là lớn nhất.
Đối với một doanh nghiệp lớn mà nói, ngay cả việc tăng lương cho công nhân cũng phải đắn đo suy tính, thì đây là một điều hết sức bất thường.
Rano con nhìn nhận vấn đề sâu sắc hơn cha, cậu ta biết việc tăng lương là điều bắt buộc phải làm. Không có lý do nào khác, chủ yếu là vì các công nhân không thể nuôi nổi gia đình.
Áo gần đây phát triển rất nhanh, mỗi năm đều có thêm một lượng lớn việc làm mới, cách đây không lâu chính phủ Vienna lại công bố kế hoạch di dân lớn.
Những yếu tố này cộng lại, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến quan hệ cung cầu trên thị trường lao động. Đứng trên lập trường của mình, Rano con dĩ nhiên là phản đối việc di dân quy mô lớn, vì điều này sẽ làm tăng chi phí nhân công trong nước.
Đáng tiếc tay không thể che trời, các nhà tư bản dù phản đối thế nào, cũng không ảnh hưởng đến quyết định của chính phủ Vienna.
Huống chi, không phải tất cả các nhà tư bản đều phản đối, vẫn có không ít người ủng hộ. Đối với một số nhà tư bản, đây cũng là một cơ hội.
Chi phí lao động tăng lên, những doanh nghiệp dậm chân tại chỗ chắc chắn sẽ dần bị thị trường đào thải, còn những doanh nghiệp dũng cảm đổi mới, thì có thể tiến thêm một bước.
Một mặt là đối thủ cạnh tranh giảm bớt, mặt khác là sức mua của thị trường tăng cường.
Tiền lương của công nhân tăng lên, cũng cần phải được tiêu dùng. Tiền lưu thông trên thị trường tăng lên, mọi người kiếm tiền cũng dễ dàng hơn, sau khi đi một vòng trên thị trường, cuối cùng vẫn sẽ trở lại tay nhà tư bản.
Đây là một vòng tuần hoàn kinh tế tốt đẹp, không có nghĩa là chi phí nhân công tăng lên, thì lợi nhuận của mọi người nhất định sẽ giảm bớt.
...
Điện báo là một công cụ tốt, giúp đẩy nhanh tốc độ lan truyền thông tin. Khi Rano con lựa chọn thời điểm hành động, thì đã quá muộn.
Vừa bước vào khu công nhân, Rano con đã bị một đám phóng viên vây quanh, bao gồm cả phóng viên của các tờ báo chính thống.
"Thưa ông Rano, ông có ý kiến gì về cuộc đình công này không?"
"Thưa ông Rano, các ông có trấn áp cuộc đình công này không?"
...
Nhìn những chiếc máy ảnh đang chĩa về phía mình, Rano con chỉ muốn khóc.
"Ý kiến" thì cậu ta dĩ nhiên là có, nhưng không thể nói ra được!
"Trấn áp đình công" đây không phải là chuyện đùa sao, các người đã đến đây rồi, ai dám trấn áp đình công?
Huống chi, chỉ bằng bọn họ, cũng không có đủ thực lực để trấn áp cuộc đình công. Một trăm mấy chục ngàn người, dù chỉ là đám ô hợp, một khi nổi lên thì cũng là chuyện động trời.
Bây giờ các công nhân đang đình công hợp pháp, chỉ là trốn trong nhà nghỉ ngơi, hoặc đi ra ngoài dạo chơi. Ai dám kích động mâu thuẫn, thì chuẩn bị bị chính phủ Lombardy lôi ra tế cờ.
Mua chuộc báo chí, che giấu thông tin. Nghe thì có vẻ tốt, nhưng họ lại không để ý đến cảm xúc của người ở vương cung.
Vị vua nào đang nắm quyền lại muốn thấy trong lãnh thổ của mình có một thế lực không bị kiểm soát?
Ludwig II cũng không ngoại lệ, bề ngoài quốc vương không tiện so đo với họ, nhưng không có nghĩa là không có cách nào gây khó dễ.
Việc có nhiều ký giả xuất hiện như vậy, đã đủ để chứng minh nhiều vấn đề.
Trong tình huống bình thường, những phóng viên của các tờ báo rải rác khắp cả nước này, không thể nào cùng lúc đến đây được, trừ khi có người thao túng đằng sau.
Xưởng may Dakerr dù sao cũng là một thế lực không nhỏ, đã xây dựng được một tập đoàn lợi ích vững chắc tại địa phương, người bình thường căn bản không dám đụng vào.
Đình công là kẻ thù chung của các nhà tư bản, dù là đối thủ cạnh tranh cũng sẽ không ủng hộ phong trào công nhân vào lúc này, vì đình công có tính lây lan.
Một khi công nhân của xưởng may Dakerr đấu tranh thành công, sẽ còn lan sang các nhà máy khác xung quanh, nếu ai khơi mào chuyện này, sẽ trở thành kẻ thù của giới tư bản.
Tuy nhiên, trong số đó không bao gồm vương thất Lombardy, nói trắng ra giới tư sản vốn là một lũ hèn yếu sợ mạnh, gặp phải những thế lực lớn không thể đụng vào thì sẽ quả quyết làm ngơ.
Rano con không biết ai đang nhắm vào họ, nhưng cậu ta biết lần này "Dakerr" gặp rắc rối lớn rồi. Một khi tin tức bị phanh phui, khả năng các công nhân thỏa hiệp sẽ càng thấp hơn.
Vốn định để ban quản lý tìm riêng công nhân để nói chuyện, tiến hành uy hiếp và dụ dỗ, bây giờ cũng không thể làm được nữa.
Nếu không, đụng phải kẻ cứng đầu, tuồn tin cho phóng viên, thì cậu ta cũng phải chịu không nổi.
